Fransa’nın 26. L’Étrange Festivali’nde Uluslararası Uzun Metraj Film Yarışması’nda Nouveau Tür Büyük Ödülü’nü aldı. Bu festival 1993 yılında kurulmuş ve her yıl Eylül ayının ilk yarısında düzenlenmektedir. Fantastik, drama, korku filmleri, belgesellerin yanı sıra aile filmlerinin de yer aldığı Fransız büyük film festivallerinden biridir.

Tomris filmi tarihi belgelere dayanarak Akan Satayev tarafından işlenmiş. Eski Yunan tarihçi Herodot’ un el yazmalarına dayanıyor.

Tomris, Sakaların dolayısıyla Türklerin bilinen ilk kadın hükümdarıdır.

Büyük bir hükümdar ve yetenekli bir savaşçı olan Tomris, Saka kabilelerini toplayarak İ.Ö. 530’da Pers fatihi Büyük Kiros’u yeniyor. Savaşçılıkta dönemin gözde kabilelerinden olan Persler, Tomris’ in başarısının ne kadar büyük olduğunu da gözler önüne seriyor.

Tarihin hiddetiyle romantizmi sahneye taşınan Tomris, eğlenceyi ve pek çok aceminin keşfedeceği olağanüstü bir karakter, güçlü ve bağımsız bir kadına duyulan hayranlığı harmanlıyor. Tomris müthiş hükümdar ve büyüleyici bir kahraman olmasının yanı sıra eşsiz bir stratejist ve savaşçı idi. Almira Tursyn, ilk rolünde, ekrana karakteri mükemmel bir şekilde aktarıyor. Bu film, ışıltılı zırhlar, benzersiz kostümler, birçok manzara çeşitliliği ile bir Kazak üretimidir. Film, sizleri uzak diyarlarda ve antik çağlarda heyecan verici bir yolculuğa çıkarmakta.

2019’da vizyona giren film, bir ayda gişede 480 milyon tenge (1,1 milyon ABD Doları) kazandı. Film ayrıca 2020 Altın Küre’de En İyi Yabancı Film adaylığı listesinde yer aldı. Türkiye’de henüz fragmanı yayımlanmakta olan film yakında vizyona girecek.

Kaynak: https://astanatimes.com/2020/09/kazakh-film-tomiris-wins-nouveau-genre-prize-at-letrange-festival-in-france/ (19.09.2020)

“Tomris”, Fransa L’Étrange Festivali’nde Nouveau Tür Ödülünü Kazandı yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Gazeteci Dulat, “Bu, Çin’in hegemon olma hırsının, bir parçası” diyor.

Bazı araştırmacılar Kuşak ve Yol Girişimi olarak da adlandırılan yeni İpek Yolu’nu, Çin’in kendi erişim alanını ve gücünü genişletme çabası olarak görüyorlar.

Çin hükümeti tarafından başlatılan Kuşak ve Yol Girişimi, yaklaşık 70 ülkeyi kapsamaktadır. 2013’te başlayan bu proje ile Doğu Asya’dan Avrupa’ya uzanan bir kara ve deniz yolu kuşağı inşa etmeyi planlıyorlar. Kazakistan, Çin, Hindistan, İran, Türkiye ve diğer ülkelerden gelen tüccarların karavanları için kavşakta olduğu zaman, antik İpek Yolu’ndaki yüzyılları yansıtan bu kemerde kendisine bir toka adını verdi.

Ancak birçok Kazak, Çin’ in niyetlerinden ve yeni İpek Yolu’nun her iki ülke için de bir kazanç sağlaması ihtimaline şüpheyle yaklaşıyor. Çin’ in siyasi etkinliğinin arttığını düşünen Kazaklar protestolara başladı. Ancak bazı Kazaklar, Kuşak ve Yol Girişimi’ni Kazakistan’ın ekonomisine katkı sağlayacağını ve kolay olmayan yatırımlar elde etmek için bunun bir fırsat olduğunu söylüyorlar. Örneğin; Almatı’da bir girişimci olan Almas Chukin, Kazakistan’da on yıldır yapmaya çalıştığı bir rüzgar enerjisi projesi için Çin’in yatırım yaptığını söylüyor.

Almas Chukin: “Birleşik Devlet’e birkaç kez gittik, ancak ilk soru ‘Kazakistan nerede?’ size para vermeyeceklerini anlıyorsunuz.” diyerek bu verilen fırsatın aslında görünürde bir fırsat olduğu hayata geçirilemediğini kanıtlıyor.

Şöyle geniş bir çerçeveden bakacak olursak, son üç yılda Çinli yetkililer yüz binlerce Uygur Türkü ve etnik Kazak Müslümanı sözde “yeniden eğitim kamplarına” ve diğer gözaltı yöntemlerine zorluyorlardı. Çinli yetkililer, bu önlemlerin aşırılık, terörizm ve ayrılıkçılığı önlemek için gerekli olduğu konusunda ısrar ediyordu. Bunları yaşayan Kazaklar dolayısıyla ekonomik iş birliği ihtimaline olumlu bakamıyordu.

