DUYURU   • Işınsu   • Emine Işınsu vefat etti

“Туран” Декларациясы (Kırgız Türkçesi)

ДТЖФ “Туран” Декларациясы

4 Aralık 2020
DTFM Akademi Mezunlar Birliği

Туран идеалы: кээ бир чөйрөлөр тарабынан аны чындыкка дал келбеген утопиялык ой катары көрсөтүүгө аракет кылышкан. Бирок,бул чоң идеалисттик күч. “Туран” түрк элинин укмуштуудай тарыхка бай эмгектеринин маңызы. Демек, аны заман талабына ылайык кайрадан аныктап, күн тартибине киргизүү зарыл болууда.

Туран – түрк биримдиги. Улуттардын аң сезимин өнүктүрүү жана мамлекеттердин ич ара кызматташуусуна багытталган бул түркчүлүк идеологиясын жандандырууда маанилүү ролду ойногон Гаспыралы Исмаил мырзанын “Тилде, идеяда, чыгармада биримдик” ураанын ишке ашыруу максатын көздөйт.

Туранизм өзүнүн тарыхы, салты, этикасы, географиясы, мифологиясы жана искусствосу менен түрк цивилизациясынан азык алган улуттук ой жүгүртүү тутуму.

Туранизмдин бүгүнкү биринчи максаты – түрк мамлекеттеринин чек араларын бириктирүү эмес; саясат, экономика, соода, билим берүү жана куралдуу күчтөр сыяктуу жашоодогу түркүн тармактарда кызматташуусун камсыз кылуу.

Туранчылыктын түрк улуттарына тиешелүү өздүк системасы бар. Дүйнөнүн кайсы бурчунда түрк болбосун, ал “Туран” идеалынын табигый өкүлү.

Туранчылык бардык түрктөрдүн жыргалчылыгын, көз карандысыздыгын жана улуттук иденттүүлүгүн коргоону көздөйт. Түрк цивилизациясы- бул колониалисттик күчтөрдүн жемиши эмес, инсандык баалуулуктарды алдыңкы орунга койгон күч. Демек, тарых бою колонизаторлорду чоочуткан жана эзилгендерге ишеним берген баш калкалоочу жай болуп келген. Туран ошондой эле, коркунучка дуушар болгон адамзат үчүн коопсуз дүйнөнү камсыз кылат.

Түрк мамлекеттеринин тилектештигин жана кызматташтыгын максималдуу жогорулатууну көздөгөн туранизм бул мамлекеттердин башка өлкөлөр менен болгон мамилелерине каршы эмес жана кийлигишпейт. Туран кыймылы түрк улуттарынын жана мамлекеттеринин башка өлкөлөр жана коомдор менен болгон мамилесине эч кандай терс тийгизбейт, тескерисинче, кеңири географиялык байланышы түзүлгөндүктөн оң натыйжаларын берет. Бирок, Туранизм түрк мамлекеттерине келип чыгышы мүмкүн болгон коркунучтарга каршы биргелешип аракеттенүүнү жана кызматташууну милдеттүү деп эсептейт. Карабах окуясында Түркия Азербайжан менен биргеликте иш алып барды жана оккупацияланган аймактардын көп бөлүгүн сактап калышты. Бул абал эки түрк мамлекетинин кызматташтыгынын конкреттүү натыйжасы.

Туранизм эч бир элге душмандыкты көздөбөйт. Туранизмди “расизм” жана “кыйноо” деп белгилегендер сөзсүз түркөйлүктүн же аңдабастыктын айынан ушул пикирде.

Туранчылык- бул “Туран” өлкөлөрүнүн кызматташтыгы, бул Туран географиясындагы ар кандай мамлекеттердин жалпы баалуулуктары менен түзүлгөн профсоюздардын ишке ашуусу. Бул идеалисттик кыймыл- түрк мамлекеттеринин ортосунда эркин кыймылды камсыз кылууну, ар тараптуу кызматташтыкты жеңилдетүүнү, кызматташтык жана күч менен түрк улуттарын эң мыкты шарттарга жеткирүүнү, түрктөр коомдун бир бөлүгү катары өз жашоосун улантып келе жаткан өлкөлөр менен мамилелерди өнүктүрүүнү, бардык туугандарыбыз менен байланышууну көздөйт.

Түркчүлүк жана түрк дүйнөсү үчүн иш алып барган уюмдар биригип, акылдарын ортого салып “Туранды” көздөгөн жол белгилөөлөрү зарыл. Бардык түрктөрдүн бири-бирине сыймыктануу менен айта турган “Сиз бар, биз барбыз” репликасы “Туран” идеологиясынын орток башкы репликасы болушу керек. 20-кылымдын башында бардык Түрк дүйнөсүнө кол салынганда, жеңишке жете алган жалгыз гана Түркия түрктөрү болгонун унутпайлы. “Эгер сен бар болсоң, биз да барбыз” сүйлөмүнүн чыныгы мааниси да ушул. Натыйжада, бардык түрктөр бири-биринин кепилдиги!

Түрк интеллектуалдары катары биз жок кылууга аракет кылынып жаткан Туран мамлекетибизди доордун шарттарына ылайык кайрадан тирилип, туура аныкталып, конкреттештирилип, дүйнөнүн, айрыкча жаш муундардын түркчүлүгүн козгой турган эффективдүү түзүмгө айланышы керек деп ойлойбуз. Жогоруда саналган идеялар менен даярдалган бул декларация түрк улуттарынын жана мамлекеттеринин көңүлүн бурат деген ишенимдебиз.

Түрк жана дүйнө коомчулугуна бул декларацияны урматыбыз менен жарыялайбыз.

