{"id":10049,"date":"2020-05-08T19:30:00","date_gmt":"2020-05-08T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=10049&preview=true&preview_id=10049"},"modified":"2020-04-30T15:58:25","modified_gmt":"2020-04-30T12:58:25","slug":"egitimci-bir-devlet-adami-munif-efendi-pasa-1828-1910-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/egitimci-bir-devlet-adami-munif-efendi-pasa-1828-1910-2\/","title":{"rendered":"E\u011fitimci bir devlet adam\u0131 M\u00fcnif Efendi\/Pa\u015fa (1828\u20131910)"},"content":{"rendered":"
\"\"

19.Y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda kendini kabul ettiren M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019y\u0131 ya\u015fam\u0131, yap\u0131tlar\u0131 ve g\u00f6revleri ile tan\u0131yoruz. Ge\u00e7en haftalarda Pa\u015fa\u2019n\u0131n ya\u015fam\u0131, bilim ve kalk\u0131nma alan\u0131nda yap\u0131tlar\u0131n\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini sundu\u011fumuz yaz\u0131 dizisinin sonuncusuna geldik. Son b\u00f6l\u00fcmde onun medeniyetin geli\u015fmesinde \u00f6nemli bir yere sahip olan e\u011fitim hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerini okuyucular\u0131m\u0131za sunuyoruz.<\/p><\/div>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019 da e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim<\/strong><\/h2>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019 ya g\u00f6re \u201cAvrupa’\u00a0daki geli\u015fmeler\u00a0ilim, teknik ve medeniyet alan\u0131ndaki eserlere dayan\u0131r. Bu eserleri verenler nihayet insanlard\u0131r. Onlar insanlar\u0131 e\u011fitmek suretiyle bug\u00fcnk\u00fc medeniyete ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Biz de \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 e\u011fiterek zamanla onlar\u0131n ula\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu seviyeye yeti\u015febiliriz\u201d.<\/p>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa, insan zek\u00e2 ve kabiliyetlerinin ayn\u0131 seviyede kalmay\u0131p, devaml\u0131 bir geli\u015fme i\u00e7erisinde oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer. Ona g\u00f6re insandaki bu de\u011fi\u015fme e\u011filimi, ayn\u0131 zamanda \u00e7evresine de yans\u0131r. Bundan dolay\u0131 ebeveynler, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n kendilerinden her bak\u0131mdan farkl\u0131 oldu\u011funu, her \u015feyden \u00f6nce, ayr\u0131 bir zamanda yarat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ve farkl\u0131 bir \u00e7a\u011fda ya\u015fayacaklar\u0131n\u0131 kabul etmelidirler. Bunu kabul ettikten sonra, vaktiyle kendilerine verilen e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimi yeterli g\u00f6rmeyip zamana uygun ve daha faydal\u0131 konular\u0131 i\u00e7ine alan e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimi istemelidirler. \u00d6zellikle s\u00f6yledi\u011fimiz bu husus dikkate al\u0131nmayacak olursa hi\u00e7bir konuda \u00abeser-i terakkiye\u00bb ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda e\u011fitim \u00e7ok de\u011fer kazanm\u0131\u015f, hatta bilim, kalk\u0131nma ve sanayi gibi \u00f6nemli konular e\u011fitimin birer fonksiyonu durumuna gelmi\u015flerdir. H\u00e2lbuki bizde insanlar, e\u011fitimin \u00f6nem derecesini, \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitiminin bir memleketin servet, saadet, kudret ve kuvvetinin esas\u0131 oldu\u011funu anlamayarak e\u011fitimi \u201ctevziine l\u00fczum g\u00f6rmemeleri teess\u00fcf edilecek bir husustur\u201d.<\/p>\n

