{"id":11018,"date":"2020-07-29T19:30:00","date_gmt":"2020-07-29T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=11018&preview=true&preview_id=11018"},"modified":"2020-07-29T17:17:19","modified_gmt":"2020-07-29T14:17:19","slug":"ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/","title":{"rendered":"Ayasofya\u2019da meleklerin cinsiyeti"},"content":{"rendered":"
\"Ayasofya'n\u0131n

Ayasofya’n\u0131n i\u00e7erisindeki “Meryem Ana ve Bebek \u0130sa” mozai\u011fi<\/p><\/div>\n

Rivayet odur ki Fatih Sultan Mehmet \u0130stanbul\u2019u fetih i\u00e7in sava\u015f verirken ve Bizans halk\u0131 var g\u00fcc\u00fcyle buna kar\u015f\u0131 direnirken papazlar Ayasofya\u2019da toplan\u0131p meleklerin erkek mi di\u015fi mi oldu\u011funu tart\u0131\u015fmaktaym\u0131\u015f. Hatta nakledilir ki heybetli b\u0131y\u0131klar\u0131, kallavi ke\u00e7e k\u00fclahlar\u0131 ve kanat gibi a\u00e7\u0131lan cepkenleriyle yeni\u00e7eriler Ayasofya\u2019n\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 k\u0131r\u0131p h\u0131\u015f\u0131mla i\u00e7eri girdiklerinde meleklerin erkek olduklar\u0131n\u0131 savunan grup \u00f6b\u00fcrlerine<\/p>\n

– Meleklerin erkek oldu\u011funa \u015fimdi inand\u0131n\u0131z m\u0131? demi\u015fler.<\/p>\n

\u015eimdi de bir k\u0131s\u0131m M\u00fcsl\u00fcmanlar \u201cba\u2019de\u2019l-harabu\u2019l-Basra\u201d (Basra harap olduktan sonra\u201d yine Ayasofya\u2019da benzeri bir konuyu tart\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n

– Ayasofya\u2019daki \u0130sa, Meryem, havari ve melek fig\u00fcrleri alt\u0131nda namaz k\u0131lmak c\u00e2iz midir, de\u011fil midir?<\/p>\n

G\u00f6r\u00fclen o ki 1400 y\u0131ldan beri devam eden sak\u0131z \u00e7i\u011fnemenin orucu bozup bozmamas\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 resim ve heykel meselesinde de kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Buna yeni\u00e7eriler de\u011fil ama Kuran\u0131kerim\u2019in, Hz. Peygamberin ve Osmanl\u0131\u2019n\u0131n ruhu s\u0131ras\u0131yla \u015f\u00f6yle cevap veriyor sanki:<\/p>\n

– A be insanlar! Siz hi\u00e7 Kuran\u2019\u0131 okuyup tefekk\u00fcr etmez misiniz? Siz ey M\u00fcsl\u00fcmanlar! Siz hi\u00e7 Peygamberin hadislerini anlamaz m\u0131s\u0131n\u0131z? Ve Osmanl\u0131 torunlar\u0131 olmakla \u00f6v\u00fcnen kimseler! Siz Fatih\u2019ten Vahdeddin\u2019e ve son halife Abd\u00fclmecid\u2019e kadar olan Osmanl\u0131 sultanlar\u0131n\u0131n Ayasofya\u2019daki uygulamalar\u0131n\u0131 bilmez misiniz? Biraz daha \u00f6zele inersek, siz Sultan Fatih\u2019in kendi remini yapt\u0131rmak i\u00e7in \u0130talya\u2019dan ressam getirtti\u011fini ve Abd\u00fclmecid Efendi\u2019nin de tahayy\u00fcl edemeyece\u011fi tarzda resimler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 duymad\u0131n\u0131z m\u0131?<\/p>\n

Cahil insan cehaletini kabul eder mi hi\u00e7? Elbette etmez. Sesini daha \u00e7ok \u00e7\u0131kararak, sa\u011f\u0131 solu tehdit ederek hakikatleri gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ama bilmez ki Kuran\u2019\u0131n hikmetleri g\u00fcne\u015ften daha parlakt\u0131r, Hz. Peygamberin s\u00f6zleri p\u0131nar suyundan daha durudur ve tarih\u00ee ger\u00e7ekler ate\u015ften daha yak\u0131c\u0131d\u0131r. Ve bunlar\u0131n hepsi birlikte ak\u0131ll\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in bereket ev \u015fifa kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00d6yleyse buyurun bu \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck hakikatin hakemli\u011finde er meydan\u0131na:<\/p>\n

