![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/tatadam-768x767.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Son makelemizde \u0130slamiyet cerayan\u0131 taraftarlar\u0131n\u0131n, kavmiyetin gayet tabii ve me\u015fru bir amil oldu\u011funu kabul ve itiraf etmeye mecbur olduklar\u0131n\u0131 beyan etmi\u015ftik. Fakat ayn\u0131 makalenin nihayetinde \u015fu c\u00fcmleyi de yazm\u0131\u015ft\u0131k: Burada onlar (yani \u0130slamiyet cerayan\u0131 taraftarlar\u0131) canibinden bir sual irad edilebilir ki gayet m\u00fchim ve gayet muh\u0131kt\u0131r. O sual ise \u015fudur: ‘Ya kavmiyet cerayan\u0131 ve cinsiyet hissiyat\u0131 dine, \u0130slamiyet’e kar\u015f\u0131 bir \u015fekl-i z\u0131dd\u0131yyet al\u0131rsa?<\/em>“. \u015eu suale verece\u011fimiz cevab\u0131 bug\u00fcne ta’lik etmi\u015ftik.<\/p>\n \u0130\u015fte \u015fimdi mezkur suale cevap veriyoruz. Fakat, serdece\u011fimiz m\u00fctalaalar\u0131n iyice ve etrafl\u0131ca anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in evveli kavmiyet ne oldu\u011funu tayin edelim. Gayet m\u00fcphem ve ayn\u0131 zamanda gayet \u015fumullu \u015fu kelime bir kere anla\u015f\u0131ld\u0131 m\u0131 bir \u00e7ok su-i tefehh\u00fcmler kolayl\u0131kla izale edilebilir.<\/p>\n Bizce kavmiyet kelimesinin ifade etti\u011fi manay\u0131 en basit ve en g\u00fczel bir tarzda Frans\u0131z hakim ve muharrir-i me\u015fhuru “Ernest Renan Kavmivet Nedir?” risale-i me\u015fhuresinde beyan etmi\u015ftir. (Question de Nationalite- Er. Renan.)<\/p>\n M\u00fc\u015farunileyh diyor ki: “Kavmiyet insan\u0131n ilk defa anne kuca\u011f\u0131nda i\u015fitmi\u015f oldu\u011fu ninnilerden, ilk defa dili a\u00e7\u0131larak s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fu hecelerden, o uzun uzun aylarca heceleyerek telaffuzuna muvaffak olamad\u0131\u011f\u0131 kelimelerden, dad\u0131lar\u0131ndan, dedelerinden, ihtiyar baba ve annelerinden bir tela\u015f-\u0131 m\u00fcteheyyi\u00e7 ile dinlemi\u015f, \u00f6\u011frenmi\u015f oldu\u011fu dualardan, efsanelerden, ilk kere diz \u00e7\u00f6kerek etmi\u015f oldu\u011fu dualardan, ate\u015fin bir intizar ile bekleyerek ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011fu bayramlardan, merbut oldu\u011fu muhite mahsus adat ve itiyadattan, i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f oldu\u011fu sokaklardan, oynam\u0131\u015f oldu\u011fu oyunlardan, s\u0131ralar\u0131 \u00fczerinde s\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f bulundu\u011fu mekteplerden, muhitinin irae etmi\u015f oldu\u011fu levhalardan ve \u015fu levhalar\u0131n dima\u011f\u0131n \u00fczerine b\u0131rakm\u0131\u015f oldu\u011fu izlerden, ecdad\u0131n\u0131n ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011fu tarihten, kendisini muhitinde bulanan ba\u015fka insanlara rabteden maddi ve manevi alakalardan tahass\u00fcl eder”<\/em>.<\/p>\n E\u011fer \u015fu tarif h\u00fclasa edilirse denilebilir ki kavmiyetin esas amilleri \u015fundan ibarettir: Birincisi lisan; ikincisi din, adet ve akideler; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc m\u00fc\u015fterek tarih, m\u00fc\u015fterek vatan ve m\u00fc\u015fterek mukadderat.