\u201cD\u00fcnya ve ahirette saadetin sermayesi olan bu \u00f6nemli i\u015flerin g\u00fczel bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fcmesi i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc fedak\u00e2rl\u0131k laz\u0131m gelirken, baz\u0131 aileler \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7e\u015fitli i\u015fleri, hatta vakti gelmedi\u011fi halde evlenmeleri i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck masraflar\u0131 g\u00f6ze ald\u0131klar\u0131 halde, e\u011fitim i\u015flerine gelince, bu hizmetin paras\u0131z veya d\u00fc\u015f\u00fck bir \u00fccretle yap\u0131lmas\u0131n\u0131 isterler. H\u00e2lbuki bir iki g\u00fcnl\u00fck l\u00fczumsuz \u015feyler i\u00e7in o kadar masraf ve k\u00fclfetler yap\u0131lmas\u0131 ve e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimin l\u00fczumsuz g\u00f6r\u00fclerek dikkate al\u0131nmamas\u0131n\u0131n hakl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ve tamamiyle cehalet oldu\u011fu izaha muhta\u00e7 de\u011fildir.\u201d<\/p><\/blockquote>\n

Daha sonra geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim i\u015flerine ne kadar de\u011fer verdiklerini anlatan M\u00fcnif Pa\u015fa, \u00f6zellikle Almanya’ da yedi ya\u015f\u0131na gelmi\u015f b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131n okula gitmek mecburiyetinde olduklar\u0131n\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 okula g\u00f6ndermemekte direnen ailelerin \u00e7e\u015fitli cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir. Ona g\u00f6re, \u201cAvrupa\u2019 da \u00e7ocuk e\u011fitimine ziyadesiyle ehemmiyet verilmektedir. Bu konuda herkes, e\u011fitime hizmeti fazilet bildi\u011finden b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcyle \u00e7aba g\u00f6sterir. Bir adam\u0131n \u00e7ocu\u011fu d\u00fcnyaya geldi\u011finde her \u015feyden \u00f6nce okul masraflar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. \u00c7ocuklar bir m\u00fcddet ailelerinin bulundu\u011fu yerlerde okula devam etmek suretiyle gereken bilgileri \u00f6\u011frendikten sonra b\u00fcy\u00fck \u00fcniversiteleri bulunan yerlere gittiklerinde oradaki tahsilleri i\u00e7in l\u00fczumlu olan b\u00fct\u00fcn masraflar\u0131 aileleri kar\u015f\u0131larlar.\u201d Geli\u015fmi\u015f \u00fclke insanlar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitimi i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fi bu fedak\u00e2rl\u0131klar, do\u011fal olarak bu insanlar\u0131n, e\u011fitimin fert ve toplum hayat\u0131 i\u00e7in arz etti\u011fi \u00f6nemi anlamalar\u0131ndan ileri gelmektedir. Fakat memleketimizde, bir\u00e7ok ilim ve devlet adam\u0131n\u0131n yan\u0131nda padi\u015fah da genel e\u011fitimin, yeni insanlar\u0131n yeti\u015ftirilmesinin gelece\u011fimiz i\u00e7in emin bir yol oldu\u011funu kabul ederek bu hay\u0131rl\u0131 i\u015flerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in \u00e7aba sarf etmektedir. Padi\u015fah\u0131n yard\u0131m\u0131yla bir de \u00abMaarif Nezareti\u00bb kurulmu\u015ftur. \u201cYine gerek \u0130stanbul\u2019 da gerekse memleketin di\u011fer yerlerinde \u00e7ocuklar\u0131n ilim ve edep \u00f6\u011frenmelerini sa\u011flamak i\u00e7in, s\u0131byan ve r\u00fc\u015fdiye okullar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n

\"\"

B\u00fct\u00fcn bilgi ve hikmetlerin \u00e7ocuklara \u00f6\u011fretilmesinin amac\u0131, onlar\u0131n bedensel ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel y\u00f6nden geli\u015fmelerine yard\u0131m etmek, kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermelerinin teminini sa\u011flamakt\u0131r.<\/p><\/div>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa e\u011fitimin \u00f6nemini bu \u015fekilde dile getirdikten sonra amac\u0131 konusunda da \u015funlar\u0131 s\u00f6yler:<\/strong><\/h2>\n