Kuran der ki:<\/strong><\/h2>\n

Her kim resim ve heykel yapman\u0131n g\u00fcnah oldu\u011funu Kuran\u2019a dayand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa b\u00fchtan etmi\u015f olur. Benim surelerimin ve \u00e2yetlerimin say\u0131s\u0131 belli, anlam\u0131 bellidir. \u00dcstelik de bunlar vasat bir zek\u00e2ya ve k\u00fclt\u00fcre sahip kimselerin anlayabilece\u011fi kadar a\u00e7\u0131kt\u0131r. Allah\u2019\u0131n yasaklad\u0131\u011f\u0131 \u015fey sanat, resim ve heykel de\u011fil; putperestlik, ahlaks\u0131zl\u0131k ve baya\u011f\u0131l\u0131kt\u0131r. Biliyorum ki sizi as\u0131l rahats\u0131z eden \u015fey, resim ve heykelin put olmas\u0131 endi\u015fesi. Oysa putperestlikle resim ve heykelin ne alakas\u0131 var? \u0130nsanlar sadece kendi elleriyle yapt\u0131klar\u0131 nesnelere mi tap\u0131yorlar? Nice kavimlerin aya, g\u00fcne\u015fe, y\u0131ld\u0131za, ine\u011fe tapt\u0131klar\u0131n\u0131 bilmiyor musunuz? Bu durumda bu varl\u0131klar da m\u0131 put oluyor? E\u011fer put oluyorsa onlar\u0131 yaratan Allah, insanlar\u0131n i\u015fledikleri bu \u015firkten sorumlu mu tutulacak? Ve insanlar bunlara tap\u0131yor diye ay\u0131, g\u00fcne\u015fi, y\u0131ld\u0131zlar\u0131, a\u011fa\u00e7lar\u0131 ve inekleri yok etmek mi gerekiyor? Asl\u0131nda akl\u0131n\u0131 kullanan insanlar i\u00e7in mesele bu kadar basit. E\u011fer put, insanlar\u0131n elleriyle yapt\u0131klar\u0131 nesneler ise bu kavrama girmeyen nesne mi var?<\/p>\n

Siz, dinin hikmetini ve as\u0131l mesaj\u0131n\u0131 kavramayan M\u00fcsl\u00fcmanlar!<\/p>\n

Putun herhangi bir e\u015fya, cisim veya nesne de\u011fil, insanlar\u0131n bunlara y\u00fckledi\u011fi anlam oldu\u011funu daha ne zaman anlayacaks\u0131n\u0131z? \u201c\u0130sl\u00e2m indinde amellerin niyetlere g\u00f6re oldu\u011funu\u201d her f\u0131rsatta s\u00f6ylersiniz de, ni\u00e7in bu meselede bunu g\u00f6rmezden, bilmezden gelirsiniz? As\u0131l putlar\u0131n hi\u00e7bir \u015feye g\u00fcc\u00fc yetmeyen zavall\u0131 nesneler de\u011fil, kendilerinde Allah\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0131fatlar\u0131n\u0131 vehmeden, h\u00fck\u00fcm koyan, h\u00fck\u00fcm kald\u0131ran, kendilerine peresti\u015f eden kimseleri her ne kadar ve her ne t\u00fcr g\u00fcnah i\u015flerse i\u015flesin Allah\u2019\u0131n ayetlerine ra\u011fmen cennetle kand\u0131ran kimseler oldu\u011funu ni\u00e7in bilmezsiniz? Put, insanlar\u0131n her \u015feyden \u00fcst\u00fcn tuttu\u011fu, herkesten daha \u00e7ok de\u011fer verdi\u011fi, ona her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcc\u00fc ve s\u0131fatlar\u0131 yak\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyevi varl\u0131klar ve nesnelerdir. Bu sebeple baz\u0131 kimseler i\u00e7in makamdan, paradan, servetten, \u015f\u00f6hretten daha b\u00fcy\u00fck put mu olur?<\/p>\n

