![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/kira-kontrati-750x500-1.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u00dclkemiz uzun say\u0131lacak bir d\u00f6nemdir \u00c7in\u2019in Wuhan \u015fehrinde ortaya \u00e7\u0131kan, Covid-19 (Corona vir\u00fcs ya da koronavir\u00fcs) salg\u0131n\u0131 ile m\u00fccadele ediyor. Devletimiz salg\u0131na kar\u015f\u0131, soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131ndan evde \u00e7al\u0131\u015fma uygulamas\u0131na kadar bir dizi, ciddi tedbir ile vir\u00fcs\u00fcn yay\u0131lmas\u0131n\u0131 durdurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Bu kapsamda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konan d\u00fczenlemeler aras\u0131nda baz\u0131 i\u015fyerlerinin kapat\u0131lmas\u0131 da yer almaktad\u0131r. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n genelgesi ile;<\/p>\n
\u201c\u2026Umuma A\u00e7\u0131k \u0130stirahat ve E\u011flence Yerleri olarak faaliyet y\u00fcr\u00fcten ve vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ok yak\u0131n bir mesafede bir arada bulunarak hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fma riskini artt\u0131raca\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle; tiyatro, sinema, g\u00f6steri merkezi, konser salonu, ni\u015fan\/d\u00fc\u011f\u00fcn salonu, \u00e7alg\u0131l\u0131\/m\u00fczikli lokanta\/kafe, gazino, birahane, taverna, kahvehane, k\u0131raathane, kafeterya, k\u0131r bah\u00e7esi, nargile salonu, nargile kafe, internet salonu, internet kafe, her t\u00fcrl\u00fc oyun salonlar\u0131 (atari, playstation vb.), her t\u00fcrl\u00fc kapal\u0131 \u00e7ocuk oyun alanlar\u0131 (AVM ve lokanta i\u00e7indekiler d\u00e2hil), \u00e7ay bah\u00e7esi, dernek lokalleri, lunapark, y\u00fczme havuzu, hamam, sauna, kapl\u0131ca, masaj salonu, SPA ve spor merkezlerinin faaliyetleri ge\u00e7ici bir s\u00fcreli\u011fine 16.03.2020 pazartesi saat 24:00 itibariyle \u2026<\/em>\u201d durdurulmu\u015ftur.[1]<\/a><\/p>\n 16.03.2020 tarihinden itibaren T\u00fcrkiye genelinde binlerce i\u015fyerinin a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelen bu tedbir ile bu i\u015fyerlerinin i\u015fleyen kiralar\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir sorun haline geldi.<\/p>\n Tedbir kapsam\u0131nda kapanan i\u015f yerlerinin \u00f6denemeyen kira bor\u00e7lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, i\u015fyeri sahiplerince kira s\u00f6zle\u015fmelerinin feshedilmemesi i\u00e7in, h\u00fckumet\u00e7e ba\u015fka bir d\u00fczenleme daha yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n 25.03.2020 tarihinde kabul edilen 7226 no.lu Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanunun Ge\u00e7ici 2. Maddesi ile kiraya veren m\u00fclk sahipleri bak\u0131m\u0131ndan ask\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7ici 2. Madde \u015fu \u015fekildedir: \u201c1\/3\/2020 tarihinden 30\/6\/2020 tarihine kadar i\u015fleyecek i\u015f yeri kira bedelinin \u00f6denememesi kira s\u00f6zle\u015fmesinin feshi ve tahliye sebebi olu\u015fturmaz.<\/em>\u201d[2]<\/a><\/p>\n Madde metninde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere kiraya verenler Mart, Nisan, May\u0131s, Haziran aylar\u0131nda i\u015fleyecek kira bor\u00e7lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc kira s\u00f6zle\u015fmelerini feshedemeyecekler ve kirac\u0131lar\u0131n\u0131 tahliye edemeyecekler.<\/p>\n Ancak ortada hala \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f bir husus var. O da bu d\u00f6nemde i\u015fleyecek kira bor\u00e7lar\u0131. Kirac\u0131lar kira bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6teleseler dahi bu bor\u00e7lar\u0131 \u00f6demek zorundalar. Ancak m\u00fccbir sebeple kapanan i\u015fyerlerinden umduklar\u0131 geliri elde edemedikleri i\u00e7in i\u015fleyen kira bor\u00e7lar\u0131nda indirime gidilmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesi hemen herkesin akl\u0131nda olan bir husus.