![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uygur.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Devlet \u015fiddeti kurbanlar\u0131 ya da deh\u015fetine tan\u0131k olanlar i\u00e7in, nas\u0131l yard\u0131m edilece\u011fini ve ileriye giden bir yolu nas\u0131l hayal edece\u011fini bilmek en acil g\u00f6rev olabilir. Bunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti y\u00f6netimi taraf\u0131ndan in\u015fa edilen ve y\u00f6netilen mevcut devlet \u015fiddeti ve toplama kamplar\u0131n\u0131 ele\u015ftirmek i\u00e7in Camp Album\u2019un yarat\u0131c\u0131s\u0131 olan Yi \u015eiaosuo, <\/strong>g\u00f6r\u00fc\u015flerini aktard\u0131.<\/p>\n \u00d6zellikle, sanat ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn neden bask\u0131 ve \u015fiddete kar\u015f\u0131 itici ara\u00e7lar olabilece\u011finden bahsediyoruz.\u00a0 Yi, \u201c\u00a0\u00c7ok uzun zamand\u0131r \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ellerinden al\u0131nm\u0131\u015f az\u0131nl\u0131k n\u00fcfuslar\u0131 i\u00e7in, sanat kendilerini ifade ve temsil etmenin bir yoldur.\u201d diyor.<\/p>\n \u201cEn zorlu ko\u015fullarda bile, sanat\u0131n insanlar\u0131n zorluklarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak ve azaltmak gibi bir etkisi bulunuyor. Ayr\u0131ca g\u00fcc\u00fc ve otoriteyi azaltmak ve bask\u0131lara kar\u015f\u0131 direnmek i\u00e7inde kuvvetli bir silaht\u0131r.\u201d<\/p>\n Matt Dagher-Margosian: Bize ge\u00e7mi\u015finiz hakk\u0131nda ne s\u00f6yleyebilirsiniz?\u00a0Web sitenizi kurmaya nas\u0131l karar verdiniz?<\/em><\/p>\n Yi \u015eiaosuo:<\/strong>\u00a0Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki\u00a0 T\u00fcrk etnik az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131ndan birine mensubum<\/em>.\u00a0Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki durum 2016-2017’den sonra k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011finde Kuzey Amerika’da okuldayd\u0131m ve o zamandan beri asla eve d\u00f6nmedim.\u00a0Yi \u015eiaosuo, ismim olarak kimli\u011fime yaz\u0131lm\u0131\u015f, \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck grup\u201d anlam\u0131na gelmektedir.\u00a0\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi s\u0131k s\u0131k bu terimi muhalifleri a\u015fa\u011f\u0131lamak i\u00e7in \u015fiddetli bir \u015fekilde ezilmeyi hak eden bir \u201caz\u0131nl\u0131k\u201d olduklar\u0131n\u0131 belirtmek i\u00e7in yeni do\u011fan \u00e7ocuklara bu ismi verdirtiyor.\u00a0\u015eimdi bu ismi az\u0131nl\u0131klar\u0131n seslerini y\u00fckseltmek i\u00e7in geri al\u0131yorum<\/em>.<\/em><\/strong><\/p>\n Bu ko\u015fullar alt\u0131nda kendili\u011finden s\u00fcrg\u00fcn edildim, \u00f6nce \u00e7izim ve yazma yoluyla stres ve endi\u015fe ile ba\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131m.\u00a0Sonunda yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 fark ettim, bu y\u00fczden toplulu\u011fumun s\u0131k\u0131nt\u0131larla ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in kolektif deneyimini belgelemeye karar verdim.\u00a0Umar\u0131m bu proje daha fazla insana ula\u015fabilir ve Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki insan haklar\u0131 krizi ve k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m konusunda fark\u0131ndal\u0131k yaratabilir.<\/p>\n Yukar\u0131daki eskiz eve d\u00f6nemeyen \u00e7o\u011fumuz i\u00e7in bayram\u0131m\u0131z\u0131 sevgili ailelerimizle kutlamak i\u00e7in: Duvarlar\u0131n arkas\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalanlar ve ailelerinin sesini duyamayanlar i\u00e7in, telefonla konu\u015fmak kolay de\u011fil, telefon y\u00fczlerinde bir g\u00fcl\u00fcmseme olan ama i\u00e7eride kan a\u011flayanlar\u0131 h\u00fck\u00fcmete sunan casus bir cihaz.<\/p><\/div>\n Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki Uygur halk\u0131na y\u00f6nelik \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve \u015fiddet konusunda (ki\u015fisel olarak veya arkada\u015flar\u0131n\u0131zla) deneyiminiz neydi?