Hem, \u201cKuran b\u0131rak\u0131n resim \u00e7izmeye, heykel yapmaya bile izin vermi\u015ftir\u201d desem bunu \u015f\u00fcpheyle kar\u015f\u0131lamayacak ka\u00e7 m\u00fcmin vard\u0131r acaba? \u201cBiz b\u00f6yle bir \u015feyi daha \u00f6nce hi\u00e7 duymad\u0131k\u201d dedi\u011finizi \u00e7ok iyi biliyorum. Gayet do\u011fald\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc tam 1400 y\u0131ldan beri mevcut olan ve sizin, y\u00fcz\u00fcnden okuyup ge\u00e7ti\u011finiz bu ayetleri ne size kimse \u00f6\u011fretti, ne de siz merak edip \u00f6\u011frendiniz. Siz zahiri olarak Yahudi din adamlar\u0131 i\u00e7in s\u00f6ylenen, fakat m\u00fcminleri de hedef alan \u201cKendilerine Tevrat y\u00fckletilip sonra bunu ta\u015f\u0131mayanlar\u0131n h\u00e2li koca koca kitaplar ta\u015f\u0131yan merkebin h\u00e2li gibidir\u201d<\/em> \u00e2yetini de \u00fczerinize almazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Ey Kuran\u2019a inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve onu defalarca hatmetti\u011fini s\u00f6yleyen M\u00fcsl\u00fcmanlar!<\/p>\n

Tasvir, yani resim ve heykel yap\u0131m\u0131 hakk\u0131nda \u00c2l-i \u0130mran 49. ve Sebe suresinin 13. \u00e2yetleri ne diyor, biliyor musunuz? Bak\u0131n bu ayetler s\u0131ras\u0131yla \u015f\u00f6yle:<\/p>\n

49) O’nu (\u0130sa\u2019y\u0131) \u0130sr\u00e2ilo\u011fullar\u0131na el\u00e7i g\u00f6nderecek <\/em><\/p>\n

ve \u015f\u00f6yle diyecek: “\u015e\u00fcphesiz ki size, ben <\/em><\/p>\n

bir m\u00fbcize getirdim Rabbinizden. <\/em><\/p>\n

Bir ku\u015f tasla\u011f\u0131 yap\u0131p \u00e7amurdan <\/em><\/strong><\/p>\n

Allah’\u0131n izniyle ona \u00fcfledi\u011fim zaman<\/em><\/p>\n

o taslak, bir ku\u015f olup u\u00e7ar hemen. <\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

13) Onlar S\u00fcleyman i\u00e7in kale gibi saraylardan, <\/em><\/p>\n

\u00a0 heykellerden<\/strong>, havuz benzeri le\u011fenlerden, <\/em><\/p>\n

\u00a0 yerinden kalkmaz b\u00fcy\u00fck kazanlardan <\/em><\/p>\n

\u00a0 ve daha nice nice \u015feyler yaparlard\u0131 bir zaman. <\/em><\/p>\n

\u00a0 \u00c7al\u0131\u015f\u0131n ey Davud kavmi, \u015f\u00fck\u00fcr i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131n<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere birinci ayette \u0130sa \u00e7amurdan bir ku\u015f fig\u00fcr\u00fc yap\u0131p ona \u00fcflemi\u015f ve o da mucize olarak u\u00e7mu\u015ftur. \u0130kinci ayette ise S\u00fcleyman in\u015fa ettirdi\u011fi saray\u0131 heykellerle donatm\u0131\u015ft\u0131r. Elbette bu iki peygamberin bu fig\u00fcrleri ve heykelleri yapt\u0131rd\u0131klar\u0131 i\u00e7in putperest oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorsunuzdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar bu suretleri tapmak i\u00e7in de\u011fil, e\u011fitim, \u00f6\u011fretim ve estetik maksatlarla ortaya koymu\u015flard\u0131r. Oysa Hz. \u0130brahim babas\u0131n\u0131n putperestlik amac\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 tasvirleri k\u0131rd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Zira orada do\u011frudan do\u011fruya tapma niyeti vard\u0131. Bunlarda ise b\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildir. Yoksa buna ra\u011fmen bu e\u011fitim ve sanat faaliyetlerinden dolay\u0131 Allah\u2019\u0131n bu sevgili el\u00e7ilerini de mi tekfir edeceksiniz?<\/p>\n

