![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1-1-768x512.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Bu yaz\u0131 Jandarma ve Sahil G\u00fcvenlik Akademisi<\/em> taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen \u201cUluslararas\u0131 G\u00fcvenlik Kongresi (Kuram, Y\u00f6ntem, Uygulama)\u201d<\/em>de bildiri olarak sunulan ve Uluslararas\u0131 G\u00fcvenlik Kongresi (Kuram, Y\u00f6ntem, Uygulama) Tam Metin Bildiri Kitab\u0131<\/em><\/a> i\u00e7inde sayfa 649-663 aras\u0131nda yay\u0131mlanan “Etno-k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar ve su\u00e7 davran\u0131\u015f\u0131<\/em>” adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n M\u0130SAK yay\u0131mc\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015f h\u00e2lidir.<\/p>\n Su\u00e7 insanl\u0131k tarihi kadar eski bir kavramd\u0131r. Su\u00e7 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 bireysel ve toplumsal hayat \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etki itibar\u0131yla \u00e7ok boyutlu karma\u015f\u0131k bir olgudur. Bu nedenle su\u00e7la ilgili ihtiya\u00e7 duyulabilecek kuramsal ve pratik bilgi tarihsel ve sosyolojik bir perspektifle ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda etkili sonu\u00e7lar do\u011furabilecektir. Birey ve toplum hayat\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesini sa\u011flayan kanunlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda ana kaynaklar i\u00e7erisinde sosyal normlar, de\u011ferler, \u00f6rf, adetler, gelenek, g\u00f6renek ve t\u00f6re gibi k\u00fclt\u00fcrel kurumlar \u00f6nemli bir yer tutar. Su\u00e7 olgusunun anlam kazand\u0131\u011f\u0131 bu k\u00fclt\u00fcrel zeminde ortaya konulan uyuma ba\u011fl\u0131 olarak yani bireyin bu ortama sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 uyum oran\u0131nda bir d\u00fczen ve kaos ortaya \u00e7\u0131kar. K\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n su\u00e7 ile ili\u015fkisi bu ba\u011flamda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. K\u00fclt\u00fcr bireyi b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla kapsar ve ya\u015fam\u0131n\u0131 bir harita i\u015flevi ile kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Her k\u00fclt\u00fcr birbirinden farkl\u0131d\u0131r ve birbiri ile ili\u015fkiye girse de son kertede birey \u201cbirden \u00e7ok k\u00fclt\u00fcre\u201d<\/em> de\u011fil \u201cbir k\u00fclt\u00fcre\u201d<\/em> uyar.<\/a>[1]<\/a><\/p>\n Modern d\u00f6nemlerin \u00f6nemli belirleyicilerinden biri olan g\u00f6\u00e7, k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcreci ile birlikte nitelikte ve yo\u011funlukta \u00f6nemli bir a\u015famaya gelmi\u015ftir. Deprem, sel, kurakl\u0131k gibi do\u011fal sebeplerin yan\u0131nda sava\u015flar, ekonomik k\u0131tl\u0131k ve imk\u00e2nlar, e\u011fitim gibi be\u015feri unsurlar\u0131n her biri g\u00f6\u00e7 nedenidir. G\u00f6\u00e7ler bir toplumun \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ve \u00e7o\u011fulcu bir yap\u0131ya evrilmesinde de ba\u015fat bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. G\u00f6\u00e7 edilmi\u015f mek\u00e2nla i\u00e7ine girdi\u011fi yeni ortam aras\u0131nda bir ba\u011fda\u015f\u0131kl\u0131k g\u00f6r\u00fclmez. Toplumdaki bireylerin normal d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar i\u00e7inde olmalar\u0131nda k\u0131rdan kente g\u00f6\u00e7\u00fcn ve ba\u015fka bir k\u00fclt\u00fcrel ortama ge\u00e7i\u015fin rol\u00fc belirgindir<\/a>[2]<\/a><\/p>\n Su\u00e7 ve g\u00f6\u00e7 konusuna odaklanan literat\u00fcr g\u00f6zden ge\u00e7irildi\u011finde, ara\u015ft\u0131rma bulgular\u0131n\u0131n farkl\u0131 sonu\u00e7lar ortaya koydu\u011fu g\u00f6zlemlenmektedir. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, g\u00f6\u00e7 ve su\u00e7 aras\u0131nda pozitif bir ili\u015fkiyi do\u011frulayan sonu\u00e7lar saptarken kimi ara\u015ft\u0131rmalar da bu t\u00fcr bir ili\u015fkinin aksine sonu\u00e7lar ortaya koydu\u011fu tespit edilmi\u015ftir.<\/a>[3]<\/a> Fakat b\u00fct\u00fcn bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yan\u0131nda dikkat \u00e7eken bir nokta ise olgudan ziyade alg\u0131dan hareketle g\u00f6\u00e7men ve su\u00e7 aras\u0131nda bir ili\u015fkinin kurulmakta olu\u015fudur. Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak T\u00fcrkiye\u2019de dahil pek \u00e7ok \u00fclkede g\u00f6\u00e7menler aras\u0131nda su\u00e7 i\u015fleme oranlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir inan\u00e7 yayg\u0131n olarak payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yani g\u00f6\u00e7menlerin kriminal e\u011filime sahip oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki alg\u0131, \u00f6n yarg\u0131 olarak toplumun tutum ve tavr\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirmektedir.<\/p>\n Bu bildiride etnik, dini ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n su\u00e7 eyleminin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki etkisine de\u011finilecektir. Literat\u00fcr taramas\u0131 y\u00f6nteminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada \u201cBir toplumdaki etno-k\u00fclt\u00fcrel ve dini farkl\u0131l\u0131klar su\u00e7 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir mi?\u201d<\/em> sorusunun cevab\u0131 aranacakt\u0131r.<\/p>\n Su\u00e7 olgusunun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde analiz edilebilmesi i\u00e7in baz\u0131 kavramsal ara\u00e7lar\u0131n aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n, benzerliklerin ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n iyi \u00e7izilmesi gereklidir. Bunlardan iki kavram \u201csu\u00e7 ve sapma\u201d<\/em> \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Su\u00e7 biliminin temel ilgi alan\u0131n\u0131 olu\u015fturan iki olgu olan su\u00e7 ve sapma birbirleriyle ili\u015fkili oldu\u011fu kadar esasen birbirlerinden farkl\u0131 kavramlard\u0131r da. Bu iki kavram\u0131n d\u00fczenledi\u011fi sosyal alan ortakl\u0131k g\u00f6sterirken dayand\u0131\u011f\u0131 ve anlam d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 belirleyen zemin ise farkl\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda su\u00e7, hukuki bir kavram olarak kanunlarda a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yasaklanan ve sonucunda cezaland\u0131r\u0131lan eylemdir.<\/p>\n Su\u00e7, hukuki bir kavram olarak kanunlarda a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yasaklanan ve sonucunda cezaland\u0131r\u0131lan eylemdir. Sapma ise de\u011ferler ve normlar d\u00fcnyas\u0131na aittir ve toplumsal normlar ve de\u011ferler ba\u011flam\u0131nda \u201ckabul edilebilirlik s\u0131n\u0131rlar\u0131\u201d d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fan her t\u00fcrl\u00fc davran\u0131\u015f olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n Sapma ise de\u011ferler ve normlar d\u00fcnyas\u0131na aittir ve toplumsal normlar ve de\u011ferler ba\u011flam\u0131nda \u201ckabul edilebilirlik s\u0131n\u0131rlar\u0131\u201d<\/em> d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fan her t\u00fcrl\u00fc davran\u0131\u015f olarak tan\u0131mlan\u0131r. Bu kavram ara\u00e7lar\u0131 ba\u011flam\u0131nda t\u00fcrde\u015flik, yani ayn\u0131 anlam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ve normlar\u0131 payla\u015fmak \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Sapma su\u00e7a benzer fakat su\u00e7 gibi ceza adalet sisteminin alan\u0131na girmez. Sapma, toplumsal norm ihlalidir. Bir eylemin su\u00e7 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in ba\u015fta ceza kanunlar\u0131 taraf\u0131ndan yani hukuk sistemi taraf\u0131ndan yasaklanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. Oysa sapma i\u00e7in bir davran\u0131\u015f\u0131n sosyal normlar ve de\u011ferlerle ne \u00f6l\u00e7\u00fcde uyumlu oldu\u011funa bakmak gerekmektedir. Yayg\u0131n bir \u00f6nerme ile her su\u00e7 bir sapma ama her sapma da bir su\u00e7 de\u011fildir, \u00f6nermesi