Metnin tamamı için:

Turancılık Bildirgesi(imzalı) (1) (1)

 

***

(Türkiye Türkçesinde)

‘TURANCILIK’ BİLDİRGESİ
Turan ülküsü; bazı çevrelerce hayalci bir düşünce olarak yaftalanıp değersizleştirilmeye çalışılmıştır. Hâlbuki bu yüce ülkü; Türk’e muhteşem tarihinin yüklemiş olduğu sorumlulukların özüdür. Bu yüzden çağın şartlarına uygun biçimde yeniden tanımlanıp gündeme taşınması zaruri hâle gelmiştir.

Turan, Türk birliğidir. Kişilerle gönül, devletlerle iş birliğini amaçladığı gibi; Türklük duygusunun canlanmasında önemli rolü olan Gaspıralı İsmail Bey’in “Dilde, fikirde, işte birlik” düşüncesinin hayata geçirilmesini hedef alır.

Turancılık, tarihi, töresi, ahlakı, coğrafyası, mitolojisi ve sanatıyla Türk uygarlığından beslenen millî bir düşünce sistemidir.

Turancılık düşüncesinin günümüzdeki ilk amacı, Türk devletlerinin sınırlarının birleştirilmesi değil; siyaset, ekonomi, ticaret, eğitim, silahlı kuvvetler gibi hayatın pek çok alanında iş birliği yapılmasını sağlamaktır.

Turancılık, Türk milletine dönük bir yapıyı ifade eder. Dünyanın neresinde bir Türk varsa, Turan ülküsünün doğal temsilcisidir.

Turancılık, bütün Türklerin refahını, bağımsız yaşamasını ve millî kimliğinin korunmasını amaç edinmiştir. Türk uygarlığı; sömürgeci ve insanlığı yok sayan bir zihnin değil, insanlık değerlerini önceleyen bir düşüncenin ürünüdür. Bu yüzden tarih boyunca sömürgecileri ürküten, mazlumlara güven veren bir sığınak olmuştur. Turan, bunalımda olan insanlık için de güvenli bir dünya sağlayacaktır.

Türk Devletlerinin dayanışmasını ve iş birliğini en üst düzeye çıkarmayı hedefleyen Turancılık, bu devletlerin diğer ülkelerle ilişkilerine karşı ve müdahil değildir. Turan ülküsünün, Türk milleti ve devletleri dışındaki ülkeler ve toplumlarla ilişkileri açısından olumsuz değil; aksine geniş bir coğrafya ile teması sağlayacağından dolayı olumlu etkileri olacaktır. Ancak, Turancılık, Türk devletlerinin karşılaşacağı muhtemel tehditler karşısında birlikte hareket etmeyi ve iş birliğini zorunlu kabul eder. Karabağ’da, Azerbaycan’la Türkiye birlikte hareket etmiş ve işgal altındaki toprakların büyük kısmını kurtarmışlardır. Bu durum, iki Türk devletinin iş birliğinin somut sonucudur.

Turancılık, hiçbir millete düşmanlığı amaç edinmez. Turancılığı “ırkçılık”, “gericilik” diye yaftalayanlar kesinlikle ya gafil, ya art niyetli, ya da Türklüğün bilinçli düşmanlarıdır.

Turancılık; günümüzde çeşitli devletlerin ortak değerleriyle oluşturduğu birliklerin, Turan coğrafyasındaki somutlaşmış biçimi olan Turan ülkeleri iş birliğidir. Bu ülkü; Türk devletleri arasında serbest geçiş ve dolaşım kolaylığı sağlamayı, her alanda iş birliğini kolaylaştırmayı, iş ve güç birliğiyle Türk milletini en iyi şartlara kavuşturmayı, Türklerin toplumun bir parçası olarak varlığını devam ettirdiği ülkelerle ilişkileri geliştirmeyi, dünyanın neresinde olursa olsun, her soydaşımızla iletişim sağlayabilmeyi hedefler.

Türklük ve Türk dünyası için faaliyet gösteren kuruluşlar bir araya gelmeli, ortak akılla Turan’a yürüyecek bir yol çizmelidir. Bütün Türklerin gururla birbirine söyleyeceği ‘Siz varsanız, biz varız.’ cümlesi, Turan ülküsünün başlangıç noktası olmalıdır. 20. yüzyılın başlarında bütün Türklüğün saldırıya uğradığı, zaferle çıkanın yalnızca Türkiye Türkleri olduğu unutulmamalıdır. “Siz varsanız, biz varız.” cümlesinin göstermiş olduğu asıl anlam budur. Sonuç olarak bütün Türkler birbirlerinin teminatıdır!
Türk aydınları olarak, içi boşaltılmaya çalışılan Turan ülkümüzün çağın şartlarına uygun bir şekilde yeniden hayat bulması, doğru tanımlanması, somutlaştırılması ve dünya Türklüğünü, özellikle genç kuşakları heyecanlandıracak etkin bir yapıya dönüştürülmesi gerektiğini düşünüyoruz. Yukarıda sıralanan düşüncelerle hazırlanan bu bildirgenin, Türk milleti ve devletlerinin tercihlerinde dikkate alınmasını diliyoruz.

Türk ve dünya kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz.

Turancılık Bildirgesi(imzalı) (1) (1)

Yorum yapın!

Comment *

Peki ben ne yapabilirim?
Bizi okuyor, beğeniyor ve “Peki ben ne yapabilirim?” diye soruyor musunuz? Bağış yaparak bizi destekleyebilirsiniz. Bağışlarınızla faaliyetlerimiz daha sık, daha geniş ve daha etkili olacaktır. TIKLAYINIZ!