B\u00fct\u00fcn bilgi ve hikmetlerin \u00e7ocuklara \u00f6\u011fretilmesinin amac\u0131, onlar\u0131n bedensel ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel y\u00f6nden geli\u015fmelerine yard\u0131m etmek, kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermelerinin teminini sa\u011flamakt\u0131r. Nas\u0131l ki hayvanlar yavrular\u0131na bir\u00e7ok konuda yol g\u00f6steriyor ve onlar\u0131n geli\u015fmesine engel olan unsurlar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya yard\u0131m ediyorsa, t\u0131pk\u0131 bunun gibi ebeveynler de \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n sefalet ve hakarete maruz kalmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, onlara\u00a0\u201cilim\u201d\u00a0ve \u201cmarifet\u201d\u00a0yani ge\u00e7imini temin edecek bir meslek \u00f6\u011fretmek mecburiyetindedir.<\/p>\n

Fakat bu \u00f6\u011fretilen meslek, \u00e7ocu\u011fun \u201cmeyi\u201d\u00a0ve \u201cheves\u201d\u00a0ine uygun olmal\u0131d\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019 ya g\u00f6re, sadece devlet memuriyeti i\u00e7in de\u011fil hangi meslek ve sanat i\u00e7in olursa olsun, herkes kendi \u00f6zelliklerine uygun bir meslek e\u011fitimi g\u00f6rmelidir. Ayr\u0131ca her mesle\u011fin kendine has bir \u00f6\u011fretiminin olaca\u011f\u0131 hat\u0131rdan hi\u00e7bir zaman \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Yani hangi meslek olursa olsun, mutlaka bir e\u011fitim s\u00f6z konusu edilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc unutmamak gerekir ki art\u0131k \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda hi\u00e7bir meslek do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir meslek e\u011fitimi g\u00f6rmeksizin kazan\u0131lamaz. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n dedi\u011fi gibi sadece okuma yazma ile bir mesle\u011fin mensubu olma devri \u00e7oktan ge\u00e7mi\u015ftir.\u00a0Okuma ve yazma \u00e7a\u011fda\u015f bilgilerin \u00f6\u011frenilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Bilim ve fen konular\u0131nda derinle\u015fmek gerekir. Fakat bu derinle\u015fme olay\u0131nda \u201cilgi\u201d\u00a0ve \u201ce\u011fitim\u201d\u00a0kavramlar\u0131 \u00f6nemle yer almaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bir bilginin kural ve kavramlar\u0131n\u0131 da \u00f6\u011frenmek gerekir. Fakat hi\u00e7bir zaman bununla yetinmemelidir.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc toplumlar\u0131n ve insanlar\u0131n daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve daha mutlu olmalar\u0131 bir bilimin genel bilgilerini \u00f6\u011frenmekten ziyade, herhangi bir dalda derinle\u015fmeyle sa\u011flanabilir.\u00a0Unutmamak gerekir ki, y\u00fczeysel bir bilginin ve bu bilgiyi \u00e7ocuklara kazand\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan bir \u00f6\u011fretimin pek faydas\u0131 yoktur. Hatta bu t\u00fcr bir \u00f6\u011fretimden ge\u00e7mi\u015f bulunan bir kimsenin, cahil birisinden pek fark\u0131 da bulunmaz.<\/p>\n