<\/p>\n Demek ki din kavmiyetin en m\u00fchim esaslar\u0131ndand\u0131r. Bunun sebebleri gayet basit ve a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130nsanlar\u0131 yek di\u011ferine rabdetmek i\u00e7in -bilhassa eyyam-\u0131 bedeviyette – din en b\u00fcy\u00fck ve en m\u00fcessir bir amildir; ve hatta lisandan sonra yegane bir amildir.D\u00fcnyada ya\u015fayan ve bug\u00fcn kavmiyet\u00e7e evc-i a’laya varm\u0131\u015f milletlerin kaffesi evvelce din \u00fczerine, dinin vahdeti \u00fczerine te\u015fekk\u00fcl etmi\u015flerdir. Din kavmiyet ve milliyetlerin te\u015fekk\u00fcl teess\u00fcs\u00fc i\u00e7in adeta bir maya rol\u00fcn\u00fc oynuyor; hatta milli lisan\u0131n, milli adetlerin, akidelerin, milli tarz d\u00fc\u015f\u00fcncenin, mai\u015fetin tesisi \u00fczerine bile dinin b\u00fcy\u00fck ve birinci derecede tes\u0131ri vard\u0131r. Bug\u00fcn dinsiz g\u00f6r\u00fcnen Frans\u0131zlar\u0131n kavmiyet ve milliyetleri, bir unsur olmalar\u0131 Katolik dininin tesiri ile v\u00fccud-pezir oldu\u011fu her t\u00fcrl\u00fc \u015fek ve \u015f\u00fcbheden varestedir. Yunanilerden ba\u015flayarak Germenlere kadar Fransa \u00fczerinde ya\u015fayan muhtelif ve m\u00fcteaddid kavimleri birbirine mezcederek bir unsur-\u0131 vahid yapan ilk amil \u015f\u00fcbhe yok ki Katolik dinidir. Evet, sonralar\u0131 Frans\u0131z kavmiyet ve milliyetinin ikmal ve faaliyeti i\u00e7in di\u011fer bir \u00e7ok amiller de tes\u0131rbah\u015f olmu\u015ftur; fakat Katoliklik bu yolda ilk mayad\u0131r.<\/p>\n \u015eimdi ge\u00e7elim T\u00fcrklere: T\u00fcrklerin mukadderat\u0131 devr-i tarihiye ge\u00e7tiklerinden itibaren \u0130slamiyetin mukadderat\u0131 ile ayr\u0131lmayacak, k\u0131r\u0131lmayacak derecede merbuttur. Biz burada Karakum ve Baykal devirlerini ve medeniyetini nazar-\u0131 dikkate alm\u0131yoruz. Zaten bunlardan bahsetmek m\u00fc\u015fkildir. Zira o devirler maaneess\u00fcf hen\u00fcz \u00f6yle mechur\u0131yyet i\u00e7inde saklanmaktad\u0131rlar ki elde bulunan mahdut malumat \u00fczerine onlara ait kafi bir nazariyenin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi kabil de\u011fildir. Yaln\u0131z bir \u015fey muhakkak ve m\u00fcsellemdir: Tarih-i be\u015feriyet T\u00fcrkleri en ziyade \u0130slam olarak tan\u0131yor. Biz kendimiz ile kendimizi ba\u015fka surette tasavvur ve tahayy\u00fcl edemiyoruz. Biz Asya’y\u0131 Garbi’ye at\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnden beri kendimizi \u0130slam diye tan\u0131yoruz. Evvelki hayat bizce unutulmu\u015ftur.<\/p>\n \u0130slamiyet T\u00fcrkler i\u00e7in b\u00fct\u00fcn manas\u0131yla kavmi, cinsi bir din rengini kesbetmi\u015ftir. Zaten zaman itibariyle de b\u00f6yledir: \u0130slamiyet hen\u00fcz on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc asr\u0131n\u0131 ikmal ediyor; T\u00fcrkler ise kendilerinin on birinci asr-\u0131 \u0130slamiyetlerini ikmal ediyorlar. T\u00fcrkler k\u0131l\u0131\u00e7la yenilerek de\u011fil, galibiyet ve f\u00fctuhat sayesinde \u0130slimiyeti kazanm\u0131\u015flard\u0131r; hi\u00e7 bir \u0130slam kumandan\u0131 gelip de T\u00fcrkleri ma\u011flub ederek \u0130slamiyetin kabul\u00fcne icbar etmemi\u015ftir. Bilakis T\u00fcrkler akvam ve memalik-i \u0130slamiyeyi fethettikten sonra kendi meyl ve arzular\u0131yla \u0130slamiyeti kabul etmi\u015flerdir. T\u00fcrk kitlesinin, Kazan Han taraf\u0131ndan \u0130slamiyete idhal edildi\u011fi tarih\u00e7e kabul edilmi\u015f bir galat-\u0131 me\u015fhurdur; Kazan Han’den daha evvel T\u00fcrkler \u0130slamiyetle m\u00fc\u015ferref olmakta idiler, Kazan Han kendisi \u015fu cereyan-\u0131 umumiyeye kap\u0131larak ona yaln\u0131z bir reng-i resmiyyet verdi, Kazan Han saha-i v\u00fccuda gelmeden bir \u00e7ok zamanlar evvel T\u00fcrk muhaderat\u0131 hulefa-y\u0131 Abbasi’ye harem saraylar\u0131na sokularak halifeler do\u011furuyorlard\u0131; ve hulefan\u0131n muhafazas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkistan’dan celbedilmi\u015f T\u00fcrk yi\u011fitleri makarr-\u0131 hilafeti Al-i Samanlar\u0131n, Al-i Tahirlerin ve sairenin tehac\u00fcm\u00fcnden muhafaza ediyordular.