do\u011fru de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin park edilmez levhas\u0131n\u0131n bulundu\u011fu bir caddeye park etmek bir trafik su\u00e7u te\u015fkil ederken bu davran\u0131\u015f\u0131n herhangi bir \u015fekilde toplumsal normlarla veya do\u011fal hukukla do\u011frudan bir ili\u015fkisi yoktur. <\/a>[4]<\/a><\/p>\n Su\u00e7 insanl\u0131kla \u00f6zde\u015f bir davran\u0131\u015f formudur. Bireysel ve toplumsal boyutlar\u0131 s\u00f6z konusudur. Ayr\u0131ca su\u00e7 g\u00f6r\u00fclen davran\u0131\u015f her toplumda de\u011fi\u015febildi\u011fi i\u00e7in g\u00f6recedir. Avrupa merkezli olarak su\u00e7un nedenlerini a\u00e7\u0131klayan g\u00f6r\u00fc\u015fler tarihsel olarak d\u00f6rt d\u00f6neme ayr\u0131lmakta ve tasniflenmektedir. Birinci d\u00f6nem su\u00e7lulu\u011fun demonojik ya da tabiat \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131klamalar\u0131, ilk \u00e7a\u011flardan 18. y\u00fczy\u0131la kadar hakim d\u00fc\u015f\u00fcnceydi. Realitenin izah\u0131nda teolojik izahlar hakimdi ve su\u00e7lu, k\u00f6t\u00fc ruhlar taraf\u0131ndan delirtilmi\u015f ya da ba\u015fka d\u00fcnyadan g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan lanetlenmi\u015f g\u00fcnahkar olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/a>[5]<\/a> \u0130kinci d\u00f6nem Klasik okul olarak adland\u0131r\u0131lan Ayd\u0131nlanma \u00c7a\u011f\u0131 d\u00f6nemidir ki bu d\u00f6nemin \u00f6zelli\u011fi su\u00e7un Ayd\u0131nlanma d\u00f6nemine ba\u011fl\u0131 olarak bireyci ve ak\u0131lc\u0131l\u0131k eksenli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ele almas\u0131d\u0131r. Bu d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131 su\u00e7 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n toplumcu izahlardan uzakla\u015farak insan\u0131n kendi iradesinin bir sonucu olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanmas\u0131ylad\u0131r. Klasik ekol temel olarak bireylerin kendi faaliyetlerinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tartt\u0131ktan sonra su\u00e7 i\u015fledikleri varsay\u0131m\u0131na dayanmaktad\u0131r. Aynen di\u011fer insan davran\u0131\u015flar\u0131 gibi su\u00e7 te\u015fkil eden davran\u0131\u015flar\u0131n da, bireylerin \u00f6zg\u00fcr iradeleriyle verdikleri rasyonel kararlar neticesinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunur.<\/a>[6]<\/a> Neo-klasik ekol ise sosyoloji ve psikoloji bilimlerinin etkisi alt\u0131nda \u015fekillenmi\u015f; odak noktas\u0131 su\u00e7 davran\u0131\u015f\u0131ndan \u00e7ok su\u00e7lu birey olmu\u015ftur.<\/a>[7]<\/a> Pozitivist okul ise, bilimsel ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntem ve tekniklerini kullanarak su\u00e7 olgusunu ara\u015ft\u0131ran yakla\u015f\u0131mlar d\u00f6nemidir. Pozitivist okul, su\u00e7u determinist bir tak\u0131m fakt\u00f6rlere ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re su\u00e7, bireyin tamamen \u00f6zg\u00fcr iradesi d\u0131\u015f\u0131nda kalan birtak\u0131m biyolojik, psikolojik ve sosyolojik fakt\u00f6rlerin bir neticesi olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir ifade ile bu ekol, bireylerin su\u00e7 i\u015flemeyi rasyonel olarak se\u00e7tiklerini iddia eden klasik ekol\u00fcn aksine su\u00e7lu davran\u0131\u015f\u0131n biyolojik, psikolojik ve sosyal fakt\u00f6rlerin bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunurlar.<\/a>[8]<\/a> Pozitif yakla\u015f\u0131mlar\u0131n alternatifi olmayan ama bu bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve hukuk sisteminin y\u00f6ntemini sorgulayan ele\u015ftirel perspektif ise su\u00e7u, iktidar ve g\u00fc\u00e7 ili\u015fkisi ile \u00e7at\u0131\u015fma ekseninde ele alarak devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n sisteme h\u00e2kim s\u0131n\u0131flar\u0131 korumak \u00fczere in\u015fa edilmi\u015f kurumlar olduklar\u0131n\u0131 savunan perspektiftir.<\/p>\n Anomi ve gerilim teorileri \u201cinsan\u0131n do\u011fas\u0131\u201d<\/em> yakla\u015f\u0131m\u0131ndan hareket eder. \u0130nsan d\u00fcnyaya gelirken iyi miza\u00e7ta ve huyda do\u011far; normal \u015fartlarda toplumsal normlara ve kurallara uyum g\u00f6sterir. Oysa Durkheim\u2019e g\u00f6re insan\u0131n doymak bilmeyen arzular\u0131 ve ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. \u0130nsano\u011flunun bu arzu, i\u015ftah ve d\u00fcrt\u00fclerinin harici bir mekanizma veya sistem taraf\u0131ndan kontrol alt\u0131na al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131nda arzu ve isteklerini tatmin edebilmek i\u00e7in me\u015fru olmayan yol ve y\u00f6ntemlere ba\u015fvurabilece\u011fini ifade etmi\u015ftir. Durkheim de anomi kavram\u0131n\u0131 bu \u00e7er\u00e7evede ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Anomi normsuzluk, kurals\u0131zl\u0131k anlamlar\u0131na gelir. Durkheim\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131nda su\u00e7 sosyal yap\u0131n\u0131n i\u00e7inde olumlu bir i\u015flev \u00fcstlenebilmektedir. Bu davran\u0131\u015f\u0131n patolojik bir konuma gelmesinin ko\u015fullar\u0131n\u0131 ise Durkheim; anominin toplumunun d\u00fczenini bozacak d\u00fczeyde art\u0131\u015f\u0131na ve s\u0131kla\u015fmas\u0131na ba\u011flar. Toplumda su\u00e7, norm ve de\u011ferlerin faydalar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131nda etkili olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca toplumsal de\u011fi\u015fimin de kaynaklar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. Bu noktada d\u00fczen hem sosyolojik hem de siyasal teorinin ana konular\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131r. D\u00fczen toplumun ana formudur ve varl\u0131k ko\u015fulu da toplumun norm ve de\u011ferlerine uyulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sapma ve su\u00e7 da bu kurallara, norm ve de\u011ferlere uyumsuzluk ile g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu y\u00fczden, Durkheim\u2019a g\u00f6re, bireyin istekleri ile toplumun d\u00fczen ve kontrol ihtiya\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda temel bir \u00e7at\u0131\u015fma veya gerilim her zaman var olacakt\u0131r.<\/a>[9]<\/a><\/p>\n Gerilim teorilerinin kurucular\u0131ndan Robert K. Merton (1910\u20132003), kuram\u0131n\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi y\u0131llarda Amerika toplumunda, alt s\u0131n\u0131f ve az\u0131nl\u0131klar i\u00e7erisinde, iyi bir e\u011fitim ve iyi bir i\u015fe sahip olma oran\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu g\u00f6zlemlemi\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla alt s\u0131n\u0131fa mensup olan bireylerin, me\u015fru ama\u00e7lara yasal yollardan ula\u015fma imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n da s\u0131n\u0131rl\u0131 veya engellenmi\u015f oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/a>[10]<\/a> Durkheim\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 \u201cAnomi\u201d<\/em> kavram\u0131n\u0131 bir de\u011fi\u015fken olarak kullanan Merton\u2019a g\u00f6re, anomi k\u00fclt\u00fcrel ama\u00e7lar ve bu ama\u00e7lara ula\u015fmay\u0131 sa\u011flayacak kurumsal ara\u00e7lar aras\u0131ndaki kopuklu\u011fun bir sonucudur. Kurumsalla\u015fm\u0131\u015f ara\u00e7 dolgun \u00fccretli bir i\u015f olabilir. Merton, toplum bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel hedeflerin edinilmesi i\u00e7in kurumla\u015fm\u0131\u015f ara\u00e7lar\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131nda anomi var olmaz. Burada arzulanan ama\u00e7lar\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in sahip oldu\u011fumuz yasal ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir uyumluluk durumudur. \u201cSu\u00e7\u201d<\/em> diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok \u015fey anomi \u00f6rne\u011fidir.<\/a>[11]<\/a> Merton\u2019a g\u00f6re su\u00e7 bireysel ki\u015filiklerin de\u011fil sosyal ko\u015fular\u0131n su\u00e7u yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder.<\/a>[12]<\/a> Merton, su\u00e7 ve sapman\u0131n patolojik bir olgu oldu\u011funu kabul etmez. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131, ki\u015fisel \u00f6zelliklerden ziyade, bireyin sosyal sistem i\u00e7erisindeki yerine odaklanmaktad\u0131r. Merton\u2019a g\u00f6re insanlar istek ve arzular\u0131n\u0131, Durkheim\u2019dan farkl\u0131 olarak, toplum i\u00e7inde olarak \u00f6\u011frenir. Durkheim\u2019da bunlar do\u011fal olarak mevcuttur.<\/a>[13]<\/a><\/p>\n Anomi ve gerilim teorisinin en birincil varsay\u0131m\u0131; maddi zenginlik ve refah\u0131 elde edememekten kaynaklanan gerilim ve stresi daha fazla hissedenlerin su\u00e7a kar\u0131\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, gerilim ve stresi daha az hissedenlerle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda daha y\u00fcksek olmas\u0131 gerekti\u011fidir. Gerilim, ki\u015finin ula\u015fmay\u0131 arzulad\u0131\u011f\u0131 hedefler ile ula\u015fabilece\u011fi daha ger\u00e7ek\u00e7i hedefler aras\u0131ndaki fark ile \u00f6l\u00e7\u00fclmektedir. \u0130kisi aras\u0131ndaki fark ne kadar fazla ise gerilim de o kadar fazlad\u0131r.<\/a>[14]<\/a> Gerilim teorileri; belli temel de\u011ferler \u00fczerinde toplumun homojen oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131na dayan\u0131p toplumda b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fun kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131, aileler ve okullar ile sosyalle\u015fti\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak baz\u0131 bireylerin neden sapan davran\u0131\u015f g\u00f6sterdiklerini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Kurallar\u0131 ve yasalar\u0131 \u00e7i\u011fneyen bireylerin bu davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 anormal olan toplumsal ko\u015fullara kar\u015f\u0131l\u0131k verme olarak g\u00f6ren bu teoriler su\u00e7un nedenini toplumun sosyal organizasyonuna ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6rmektedir.<\/a>[15]<\/a> Cohen\u2019in gerilim teorisinde de, Merton\u2019un yakla\u015f\u0131m\u0131ndaki gibi su\u00e7u sadece k\u00fclt\u00fcrel hedeflere varamay\u0131\u015f\u0131n sonucu ya\u015fad\u0131klar\u0131 engellemelerde g\u00f6rmemi\u015f ayn\u0131 zamanda bireylerin orta s\u0131n\u0131f\u0131n sahip oldu\u011fu stat\u00fcden de mahrum kal\u0131\u015flar\u0131nda g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yani alt s\u0131n\u0131ftan gen\u00e7ler sadece i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 k\u00fclt\u00fcr taraf\u0131ndan durmadan motive edildikleri b\u00fcy\u00fck paralar ve servete ula\u015fma hedefinin yan\u0131 s\u0131ra, ayn\u0131 zamanda toplum i\u00e7inde sayg\u0131n birer birey olmak i\u00e7in de \u00e7abalad\u0131klar\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur.Cohen\u2019e g\u00f6re, i\u015fsizlik, fakirlik ve k\u0131s\u0131tl\u0131 imk\u00e2nlar bireylerin sahip olacaklar\u0131 sosyal stat\u00fcy\u00fc belirleyici en g\u00fc\u00e7l\u00fc fakt\u00f6rlerdendir.<\/a>[16]<\/a><\/p>\n Anomi-Gerilim yakla\u015f\u0131mlar\u0131 yan\u0131nda di\u011fer bir \u00f6nemli yakla\u015f\u0131m K\u00fclt\u00fcr temelli yakla\u015f\u0131mlard\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m da k\u00fclt\u00fcrel \u00e7at\u0131\u015fma teorisi ve alt-k\u00fclt\u00fcrel teoriler \u015feklinde iki ana kategoride ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n 1938 y\u0131l\u0131nda Thorsten Sellin taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen \u201cK\u00fclt\u00fcrel \u00c7at\u0131\u015fma Teorisi\u201d su\u00e7un ana kayna\u011f\u0131n\u0131 k\u00fclt\u00fcrel \u00e7eli\u015fkiler i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcr ve Amerikan k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131n\u0131n da bireyler aras\u0131nda bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fcretecek nitelikte oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Sellin, teorisinde \u00f6zellikle topluluklar\u0131n g\u00f6\u00e7 ettikleri b\u00f6lgelerdeki davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131na, k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131na odaklan\u0131r. Ona g\u00f6re, g\u00f6\u00e7men gruplar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131n\u0131n, g\u00f6\u00e7 ettikleri yeni yerle\u015fim b\u00f6lgelerindeki toplumlar\u0131n yap\u0131lar\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k arz etmekte ve bu da \u00e7at\u0131\u015fmalara yol a\u00e7abilmektedir. Sellin\u2019in \u00f6nemli tespitlerinden biri gruplar\u0131n deneyimledikleri ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131n veya k\u00fclt\u00fcrel davran\u0131\u015flar\u0131n, etnosantrik de\u011ferlendirme konusu olabildi\u011fi ve bunun da kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak olumsuz alg\u0131lar\u0131 besleyerek \u00e7at\u0131\u015fmalara yol a\u00e7abildi\u011fidir. Bu s\u00fcre\u00e7, bireylerin geleneksel e\u011filimlerden\/tutumlardan uzakla\u015fmak veya bu de\u011ferleri terk etmek suretiyle yeni\/belirsiz davran\u0131\u015f bi\u00e7imini edinmeye do\u011fru- su\u00e7 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 da kapsayacak \u015fekilde- geni\u015fledi\u011fini ileri s\u00fcrmektedir. G\u00f6\u00e7menlerle yerle\u015fik topluluklar\u0131n norm ve de\u011ferleri \u00e7at\u0131\u015fmakta, bu da g\u00f6\u00e7menlerin davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131n\u0131n su\u00e7 olarak etiketlenmesine sebep olmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00fclt\u00fcr \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 olarak g\u00f6zlemlenen ya\u015fant\u0131lar, g\u00f6\u00e7menler aras\u0131nda su\u00e7un sebebi olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/a>[17]<\/a> G\u00f6\u00e7 edilen \u00fclkenin simgesel \u00f6zellik ta\u015f\u0131yan baz\u0131 konulardaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u00f6zellikle \u00e7at\u0131\u015fma kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilmektedir. \u00d6rne\u011fin, toplumsal cinsiyete dayal\u0131 e\u015fitsizlik, kad\u0131nlara y\u00f6nelik bask\u0131, \u00e7ocuk yeti\u015ftirme pratikleri, namus alg\u0131lar\u0131, dini rit\u00fcel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 gibi konularda yarg\u0131lar olu\u015fabilmektedir.<\/p>\n \u201cAlt-k\u00fclt\u00fcr\u201d<\/em>, belirli bir ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n zenginliklerini meydana getiren, egemen k\u00fclt\u00fcr kal\u0131b\u0131ndan y\u00f6relere ve toplumsal kategorilere g\u00f6re de\u011fi\u015fen ya\u015fam tarz\u0131d\u0131r. Su\u00e7un nedenlerini alt-k\u00fclt\u00fcre ba\u011flayan teoriler; belirli bir alt-k\u00fclt\u00fcre mensup olman\u0131n, ki\u015fiyi belirli ama\u00e7lara y\u00f6neltebilece\u011fini ve bunlar\u0131n da hukuka ayk\u0131r\u0131 olabilece\u011fini, su\u00e7 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yabilece\u011fini ileri s\u00fcrmektedirler. Alt-k\u00fclt\u00fcr teorisinin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda grup psikolojinin \u00f6zel bir yeri vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bireyin su\u00e7la ili\u015fkisi bak\u0131m\u0131ndan kendini bir grup i\u00e7erisinde g\u00f6rmesi su\u00e7un niteli\u011fi ve s\u00fcrekli\u011fini etkilemektedir. Grup i\u00e7inde olmak su\u00e7luya g\u00fcven ve payla\u015fma duygular\u0131 verir. Ayr\u0131ca birey grup i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7leriyle su\u00e7un nas\u0131l ve hangi ara\u00e7larla i\u015flenece\u011fi yan\u0131nda n\u00f6trle\u015ftirme olarak da tan\u0131mlanan me\u015frula\u015ft\u0131rma i\u015flemi de ger\u00e7ekle\u015fir. Alt-k\u00fclt\u00fcr teorilerinin \u00f6nemli isimlerinden olan David Matza ve Gresham M’Cready Sykes, su\u00e7lu alt-k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli fonksiyonunun su\u00e7lular\u0131n eylemlerinden dolay\u0131 hissetmi\u015f olduklar\u0131 su\u00e7luluk duygusuyla