Kuran\u2019\u0131 y\u00fcz\u00fcnden okumay\u0131 marifet sayan, fakat anlam\u0131na hi\u00e7 \u00f6nem atfetmeyen M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hi\u00e7 bilmedi\u011fi hikmetlerden biri de:<\/p>\n

\u201cYery\u00fcz\u00fcn\u00fc gezip dola\u015f\u0131n\u0131z da sizden \u00f6ncekilerin \/ dini yalanlayanlar\u0131n ba\u015f\u0131na neler gelmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcz\u201d<\/em> \u00e2yetidir.<\/p>\n

Bir ba\u015fka ayet ise yine ayn\u0131 \u015fekilde ba\u015flamakta ve \u201cyarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcz<\/em>\u201d diye bitmektedir. Bu ayetlerin toplam say\u0131s\u0131 on ikidir. Bu deliller kar\u015f\u0131s\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n<\/p>\n

– \u00d6nceki dinlere ve k\u00fclt\u00fcrlere ait, tarihe mal olmu\u015f mabet, resim, heykel, fig\u00fcr, desen ve e\u015fyalar\u0131 tahrip edersek bizden sonraki nesil eskilerin dinlerini, inan\u00e7lar\u0131n\u0131, ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131, sanatlar\u0131n\u0131, estetik zevklerini, teknolojilerini, hukuklar\u0131n\u0131 vs nas\u0131l \u00f6\u011frenecek diye sormas\u0131 gerekmez mi? Ve de bunlar\u0131 korumas\u0131 icap etmez mi?<\/p>\n

Hadisler der ki:<\/strong><\/h2>\n

G\u00fcne\u015fin oldu\u011fu yerde ay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fc m\u00fc olur? Cemalullah varken hurinin esamesi mi okunur? Elbette \u0130sl\u00e2m\u0131n son peygamberi g\u00fczel ve hikmetli s\u00f6zler s\u00f6ylemi\u015ftir, ama m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr ki vekil, as\u0131l\u0131n yerini tutsun? \u0130lk s\u00f6z de son s\u00f6z de Allah\u2019\u0131nd\u0131r elbet. Resim ve heykelin yasak oldu\u011funu bizim \u00fczerimizden s\u00f6yleyenler bize de, Allah resul\u00fcne de iftira atm\u0131\u015flard\u0131r. Allah resul\u00fc, bu d\u00fcnyadan g\u00f6\u00e7\u00fcnce M\u00fcsl\u00fcmanlar onun s\u00f6zlerini ya unutmu\u015flar, ya onlara yeni \u015feyler ilave etmi\u015fler, ya de\u011fi\u015ftirmi\u015flerdir. \u00c7o\u011fu zaman da olay\u0131n olu\u015f \u015feklini, s\u00f6zlerin arka plan\u0131n\u0131 ve hikmetini dikkate almadan Peygamberin s\u00f6zlerini yanl\u0131\u015f yorumlam\u0131\u015flar, hatta Kuran\u2019\u0131n \u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131 s\u00f6zler bile uydurmu\u015flard\u0131r. Biz hadislerin ruhu olarak bunlar\u0131n hepsinden b\u00eezar\u0131z ve bunlar\u0131 yapanlardan \u015fik\u00e2yet\u00e7iyiz.<\/p>\n

Bu konuda sahih hadisler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda do\u011fru olan \u015fudur: T\u0131pk\u0131 Kuran\u2019da oldu\u011fu gibi Hz. Peygamber\u2019in s\u00f6zlerinde de, hareketlerinde de sanata, esteti\u011fe, resim ve heykele kar\u015f\u0131 bir tav\u0131r g\u00f6remezsiniz. Onun da kar\u015f\u0131 oldu\u011fu \u015fey putperestliktir ve bunlar\u0131n k\u00f6t\u00fc maksatlarla kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Fakat resim ve heykelle putu birbirinden ay\u0131ramayanlar \u0130sl\u00e2m peygamberinin, insan do\u011fas\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez faaliyetleri olan sanata ve esteti\u011fe kar\u015f\u0131 oldu\u011funu zannetmi\u015flerdir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bir kere:<\/p>\n