\u201cBir \u00e7ocuk, hangi mesle\u011fe girecek olursa olsun, evvela kendi ana dilini a\u00e7\u0131kl\u0131kla okuyup yazacak ve meram\u0131n\u0131 kolayca yaz\u0131 ile ifade edecek seviyeye geldikten sonra, bir meslek i\u00e7in gereken bilgileri tahsil etmelidir.\u201d<\/p><\/blockquote>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa \u00e7ocuk e\u011fitiminde kullan\u0131lan \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemlerinin \u00f6nemine de de\u011finir. Ona g\u00f6re \u00f6\u011fretimde \u201c\u00f6\u011fretmenin \u00f6\u011frettim, \u00f6\u011frencinin de \u00f6\u011frendim.\u201d\u00a0demesi yeterli de\u011fildir ve sorunu \u00e7\u00f6zmeye yetmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc sarf, nahiv ve mant\u0131k konular\u0131nda oldu\u011fu gibi di\u011fer zor konular\u0131n \u00f6\u011fretilmesinde de bu ifadelerin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anlam,\u00a0sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00f6\u011fretim faaliyetini yans\u0131tmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu konular\u0131n pek \u00e7o\u011fu, \u00e7ocu\u011fun manas\u0131na hi\u00e7bir zaman n\u00fcfuz edemedi\u011fi sorunlar\u0131 i\u00e7ermektedir. Hatta papa\u011fan gibi ezberlemesi istenilen bir\u00e7ok bilginin, ger\u00e7ekte neye yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ocuk anlayamaz. B\u00fct\u00fcn bunlar ger\u00e7ekle ilgisi almayan ve i\u015fe yaramayan kuru bilgilerden meydana gelmi\u015flerdir.<\/p>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019 ya g\u00f6re Arap dilinin kurallar\u0131n\u0131 lay\u0131k\u0131yla anlamadan, bu dille bilim yapmak nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn alabilir? Hen\u00fcz en basit bir ibareyi anlamakta zorluk \u00e7ekenler, g\u00fczel ve sanatl\u0131 konu\u015fma (belagat) derslerinden nas\u0131l faydalanabilirler? Hatta bu dersleri okutan bocalar aras\u0131nda, Arap dilinin mant\u0131k ve kurallar\u0131na uygun olarak yazabilenler var m\u0131? Bu \u00f6\u011fretim ger\u00e7ekte \u00e7ocuklar\u0131n zihnini yormak, me\u015fgul etmekten ba\u015fka hi\u00e7 bir i\u015fe yaramamaktad\u0131r. S\u00f6z konusu \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemi, do\u011fru bir \u015fekilde g\u00f6zden ge\u00e7irildikten sonra, uygulama alan\u0131na konulursa belki faydal\u0131 olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hepimizin bildi\u011fi gibi, s\u00f6z konusu bilgilerin \u00f6\u011fretilmesi ama\u00e7 olmay\u0131p, insan\u0131n olgunla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya yard\u0131m eden sadece bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n

Daya\u011f\u0131n hi\u00e7 bir zaman e\u011fitici bir \u00f6zelli\u011fe sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten M\u00fcnif Pa\u015fa, bu konuda \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: \u201cBizim okullar\u0131m\u0131zda usule uygun olmayan yersiz bir \u015fey daha vard\u0131r ki, bunu beyan etmeden ge\u00e7emeyece\u011fim. Zavall\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n dayak ile \u201ctedib\u201d edilmesi maddesidir. Padi\u015fah\u0131n y\u00fcksek adaleti sayesinde en b\u00fcy\u00fck c\u00fcr\u00fcm ve kabahat i\u015fleyen b\u00fcnyesi kuvvetli \u015fah\u0131slar bile, beden\u00ee cezadan kurtulduklar\u0131 halde, hen\u00fcz geli\u015fmekte alan k\u00f6rpe v\u00fccutlar\u0131\u00a0cihetiyle her zaman haklar\u0131nda yumu\u015fak muamele yap\u0131lmas\u0131 gerekli olan \u00e7ocuklar hakk\u0131nda \u015fu hareket do\u011frusu reva g\u00f6r\u00fclmemelidir. \u00c7ocuklardan \u00f6\u011fretim m\u00fcddetince tembellik, gev\u015feklik ve k\u00f6t\u00fc bir hareket g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde mutlaka dayak ile ceza vermek iktiza etmeyip \u00f6yle \u00f6\u011fretim usulleri vard\u0131r ki iyi kullan\u0131ld\u0131klar\u0131\u00a0takdirde bunlar\u0131n her birinin, bir\u00e7ok de\u011fnekten daha tesirli ve k\u00e2rl\u0131 oldu\u011fundan \u015f\u00fcphe yoktur. Mesela baz\u0131 kere uygun bir dil ile azarlama, oturdu\u011fu yeri de\u011fi\u015ftirme veya onu di\u011fer \u00f6\u011frencilerden sonra bir azarlama, onun\u00a0iyi okudu\u011fu dersi kabahatine g\u00f6re 20,30 ve daha fazla yazmaya mecbur etme gibi tedbirlerin maksad\u0131n nas\u0131l olmas\u0131na yeterli olaca\u011f\u0131 tecr\u00fcbe edilmi\u015f bir husustur. Hakikat odur ki bu dayak meselesi hayvanata mahsus olup insano\u011flunun \u015ferefi, \u00f6zellikle de \u00e7ocuklar\u0131n nazik b\u00fcnyeleri ile m\u00fctenasip de\u011fildir. Bunun \u00e7ocuklar\u0131n nazik b\u00fcnyelerine getirece\u011fi \u00e7e\u015fitli ar\u0131zalar \u015f\u00f6yle dursun \u00e7ok \u00e7e\u015fitli k\u00f6t\u00fc tesirleri vard\u0131r. \u015e\u00f6yle ki bu tahamm\u00fcl\u00fc \u00e7ok zor durumla kar\u015f\u0131la\u015fan \u00e7ocuk, hakaret ve meskenete matuf olarak izzeti nefsini koruyamayaca\u011f\u0131 muhakkakt\u0131r\u201d<\/p>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa bug\u00fcn bile \u00fczerinde \u0131srarla durulan bu gibi sorunlar\u0131n yan\u0131nda, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimle ilgili \u00e7ok say\u0131da \u00f6nemli konuya da de\u011finir. Bu konular\u0131n i\u00e7erisinde; fen bilimlerinin \u00f6\u011fretim programlar\u0131na sokulmas\u0131, telif ve terc\u00fcme yoluyla okul ve k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131m\u0131z\u0131n canlanmas\u0131, her derecedeki okullar\u0131n, \u00f6zellikle de ilkokulun ba\u015ftan sona kadar \u201c\u0131slah\u201d\u00a0edilmesi sorunu \u00fczerinde durur.<\/p>\n