rasyonelle\u015ftirme (neden bulma, mant\u0131\u011fa b\u00fcr\u00fcnme) yoluyla ba\u015f edebilme imk\u00e2n\u0131 sa\u011flamas\u0131d\u0131r. Su\u00e7lu alt-k\u00fclt\u00fcr\u00fc, i\u015fledi\u011fi su\u00e7u rasyonelle\u015ftirebilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ki\u015fiye gerekli t\u00fcm olanaklar\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/a>[18]<\/a><\/p>\n G\u00f6\u00e7menler s\u00f6z konusu oldu\u011funda dikkat edilecek bir di\u011fer nokta da i\u015fsizlik ve fakirliktir. Yoksulluk, n\u00fcfus hareketleri ve sosyal heterojenlik ile ilgili olarak yap\u0131lan farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda, yoksulluk, n\u00fcfus hareketleri, etnik heterojenlik ve hatta h\u0131zl\u0131 \u015fehirle\u015fme ve ailedeki da\u011f\u0131lma ile su\u00e7 oranlar\u0131 aras\u0131nda anlaml\u0131 (pozitif) ili\u015fki oldu\u011fu ortaya konmu\u015ftur. Bu de\u011fi\u015fkenler toplumdaki entegrasyonu olumsuz etkileyece\u011finden ayn\u0131 zamanda toplumun gen\u00e7ler ve gen\u00e7lerin sosyalle\u015fme s\u00fcreci \u00fczerindeki denetimini de azaltacakt\u0131r. S\u00f6z konusu bu makro de\u011fi\u015fkenlerin toplumda \u00f6zellikle gen\u00e7ler \u00fczerindeki sosyal kontrol mekanizmalar\u0131n\u0131 ve organize olabilme kapasitesini zay\u0131flatarak su\u00e7 ve su\u00e7lulu\u011fu artt\u0131rabilecektir.<\/a>[19]<\/a><\/p>\n Su\u00e7 teorileri i\u00e7erisinde g\u00f6\u00e7 ve su\u00e7 ili\u015fkisine ilk odaklanan kuramlar\u0131n ba\u015f\u0131nda, sosyal \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fck veya d\u00fczensizlik kuram\u0131 gelmektedir. Bu teori su\u00e7un kaynaklar\u0131n\u0131, bireysel fakt\u00f6rlerden \u00e7ok yerle\u015fim yerinin sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerinde aramaktad\u0131r. Sosyal organizasyonsuzluk veya d\u00fczensizlik kuram\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fclerinden Shaw ve McKay, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Chicago kent alanlar\u0131nda su\u00e7luluk konusunda yapt\u0131klar\u0131 \u00fcnl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, g\u00f6\u00e7menlerin yo\u011funlukta oldu\u011fu b\u00f6lgelerde y\u00fcksek tutuklanma oran\u0131n oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bulgular saptam\u0131\u015flard\u0131r. Shaw ve McKay\u2019a g\u00f6re; yoksulluk, k\u00fclt\u00fcrel heterojenlik ve fiziksel hareketlilik fakt\u00f6rleri kentlerde sosyal \u00e7\u00f6z\u00fclmeye yol a\u00e7arak, bireylerin toplumsal de\u011ferlere olan ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 zay\u0131flatmakta ve bu durum da bireylerin su\u00e7luluk s\u00fcre\u00e7lerinde etkili olmaktad\u0131r. Onlara g\u00f6re \u00f6zellikle toplumsal birlikteli\u011fi sa\u011flayan tutarl\u0131 bir de\u011ferler sisteminin veya inan\u00e7, k\u00fclt\u00fcr birli\u011finin sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 yerle\u015fim b\u00f6lgelerinde su\u00e7 oranlar\u0131 y\u00fcksek olarak ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/a>[20]<\/a> Farkl\u0131 b\u00f6lgelerden g\u00f6\u00e7 etmi\u015f topluluklar\u0131n ayn\u0131 mek\u00e2nda tutarl\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve y\u00fcksek oranda bir de\u011ferler sistemi yaratamamalar\u0131 ve bununla ilintili olarak ortaya \u00e7\u0131kan toplumsal denetim zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, su\u00e7 oranlar\u0131n\u0131n belirli b\u00f6lgelerde y\u00fcksek d\u00fczeyde ger\u00e7ekle\u015fmesinin \u00f6nemli nedenleri olarak belirtilmi\u015ftir.<\/a>[21]<\/a> Sosyal \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fck teorisinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki yorumlay\u0131c\u0131lar\u0131 da g\u00f6\u00e7 ile su\u00e7 aras\u0131nda pozitif bir ili\u015fkinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedirler.[22]<\/a><\/p>\n Her k\u00fclt\u00fcr birbirinden farkl\u0131d\u0131r ve birbiri ile ili\u015fkiye girse de son kertede birey birden \u00e7ok k\u00fclt\u00fcre de\u011fil bir k\u00fclt\u00fcre uyar.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcrel uyumsuzluk, etno-k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131k su\u00e7 davran\u0131\u015f\u0131nda a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir modeldir. Sosyo-k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131 ve unsurlar\u0131 ile aras\u0131ndaki ili\u015fki uyum ve uyumsuzlu\u011fun da kayna\u011f\u0131d\u0131r. K\u00fclt\u00fcrel \u00e7at\u0131\u015fma modellerinin temelinde farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar vard\u0131r. Farkl\u0131 norm ve de\u011ferlerin kar\u015f\u0131la\u015fma s\u00fcrecinde bu de\u011fer sistemlerinin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131, su\u00e7, sapma yani su\u00e7 eyleminin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda ana etkendir. K\u00fclt\u00fcr yap\u0131s\u0131 gere\u011fi t\u00fcrde\u015fli\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn onaylad\u0131\u011f\u0131 davran\u0131\u015flar ve d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imleri kabul g\u00f6r\u00fcrken onaylanmayanlar sapma olarak de\u011ferlendirilir ve yapt\u0131r\u0131m uygular. Bir mek\u00e2ndaki farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin varl\u0131\u011f\u0131 genel olarak \u00e7e\u015fitli etkenlerin sonucu ortaya \u00e7\u0131kan g\u00f6\u00e7ler ile olu\u015fur.<\/p>\n 3. Suriyelilerin de\u011ferlendirilmesi<\/strong><\/p>\n Suriyeli s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar \u00fczerinde Hasan Memi\u015f (2015) taraf\u0131ndan Kilis\u2019te yerli halktan 400 ki\u015fi ile yap\u0131lan bir saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda \u201cSuriyeliler aras\u0131nda \u00fclkemizde karga\u015fa \u00e7\u0131karmak isteyenlerin oldu\u011funa inan\u0131yor musunuz?\u201d<\/em> sorusuna ankete kat\u0131lanlar\u0131n %69,5\u2019i evet derken %19,5\u2019i bunu kabul etmemektedir.\u201c\u015eehirde serbest\u00e7e dolasan Suriyelilerin yerli halka zarar verdikleri do\u011fru mu?\u201d<\/em> sorusuna ankete kat\u0131lanlar\u0131n %67\u2019si zarar verdiklerini, %13,5\u2019i, zarar vermediklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. \u201cSuriyelilerin su\u00e7 oranlar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sizce do\u011fru mu?\u201d<\/em> sorusuna ankete kat\u0131lanlar\u0131n %77,5\u2019i evet derken %8\u2019i bir etkisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00f6n\u00fcnde fikir beyan etmi\u015flerdir.<\/p>\n Polis Akademisi \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri taraf\u0131ndan yap\u0131lan bu ara\u015ft\u0131rma, \u201cSuriyeliler geldikten sonra h\u0131rs\u0131zl\u0131k vakalar\u0131nda art\u0131\u015f oldu\u201d<\/em> diyenlerin oran\u0131 % 62\u2019dir. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u201cSuriyeliler geldikten sonra \u015fiddet darp, \u00f6ld\u00fcrme ve yaralama olaylar\u0131nda art\u0131\u015f oldu\u201d<\/em> diyenlerin oran\u0131 % 60 civar\u0131ndad\u0131r.<\/a>[23]<\/a> K\u0131zmaz ve D\u00f6ner\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmada \u201cSuriyelilerin geli\u015fiyle su\u00e7 olaylar\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015fti?\u201d<\/em> sorusuna g\u00f6r\u00fc\u015fmecilerin % 62,5\u201fsi \u201cartt\u0131\u201d<\/em> cevab\u0131n\u0131 verirken, % 37,5’i de \u201cherhangi bir de\u011fi\u015fiklik olmad\u0131\u201d<\/em> \u015feklinde yan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/a>[24]<\/a><\/p>\n TESEV ve ORSAM\u2019\u0131n haz\u0131rlam\u0131\u015f olduklar\u0131 m\u00fc\u015fterek rapor<\/a>da \u201cSiyasi ve G\u00fcvenlik Etkileri<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Suriyelilerin yerel halk ile \u00e7at\u0131\u015fma riskinin do\u011fmas\u0131, yerel halk aras\u0131nda artan g\u00fcvenlik kayg\u0131s\u0131 ve siyasi kutupla\u015fma yaratmas\u0131 vurgulanmaktad\u0131r. D\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fczerinde \u00f6nemle durulmas\u0131 gereken tespiti ise gruplar aras\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7at\u0131\u015fma riskidir. \u201cS\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n yaratmas\u0131 muhtemel en ciddi g\u00fcvenlik riski yerel halk aras\u0131nda var olan tepkinin bir provokasyon neticesinde \u015fiddet i\u00e7eren kitlesel tepkiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir.\u201d<\/em> Yerel halktan gelen tepkilerin en tehlikeli sonucu ise Suriyelilerin \u00f6rg\u00fctlenerek kendi adalet ve g\u00fcvenliklerini sa\u011flama ihtiyac\u0131 hissetmesidir. Son d\u00f6nemde Suriyeliler aras\u0131nda kendilerini korumak i\u00e7in ortak hareket etme ve \u00f6rg\u00fctlenme konusu tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da ufak \u00e7apta adli olaylar\u0131n kitlesel tart\u0131\u015fmalara d\u00f6n\u00fc\u015fmesine neden olmaktad\u0131r. Suriyelilerin \u00f6rg\u00fctlenmesi ise m\u00fcsamahal\u0131 kesimlerin dahi tepkisini art\u0131rmakta ve iki toplumun giderek kutupla\u015fmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bu durum b\u00fct\u00fcnle\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorluk yaratmaktad\u0131r.<\/a>[25]<\/a> D\u00f6rt y\u0131l sonra yap\u0131lm\u0131\u015f olan bir ba\u015fka uluslararas\u0131 nitelikli \u00e7al\u0131\u015fmada da \u201cSuriyeli gen\u00e7 erkekler kendilerini korumak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck gruplar halinde dola\u015ft\u0131klar\u0131\u201d<\/em> saptamas\u0131nda bulunmakta ve sonu\u00e7ta \u201cyerel halk onlar\u0131n sald\u0131rgan ve tehlikeli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir\u201d<\/em>.<\/a>[26]<\/a> Bu grup \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n etkisi her iki grubun da kendi grup i\u00e7i de\u011ferlerine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131 ve d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 korunma g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle \u015fiddete meyilli olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n \u201cToplumsal Etkiler\u201d<\/em> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ise, T\u00fcrkiye\u2019deki Suriyeliler konusu her \u015feyden \u00f6nce bir sosyal uyum sorunu olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. S\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar ile yerel halk aras\u0131nda farkl\u0131 dil, k\u00fclt\u00fcr ve ya\u015fam tarz\u0131ndan kaynaklanan sorunlar yerel tepkinin en \u00f6nemli nedenidir.<\/a>[27] <\/a>Yerel halk\u0131n en b\u00fcy\u00fck korkular\u0131ndan biri de g\u00f6\u00e7menlerle birlikte kendilerini ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131na a\u00e7\u0131k hissetmesidir. Gerek Orhan-G\u00fcndo\u011far (2015:20) gerekse Erdo\u011fan ve \u00dcnver\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda (2015: 68) bu husus vurgulanmaktad\u0131r. Hem halk\u0131n hem de i\u015f adamlar\u0131n\u0131n benzer kayg\u0131lar ta\u015f\u0131mas\u0131 farkl\u0131 s\u0131n\u0131flarda benzer g\u00fcvenlik kayg\u0131lar\u0131na dikkat \u00e7ekmektedir. S\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 adli vakalar\u0131n veya ter\u00f6r eylemlerinin ya\u015fanmas\u0131 ise t\u00fcm Suriyelilere bak\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015ftirebilmektedir. Bu da daha b\u00fcy\u00fck g\u00fcvenlik risklerini beraberinde getirebilece\u011fi ihtimalini g\u00fc\u00e7lendirmektedir.<\/p>\n International Crisis Group taraf\u0131ndan yak\u0131n bir tarihte haz\u0131rlanan \u201c<\/strong>T\u00fcrkiye\u2019deki Suriyeli M\u00fclteciler: Kentsel Gerilimleri Azaltmak<\/em>\u201d (2018) ba\u015fl\u0131kl\u0131 rapor<\/a>un giri\u015finde \u201c2016\u2019n\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine k\u0131yasla 2017\u2019nin ikinci yar\u0131s\u0131nda, Suriyeli m\u00fclteciler ile ba\u011flant\u0131l\u0131 toplumsal gerginlik olaylar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 kat artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu olaylarda 2017 y\u0131l\u0131nda 24\u2019\u00fc Suriyeli olmak \u00fczere en az 35 ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi<\/em>\u201d tespitinde bulunur. Ayr\u0131ca gerginli\u011fin t\u0131rmand\u0131\u011f\u0131 mahallelerde oturanlar, m\u00fcltecilerle ilgili olarak adli makamlara yans\u0131mam\u0131\u015f daha pek \u00e7ok olay oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir.<\/a>[28]<\/a> Bu \u00e7al\u0131\u015fmada T\u00fcrkiye toplumunun Suriyeli m\u00fcltecilere g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu merhamet ve misafirperverlik duygusu yerini endi\u015fe ve kayg\u0131ya b\u0131rakmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilmektedir. \u00d6zellikle etnik, mezhepsel veya ideolojik olarak d\u0131\u015flanm\u0131\u015f oldu\u011funu hisseden toplumsal kesimler ayn\u0131 zamanda Suriyelilerle i\u015f g\u00fcc\u00fc rekabeti alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131nda, gerilim ve olumsuz alg\u0131 \u015fiddet olaylar\u0131na zemin haz\u0131rlayabilmektedir B\u00fcy\u00fck \u015fehirlerdeki m\u00fcltecilerin T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fam\u0131yor olmas\u0131, ortak de\u011ferler ve \u00e7\u0131karlara dayal\u0131 f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir engel te\u015fkil etmektedir.<\/a>[29] <\/a>Erdo\u011fan ve \u00dcnver (2015), 18 ilde 134 farkl\u0131 i\u015f \u00e7evrelerinden g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapmak suretiyle derledi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, g\u00f6r\u00fc\u015fmecilerin yakla\u015f\u0131k olarak %90\u2019\u0131n\u0131n Suriyeli s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 kaynakl\u0131 g\u00fcvenlik kayg\u0131lar\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir.<\/a>[30]<\/a><\/p>\n Yerel d\u00fczeyde Suriyelilerin h\u0131rs\u0131zl\u0131k, fuhu\u015f, gasp, kamu mal\u0131na zarar verme vb. su\u00e7larla ili\u015fkilendirilmesi olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r.<\/a>[31]<\/a> Aile, evlilik ya\u015f\u0131 gibi k\u00fclt\u00fcrel alandaki farkl\u0131l\u0131klar ciddi bir uyumsuzluk kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131\u011fa vurgu yapan, \u00f6tekile\u015ftiren ve Suriyelilerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201csorun\u201d<\/em> olarak niteleyen insanlar\u0131n say\u0131s\u0131 son derece y\u00fcksektir. \u201cSuriyeli karde\u015flerimiz\u201d<\/em> yakla\u015f\u0131m\u0131 toplumda \u00e7ok yayg\u0131n g\u00f6zlenememi\u015ftir.<\/a>[32]<\/a> T\u00fcrk toplumunun % 62,3\u2019\u00fcn\u00fcn \u201cSuriyeli s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar bulunduklar\u0131 yerlerde \u015fiddet, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k ve fuhu\u015f gibi su\u00e7lara bula\u015farak toplumsal ahlak ve huzuru bozmaktad\u0131r\u201d<\/em> \u00f6nermesini desteklerken % 23,1\u2019nin desteklemedi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/a>[33]<\/a><\/p>\n G\u00f6\u00e7menler \u00fczerinde farkl\u0131 de\u011fi\u015fkenler kullan\u0131larak yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda ekonomik fakt\u00f6rler belirleyici olarak kendini g\u00f6stermi\u015ftir. Suriyelilerin hak etmedikleri kadar \u00e7ok yard\u0131m ald\u0131klar\u0131n\u0131 ya da i\u015f imkanlar\u0131ndan daha \u00e7ok faydaland\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen ve \u00f6zellikle kendisinin i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131larak yerine daha ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6\u00e7menlerin al\u0131nmas\u0131; Suriyelilerin sanayide, tar\u0131mda ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 i\u015fletmelerde ka\u00e7ak yollarla ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fc olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yani i\u015fsizlikte art\u0131\u015f oldu\u011fu alg\u0131s\u0131 ciddi bir \u00e7at\u0131\u015fma riski ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/a>[34]<\/a><\/p>\n Etno-k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7erisinde evlilik, kad\u0131n, kuma gibi unsurlar \u00f6nemli bir sorun kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6rne\u011fin Kilis\u2019te bo\u015fanmalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %20\u2019sinin Suriyeliler nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi belirtilmektedir.