Etnik bir Kazak olan Gulzira Auelkhan, “Kazakistan ve Çin’ in dost olduğuna inanmıyorum” Bence bu proje Çin’in genişlemesinin bir parçası. Sanırım diğer ülkeleri ele geçirmeye çalışıyorlar. Onlar Çin sınırları içinde “İslam’ı silmek” istiyorlar.” diyor.

Kaynak: ( https://www.pri.org/stories/2020-09-14/chinas-new-silk-road-traverses-kazakhstan-some-kazakhs-are-skeptical-chinese , 16.09.2020)

Kazakların Çin’e duyduğu şüphe yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Petroglifli oyma kaya kümeleri nerede?

Varşova Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsünden Dr. Małgorzata Kot ve ekibi Özbekistan, Çatkal Dağları’nda araştırmalarını sürdürüyor. Şimdiye kadarki kazılarda 40.000 yıl öncesine ait kampların izlerini sürdüler. En son yapılan araştırmalar sonucu zengin kaya oymaları kümelerine rastladılar.

Yakınlardaki diğer sit alanları ve eski mezar kalıntıları da göz önünde bulundurulacak olursa M.Ö. 2000’li yılların ortalarına kadar tarihlendirilebilecek bu alan ile ilgili olarak bazı kaşifler aynı fikirde olmayıp Orta Çağdan kalma eserler olduğunu belirtmektedir.

Kayalarda hangi motifler vardı?

Oyma kayaların üzerinde dağ keçisi olduğu zannedilen birçok figür mevcut. Bunun yanı sıra köpek, geyik, kurt gibi diğer hayvan figürleri de bulunuyor. Şaşırtıcı olan ise hayvan figürlerinin yanında el motiflerinin de bulunması.

Araştırma ekibinde bulunan üyelerden Michał Leloch, “Oymalar muhtemelen Sibirya dağ keçilerini tasvir ediyor. Bunlar dünyadaki en büyük dağ keçisi türleri. Şu anda nesli tükenmekte olan türler listesinde yer alıyorlar” diyerek aklımızdaki sorulara cevap buluyor.

Fakat bir soru daha var… Bu tasvirlerin ne amaçla yapılmış olduğu. Araştırma ekibinden Leloch’ a göre bu tasvirler av büyüsüyle ilgili olabilir ancak bu, yoruma açık bir konudur.

Peki hayvan motiflerinin buradaki anlamı neydi?

Üzerinde düşünülecek olursa Eski Türklerde geyik motifi en erken sembollerden biriydi. Şaman törenlerinde ata veya ruh olarak karşımıza çıkmaktaydı. Keçi; koyun ve koç gibi Gök-Tanrı’ya sunulan bir kurbandır. Köpek motifleri ise güçsüz şamanlar için kullanılırdı. Cenaze törenlerinde kurban edilen köpek olumsuz durumları simgelerdi. (Çatalbaş: 2011, 49-60)

Görüldüğü üzere bu motifler daha da ayrıntılı incelenirse Gök-Tanrı inanışı ile ilişkilendirilebilir. Aslında bu motiflere Budizm’de de yer bulunabilir. Budizm’e Göktürk ve Hun dönemlerinde rastlamak mümkün fakat resmi olarak bu dini kabul eden Uygurlar idi. (Ögel: 2016) Hayvan motiflerinden ve tarihlenen dönemden yola çıkarak akla gelen kuvvetli ihtimal bu bölgede kurban töreni ya da din ayinlerinin yapılmış olması. Diğer bir olasılık ise yalnızca avın bereketini arttırmak için kullanılan motifler idi. Fakat Eski Türklerde bu motifler yalnızca av özelliği taşımaz aynı zamanda da onlara gizli sembolik anlamlar yüklenirdi.

Sonuç olarak; Türk sahasında, Tanrı Dağları’ nın uzantısında bulunmuş bu kayalar muhtemelen Proto-Türk Atlı-göçebe kültürün izlerini taşıyor olmalı.

Kaynak: (https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C78516%2Cuzbekistan-polish-archaeologists-discovered-rich-cluster-rock-carvings.html , 14/09/2020)

              (https://bilimdili.com/arkeotarih/arkeoloji/ozbekistanda-on-turk-tarihine-yon-verecek-kesif/ , 14/09/2020)

               Çatalbaş, “Türklerde Hayvan Sembolizmi ve Din İlişkisi”, Turan Stratejik Araştırmalar Merkezi Dergisi, C.3 S.12, 2011, s.49-60.

               Ögel, Türk Mitolojisi, C.II, TTK, Ankara 2016.

Özbekistan’da keşfedilen şaşırtıcı kaya oymaları yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.