\u00a0Bu \u015fiddet ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k neye benziyor?<\/em><\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistan’da ki\u015finin etnik k\u00f6keni, cinsiyeti, hane halk\u0131 kayd\u0131, \u00c7in\u2019in, ona nas\u0131l davran\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesinde rol oynar.\u00a0Son y\u0131llarda \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve demografisi Do\u011fu T\u00fcrkistan’da daha bask\u0131n hale geldi\u011finden, Uygur ve Kazak gibi etnik az\u0131nl\u0131klara kar\u015f\u0131 artan \u00c7in \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn \u015fiddetlendi;\u00a0\u00f6rne\u011fin, istihdam ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131, e\u015fitsiz ekonomik kalk\u0131nma, pasaport ba\u015fvurusu ve yenileme g\u00fc\u00e7l\u00fckleri, ayr\u0131ca etnik turizm ve k\u00fclt\u00fcrel uyumun toplumsal uyum bi\u00e7iminde ayr\u0131mc\u0131l\u0131k arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesi vb.<\/p>\n \u015eahsen, bir\u00e7ok arkada\u015f\u0131ma ve bana, \u00c7in’in i\u00e7 b\u00f6lgelerinde bir i\u015fe ba\u015fvurmamam gerekti\u011fi s\u00f6ylendi. Mazeret olarak helal yiyecek sa\u011flanmayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylendi. Pasaport ve evrak i\u015flerinde veya herhangi bir devlet dairesine i\u015fimiz d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde dilimizden, dinimizden, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcm\u00fczden ve etnik kimli\u011fimizden \u00f6t\u00fcr\u00fc ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 her \u015fekilde hissettik, hissettirildik.<\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistan’da ya\u015fayan \u00c7inliler size uygulanan \u015fiddet ve bask\u0131ya nas\u0131l tepki verdiler?\u00a0\u00c7in’in \u015fiddet ve g\u00f6zetim politikas\u0131na kar\u015f\u0131 konu\u015fman\u0131n ne gibi sonu\u00e7lar\u0131 var?<\/em><\/p>\n \u00c7inliler \u00e7ok farkl\u0131 gruplar\u0131 i\u00e7lerinde bar\u0131nd\u0131r\u0131yorlar. Bu y\u00fczden genelleme yapmayaca\u011f\u0131m. Fakat bir\u00e7o\u011fu Uygurlara yap\u0131lan bask\u0131 ve \u015fiddete kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131zlar. Yap\u0131lan zulm\u00fcn ter\u00f6rle m\u00fccadele i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorlar. H\u00fck\u00fcmetin anlat\u0131lar\u0131na inan\u0131yorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00c7in’de \u00e7ok az alternatif bilgi kayna\u011f\u0131 var. Kamplar yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flamadan \u00f6nce bir\u00e7ok \u00c7inli, az\u0131nl\u0131klar\u0131n medeniyet olarak geride oldu\u011funa, e\u011fitime ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131na ve kamplar\u0131n kaliteyi y\u00fckseltece\u011fine inan\u0131yordu. \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti kamplarla ilgili \u015feffaf bilgi sa\u011flayan t\u00fcm gazetecileri cezaland\u0131rd\u0131. Son zamanlarda ise \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi i\u00e7inden bilgiler s\u0131zd\u0131r\u0131lmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Badiucao taraf\u0131ndan \u00e7izilen toplama kamplar\u0131<\/p><\/div>\n Konu\u015ftu\u011funuz Uygurlar, \u00c7in Halk\u0131yla veya \u00c7in Kom\u00fcnist Partisiyle m\u00fccadele halinde olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar m\u0131?<\/em><\/p>\n Ge\u00e7ti\u011fimiz on y\u0131llar boyunca yap\u0131lan kalk\u0131nma projeleri ile Uygurlar\u0131n ve Kazaklar\u0131n ge\u00e7im kaynaklar\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmek istendi. Fakat bu s\u0131rada devlet ile olan gerilim etnik gruplar aras\u0131nda ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131. K\u00fclt\u00fcrel gelenekler, tabular ve dini uygulamalar gibi sosyal farkl\u0131l\u0131klar topluluklar\u0131n kimliklerini peki\u015ftirmek i\u00e7in s\u0131n\u0131r haline geldi.