<\/a>[35]<\/a><\/p>\n Di\u011fer \u00f6nemli bir risk fakt\u00f6r\u00fc de g\u00f6\u00e7menlerin yerle\u015ftikleri b\u00f6lgenin \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yoksul ve gecekondu \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131mas\u0131d\u0131r. \u00c7arp\u0131k kentle\u015fmenin ve d\u00fczensiz yap\u0131la\u015fman\u0131n belirgin \u00f6zelliklerini yans\u0131tan bu yerler, su\u00e7luluk a\u00e7\u0131s\u0131ndan elveri\u015fli ve riskli ko\u015fullar i\u00e7ermektedir. Bu b\u00f6lgeler ayn\u0131 zamanda sosyal \u00e7\u00f6z\u00fclme kuram\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sosyal d\u00fczensizlik\/\u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fck g\u00f6stergelerini ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/a>[36]<\/a> \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u015fehirlerde ya\u015fayan s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar kenar mahallelerde bir arada ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu durum her \u015feyden \u00f6nce uyum s\u00fcrecini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r ve orta ve uzun vadede g\u00fcvenlik sorunlar\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131na neden olabilecek bir zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra zor ko\u015fullar alt\u0131nda ya\u015f\u0131yor olmalar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc su\u00e7 ve \u015fiddet ortam\u0131n\u0131n do\u011fup geli\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygun ko\u015fullar sunmaktad\u0131r. E\u011fitim almam\u0131\u015f, d\u00fc\u015f\u00fck gelir seviyesine sahip, d\u0131\u015flanm\u0131\u015fl\u0131k hissi i\u00e7inde kimlik bunal\u0131m\u0131 ya\u015fayan gen\u00e7lerin ileriki d\u00f6nemde pek \u00e7ok su\u00e7un kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir.<\/a>[37]<\/a> Suriyelilerin genellikle kendi soyda\u015flar\u0131 ile \u00f6bekler halinde, gettolara benzer \u015fekilde bir arada ya\u015famalar\u0131 ev sahibi toplum ile etkile\u015fim eksikli\u011fini beraberinde getirdi\u011finden zaman zaman yerel halk ile m\u00fcltecilerin birbirlerine kar\u015f\u0131 hissettikleri d\u00fc\u015fmanca duygular\u0131n artmas\u0131na katk\u0131da bulunmaktad\u0131r.<\/a>[38]<\/a><\/p>\n \u00dclkemizde Suriyeli g\u00f6\u00e7menler konusunda kamu ve \u00f6zel kurulu\u015flar taraf\u0131ndan \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rma ve rapor yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Buradan elde edilen veriler g\u00f6\u00e7menlerin, vatanda\u015flar aras\u0131nda su\u00e7 ve g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk olu\u015fturdu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir inan\u00e7 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131nda ve sosyal medyada Suriyeliler s\u0131k s\u0131k kriminal olaylarla an\u0131lmaktad\u0131r. Yani asayi\u015f ve g\u00fcvenlik kapsam\u0131ndaki sorunlar\u0131n faili olarak sunulmaktad\u0131r. Kimi zaman bir \u015fiddet, soygun, kavga olay\u0131 kimi zaman patlayan veya patlamadan yakalanan bombalar\u0131n faili olarak Suriyelerin yer almas\u0131, kamuoyunda, Suriyeli ve su\u00e7 aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc nedensellik ili\u015fkisi kurulmas\u0131na imk\u00e2n vermektedir.<\/p>\n Kriminolojideki \u00f6nemli ara\u015ft\u0131rma konular\u0131ndan birini g\u00f6\u00e7menlerle su\u00e7 aras\u0131ndaki ili\u015fki olu\u015fturmaktad\u0131r. Literat\u00fcrde de hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir kuramsal \u00fcretim s\u00f6z konusudur. Bilimsel nitelikli ara\u015ft\u0131rmalar, gerek kamu gerekse sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin farkl\u0131 ama\u00e7larla haz\u0131rlam\u0131\u015f oldu\u011fu raporlar alanla ilgili kayda de\u011fer bir birikim sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel uyum, e\u011fitim, iktisadi etkenler, \u00e7ocuk e\u011fitimi, ulusal g\u00fcvenlik gibi konularda ara\u015ft\u0131rmalar yo\u011funla\u015f\u0131rken su\u00e7 ve g\u00f6\u00e7 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ara\u015ft\u0131ran \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 dikkat \u00e7ekmektedir. Su\u00e7 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7menlerle ili\u015fkisinin farkl\u0131 dinamikleriyle birlikte ara\u015ft\u0131rma konusu yap\u0131lmamas\u0131 ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ekonomik eksenli konulara ayr\u0131lmas\u0131 uygulanan politikalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ciddi sorunlara kaynakl\u0131k etmektedir.<\/p>\n Su\u00e7 korkusu olgusuna bu noktada \u00f6zellikle vurgu yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Toplumda Suriyelilerin bir su\u00e7 ve g\u00fcvenlik riski ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 korkusu dahi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimin bir sonucu olarak ciddi bir \u015fiddet ve su\u00e7 kayna\u011f\u0131 olabilme potansiyeli ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Su\u00e7 korkusu, bireyin bir su\u00e7a ya da su\u00e7 ile ili\u015fkilendirdi\u011fi sembollere kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi duygusal endi\u015fe veya korku tepkisidir. Korku; bireyin tutumlar\u0131n\u0131, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, alg\u0131lar\u0131n\u0131, ili\u015fkilerini ve g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n\u0131 etkileyen temel duygulardan biridir. Bireylerin korktuklar\u0131 \u015feyler ve bunlardan etkilenme d\u00fczeyleri farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilmektedir. Bireyin korkmas\u0131na yol a\u00e7an unsurlardan biri de su\u00e7 ya da su\u00e7a ili\u015fkin sembollerdir. Korku, hayati \u00f6neme sahip temel duygular aras\u0131nda yer alan bir duygu t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Birey, korkunun kayna\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011finde kendini koruma y\u00f6n\u00fcnde harekete ge\u00e7ebilmektedir. Su\u00e7 korkusu bir alg\u0131 de\u011fildir, su\u00e7 korkusu bir duygudur.<\/a>[39]<\/a> Bu sebeple, yerel d\u00fczeyde Suriyelilerin ter\u00f6r, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, fuhu\u015f, gasp, kamu mal\u0131na zarar verme vb. su\u00e7larla ili\u015fkilendirilmesi olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r. Oysa konuyla ilgili yap\u0131lan baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda<\/a>[40]<\/a> Suriyelilerin su\u00e7a kar\u0131\u015fma oranlar\u0131n\u0131n yerel halk\u0131n su\u00e7 oranlar\u0131ndan \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde sonu\u00e7lara ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Toplumdaki g\u00fc\u00e7l\u00fc ve yayg\u0131n alg\u0131n\u0131n aksine su\u00e7 istatistiklerinden elde edilen veriler, Suriyeliler ile ilgili asayi\u015f kayg\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck oranda \u00f6n yarg\u0131lardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Suriyelilerin gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk y\u0131llardan itibaren ge\u00e7en her zaman dilimine ve n\u00fcfusun art\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak Suriyelilere y\u00f6nelik ta\u015f\u0131nan \u201cma\u011fduriyet inanc\u0131\u201d kaybolmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin i\u00e7inde bulundu\u011fu ekonomik krize ve g\u00fcvenlik sorununun