![\"\u00dc\u00e7](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/mih_200-e1600414836255.png\")
Ahmet A\u011fao\u011flu<\/p><\/div>\n
Bu yaz\u0131, Ahmet A\u011fao\u011flu’nun \u00dc\u00e7 Medeniyet kitab\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em> Medeni be\u015feriyet \u00fc\u00e7 k\u00fclt\u00fcr aras\u0131nda ink\u0131sama u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r: Garp, \u0130slam ve Buda-Brahman k\u00fclt\u00fcrleri. Bu \u00fc\u00e7 k\u00fclt\u00fcr, aralar\u0131nda tarihi al\u00e2ka ve m\u00fcnasebetler olmakla beraber tamamen ayr\u0131 ayr\u0131 varl\u0131klard\u0131r. Bunlardan her biri kendine mahsus; mant\u0131ki, zihniyeti, hukuk ve sanat tarzlar\u0131n\u0131, ahlak ve k\u0131ymet \u00f6l\u00e7\u00fclerini haizdir ki di\u011ferleri i\u00e7in yabanc\u0131d\u0131r. Bunlar tarihen yekdi\u011feri \u00fczerine tesir yapmaktan geri kalmam\u0131\u015flard\u0131r. Mesela \u0130slam ve Garp medeniyetlerindeki mistisizm ak\u0131mlar\u0131n\u0131n mebdeleri hi\u00e7 Uzun devam eden bu m\u00fccadelede nihayet Garp k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc galip mevkide g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fc onun yan\u0131nda tamamen sinmi\u015f ve uzun mukavemetten sonra art\u0131k onun faikiyetini kabul ederek \u00f6n\u00fcnde ba\u015f e\u011fmi\u015f ve emirlerini birer birer kabul ederek tatbik etmeye koyulmu\u015ftur. Buda-Brahman k\u00fclt\u00fcr\u00fc m\u00fccadeleye devam ediyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa da o da art\u0131k ezilmi\u015f ve teslim olma vaziyetine gelmi\u015ftir: Hindistan ve \u00c7in’ deki vaziyet bilhassa Japonya bunun canl\u0131 misalleridir.<\/p>\n \u00dc\u00e7 k\u00fclt\u00fcr, mahiyetleri itibariyle mukayese olunduklar\u0131 takdirde aralar\u0131ndaki esas fark bu sualin cevab\u0131n\u0131 kendi kendine vermi\u015f oluyor. Garp k\u00fclt\u00fcr\u00fc dinamiktir. \u0130slam ve Buda-Brahman k\u00fclt\u00fcrleri statiktir! Birisi m\u00fcteharriktir; di\u011ferleri sakin! Birisi ileriye do\u011fru y\u00fcr\u00fcyen, ko\u015fan, a\u00e7\u0131lan, yay\u0131lan cevval bir varl\u0131kt\u0131r. \u00d6tekilerse bir noktada donup kalm\u0131\u015f buz par\u00e7alar\u0131d\u0131r!<\/p>\n Vak\u0131a \u00f6tekiler de ilk g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerinde ve tarihlerinin muayyen devirlerinde dinamiktiler; onlar da bir zamanlar ilerlediler, y\u00fcr\u00fcd\u00fcler, a\u00e7\u0131ld\u0131lar ve o zamanlar pek velud ve pek feyizli oldular; fakat bunlar mahiyetleri itibariyle bir g\u00fcn durmaya ve bir noktada donma\u011fa mahkum idiler. Halbuki Garp k\u00fclt\u00fcr\u00fc b\u00f6yle bir mukadder mahkumiyeti i\u00e7inde ta\u015f\u0131m\u0131yordu. Onun her zaman ilerlemek feyzi kendi mahiyetinde idi! \u0130slam ve Buda-Brahman k\u00fclt\u00fcrleri men\u015felerini ilahi kaynaktan al\u0131yorlar veyahut Garp k\u00fclt\u00fcr\u00fc ise ba\u015fka mahiyettedir. Bunun men\u015fei be\u015feridir. Be\u015ferin ak\u0131l ve duygusudur, ak\u0131l ve duygu a\u00e7\u0131ld\u0131k\u00e7a o da a\u00e7\u0131l\u0131r, y\u00fcr\u00fcrse o da y\u00fcr\u00fcr! Vak\u0131a ak\u0131l ve duygunun durdu\u011fu zamanlar olmu\u015ftur. Fakat bu fatal bir hadise de\u011fildir; ar\u0131zi, ge\u00e7ici, muvakkat bir vakad\u0131r! Ak\u0131l ve duygu kendine gelir gelmez y\u00fcr\u00fcr ve y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Buda-Brahman k\u00fclt\u00fcrleri; Ebu Heride’ ye, \u0130bn-i Abbas’ a, Ramayanalar’a dayan\u0131rlar. Garp k\u00fclt\u00fcr\u00fc ise Eflatun’a, Aristo’ya dayan\u0131r. Birisi rivayetleri, hadiseleri kendisine rehber ittihaz eder, di\u011feri ak\u0131l ve zekay\u0131. Vak\u0131a zamanlar oldu ki rivayetlere ve hadiselere de ak\u0131l ve zeka kar\u0131\u015fl\u0131! Fakat bu ar\u0131zi, yandan gelme bir hadise idi. Esas rivayetler ve hadiselerse as\u0131rlarca de\u011fi\u015fmeden aynen durur ve zaman\u0131 gelince kendilerine kar\u0131\u015fm\u0131\u015f olan ak\u0131l ve zekay\u0131 kovar, atar. \u00c7\u00fcnk\u00fc as\u0131l otorite, as\u0131l kaynak kendileridir. Nas\u0131l ki bir zamanlar geldi, \u0130slam ve Buda-Brahman k\u00fclt\u00fcrleri bir noktada donup kald\u0131lar; ta\u015ftan kaya kesildiler! Vurulan b\u00fct\u00fcn darbelere, yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn Hindin en namdar \u00f6nderi ve ink\u0131lap\u00e7\u0131s\u0131 Gandi kast usul\u00fcne dokunmaktan ate\u015ften sak\u0131n\u0131r gibi \u00e7ekiniyor! \u00c7\u00fcnk\u00fc