Ona g\u00f6re okullar\u0131n ne \u015fekilde \u0131slah edilece\u011fi hen\u00fcz tam olarak ortaya konulmu\u015f de\u011fildir. \u201cDaha do\u011frusu okul reform pl\u00e2nlar\u0131 hen\u00fcz olgunla\u015farak son \u015feklini alamam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, mahalle mekteplerinde ge\u00e7erli olan \u00f6\u011fretim metotlar\u0131n\u0131n acilen \u0131slah\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bunu yapmaya da mecburuz.\u201d<\/p><\/blockquote>\n

\"\"

Arap yaz\u0131s\u0131n\u0131n T\u00fcrk dilinin \u00f6zelliklerine g\u00f6re yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ya da de\u011fi\u015ftirilmesi sorununu Osmanl\u0131 ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle Cemiyet-i \u0130lmiyenin g\u00fcndemine getiren ki\u015fi, Azerbaycanl\u0131 yazar Ahundz\u00e2de Mirza Fetali (1812\u20131888)’dir.<\/p><\/div>\n

Bu d\u00f6nemde, M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019n\u0131n da i\u00e7inde bizzat bulundu\u011fu, k\u00fclt\u00fcr ve e\u011fitim ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n reforma tabi tutulmas\u0131 faaliyetlerinde, en aktif olanlar\u0131ndan birisi, Arap yaz\u0131s\u0131n\u0131n T\u00fcrk dilinin \u00f6zelliklerine g\u00f6re yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ya da de\u011fi\u015ftirilmesi sorunudur. Bu sorunu Osmanl\u0131 ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle Cemiyet-i \u0130lmiyenin g\u00fcndemine getiren ki\u015fi, Azerbaycanl\u0131 yazar Ahundz\u00e2de Mirza Fetali (1812\u20131888)’dir. Ger\u00e7i Arnavutlar\u0131n alfabe de\u011fi\u015ftirmeleriyle T\u00fcrk kamuoyu bu konuya yabanc\u0131 de\u011fildir. Ancak Ahundz\u00e2de\u2019\u00a0nin \u0131srarl\u0131 istekleri bu konunun Cemiyet\u2019 in g\u00fcndemine gelmesini sa\u011flar. Ahundz\u00e2de birka\u00e7 defa Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmetine alfabenin yeni baz\u0131 esaslara g\u00f6re tanzim edilmesi konular\u0131n\u0131 i\u00e7eren takrirler g\u00f6nderir. Bu takrirlerden bir netice \u00e7\u0131kmay\u0131nca, 1863 y\u0131l\u0131nda bizzat \u0130stanbul\u2019\u00a0a gelerek bu konuyu tekrar dile getirir ve b\u00f6ylece alfabe konusu Cemiyet\u2019 in ele ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli konulardan birisi haline gelir. Ahundz\u00e2de\u2019\u00a0nin s\u00f6z konusu \u00f6nerileri, Cemiyet \u00fcyelerince incelenir ve bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n baz\u0131lar\u0131na Ahundz\u00e2de bizzat kendisi de kat\u0131l\u0131r. Bu toplant\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar sonunda Arap yaz\u0131s\u0131n\u0131n\/Arap harflerinin T\u00fcrk dilinin \u00f6zelliklerine uygun olmad\u0131\u011f\u0131 dile getirilerek\u00a0bu harflerin mutlaka reforma tabi tutulmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilir. Bu karar\u0131n do\u011frulu\u011funun ispat edilmesi i\u00e7in gerek\u00e7elerin haz\u0131rlanmas\u0131 g\u00f6revi M\u00fcnif Efendi\u2019 ye verilir. M\u00fcnif Efendi, Mecmua-i F\u00fcnun\u2019 un 14. say\u0131s\u0131nda \u201clslah-\u0131 Hatta Dair Baz\u0131 