<\/p>\n 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart, Nisan, May\u0131s, Haziran aylar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda da koronavir\u00fcs\u00fcn etkisinin devam etmesi bekleniyor. Bu durumda baz\u0131 i\u015fyerlerinin belki 1-2 y\u0131l boyunca eski normale d\u00f6nmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayacak. Baz\u0131 sekt\u00f6rler ve i\u015fyerlerinde ise eski normale d\u00f6n\u00fc\u015f belki de hi\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn olmayacak.<\/p>\n Bu durumda koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131ndan \u00f6nce belirlenmi\u015f kira miktarlar\u0131n\u0131n hakkaniyete ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na uygun olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n 6098 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanununda, a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili bir madde mevcuttur. \u0130fa \u00f6deme, yapma, yerine getirme anlam\u0131na gelmektedir.[3]<\/a><\/p>\n Bor\u00e7lar Kanununun 138. Maddesi \u201c\u2026S\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada taraflarca \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi de beklenmeyen ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir durum, bor\u00e7ludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya \u00e7\u0131kar ve s\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada mevcut olgular\u0131, kendisinden ifan\u0131n istenmesini d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fecek derecede bor\u00e7lu aleyhine de\u011fi\u015ftirir ve bor\u00e7lu da borcunu hen\u00fcz ifa etmemi\u015f veya ifan\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7le\u015fmesinden do\u011fan haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutarak ifa etmi\u015f olursa bor\u00e7lu, hakimden s\u00f6zle\u015fmenin yeni ko\u015fullara uyarlanmas\u0131n\u0131 isteme, bu m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde s\u00f6zle\u015fmeden d\u00f6nme, hakk\u0131na sahiptir. S\u00fcrekli edimli s\u00f6zle\u015fmelerde bor\u00e7lu, kural olarak d\u00f6nme hakk\u0131n\u0131n yerine fesih hakk\u0131n\u0131 kullan\u0131r\u2026<\/em>\u201d demektedir.[4]<\/a><\/p>\n Madde metninde kira s\u00f6zle\u015fmesi ya da kira ile do\u011frudan bir ilgisi g\u00f6r\u00fcnmese de kira s\u00f6zle\u015fmeleri i\u00e7in de ge\u00e7erli bir d\u00fczenlemedir.<\/p>\n Hukukumuzda s\u00f6zle\u015fmeye ba\u011fl\u0131l\u0131k ilkesi ge\u00e7erlidir. Bu ilke s\u00f6zle\u015fmenin akdedildi\u011fi tarihten, di\u011fer bir deyi\u015fle taraflar\u0131n anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 tarihten, sonra her iki taraf\u0131n da ba\u011fl\u0131l\u0131k ilkesi (ahde vefa ilkesi) uyar\u0131nca s\u00f6zle\u015fme d\u00f6neminin b\u00fct\u00fcn\u00fcnde, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak \u015fartlara uymas\u0131 anlam\u0131na gelir. Hatta bu ilke bir taraf i\u00e7in borcun yerine getirilmesinin ba\u015ftaki \u015fartlardan daha a\u011f\u0131r bir durum almas\u0131nda dahi s\u00f6zle\u015fmeye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ifade eder.<\/p>\n Ancak bu ilke hukukumuzda d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131, hakkaniyet gibi di\u011fer ilkelerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Covid-19 salg\u0131n\u0131 sebebiyle ortaya \u00e7\u0131kan m\u00fccbir sebep ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc durum da bu s\u00f6zle\u015fmeye ba\u011fl\u0131l\u0131k ilkesinin istisnalar\u0131ndand\u0131r. Yukar\u0131daki madde metni de zaten b\u00f6yle bir ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumdan bahsetmektedir. \u00d6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen ola\u011fan\u00fcst\u00fc durum bor\u00e7ludan, bu yaz\u0131n\u0131n konusu olan kirac\u0131dan, kaynaklanmazsa ve bu durum kirac\u0131 aleyhine borcun yerine getirilmesini d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 olacak bi\u00e7imde de\u011fi\u015ftirirse, bu durumda bor\u00e7lu kirac\u0131 kira bedelinin uyarlanmas\u0131n\u0131 talep edebilir.<\/p>\n Kira s\u00f6zle\u015fmesinin sona erdirilmesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; ancak bu konu bu yaz\u0131n\u0131n kapsam\u0131nda de\u011fildir.