Resme kar\u015f\u0131 olan bir peygamber, \u00f6nce kap\u0131da perde olarak kullan\u0131lan ve \u00fczerinde ku\u015f resimleri bulunan bir kuma\u015f\u0131 e\u015fi Hz. Ay\u015fe\u2019nin iki yast\u0131k haline getirmesine izin verir miydi? Ve kendisi de bu yast\u0131klar\u0131 kullan\u0131r m\u0131yd\u0131?<\/p>\n

Yine e\u015fi Hz. Ay\u015fe\u2019nin \u201co\u011fullar\u0131m, k\u0131zlar\u0131m ve kanatl\u0131 at\u0131m<\/em>\u201d diye oynad\u0131klar\u0131 oyuncaklar\u0131 (toplam say\u0131s\u0131 en az yedi tanedir) evinde bulundurur muydu? \u201cOyuncaklarla oynad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re demek ki Ay\u015fe o zaman \u00e7ocukmu\u015f. \u00c7ocuklar ise dinen sorumlu de\u011fildir. Onun i\u00e7in bu resim ve heykel yasa\u011f\u0131ndan muafiyet sadece Ay\u015fe\u2019yi ba\u011flar, bizim i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir\u201d dedi\u011finizi duyar gibiyim. Ama \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmeyin l\u00fctfen. Etraf\u0131n\u0131za bak\u0131n bir. Ay\u0131c\u0131klar\u0131 olmayan, onlar\u0131 yanlar\u0131ndan ay\u0131rmayan gelinlik ya\u015f\u0131na gelmi\u015f ka\u00e7 gen\u00e7 k\u0131z\u0131m\u0131z vard\u0131r? \u0130nsan\u0131n \u00e7ocukluk davran\u0131\u015flar\u0131 b\u00fclu\u011fa erdi\u011fi g\u00fcn bitmez ki hemen! Baz\u0131lar\u0131nda daha da uzun s\u00fcrer. Hatta baz\u0131 \u00e7ocukluk duygular\u0131m\u0131z ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z \u00f6m\u00fcr boyu devam eder. \u00d6yle olmasayd\u0131, dedenin torun ile at\u00e7\u0131l\u0131k oynamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olur muydu hi\u00e7?<\/p>\n

\u015eimdi bu durumda kendi evinde resim ve fig\u00fcr bulunan bir peygamber: \u201c\u0130\u00e7inde resim bulunan eve melek girmez<\/em>\u201d diyebilir mi? Ve bu s\u00f6z, kim taraf\u0131ndan rivayet edilirse edilsin, hangi kitapta yer al\u0131rsa als\u0131n, Resul s\u00f6z\u00fc olarak kabul edilebilir mi? B\u00f6yle bir s\u00f6z, en ba\u015fta, bahis konusu mele\u011fin hangi melek oldu\u011funun sorgulanms\u0131yla iflas edecektir. Zira bu mele\u011fin Cebrail de, Azrail de, Mik\u00e2il de, \u0130srafil de, kir\u00e2men k\u00e2tibin (yaz\u0131c\u0131 melekler) de, rahmet melekleri de olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6yleyse Peygamber laf olsun diye b\u00f6yle bir s\u00f6z s\u00f6ylemi\u015f olamaz. Bu sorgulamalar\u0131 yapmay\u0131p da bu s\u00f6z\u00fc sahih hadis olarak kabul edersek \u0130sl\u00e2m, ister kitap, gazete ve dergide; ister televizyon, bilgisayar ve telefonda; ister duvar ilanlar\u0131nda resimsiz bir e\u011fitimin ve faaliyetin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmedi\u011fi bir d\u00fcnyay\u0131 \u00f6ng\u00f6remeyen ve zaman\u0131m\u0131za hitap etmeyen bir din durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmuyor mu? Bu anlay\u0131\u015f, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 hayatla bar\u0131\u015f\u0131k olmayan \u00f6l\u00fc bir din haline getirmek de\u011fil de nedir? \u0130stenilen din bu mudur?<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere resmin ve heykelin aleyhindeki en b\u00fcy\u00fck delil olarak kullan\u0131lan bu ve benzeri hadislerin de asl\u0131nda resim ve heykele kar\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f oluyor. Bu sebeple \u201cK\u0131yamet g\u00fcn\u00fc azab\u0131 en \u015fiddetli olan kimseler<\/u> musavvirlerdir<\/em>\u201d hadisinde kastedilen \u015feyin kimselerin, tapmak maksad\u0131 g\u00fcden ressamlar oldu\u011funu s\u00f6ylemekle yetinelim. Zira dinimize g\u00f6re en \u015fiddetli azaba \u00e7arpt\u0131r\u0131lacak kimseler, herhangi bir g\u00fcnah i\u015fleyenler de\u011fil, puta tapan kimselerdir. Aksi takdirde bir a\u011fa\u00e7 veya ku\u015f resmi yapan kimse, z\u00e2niden de c\u00e2niden de, milyonlarca r\u00fc\u015fvet alan kimselerden de b\u00fcy\u00fck g\u00fcnah i\u015flemi\u015f olacakt\u0131r. B\u00f6yle bir yorum ne akla, vicdana, ne de Kuran\u2019a uygundur. Dolay\u0131s\u0131yla biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde bu sahih hadisin kendi kendisini izah etti\u011fi ve herhangi bir resim yapmay\u0131 yapmay\u0131 de\u011fil, putperestlik maksad\u0131yla tasvir yapan kimseleri hedef al\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tarih der ki:<\/strong><\/h2>\n