\u00a0Ba\u015fka bir deyi\u015fle, Uygurlar ve Kazaklar\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00fclt\u00fcrel ve dini kimlikleri bir \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren adaletsiz sosyal politikalar\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki geleneksel k\u00fclt\u00fcr ve geleneksel Uygur sanat ve zanaat\u0131ndan biraz bahsedebilir misiniz? Uygur halk\u0131n\u0131 ve tarihini anlamak i\u00e7in g\u00fczel, hareketli veya \u00f6nemli buldu\u011funuz baz\u0131 geleneksel sanatlar veya el sanatlar\u0131 nelerdir?<\/em><\/p>\n Uygurlar, Kazaklar, K\u0131rg\u0131zlar, \u00d6zbekler Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da homojen ve i\u00e7sel bir bi\u00e7imde T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc payla\u015fmaktad\u0131r. Orada camiler gibi mimari eserlere, duvara as\u0131lan hal\u0131lara veya oyma i\u015f\u00e7ilik gibi maddi k\u00fclt\u00fcr a\u00e7\u0131s\u0131ndan Orta Asya \u0130slam sanatlar\u0131na \u00e7ok al\u0131\u015fk\u0131n\u0131z.\u00a0 2016-2017 y\u0131l\u0131ndaki bask\u0131 ba\u015flamadan \u00f6nce, \u015fehir pazarlar\u0131nda, Kuzeybat\u0131 \u00c7in’in farkl\u0131 yerlerinde \u00e7ok \u00e7e\u015fitli moda butik d\u00fckk\u00e2nlar\u0131ndan ve restoranlar\u0131ndan etrafa duyulan \u00e7e\u015fitli T\u00fcrk leh\u00e7elerindeki pop \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131n sesleri aras\u0131nda dola\u015fabilirdiniz. Daha k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131rsal kasaba ve il\u00e7elerde, yerel nitelikteki b\u0131\u00e7ak i\u015f\u00e7ilikleri, oyma eserler ve m\u00fczik aletleri kendini g\u00f6stermeye ba\u015flayacakt\u0131r. Zengin edebi k\u00fclt\u00fcr\u00fc de eklemek gerekir. Bir\u00e7ok kitap\u00e7\u0131 yerel veya \u00fcnl\u00fc \u015fair ve yazarlar\u0131n eserleriyle doludur. Evlerde veya k\u00fct\u00fcphanelerde, 1980’lerden beri yay\u0131nlanan antolojiler ve edebiyat dergileri bulmak zor de\u011fildir.\u00a0Do\u011fu T\u00fcrkistan’da en b\u00fcy\u00fcleyici buldu\u011fum \u015fey, y\u0131llard\u0131r devlet kontrol\u00fcne ra\u011fmen k\u00fclt\u00fcrel dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7e\u015fitlili\u011fidir.<\/p>\n \u015eiddetli bask\u0131 ve polis g\u00f6zetimi \u00f6ncesinde modern Do\u011fu T\u00fcrkistan ve Uygur k\u00fclt\u00fcr\u00fc nas\u0131ld\u0131?\u00a0Teknoloji, k\u00fcreselle\u015fme ve modern sanat nas\u0131l yeni etkiler yaratt\u0131?<\/em><\/p>\n 2016-2017 \u00f6ncesinde de \u015fiddetli bask\u0131 ve polis g\u00f6zetimi vard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00c7in, 1950\u2019den beri yerel direni\u015ften olduk\u00e7a korkuyor. Reform d\u00f6neminde bir\u00e7ok sanat ve edebiyat geli\u015fti, ancak devlet projeleri az\u0131nl\u0131klar\u0131n tarihini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de folklorize etti ve yeniden yazd\u0131, \u00f6zellikle de bunlar\u0131n \u0130slami ve milliyet\u00e7i bile\u015fenlerini en aza indirdi.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, devletin ulusal somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 projesi, toplumdan baz\u0131 geleneksel sanat t\u00fcrlerinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda da rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0Proje, \u00c7in’in k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yaymak i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n Teknoloji ger\u00e7ekten insanlara kolayl\u0131k getirdi, ancak gizlilik pahas\u0131na. \u00d6rne\u011fin, \u00c7inliler, baz\u0131 hizmetlerin rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in WeChat’e b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fcveniyor, ancak bu uygulaman\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i olarak \u0130slami ifadeleri nedeniyle bir\u00e7ok Uygur’u \u201cyeniden e\u011fitim kamplar\u0131na\u201d s\u00fcp\u00fcrmenin ne kadar etkili oldu\u011funu \u00e7ok az biliyorlar.