mill\u00ee birli\u011fi, insan\u0131n \u015feref ve haysiyetini ta k\u00f6k\u00fcnden y\u0131kan bu kurum mukaddestir! Bu zihniyetle, k\u00fclt\u00fcr a\u00e7\u0131l\u0131r m\u0131? Ve hatta hakiki k\u00fclt\u00fcr kurulur mu? Hakiki k\u00fclt\u00fcr\u00fcn esas vasf\u0131 durmaks\u0131z\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131, y\u00fcr\u00fcd\u00fc, yaratt\u0131 ve tabiat\u0131yla di\u011fer k\u00fclt\u00fcrlere galebe \u00e7ald\u0131! \u015eimdi \u00f6teki k\u00fclt\u00fcrlere mensup olanlar bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc almak mecburiyetindedirler. Bir k\u00fclt\u00fcr nas\u0131l al\u0131n\u0131r ve nas\u0131l kurulur bahsine de gelecek say\u0131lar\u0131m\u0131zda temas edece\u011fiz.<\/p>\n Dipnotlar:<\/p>\n \u2022 “\u00dc\u00e7 K\u00fclt\u00fcr”, K\u00fclt\u00fcr Haftas\u0131, No: 1, 15 \u0130kincikam\u0131n 1936.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Garp, \u0130slam ve Buda-Brahman k\u00fclt\u00fcrleri, aralar\u0131nda tarihi al\u00e2ka ve m\u00fcnasebetler olmakla beraber tamamen
\nEser, Do\u011fu Kitabevi Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmenleri<\/em>
\nErtan E\u011fribel ve Ufuk \u00d6zcan’\u0131n \u00f6zel izniyle kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n
\n\u015f\u00fcphe yoktur ki Buda-Brahman k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden gelmi\u015ftir. Keza \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr ki di\u011fer ikisine rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6rne\u011fi vermi\u015ftir. Garp k\u00fclt\u00fcr\u00fc ise \u00f6tekilerine m\u00fcspet ilim vermeye ve maddenin k\u00e2inattaki k\u0131ymetini \u00f6\u011fretmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.
\nFakat bu \u00fc\u00e7 k\u00fclt\u00fcr birbirine hul\u00fbI ederek imtiza\u00e7 etmekten ziyade birbiri ile rekabet ve m\u00fccadele etmi\u015fler ve hala da etmektedirler. Bunun en kanl\u0131 numunelerini zaman\u0131m\u0131zda \u00fc\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yan yana geldikleri Hindistan’ da her g\u00fcn
\nm\u00fc\u015fahede etmekteyiz!<\/p>\nBu galebeyi Garp k\u00fclt\u00fcr\u00fcne temin eden nedir?<\/strong><\/h2>\n
\ndaha do\u011frusu esaslar\u0131n\u0131 ilahi mahiyette olan kitaplara, ilhamlara, ananelere ba\u011fl\u0131yorlar. Bunlar ise mahiyetleri itibariyle de\u011fi\u015fmezler ve binaenaleyh onlara ba\u011fl\u0131 olan k\u00fclt\u00fcrler de durma\u011fa, donma\u011fa mahkumdurlar.<\/p>\n
\nh\u00fccumlara, y\u0131k\u0131lan b\u00fct\u00fcn memleketlere, ezilen b\u00fct\u00fcn milletlere ra\u011fmen yerlerinden bir zerre bile k\u0131m\u0131ldamad\u0131lar! M\u00f6sy\u00f6 Pemo Hindistan’ da ve harp sonunda yapt\u0131\u011f\u0131 bir seyahat esnas\u0131nda m\u00fc\u015fahidi oldu\u011fu \u015fu garip hadiseyi naklediyor: Untouchable denilen elli milyonluk, mahkum bir k\u00fctleye mensup bir zavall\u0131 dar ve bir taraf\u0131 u\u00e7urum bir yol \u00fczerinde, y\u00fcksek Brahman kast\u0131na mensup birisine tesad\u00fcf diyor; yakla\u015fsa-nefesi Brahmay\u0131 telvis edecek! Ne yaps\u0131n teredd\u00fcts\u00fcz kendini u\u00e7urumdan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru yuvarl\u0131yor! \u0130kinci B\u00fcy\u00fck Milllet Meclisi’nde kad\u0131n\u0131n veraset hakk\u0131ndan bahseden birisini tekfir ederek d\u00f6vmek i\u00e7in \u00fczerine y\u00fcr\u00fcyen hocalar vard\u0131! \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir bahis nass\u0131 \u015ferihe tehal\u00fcf edermi\u015f!<\/p>\n
\nfarkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerdir. Bu \u00fc\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn kendine has \u00f6zellikleri mevcuttur ve birbirleriyle rekabet ve m\u00fccadele i\u00e7erisindedirler.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11478,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[62,2,66],"tags":[],"coauthors":[4],"class_list":["post-10629","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim-kultur","category-genel","category-siyaset-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10629"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11496,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10629\/revisions\/11496"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11478"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10629"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=10629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}