<\/p>\n Buradaki bir ba\u015fka \u00f6nemli husus ise kirac\u0131n\u0131n kira bedelini hen\u00fcz \u00f6dememi\u015f olmas\u0131; \u00f6dediyse bile ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, durumun kira bedelini \u00f6demesini a\u015f\u0131r\u0131 derecede zor hale getirdi\u011fini belirtmesi gerekmektedir.<\/p>\n Bu son \u015fart, koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131ndan kaynaklanan kira s\u00f6zle\u015fmesinin sona erdirilmesi durumlar\u0131nda ya da kira bedelinin uyarlanmas\u0131, indirilmesi davalar\u0131nda tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Zira h\u00fckumetin karar\u0131yla AVM\u2019ler, berberler, lokantalar ve di\u011fer i\u015fyerleri kapat\u0131lm\u0131\u015f ya da \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekilleri de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Keza m\u00fccbir sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc vergi beyannamelerinin sunulmas\u0131nda erteleme gibi d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ortada herkesin bildi\u011fi bir durum vard\u0131r.<\/p>\n Yarg\u0131tay\u2019\u0131n ilgili maddeye dair uygulamas\u0131ndan da bir \u00f6rnek verelim: Yarg\u0131tay 6. Hukuk Dairesi 07\/04\/2016 tarihli, 2015\/7802 Esas ve 2016\/2888 Karar say\u0131l\u0131 karar\u0131na konu, kira uyarlama ya da indirim davas\u0131nda yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz, Bor\u00e7lar Kanununun 138. Maddesindeki \u015fartlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde, kira bedelinin indirilmesi gerekti\u011fine h\u00fckmetmi\u015ftir.[5]<\/a><\/p>\n Davac\u0131 kirac\u0131 bir AVM\u2019 de m\u00fccevher ma\u011fazas\u0131 olarak kullan\u0131lmak \u00fczere i\u015fyeri kiralad\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fc\u015fterilerin AVM’ ye yeterli ilgiyi g\u00f6stermedi\u011fini, AVM\u2019 nin abart\u0131l\u0131 ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 reklamlar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc yan\u0131larak kira s\u00f6zle\u015fmesini yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, d\u00f6viz kurunun fahi\u015f miktarda artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve emsal i\u015fyerlerine g\u00f6re kira bedelinin y\u00fcksek kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015fikayetle, kira bedelinin indirilmesi i\u00e7in mahkemeye m\u00fcracaat etmi\u015ftir. \u0130lk derece mahkemesi taraf\u0131ndan yani davaya bakan mahkeme taraf\u0131ndan davac\u0131 kirac\u0131n\u0131n talebi kabul edilmi\u015f ve kira bedeli indirilmi\u015ftir. Yarg\u0131tay ise ilk derece mahkemesinin karar\u0131n\u0131 bozmu\u015ftur. Sebebi ilk derece mahkemesinin yani davaya bakan yer mahkemesinin durumu eksik incelemesidir. Aksi takdirde kira indiriminin kabul edilmesi gerekti\u011fine h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak; b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 ve \u00fclkemizi derinden etkileyen koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131n\u0131n, mevcut kira s\u00f6zle\u015fmelerine ve tacirler aras\u0131 ili\u015fkilere etkisinin olmayaca\u011f\u0131n\u0131, bu etkinin devam etmeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek maalesef imkans\u0131z. Bu sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc yarg\u0131n\u0131n bir hayli yorulaca\u011f\u0131 da a\u015fik\u00e2rd\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Yarg\u0131 Kararlar\u0131<\/p>\n Yarg\u0131tay 6. Hukuk Dairesi 07\/04\/2016 tarihli, 2015\/7802 Esas ve 2016\/2888 Karar say\u0131l\u0131 karar\u0131<\/p>\n [1]<\/a> (https:\/\/www.icisleri.gov.tr\/81-il-valiligine-koronavirus-tedbirleri-konulu-ek-genelge-gonderildi<\/a>, \u00c7evrimi\u00e7i 16\/03\/2020).<\/p>\n [2]<\/a> https:\/\/www.resmigazete.gov.tr\/eskiler\/2020\/03\/20200326M1-1.htm<\/a>, (\u00c7evrimi\u00e7i 01\/04\/2020)<\/p>\n [3]<\/a> T\u00fcrk Dil Kurumu, https:\/\/sozluk.gov.tr\/<\/a>.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/adalet-768x436.jpg\")
<\/p>\n