<\/p>\n \u00c7in’de izin verilen nadir ileti\u015fim uygulamalar\u0131ndan biri olan WeChat, \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin talebi halinde kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n bilgilerini if\u015fa edebilece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in uygulaman\u0131n kullan\u0131m\u0131 tehlikeli hale geldi. \u0130nsanlar\u0131n konumlar\u0131n\u0131, konu\u015fmalar\u0131n\u0131 ve aktivitelerini takip eden, olduk\u00e7a kullan\u0131\u015fl\u0131 bir g\u00f6zetim arac\u0131 oldu.<\/p><\/div>\n Baz\u0131 uzmanlar, Uygur halk\u0131n\u0131n \u00c7inlilerin i\u00e7ine \u00e7ekilmesinin ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u00fclt\u00fcrlerini(<\/em>sanat, inan\u00e7 ve el sanatlar\u0131) sildi\u011fini ve \u00c7in\u2019in bu politikas\u0131n\u0131 k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m olarak adland\u0131rd\u0131lar. Bunun do\u011fru bir tan\u0131m oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz? E\u011fer \u00f6yleyse \u201ck\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m\u201d hakk\u0131nda ne anlamal\u0131y\u0131z?<\/em><\/p>\n Soyk\u0131r\u0131m S\u00f6zle\u015fmesinin 2. Maddesi bu iki unsur dahil olmak \u00fczere soyk\u0131r\u0131m su\u00e7unu tan\u0131mlar: \u201cUlusal, etnik, \u0131rksal veya dini bir grubu k\u0131smen veya tamamen yok etme niyeti\u201d;\u00a0\u201cgrubun \u00fcyelerini \u00f6ld\u00fcrmek, grubun \u00fcyelerine ciddi bedensel veya zihinsel zarar vermek, kas\u0131tl\u0131 olarak fiziksel y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 tamamen veya k\u0131smen ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in hesaplanan ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na kas\u0131tl\u0131 olarak,\u00a0grup i\u00e7indeki do\u011fumlar\u0131 zorlayarak grubun \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ba\u015fka bir gruba zorla aktarmak.\u201d<\/p>\n Bir\u00e7ok kurban ifadelerinde Do\u011fu T\u00fcrkistan kamplar\u0131nda tecav\u00fcz, i\u015fkence ve zorunlu sterilizasyondan bahsediyor.\u00a0S\u0131zan h\u00fck\u00fcmet belgeleri, g\u00f6zalt\u0131nda tutulan ebeveynlerin \u00e7ocuklar\u0131na toplu tutuklamalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7ocuklarda psikolojik zararlar oldu\u011funu g\u00f6steriyor.\u00a0Devlet destekli yetimhaneler, cami y\u0131k\u0131m\u0131, mezarlar\u0131n yok edilmesi, ayd\u0131nlar\u0131n kaybolmas\u0131, Uygur ve Kazak kitaplar\u0131n\u0131n evlerden el konmas\u0131 vb. Devletin Uygur ve Kazak k\u00fclt\u00fcr kurumlar\u0131n\u0131 ve geleceklerini yok etme niyetini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.\u00a0Do\u011fu T\u00fcrkistan’da olan \u015fey, zorla asimilasyon \u015feklinde k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m\u0131 da i\u00e7eren dar soyk\u0131r\u0131m tan\u0131m\u0131na uyacakt\u0131r.<\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda kademeli \u015fekilde yap\u0131lan k\u00fclt\u00fcrel asimilasyon ve arazilerin Uygurlar\u0131n elinden al\u0131nmas\u0131ndan farkl\u0131 olarak, mevcut rejim ulusal aidiyet dedi\u011fi \u015feyleri a\u015f\u0131lamada olduk\u00e7a bask\u0131c\u0131 tutum sergilemekle beraber etnik ve dini farkl\u0131l\u0131klara ise hi\u00e7 tolerans g\u00f6stermemektedir. Uygur ve Kazak perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda k\u00fclt\u00fcrlerinin, dillerinin ve tarihlerinin tehlikede oldu\u011funu ve Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki topluluklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra diaspora topluluklar\u0131n\u0131n da psikolojik travma ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler.<\/p>\n Uluslararas\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki \u015fiddet ve bask\u0131ya tepkileri nedir?\u00a0Uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fma sergiledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz eserler nelerdir?<\/em><\/p>\n Bir\u00e7ok uluslararas\u0131 sanat\u00e7\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki \u015fiddet ve bask\u0131y\u0131 etkili bir \u015fekilde g\u00f6rselle\u015ftirdi.\u00a0Mesela Shimizu Tomomi, toplama kamp\u0131ndan kurtulan Mihrigul Tursun’un ifadesini dinledi ve Japonca mangaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.\u00a0\u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i olarak pop\u00fcler hale geldi ve Kongre duru\u015fmas\u0131nda ilk tan\u0131kl\u0131ktan sonra daha fazla ki\u015fiye ula\u015ft\u0131.<\/p>\n Badiucao, \u00c7in’de siyaset, insan haklar\u0131 ve Hong Kong’da demokrasi \u00fczerine \u00e7ok \u00fcretken ve ele\u015ftirel bir karikat\u00fcrc\u00fcd\u00fcr. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 genellikle zaman\u0131nda ve do\u011frudur; \u00f6rne\u011fin, 5 Temmuz 2009\u2019daki Urum\u00e7i Katliam\u0131\u2019n\u0131n 10. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc Do\u011fu T\u00fcrkistan Auschwitz(Nazilerin Yahudileri katletti\u011fi kamp) isimli bir \u00e7al\u0131\u015fma ile g\u00fcndeme getirmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Do\u011fu T\u00fcrkistan’da olup bitenler hakk\u0131nda bir ba\u011flam sunmaktad\u0131r. Bir di\u011feri, \u201c\u00c7in’in \u00d6l\u00fcm Doktoru\u201disimli \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki Lop il\u00e7esinde bulunan kamptan s\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir foto\u011frafa dayan\u0131yor. Sistematik politik \u00f6\u011fretiyi do\u011frudan \u00c7in’deki X\u00ed J\u00ecnp\u00edng\u2019in diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011flar.<\/p>\n Kazakistan merkezli baz\u0131 sanat\u00e7\u0131lar g\u00f6zetim teknolojisi alt\u0131nda ulusun gelece\u011fi i\u00e7in s\u0131n\u0131r politikalar\u0131n\u0131, diaspora kimli\u011fini ve kayg\u0131 politikas\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran \u00e7al\u0131\u015fmalara imza att\u0131lar. Eski nesillerin 1960’larda \u00c7in’den \u00e7\u0131kmas\u0131yla ilgili kolektif bellek hala tazedir, \u015fimdi Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki M\u00fcsl\u00fcman bask\u0131s\u0131 ba\u011flam\u0131nda yeni bir anlam verilmi\u015ftir.<\/p>\n Bu sanat\u00e7\u0131lar gen\u00e7 ve kozmopolittir, Kazakistan’\u0131n \u00e7e\u015fitli k\u00fclt\u00fcrel manzaralar\u0131na dalm\u0131\u015flard\u0131r, bu nedenle geleneksel semboller kullanma ve insan haklar\u0131 ve demokratikle\u015fme gibi mesajlar\u0131 te\u015fvik etme konusunda \u00e7ok beceriklidirler.<\/p>\n Bu \u00e7al\u0131\u015fmada Kazakistan ba\u015fkan\u0131 Kas\u0131m-Jomart Tokayev, ba\u015f\u0131 bir g\u00f6zetim kameras\u0131na benzeyen bir akbaba tutuyor. Sanat\u00e7\u0131, Kazaklar\u0131n iyi bildi\u011fi \u015fahin sembol\u00fcn\u00fc taklit ediyor. \u015eahincilik, Orta Asya’daki Kazak ve K\u0131rg\u0131zlar\u0131n en y\u00fcceltilmi\u015f ulusal geleneklerinden biridir. Son y\u0131llarda, bu gelenek UNESCO’nun somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 \u00fczerinde listelenmi\u015f ve g\u00f6\u00e7ebe k\u00fclt\u00fcr ge\u00e7mi\u015fleri olan \u00fclkeler aras\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel gururlar\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Kas\u0131m-Jomart Tokayev, g\u00f6zleri \u015fahinlerden bile daha keskin olan bir yarat\u0131kla m\u0131 oynuyor? Kazakistan’a h\u00fckmetmek i\u00e7in bu iktidar arac\u0131n\u0131 \u00c7in’den \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131yor mu? Kendisi veya Kazakistan da \u00c7in taraf\u0131ndan m\u0131 izleniyor?