Tasavvurat\u201d<\/em>\u00a0ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bu konuyu ele alarak, dille ilgili bir\u00e7ok teknik konuya da de\u011finmek suretiyle, kullan\u0131lan yaz\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi gerekti\u011fini \u00f6ne s\u00fcrer. Verdi\u011fi bir \u00f6rnekte M\u00fcnif Efendi, Avrupa \u00fclkelerinde 3-4 ay okula devam eden bir \u00f6\u011frenci ana diliyle okuyup yazmas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi halde, bizde bunu 5-6 y\u0131l okula gitmi\u015f olanlar bile do\u011fru d\u00fcr\u00fcst beceremiyor der. M\u00fcnif Efendi\u2019 nin bu konuda yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fc dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Pa\u015fa\u2019 n\u0131n Latin yaz\u0131s\u0131na taraftar oldu\u011fu sonucuna varmak \u00e7ok zordur. Ahundz\u00e2de bile o y\u0131llarda hen\u00fcz Latin yaz\u0131s\u0131na taraftar de\u011fildir. Onun Latin yaz\u0131s\u0131n\u0131 kurtar\u0131c\u0131 bir tedbir olarak g\u00f6rmesi ve savunmaya ba\u015flamas\u0131 daha sonraki y\u0131llarda, yani \u00f6l\u00fcm\u00fcne yak\u0131nd\u0131r. Hoca Tahsin Efendinin, \u201cM\u00fcnif Pa\u015fa Latin yaz\u0131s\u0131na taraftard\u0131\u201d\u00a0tarz\u0131ndaki ifadesi \u00e7ok ileri derecede bir iddiad\u0131r. Hoca Tahsin\u2019\u00a0in bu a\u015f\u0131r\u0131 ifadesi soyda\u015flar\u0131 olan Arnavutlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 alfabe de\u011fi\u015fikli\u011fine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir destek arama ihtiyac\u0131ndan do\u011fmu\u015f olabilir. Ancak M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019 n\u0131n, Arap yaz\u0131s\u0131n\u0131n T\u00fcrk dilinin yap\u0131s\u0131na uymad\u0131\u011f\u0131 ve mutlaka bir reforma tabi tutulmas\u0131n\u0131n \u015fart oldu\u011fu konusunda \u00e7ok istekli bulundu\u011funu da burada belirtmek gerekir. Zaten Cemiyet-i \u0130lmiye-i Osmaniye\u2019 nin de bu t\u00fcr bir kanaate sahip oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Fakat bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ve a\u00e7\u0131klamalar, M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019 n\u0131n deyimiyle bir \u201ctasavvurat\u201d\u00a0olarak kal\u0131r ve \u00f6\u011fretim ya\u015fam\u0131na giremez. Ancak Osman Nuri Ergin, T\u00fcrkiye Maarif Tarihi isimli o kapsaml\u0131 yap\u0131t\u0131nda M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019 n\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son y\u0131llar\u0131na do\u011fru Latin alfabesini savundu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer.<\/p>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019 n\u0131n \u0131srarla \u00fczerinde durdu\u011fu \u00e7ok \u00f6nemli konulardan bir di\u011feri de e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda T\u00fcrk dilinin bir problem haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ona g\u00f6re, hangi meslek mensubu olursa olsun, her \u015feyden \u00f6nce, T\u00fcrk\u00e7eyi \u00e7ok iyi bir \u015fekilde \u00f6\u011frenmi\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/p><\/blockquote>\n