<\/p>\n Asya-y\u0131 Garbi’ye ve binaenaleyh hilifet-i \u0130slamiye havza-i h\u00fck\u00fcmranisine at\u0131lm\u0131\u015f ilk T\u00fcrk kaf\u0131lesi Mahm\u00fbd-\u0131 Gaznevi’nin etraf\u0131nda toplanarak \u0130slamiyetin inti\u015far\u0131 ve tevsi-i dairesi i\u00e7in ta Hindistan’a kadar gittiler ve Hindistan’da \u0130slamiyeti zeval-i na pezir bir surette tesis ettiler. Gaznevilerden sonra Sel\u00e7ukiler devresi geldi. Bunlar tecezzi ve ink\u0131raza u\u011frayarak tevaif-i m\u00fcluk \u015feklini almak halinde bulunan hilafete yeniden bir metanet ve revnak verdiler. Bir taraftan \u015farkta asayi\u015f ve huzuru iade ederek vahdet-i \u0130slamiyeyi te’yid ettiler; di\u011fer taraftan da garbda yani M\u0131s\u0131r ve Asya-yi Sugra’da ehl-i salib seylab\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak karnlarla \u0130slamiyeti m\u00fcdafaa ve muhafaza m\u00fccadelesi ile u\u011fra\u015ft\u0131lar; bilahare Sel\u00e7ukileri Osmanl\u0131lar istihlaf etti ki muhtelif nam alt\u0131nda ayn\u0131 kavim demektir.<\/p>\n Gayet m\u00fchim ve calib-i dikkat bir vak’a-i tarihiyyedir ki T\u00fcrkler Asya ve Afrika’da \u0130slamiyeti m\u00fcdafaa ve muhafaza ettikleri ve \u015eimal-i Garbiye do\u011fru y\u00fcr\u00fcyerek \u0130slamiyeti Avrupa’n\u0131n ta g\u00f6be\u011fine soktuklar\u0131 esnada, Avrupa’n\u0131n di\u011fer ucunda ve T\u00fcrklerin gidemeyecekleri bir yerde yani \u0130spanya’da bulunan \u0130slamiyet, Hristiyanlar taraf\u0131ndan tamamiyle imha edildi. O derecedeki bug\u00fcn \u0130slamiyetten \u015fu k\u0131t’ada iz ve eser bile kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Has\u0131l\u0131 bin \u00fc\u00e7 y\u00fcz senelik tarih-i \u0130slamiyetin dokuz y\u00fcz senesinde \u0130slamiyeti m\u00fcdafaa, muhafaza, s\u0131yanet ve himayet vazifesini T\u00fcrk kavmi kendi omuzuna alm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k bu kadar m\u00fcddet bir fikri, bir usul\u00fc, bir dini kendisine gaye-i hayal edinmi\u015f bir kavim \u015fu fikri, \u015fu usul\u00fc, \u015fu dini kendi kavmi nam\u0131 ile tesmiye etme\u011fe bela\u011f ma bela\u011f hak kazanm\u0131\u015f olur. Bu yall1lZ bir hak de\u011fil ayn\u0131 zamanda da bir vazifedir. \u0130slamiyet T\u00fcrk i\u00e7in yaln\u0131z bir din de\u011fil ayn\u0131 zamanda kavmi, cinsi bir dindir. E\u011fer bug\u00fcn Almanlar Luteranizme, \u0130ngilizler, Anglikanizme, Ruslar Ortodokslu\u011fa milli, kavmi din diyebilirlerse T\u00fcrkler \u0130slamiyeti bin kat hakl\u0131 olarak ziyade kavmi din diye telakki edebilirler.<\/p>\n Demek ki T\u00fcrklerin i\u00e7inde kavmiyet cerayan\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f olanlar ister istemez, \u00e7ar u na\u00e7ar kavmiyet nam\u0131na bile \u0130slamiyet cerayan\u0131n\u0131 kabul etmeye mecburdurlar; \u0130slamiyeti bir r\u00fckn-i rekin-i kavmiyet addedeceklerdir.<\/p>\n Kavmiyet yaln\u0131z bir fikir ve meyl-i m\u00fccerret halinde kalamaz. Bunun da bir \u015fekl-i tatbikasi vard\u0131r ki, as\u0131l kavmiyet cerayan\u0131 da \u015fu tatbikattan ibarettir. Kavmiyet fikri ta\u015f\u0131yanlar bittabi \u015fuun-\u0131 hayatiyenin kalffesine bir renk ve ruh-\u0131 kavmi vermek isteyeceklerdir. Fakat \u015fu renk ve ruh-\u0131 kavminin elvan ve avamilini nereden alacaklard\u0131r? Bedihidir ki, kavmin kendisinden ve bunun i\u00e7in kavmin lisan\u0131n\u0131, tarihini, i\u00e7timai, siyasi; iktisadi te\u015fkilat -i tabiyyesini, an’anat\u0131n\u0131, avam edebiyat\u0131n\u0131, avam idealini m\u00fctalaa edeceklerdir. \u0130\u015fte \u015fu vechile elde edilmi\u015f bulunan kavm\u0131 esaslar\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015fuun-\u0131 hayatiye i\u00e7ine