<\/p><\/div>\n Soyk\u0131r\u0131m d\u00f6neminde (k\u00fclt\u00fcrel, \u00f6l\u00fcml\u00fc veya her ikisi de) sanat neden \u00f6nemlidir?<\/em><\/p>\n Art Spiegelman\u2019\u0131n\u00a0Maus ve\u00a0Marjane Satrapi’in\u00a0Persepolis\u00a0gibi eserlerini hep sevdim. Eserleri yoluyla, siyasi karga\u015fan\u0131n ki\u015fisel, ailesel veya psikolojik d\u00fczeyde neler yapabilece\u011fini anl\u0131yorum, ancak en zorlu ko\u015fullarda bile sanat\u0131n, insanlar\u0131n ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak ve bask\u0131yla otoriteyi azaltmak gibi bir etkisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u00a0Sanat\u0131n insan deneyimini belgelemek, dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ve umutlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in m\u00fckemmel bir unsur oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n Tarihte soyk\u0131r\u0131mlar genellikle olaylar\u0131n farkl\u0131 versiyonlar\u0131 \u00fczerinde farkl\u0131 taraflar taraf\u0131ndan \u015fiddetle tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r, bu da dok\u00fcmantasyonu \u00e7ok \u00f6nemli ve acil bir g\u00f6rev haline getirmektedir.\u00a0Sanat, siyasi ortam\u0131n s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen ba\u011flamlar\u0131nda derin bir konuma sahiptir, bu nedenle, zaman i\u00e7inde, belirli tarihsel ger\u00e7ekler i\u00e7in yeri doldurulamaz bir havuz olu\u015ftururlar.<\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki sistemik bask\u0131 ve \u015fiddet ile ilgili olarak \u201cinsan nitelikleri\u201d(<\/em>su-c\u0131), sosyal \u00fcreme ve neoliberal kapitalizm aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131klayabilir misiniz?<\/em><\/p>\n \u201c\u0130nsan kalitesi\u201d, \u00c7in’in k\u0131rsal ve etnik az\u0131nl\u0131k pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 hedefleyen modernizasyon projesinde bir s\u00f6ylemdir.\u00a0Bu siyasi vizyon alt\u0131nda, her insan\u0131n de\u011feri, genellikle kentsel \u00c7inliler taraf\u0131ndan temsil edilen medeniyet ideolojisi\u00a0 alt\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.\u00a0Su-c\u0131\u00a0(“k\u00fclt\u00fcr” veya “medeniyet” olarak terc\u00fcme edilir) s\u00f6ylemi ayn\u0131 zamanda bireyin politik temsilini ve ekonomik de\u011ferlerini de belirler;\u00a0\u00f6rne\u011fin, k\u0131rsal kesim ve az\u0131nl\u0131k n\u00fcfusu \u201cd\u00fc\u015f\u00fck kalite\u201d olarak temsil edilmektedir – yoksulluklar\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bu g\u00fc\u00e7l\u00fc s\u00f6ylem \u00c7in’de ger\u00e7ek olarak kabul ediliyor ve \u015fimdi \u015ei Cinping ‘in 2020 y\u0131l\u0131na kadar \u201cHedeflenen Yoksullukla M\u00fccadele\u201d hedefini i\u00e7eriyor. 2019’dan bu yana, bir\u00e7ok kamp mahkumu asgari \u00fccret alt\u0131nda toplama kamplar\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131ndaki tekstil fabrikalar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in s\u00f6zle\u015fmeler imzalamak zorunda kald\u0131. .\u00a0\u0130\u015f\u00e7ilerin belirlenen i\u015fleri b\u0131rakma, kamplardan ayr\u0131lma ve ailelerine ve topluluklar\u0131na d\u00f6nme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yoktur.\u00a0Devlet medyas\u0131 bunun bir t\u00fcr yoksullu\u011fun hafifletilmesi oldu\u011funu ve\u00a0su-c\u0131’lerini\u00a0geli\u015ftirebilece\u011fini iddia ediyor.\u00a0Bu durumda,\u00a0\u00a0su-c\u0131\u00a0\u00a0devletin insanlar\u0131 ekonomik kalk\u0131nma ve ideolojik kontrol i\u00e7in boyun e\u011fdirmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bir ara\u00e7 haline geldi.