Onun okul programlar\u0131na ana dilini eksiksiz bir \u015fekilde aktarmak g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, daha sonraki y\u0131llarda kuvvetli bir ak\u0131m olarak ortaya \u00e7\u0131kan T\u00fcrk diline ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcne y\u00f6nelme hareketlerinde de etkili olmu\u015ftur denilebilir.<\/p>\n

Onun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131nda yer alan bir ba\u015fka konu da \u00f6\u011fretmen yeti\u015ftirme konusudur. M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019 ya g\u00f6re b\u00fct\u00fcn okullar\u0131n \u0131slah edilmesi, bu okul \u00f6\u011fretmenlerinin liyakatli ve kabiliyetli ki\u015filerden meydana getirmekle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu yap\u0131ld\u0131ktan sonra \u00f6\u011fretmenlerin uygulad\u0131klar\u0131 metotlar\u0131n \u0131slah\u0131na s\u0131ra gelir. \u00d6nce ele al\u0131nacak konu, \u00e7ocuklar\u0131n T\u00fcrk\u00e7eyi k\u0131sa bir zaman i\u00e7erisinde lay\u0131k\u0131yla okuyup yazmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak uygun bir \u00f6\u011fretim i\u00e7eri\u011fi ve y\u00f6ntemi olu\u015fturmakt\u0131r. Bunun i\u00e7in gerekli olan kitap, dergi vs.\u00a0nin se\u00e7ilmesi, az bir yard\u0131m ve te\u015fvikle k\u0131sa bir zaman i\u00e7inde m\u00fcspet sonu\u00e7lar\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. Fakat burada di\u011ferlerine oranla daha zor olan konu, liyakatli, maharet sahibi ve kabiliyetli \u00f6\u011fretmenlerin bulunmas\u0131d\u0131r. \u015eu anda, bu meslekle ge\u00e7inenlerin ihrac\u0131, onlar\u0131 ma\u011fdur bir duruma d\u00fc\u015f\u00fcrece\u011finden, bunlar oldu\u011fu gibi b\u0131rak\u0131larak, yeniden bu mesle\u011fe girecek olanlar, yeni usulde bir s\u0131navdan ge\u00e7tikten sonra kabul edilmelidir.<\/p>\n

Bu konuda sevk ve gayretin artmas\u0131 i\u00e7in, \u00f6\u011fretmenlerin maa\u015flar\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da \u00f6\u011fretmenlere bir nevi imtiyaz verilmesi gerekir. \u00a0Eski \u00f6\u011fretmenlerden de bu anlay\u0131\u015fa yatk\u0131n olanlar, yani yeni \u015fekle uymaya talip olanlar, ayr\u0131ca s\u0131nav\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f bulunanlar bu \u201cm\u00fcsaadeden\u201d pay al\u0131rlarsa, g\u00fcd\u00fclen amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 yeterli hale gelmi\u015f olur.<\/p>\n

B\u00e2b\u0131\u00e2li kaleminde k\u00e2tiplikten, Maarif Naz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 gibi en y\u00fcksek devlet makam\u0131na kadar bir\u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6rev ve mevkilerde bulunan bu Osmanl\u0131 devlet adam\u0131 (pa\u015fas\u0131), devrinin di\u011fer insanlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131nca, bir\u00e7ok \u00f6nemli konuda onlara oranla \u00e7ok derin bir anlay\u0131\u015fa sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Do\u011fuyu, Bat\u0131y\u0131 ve \u00f6zellikle de bizim durumumuzu \u00e7ok iyi anlayan, zaman zaman da anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fan, iyi huylu, ho\u015fg\u00f6r\u00fc sahibi ve a\u011f\u0131r ba\u015fl\u0131 biraz da \u00e7ekingen, bir Osmanl\u0131 efendisidir. Bir\u00e7ok etkili g\u00f6revde bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n hi\u00e7 kimseyi incitmeden \u201cne yap\u0131labilirse k\u00e2rd\u0131r\u201d\u00a0anlay\u0131\u015f\u0131ndan hareket etti\u011finden d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle icraattan aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir uyumun oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u00e7ok zordur. \u00d6nemli bir devlet adam\u0131 olarak M\u00fcnif Pa\u015fa,\u00a0yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar bir yana, Cemiyeti \u0130lmiye-i Osmaniye ve onun yay\u0131n organ\u0131 olan Mecmua-i F\u00fcnun gibi iki dev esere sahip olmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle ilk kez bilimsel bir derginin T\u00fcrk diliyle yay\u0131n hayat\u0131na sokulmas\u0131, ad\u0131n\u0131 y\u00fcceltme yan\u0131nda, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr ve e\u011fitimine hizmet eden fikir adamlar\u0131 listesinin \u00f6n s\u0131ralar\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r denilebilir. \u015eairli\u011fi de olan bu de\u011ferli e\u011fitimcinin, okulun \u00f6nemini dile getiren bir \u015fiirini vermekte yarar vard\u0131r.<\/p>\n