sokulmas\u0131na, umum ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n \u015fu kavmi elvan ve avamil \u00fczerine tertip edilmesine \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r. Halbuki yukar\u0131da arzetmi\u015f oldu\u011fumuz gibi T\u00fcrk hayat\u0131na ait bir esas yoktur ki, \u0130slamiyetin taht-\u0131 tesirinde bulunmam\u0131\u015f olsun. \u0130slamiyetle derin tebdilata u\u011frat\u0131lmam\u0131\u015f bulunsun! Nereye \u00e7evirilsek \u0130slamiyetin koyu bir izini bulaca\u011f\u0131z. Acib de\u011fil mi? Bug\u00fcn s\u0131rf T\u00fcrk adlar\u0131 olarak aram\u0131zda on-onbe\u015f isimden ziyade kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Hele kad\u0131n namlar\u0131 gayet mahduttur! Bu bir emr-i vakidir. T\u00fcrk’\u00fc m\u00fctalaa etmek, anlamak isteyenler bile evvelce \u0130slamiyeti m\u00fctalaa ve anlamak mecburiyetindedirler. Zaten bu yaln\u0131z bizim i\u00e7imizde de\u011fil sair kavimler i\u00e7inde de b\u00f6yle olarak gelmi\u015ftir. Kavmiyet tarafdarlar\u0131 olanlar hemen daima din tarafdarlar\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Bizim din aleyhine \u00e7\u0131kan kavmiyet taraftarlar\u0131m\u0131z, kavmiyet ne oldu\u011funu uzun uzad\u0131ya ariz ve amik m\u00fctalaa ve tetkik etmemi\u015flerdir. Kendi hissiyyatlar\u0131nda, tarz-\u0131 tefekk\u00fcrterinde aldanm\u0131\u015flard\u0131r. Bir kavmin dinini, yani esas-\u0131 ruh ve hayat\u0131n\u0131 inkar edenler o kavmin taraftar\u0131 olamazlar. Bunlar liberpons\u00f6r, kozmopolit, terakkiperver, h\u00fcrriyetperver ve hatta vatanperver olabilirler, fakat kavmiyet taraftar\u0131 olamazlar. Kavmiyet tarafdar\u0131 olmak o kavmi oldu\u011fu gibi yani -lisan\u0131, edebiyat\u0131, an’anat\u0131, dini, te\u015fkilat-i ictimaiye, siyasiye ve iktisadiye ile beraber- kabul etmek demektir. Nas\u0131l ki bir kavmin lisan\u0131n\u0131, tarihini, an’anat\u0131n\u0131 inkar etmekle beraber o kavmin taraftar\u0131 olmak kabil de\u011fildir; \u00f6ylece bir kavmin dinini inkar etmekle o kavmin tarafdan olunamaz. Hulasa bir kavim mahiyeti itibariyle bir vahid-i k\u00fcll, bir tamm-\u0131 layetecezzidir! Taksim ve tecezzi kabul edemez… Fakat bir kavmin dinini kabul etmek o kavmin i\u00e7inde din nam\u0131na mevcut olan cahilane taassuplar\u0131, sahif adetleri, muz\u0131r g\u00f6renekleri, hurafeleri, efsaneleri kabul etmek demek midir?<\/p>\n \u0130\u015fte \u015fu suale makale-i atiyemizde cevap veririz.<\/p>\n Ahmet A\u011fayef [A\u011fao\u011flu] T\u00fcrk Alemi-6, T\u00fcrk Yurdu, Say\u0131 7, [1912].<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" T\u00fcrkler Asya ve Afrika’da \u0130slamiyeti m\u00fcdafaa ve muhafaza ettikleri ve Avrupa’n\u0131n ta g\u00f6be\u011fine soktuklar\u0131 esnada, Avrupa’n\u0131n di\u011fer ucunda ve T\u00fcrklerin gidemeyecekleri yerde yani \u0130spanya’daki \u0130slamiyet, Hristiyanlar taraf\u0131ndan tamamen imha edildi.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10906,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[61,62,2],"tags":[],"coauthors":[4],"class_list":["post-10591","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-din","category-egitim-kultur","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10591"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10909,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10591\/revisions\/10909"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10591"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=10591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/images.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/ahmet-yesevi-t\u00fcrbesi-768x564.jpg\")
<\/p>\n