<\/p>\n \u00d6zellikle kad\u0131nlar \u00c7in devleti taraf\u0131ndan nas\u0131l hedefleniyor ve Uygur kad\u0131nlar\u0131n\u0131n kimli\u011fi, \u00fcremesi ve hatta evlili\u011fi devlet taraf\u0131ndan kontrol edilip y\u00f6netilmek isteniyor. \u00c7in\u2019in bu tutumunu anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? <\/em><\/p>\n \u00c7in’de \u201cDo\u011fu T\u00fcrkistan kad\u0131nlar\u0131\u201d n\u0131n pop\u00fcler temsili genellikle M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131k kad\u0131nlar\u0131 \u015feklindedir. Nadir de olsa \u00c7inli kad\u0131nlar da akla gelmektedir. Fakat \u00c7inli kad\u0131nlar moderniteyi temsil ederken az\u0131nl\u0131\u011fa mensup kad\u0131nlar geri ve geli\u015fime ihtiya\u00e7 duyan kad\u0131nlar\u0131 temsil eder.\u00a0 Uygur kad\u0131nlar\u0131na gelince, genellikle arzu nesneleri olarak tasvir edilirler ve televizyondaki turizm reklamlar\u0131nda oryantalize olurlar.\u00a0Bu arada, \u00c7in devleti, Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 Azaltma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ABD\u2019nin \u201cTer\u00f6re Kar\u015f\u0131 Sava\u015f\u201d oyun kitab\u0131ndaki M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlar\u0131 kurtar s\u00f6ylemini s\u0131k\u00e7a kullanmaktad\u0131r. Son y\u0131llarda Uygur ve Kazak kad\u0131nlar\u0131n\u0131n daha fazla resmedilip obje olarak sunulmas\u0131 onlar\u0131 \u0130slami ataerkil k\u00fclt\u00fcr\u00fcn hedefleri haline de getirmektedir. Devlet \u00f6nderli\u011findeki kampanyalar onlar\u0131 daha k\u0131sa etek giymeye, makyaj yapmaya, fabrikalarda \u00e7al\u0131\u015fmaya ve \u00c7inli erkeklerle evlendirmeye y\u00f6nlendiriyor.<\/p>\n \u00c7inli-Uygur gerginli\u011fi son on y\u0131llarda artt\u0131k\u00e7a, Uygur kad\u0131nlar\u0131 ger\u00e7ekten de direni\u015f ve kimlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan sembol haline geldi.\u00a0Ancak, \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti \u015fimdi bu sembol\u00fc Uygur toplulu\u011funu daha da k\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131yor.<\/p>\n Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, y\u00fcz tan\u0131ma kameras\u0131, iki Uygur dans\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczlerine odaklanarak kilitleniyor, y\u00fczlerini \u00c7in’in geni\u015f veritaban\u0131 ve Entegre Ortak Operasyonlar Platformu ile s\u0131ral\u0131yor, ar\u015fivliyor ve analiz ediyor. Sistem ki\u015filerin su\u00e7luluklar\u0131n\u0131 te\u015fhis etmeye haz\u0131r.<\/p><\/div>\n \u00c7in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da i\u015fledi\u011fi su\u00e7lar\u0131 \u00f6rt bas etmek ve gerek b\u00f6lge \u00fclkelerinin (Kazakistan gibi) gerek Ku\u015fak Yol Projesindeki \u00fclkelerin g\u00f6rmezden gelmesini sa\u011flamak i\u00e7in bu \u00fclkelere ne t\u00fcr ekonomik te\u015fvikler vermektedir?<\/em><\/p>\n Orta Asya ve Ku\u015fak Yol Projesindeki \u00fclkelerin aras\u0131nda petrol end\u00fcstrisi olarak en b\u00fcy\u00fck \u00fclke Kazakistan\u2019d\u0131r. Muhtemelen Ku\u015fak Yol Projesi nedeniyle en fazla tehlike alt\u0131nda olan \u00fclke de Kazakistan\u2019d\u0131r. \u00c7in, Kazakistan\u2019\u0131n altyap\u0131, do\u011fal gaz ve kimya end\u00fcstrisi, dijital teknolojiler, enerji santralleri gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerine yat\u0131r\u0131m yapt\u0131.\u00a0 Kazakistan ayr\u0131ca Orta Asya’da ekonomik g\u00fc\u00e7 olarak liderli\u011fini korumak i\u00e7in \u00c7in’den milyarlarca kredi ald\u0131.\u00a0Khorgos liman\u0131, kom\u015fu \u00fclkeler aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck i\u00e7 limanlardan biridir. Ancak bu, Kazakistan’\u0131n \u00c7in’in ekonomisindeki artan etkisine kar\u015f\u0131 dikkatli olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez.\u00a0Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki durum k\u00f6t\u00fcle\u015ftik\u00e7e Kazakistan’da vatanda\u015f ho\u015fnutsuzlu\u011fu art\u0131yor.\u00a0 Halk, Kazakistan h\u00fck\u00fcmetinin art\u0131k g\u00f6rmezden gelemeyece\u011fi kadar ses y\u00fckseltmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n T\u00fcm insanlara ekonomik olarak de\u011fer bi\u00e7en ve etnik olarak ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa tutan bir sistemle nas\u0131l sava\u015f\u0131l\u0131r? Neler yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerirsiniz?<\/em><\/p>\n Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir soru! \u00c7in\u2019in devlet \u015fiddetinden do\u011frudan etkilenen bir birey olarak ilk \u00f6nce hi\u00e7bir zaman anlayamayaca\u011f\u0131m kadar b\u00fcy\u00fck siyasi ve ekonomik g\u00fcc\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda olmak beni \u00e7ok bunaltm\u0131\u015f hissettirdi. Ancak \u00e7abalar\u0131m\u0131zda asla yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlamak \u00f6nemlidir.<\/p>\n Sadece bireysel projelerimiz \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yormu\u015f gibi hissetsek de, vah\u015feti sona erdirmek i\u00e7in ortak bir hedef do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131z aktivist, akademisyen, avukat, gazeteci ve film yap\u0131mc\u0131s\u0131 var.<\/p>\n Ge\u00e7ti\u011fimiz \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde, Do\u011fu T\u00fcrkistan’da e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir bask\u0131ya tan\u0131k olsak da, fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rma, belgeleme, hakikat bulma ve \u00e7e\u015fitli eylemlerden ge\u00e7me konusunda da \u00f6nemli ilerlemeler kaydedildi.<\/p>\n \u00c7in, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da i\u015fledi\u011fi su\u00e7lar\u0131 gizlemek i\u00e7in b\u00f6lgeye bat\u0131l\u0131 gazetecilerin girmesini yasaklad\u0131 fakat bir\u00e7ok gazeteci hayatlar\u0131n\u0131 riske atarak zulm\u00fc raporlad\u0131. \u00c7in interneti sans\u00fcrleyip t\u00fcm kan\u0131tlar\u0131 yok etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Fakat daha sonra yok ettiklerinden daha fazla belge s\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131. Daha fazla Uygur ve Kazak tutuklan\u0131p uzun hapis cezas\u0131 verildi\u011finde, yurtd\u0131\u015f\u0131nda daha fazla aile \u00fcyesi her zamankinden daha fazla ifade vermeye ba\u015flad\u0131. Rust Cohle’un\u00a0True Detective dizisinin\u00a0son b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki bir c\u00fcmleyi al\u0131nt\u0131lay\u0131p bitirmek istiyorum: Bir kez sadece karanl\u0131k vard\u0131;\u00a0bana sorarsan \u0131\u015f\u0131k kazan\u0131yor.<\/em><\/p>\n \u00c7eviri Kayna\u011f\u0131: https:\/\/supchina.com\/2020\/05\/05\/preserving-uyghur-art-and-culture-amid-cultural-genocide\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" K\u00f6ken olarak Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki Uygurlara mensup olan aktivist Yi \u015eiaosuo’nun yabanc\u0131 bas\u0131na vermi\u015f oldu\u011fu r\u00f6portaj\u0131 T\u00fcrk\u00e7eye kazand\u0131rd\u0131k. R\u00f6portajda Uygur k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 ve yap\u0131lan soyk\u0131r\u0131ma direni\u015fte sanat\u0131n \u00f6nemine de\u011finiliyor.<\/p>\n","protected":false},"author":71,"featured_media":10252,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,68],"tags":[],"yoast_head":"\n![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uygur-sanat\u0131.png\")
<\/p>\n![\"Do\u011fu](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uygur-zulm\u00fc-karikat\u00fcr.jpg\")
![\"Do\u011fu](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/toplama-kamplar\u0131-1024x672.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uygur-camisi.jpg\")
<\/p>\n![\"Do\u011fu](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/wechat-ve-uygur.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/me-too-uygur.jpg\")
<\/p>\n![\"Kazakistan\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/kazakistan-ba\u015fkan\u0131.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uygur-insan-niteli\u011fi.jpg\")
<\/p>\n![\"Do\u011fu](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uygur-kad\u0131n\u0131.jpg\")