\u201cMekteb ki feyz bah\u015fidir ebn\u00e2-yi \u00fcmmetin.<\/p>\n

Mekteb ki hacleg\u00e2h\u0131d\u0131r ebk\u00e2r-\u0131 fikretin,<\/p>\n

Mekteb ki mehd-i rifatidir her cem\u00e2atin<\/p>\n

Mekteb ki kasr-\u0131 \u015fevketidir m\u00fclk\u00fc milletin.<\/p>\n

 <\/p>\n

Mekteb ki rahleg\u00e2h\u0131d\u0131r \u00e2y\u00e2t-\u0131 nusretln<\/p>\n

Mekteb ki en m\u00fchimidir esb\u00e2b-\u0131 servetin<\/p>\n

Mekteb ki saye sald\u0131\u011f\u0131 yerdir hakikatin<\/p>\n

Mekteb ki cilveg\u00e2h\u0131d\u0131r esr\u00e2r-\u0131 hilkatin.<\/p>\n

 <\/p>\n

Serm\u00e2ye-i saadetidir d\u00een \u00fc devletin<\/p>\n

Bu m\u00fcddea m\u00fcsellemdir \u015fer’\u00fb hikmetin.<\/p>\n

Mekteb deyip ge\u00e7me ki kuds\u00eedir ol makam<\/p>\n

S\u00fckk\u00e2n\u0131na m\u00fcessisine eyle ihtiram.<\/p>\n

 <\/p>\n

Beyt\u00fc’\u015f-\u015feref sezad\u0131r ana olsa idi nam<\/p>\n

N\u00e2k\u0131s gelenler anda olur l\u00e2 cerem tamam<\/p>\n

L\u00e2y\u0131k de\u011filmi dense ana k\u0131ble-i en\u00e2m<\/p>\n

Masud ise e\u011fer sana bir k\u00e2be-i mer\u00e2m.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ol c\u00e2nibi m\u00fcbareke vaktiyle et h\u0131r\u00e2m<\/p>\n

Kesb-i kem\u00e2le subh \u00fc mes\u00e2 eyle ihtiram<\/p>\n

Amm\u00e2 miz\u00e2c-\u0131\u00a0asra muvaf\u0131k da olmal\u0131<\/p>\n

Hem ihtiy\u00e2\u00e7-\u0131 halka mutab\u0131k da olmal\u0131.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019 ya g\u00f6re ilim, teknik ve medeniyette ilerlemek ancak bireyin do\u011fru bir \u015fekilde e\u011fitilmesinden ge\u00e7er. Nas\u0131l ki Avrupa, gen\u00e7lerini e\u011fiterek bug\u00fcnk\u00fc seviyeye ula\u015fm\u0131\u015fsa bizim \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z da e\u011fitim ile medeniyetimizi in\u015fa edecektir. <\/p>\n","protected":false},"author":100,"featured_media":10056,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[62,2,68],"tags":[1312,1277,1252],"coauthors":[486],"class_list":["post-10049","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim-kultur","category-genel","category-turkluk-turkculuk","tag-egitim-reformu","tag-munif-efendi-pasa","tag-osmanlida-egitim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10049","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/100"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10049"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10049\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10078,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10049\/revisions\/10078"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10049"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10049"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10049"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=10049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}