art\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak son d\u00f6nemde T\u00fcrkiye\u2019de ge\u00e7ici koruma alt\u0131nda bulunan Suriyelilere dair basmakal\u0131p \u00f6n yarg\u0131lara dayal\u0131 kitlesel bir \u00f6fke olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tespit edilmektedir. Kriminal bir olaya kar\u0131\u015fmam\u0131\u015f olsa da Suriyelilerin su\u00e7 i\u015fledi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve y\u00fcksek d\u00fczeyde bir alg\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 \u201csu\u00e7 korkusu\u201d olgusuna i\u015faret eder ki bu durum da Suriyelilere y\u00f6nelik su\u00e7 eylemlerinin art\u0131\u015f\u0131na ve buna tepki olarak da kar\u015f\u0131t grupla\u015fmalar\u0131n olu\u015fmas\u0131na sebep olabilme potansiyeli olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n Alt k\u00fclt\u00fcrel gruplar\u0131n, etnik heterojenli\u011fin bulundu\u011fu ba\u015fka bir ifadeyle farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlere sahip bireylerin olu\u015fturdu\u011fu toplumlarda sosyo-k\u00fclt\u00fcrel entegrasyon seviyesi daha d\u00fc\u015f\u00fck olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca bu etno-k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131k mensuplar\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu grup kimli\u011fi ve\/ya etnik k\u00f6kenleri nedeniyle kendilerinden farkl\u0131 olanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u015f\u00fcphe ve endi\u015feyle kar\u015f\u0131lamakta ve bu durum da su\u00e7 korkusunu artt\u0131rabilmektedir. Bu sebeple g\u00f6\u00e7 olgusunu, tek ba\u015f\u0131na su\u00e7lulukta etkili bir unsur olarak g\u00f6rmek do\u011fru ve rasyonel bir davran\u0131\u015f de\u011fildir. Fakat literat\u00fcr\u00fc inceledi\u011fimizde de farkl\u0131 etnik ve k\u00fclt\u00fcrel gruplar\u0131n g\u00f6\u00e7 edilen toplum i\u00e7inde pek \u00e7ok de\u011fi\u015fkene ba\u011fl\u0131 olarak su\u00e7a kaynakl\u0131k edebilece\u011fi sonucu \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yani, g\u00f6\u00e7 ve farkl\u0131l\u0131k tek ba\u015f\u0131na bir sebep te\u015fkil etmemekle birlikte farkl\u0131 de\u011fi\u015fkenlere ve g\u00f6\u00e7\u00fcn bi\u00e7imine g\u00f6re ciddi bir risk fakt\u00f6r\u00fc te\u015fkil etmekte oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n Halk\u0131n do\u011frudan muhatap oldu\u011fu ve g\u00f6zlemledi\u011fi olaylar ma\u011fduriyet psikolojisinin geli\u015fmesine sebep olabilmektedir. \u00d6rne\u011fin, devlet ve belediye hizmetlerine, yard\u0131mlar\u0131na eri\u015fim konusunda Suriyelilere \u00f6ncelik tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, hatta vatanda\u015fa verilmeyen yard\u0131mlar\u0131n onlara verildi\u011fi; \u00f6zellikle i\u015f\u00e7i, k\u00fc\u00e7\u00fck esnaf ve zanaatk\u00e2r\u0131n Suriyeli i\u015f\u00e7i veya i\u015fletme sahipleri ile rekabet edemedi\u011fi \u00e7\u00fcnk\u00fc Suriyelilerden vergi, kira al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki inan\u00e7 \u00fczerinden g\u00f6\u00e7menler, vatanda\u015flar aras\u0131nda olas\u0131 gerginlik ve toplumsal huzursuzluk potansiyeli ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n Merton taraf\u0131ndan form\u00fcle edilen gerilim teorisi g\u00f6\u00e7menlerin su\u00e7luluk yap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamada ikna edici \u00f6nc\u00fcller i\u00e7ermektedir. Yukar\u0131da da g\u00f6sterildi\u011fi gibi gerilim kuram\u0131na g\u00f6re su\u00e7, e\u015fitlik\u00e7i bir nitelikten yoksun toplumsal yap\u0131lar\u0131n sonucunda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Toplumda e\u015fit imk\u00e2n ve f\u0131rsatlara sahip olamayan baz\u0131 grup veya bireylerin toplumun me\u015fru olarak addetti\u011fi ama\u00e7lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in illegal yollara sapabileceklerini varsaymaktad\u0131r. Bir anlamda, d\u00fc\u015f\u00fck e\u011fitim d\u00fczeyine ve zay\u0131f bir ekonomik yap\u0131s\u0131na sahip olan \u00e7ok say\u0131da vas\u0131fs\u0131z g\u00f6\u00e7menin yerle\u015ftikleri b\u00f6lgeye yeterince n\u00fcfuz edememeleri nedeniyle bir tercih veya se\u00e7enek olarak su\u00e7a y\u00f6nelmeleri muhtemeldir. Daha iyi ekonomik ko\u015fullar i\u00e7in ba\u015fka \u00fclkeye g\u00f6\u00e7 edenlerin, ekonomik a\u00e7\u0131dan pozisyonlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba sergileyecekleri ancak yerli topluluklara k\u0131yasla daha dezavantajl\u0131 bir pozisyonda olmalar\u0131 nedeniyle engellenmi\u015f olabilecekleri ve bu durumun da onlar\u0131n su\u00e7a y\u00f6nelmelerini daha kolay hale getirece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca bu hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan g\u00f6\u00e7menlerin, su\u00e7 organizasyonlar\u0131 taraf\u0131ndan sa\u011flanan illegal ekonomik kazan\u00e7 imk\u00e2nlar\u0131 ile daha kolay su\u00e7 aktiviteleri ile ili\u015fkili h\u00e2le geldiklerini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/a>[41]<\/a><\/p>\n Suriyelilerin artan sosyal ve ekonomik hayattaki dezavantaj\u0131, etnik heterojenlik, h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, par\u00e7alanan aileler ve \u00e7arp\u0131k kentle\u015fme toplumsal d\u00fczeni ve kontrol ve denetim mekanizmalar\u0131n\u0131 tahrip edecek; \u00f6rg\u00fctlenme kapasitesini zay\u0131flatmak do\u011fal olarak ve sosyal d\u00fczensizli\u011fin bir g\u00f6stergesi olarak daha fazla \u00e7at\u0131\u015fma, sapk\u0131n davran\u0131\u015f ve su\u00e7a yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/a>[1]<\/a> (Vurucu, 2015: 29-50)<\/p>\n <\/a>[2]<\/a> (Unat, 2017: 1-43)<\/p>\n <\/a>[3]<\/a> (K\u0131zmaz, 2018a: 562-599)<\/p>\n <\/a>[4]<\/a> (Dolu, 2012:35-36)<\/p>\n <\/a>[5]<\/a> (Korkmaz-Kocada\u015f, 2015: 95)<\/p>\n <\/a>[6]<\/a> (Dolu, 2009: 90-120; \u0130\u00e7li, 2007: 63)<\/p>\n <\/a>[7]<\/a> (\u0130\u00e7li, 2007: 66; Burkay, 2008: 5)<\/p>\n <\/a>[8]<\/a> (\u0130\u00e7li, 2007: 66-70)<\/p>\n <\/a>[9]<\/a> (Slattery, 2012: 34-35)<\/p>\n <\/a>[10]<\/a> (K\u0131zmaz, 2018a: 568)<\/p>\n <\/a>[11]<\/a> (Poloma, 1993: 38; K\u0131zmaz, 2018a: 568)<\/p>\n <\/a>[12]<\/a> (\u0130\u00e7li, 2007: 97)<\/p>\n <\/a>[13]<\/a> (Be\u015fe, 2013: 17; \u0130\u00e7li, 2007: 94)<\/p>\n <\/a>[14]<\/a> (Kar\u011f\u0131n, 2016: 69)<\/p>\n <\/a>[15]<\/a> (Kar\u011f\u0131n, 2016: 72)<\/p>\n <\/a>[16]<\/a> (Dolu, 2012: 317-8)<\/p>\n <\/a>[17]<\/a> (K\u0131zmaz, 2018a: 570; 2018b: 395-6)<\/p>\n <\/a>[18]<\/a> (\u0130\u00e7li, 1994: 83; Be\u015fe, 2013: 20)<\/p>\n <\/a>[19]<\/a> (Ba\u015f\u0131b\u00fcy\u00fck-Karaku\u015f, 2012: 52)<\/p>\n <\/a>[20]<\/a> (K\u0131zmaz, 2018a: 565)<\/p>\n <\/a>[21]<\/a> (K\u0131zmaz, 2018a: 565; Burkay, 2008: 10-11)<\/p>\n <\/a>[22]<\/a> (K\u0131zmaz, 2005: 151-153; K\u0131zmaz, 2018a: 566; Ba\u015f\u0131b\u00fcy\u00fck-Karaku\u015f, 2012: 50-51; Be\u015fe, 2013: 24-26; K\u0131zmaz, 2018b: 395)<\/p>\n <\/a>[23]<\/a> (Ta\u015ftan vd., 2017)<\/p>\n <\/a>[24]<\/a> (K\u0131zmaz-D\u00f6ner, 2017:2165)<\/p>\n <\/a>[25]<\/a> (Orhan-G\u00fcndo\u011far, 2015: 20)<\/p>\n <\/a>[26]<\/a> (\u0130CG, 2018: 4-5)<\/p>\n <\/a>[27]<\/a> (Orhan-G\u00fcndo\u011far, 2015: 16)<\/p>\n <\/a>[28]<\/a> (\u0130CG, 2018: 3)<\/p>\n <\/a>[29]<\/a> (\u0130CG, 2018: I)<\/p>\n <\/a>[30]<\/a> (Erdo\u011fan-\u00dcnver, 2015: 67-68)<\/p>\n <\/a>[31]<\/a> (Erdo\u011fan, 2015: 19)<\/p>\n <\/a>[32]<\/a> (Erdo\u011fan, 2015: 20)<\/p>\n <\/a>[33]<\/a> (Erdo\u011fan, 2015: 29)<\/p>\n <\/a>[34]<\/a> (Memi\u015f, 2015: 110; Ta\u015ftan vd., 2017: 6-10; \u0130CG, G\u0130R\u0130\u015e I; Erdo\u011fan, 2015: 26; Orhan-G\u00fcndo\u011far, 2015: 17-19)<\/p>\n <\/a>[35]<\/a> (Orhan-G\u00fcndo\u011far, 2015: 16)<\/p>\n <\/a>[36]<\/a> (K\u0131zmaz, 2018b: 422)<\/p>\n <\/a>[37]<\/a> (Orhan-G\u00fcndo\u011far, 2015: 16-20)<\/p>\n <\/a>[38]<\/a> (\u0130CG, 2018: 5)<\/p>\n <\/a>[39]<\/a> (Yazgan, 2017)<\/p>\n <\/a>[40]<\/a> (Ta\u015ftan vd., 2017; Erdo\u011fan, 2015)<\/p>\n <\/a>[41]<\/a> \u00a0(K\u0131zmaz, 2018a: 568-9; Kar\u011f\u0131n, 2016: 78; K\u0131zmaz, 2018b: 396)<\/p>\n Ba\u015f\u0131b\u00fcy\u00fck, O.ve Karaku\u015f, \u00d6., (2012), Sosyal \u00c7evre ve Su\u00e7: Sosyal Yap\u0131 Teorileri, i\u00e7inde O. Dolu. (Ed.) Kriminoloji<\/em>, (ss. 49-55), Eski\u015fehir: Anadolu \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n Be\u015fe, E., (2013) \u0130nsan Ni\u00e7in Su\u00e7 \u0130\u015fler? Su\u00e7un Nedenselli\u011fine \u0130li\u015fkin Temel Yakla\u015f\u0131mlar, i\u00e7inde F. Tepecik. (Ed.), Su\u00e7 \u00d6nleme Modelleri<\/em>, (2-34), Eski\u015fehir: Anadolu \u00dcniversitesi A\u00d6F yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n Burkay, S. (2008). Teorik \u00c7er\u00e7evede Su\u00e7, ETHOS: Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar<\/em> , Say\u0131: 2\/4, 1-15. Eri\u015fim Tarihi: 17.01.2020. Dolu, O., (2009). Rasyonel Bir Tercih Olarak Su\u00e7: Klasik Okul Felsefesinin Su\u00e7u A\u00e7\u0131klama ve \u00d6nleme Kapasitesinin De\u011ferlendirilmesi, Polis Bilimleri Dergisi, <\/em>Cilt:11 (4), 90-120. Eri\u015fim Tarihi: 17.01.2020. Dolu, O. (2012). Su\u00e7 Teorileri: Teori, Ara\u015ft\u0131rma ve Uygulamada Kriminoloji<\/em>. \u0130stanbul: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p>\n Erdo\u011fan, M. M. (2015a). T\u00fcrkiye\u2019deki Suriyeliler: Toplumsal Kabul ve Uyum<\/em>. Ankara: HUGO (Hacettepe \u00dcniversitesi G\u00f6\u00e7 ve Siyaset Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi).<\/p>\n Erdo\u011fan, M.M. ve \u00dcnver, C. (2015b). T\u00fcrk \u0130\u015f D\u00fcnyas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019deki Suriyeliler Konusundaki G\u00f6r\u00fc\u015f, Beklenti Ve \u00d6nerileri<\/em>, Ankara: T\u00fcrkiye \u0130\u015fveren Sendikalar\u0131 Konfederasyonu (T\u0130SK).<\/p>\n Erdo\u011fan, M.M. (2017a). Kopu\u015ftan Uyuma Kent M\u00fcltecileri: Suriyeli M\u00fclteciler ve Belediyelerin S\u00fcre\u00e7 Y\u00f6netimi: \u0130stanbul \u00d6rne\u011fi.<\/em> Marmara Belediyeler Birli\u011fi.<\/p>\n Erdo\u011fan, M. M. (2017b). Suriyeliler Barometresi- Y\u00f6netici \u00d6zeti <\/em>(Taslak). Eri\u015fim Tarihi: 09.09.2019. https:\/\/mmuraterdogan.files.wordpress.com\/2016\/06\/suriyeliler-barometresi-yc3b6netici-c3b6zeti.pdf<\/a>.<\/p>\n International Crisis Group (2018a). T\u00fcrkiye\u2019deki Suriyeli M\u00fclteciler: Kentsel Gerilimleri Azaltmak<\/em>, (Kriz Grubu Avrupa Raporu N\u00b0248), https:\/\/d2071andvip0wj.cloudfront.net\/248-turkey-s-syrian-refugees-turkish.pdf<\/a><\/p>\n International Crisis Group (2018b). \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin M\u00fclteci Sorunu: Kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n Siyaseti\u201d, Eri\u015fim Tarihi: 09.09.2019. https:\/\/d2071andvip0wj.cloudfront.net\/241-turkey-s-refugee-crisis-the-politics-of-permanence-turkish_0.pdf<\/a> .<\/p>\n \u0130\u00e7li, T. (1993). T\u00fcrkiye\u2019de Su\u00e7lular-Sosyal K\u00fclt\u00fcrel ve Ekonomik \u00d6zellikleri<\/em>, 3. Bask\u0131, Ankara: AKM Yay\u0131n\u0131<\/p>\n \u0130\u00e7li, T. (2007). Kriminoloji<\/em>, Ankara: Mart\u0131 Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n Kar\u011f\u0131n, V. (2016). Anomi ve Gerilim Teorileri, i\u00e7inde Kriminoloji: Su\u00e7 Teorileri ve Uygulamalar,<\/em> (Ed.) E.Mu\u015f, Ankara: Kar\u0131nca Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n K\u0131zmaz Z. (2005). Sosyolojik Su\u00e7 Kuramlar\u0131n\u0131n Su\u00e7 Olgusunu A\u00e7\u0131klama Potansiyelleri \u00dczerine Bir De\u011ferlendirme. C.U. Sosyal Bilimler Dergisi<\/em>, 29 (2). 149-174. Eri\u015fim Tarihi: 17.01.2020. K\u0131zmaz, (2018a). G\u00f6\u00e7 ve Su\u00e7 Aras\u0131nda Bir \u0130li\u015fki Var M\u0131?: B\u00fct\u00fcnc\u00fcl Bir Bak\u0131\u015f. Bitlis Eren \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi<\/em>, 7(2)., 562-599. Eri\u015fim Tarihi: 17.01.2020. K\u0131zmaz, Z. (2018b). Suriyeli S\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar: G\u00fcvenlik Kayg\u0131lar\u0131 ve Su\u00e7, Bitlis Eren \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi<\/em>, 7(2)., 392-431. Eri\u015fim Tarihi: 17.01.2020. K\u0131zmaz, Z. ve D\u00f6ner, H. (2017). M\u00fclteciler \u0130le Yerle\u015fik Halk Aras\u0131nda Olas\u0131 \u00c7at\u0131\u015fma Dinamikleri \u00dczerine Sosyolojik Bir Yakla\u015f\u0131m: Hatay \u00d6rne\u011fi, A. Yatk\u0131n (Ed.) 11. Kamu Y\u00f6netimi Sempozyumu<\/em>, Elaz\u0131\u011f: F\u0131rat \u00dcniversitesi. Ss.. 2154-2170<\/p>\n Korkmaz, A. ve Kocada\u015f, B. (2015). Toplumsal Sapma<\/em>, \u0130stanbul: Do\u011fu K\u00fct\u00fcphanesi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n Memi\u015f, H. (2015). \u0130\u00e7 Sava\u015f Nedeniyle Kilis\u2019te Ya\u015fayan Suriyelilerin Olu\u015fturdu\u011fu Sosyo-Ekonomik Alg\u0131lar \u00dczerine Bir Ara\u015ft\u0131rma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, <\/em>14 (52). 100-114. Eri\u015fim Tarihi: 17.01.2020. Orhan, O. ve G\u00fcndo\u011far, S.\u015e. (2015). Suriyeli S\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye Etkileri<\/em>, ORSAM-TESEV Raporu.<\/p>\n Poloma, M.M., (1993). \u00c7a\u011fda\u015f Sosyoloji Kuramlar\u0131<\/em>, \u00c7ev. H. Erba\u015f, Ankara: G\u00fcndo\u011fan Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n Slattery, M., (2012), Sosyolojide Temel Fikirler<\/em>, (Ed.) \u00dc. Tatl\u0131can ve G. Demiriz. Ankara: Sentez Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n Ta\u015ftan, C., Hakl\u0131, S. Z, Osmano\u011flu, E. (2017). Suriyeli S\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lara Dair Tehdit Alg\u0131s\u0131: \u00d6nyarg\u0131lar ve Ger\u00e7ekler. <\/em>Polis Akademisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131. Ankara: G\u00f6\u00e7 ve S\u0131n\u0131r G\u00fcvenli\u011fi Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi (G\u00d6\u00c7MER) Yay.<\/p>\n Unat, N.A. (2017), Bitmeyen G\u00f6\u00e7 \/ Konuk \u0130\u015f\u00e7ilikten Ulus-\u00d6tesi Yurtta\u015fl\u0131\u011fa<\/em>, \u0130stanbul: \u0130stanbul Bilgi \u00dcniversitesi<\/p>\n Vurucu i. (2015). Arafta Bir Kimlik: T\u00fcrkl\u00fck<\/em>, Konya: Kitapmatik Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n Yazgan, \u00c7.\u00dc. (2017). Su\u00e7 Korkusu, i\u00e7inde Ed. F. G\u00fcll\u00fcp\u0131nar, Su\u00e7 Sosyoloji<\/em>, Eski\u015fehir: Anadolu \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131. ss. <\/em>66-96<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Giri\u015f<\/strong><\/h2>\n
1. Su\u00e7 ve sapma tan\u0131m\u0131<\/strong><\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/2.png\")
<\/p>\n2. Su\u00e7 a\u00e7\u0131klama modelleri<\/strong><\/h2>\n
2.1. Gerilim\/Anomi ve k\u00fclt\u00fcrel temelli kuramlar <\/strong><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/3-2-768x480.jpg\")
<\/p>\n2.2. K\u00fclt\u00fcr temelli teoriler <\/strong><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/4-2-768x484.jpg\")
<\/p>\n2.3. Sosyal \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fck<\/strong><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/5.png\")
<\/p>\n3.1. Etno-k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131k su\u00e7 davran\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6-2-768x512.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/7-2-768x432.jpg\")
<\/p>\nSonu\u00e7<\/strong><\/h2>\n
Kaynaklar<\/strong><\/h2>\n
\nhttp:\/\/www.ethosfelsefe.com\/ethosdiyaloglar\/mydocs\/Suc-Senem%20BURKAY%5B1%5D.pdf<\/a><\/p>\n
\nhttp:\/\/www.acarindex.com\/dosyalar\/makale\/acarindex-1423911057.pdf<\/a><\/p>\n
\nhttp:\/\/eskidergi.cumhuriyet.edu.tr\/makale\/1211.pdf<\/a><\/p>\n
\nhttps:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/download\/article-file\/597522<\/a><\/p>\n
\nhttps:\/\/dergipark.org.tr\/en\/download\/article-file\/597492<\/a><\/p>\n
\nhttps:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/download\/article-file\/70608<\/a><\/p>\n