D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ibret alacak ve ge\u00e7mi\u015fin g\u00fczelliklerini ruhuna aksettirecek kimseler i\u00e7in en sa\u011flam \u015fahit benim. Do\u011fru kaydedilmi\u015f bilgilerle aran\u0131zda ya\u015famaya devam ederim. Veya sizi binlerce y\u0131l geriye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, atalar\u0131n\u0131zla, olaylarla, eserlerle bulu\u015fturur, onlarla hasb\u0131hal ettiririm. Hi\u00e7 kimsenin tesiri alt\u0131nda kalmam, hat\u0131r g\u00f6n\u00fcl dinlemem. Bazen ac\u0131mas\u0131z olsam da bu sebeple ge\u00e7mi\u015f olaylarda hep benim hakemli\u011fime ba\u015fvurulur. Benimle dost olanlar hep ayd\u0131nlan\u0131rlar, atl\u0131\u0131m yaparlar, geli\u015firler; asla mahcup ve mahzun olmazlar. Fakat beni yok sayanlar, zek\u00e2 \u00f6z\u00fcrl\u00fcler, bunaklar ya da divaneler gibi ilkellikten kurtulamazlar ve sessiz sedas\u0131z yok olup giderler. \u00d6dlekler, korkaklar, pe\u015fin fikirliler, ideoloji bezirg\u00e2nlar\u0131 da benden hazzetmezler.<\/p>\n

\u015eimdi Hazret-i Peygamber Mekke\u2019yi fethedip K\u00e2be\u2019nin i\u00e7ine girdi\u011finde elini duvardaki \u00e7ocuk \u0130sa\u2019y\u0131 annesi Meryem\u2019in kuca\u011f\u0131nda g\u00f6steren bir resmin \u00fczerine koyup:<\/p>\n

– \u201cElimin alt\u0131ndaki (resim, fresk) hari\u00e7 di\u011ferlerini yok ediniz\u201d<\/em> demi\u015ftir desem buna ka\u00e7 ki\u015fi inan\u0131r? Ama tarih\u00e7ilein ifadesine g\u00f6re K\u00e2be\u2019nin i\u00e7indeki bu resim, Hicri 63. Y\u0131lda Emevi komutan\u0131 Haccac-\u0131 Z\u00e2lim K\u00e2be\u2019yi manc\u0131n\u0131kla y\u0131kt\u0131r\u0131ncaya kadar yerinde aynen kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nanmad\u0131n\u0131z, de\u011fil mi? O zaman hi\u00e7 itiraz edemeyece\u011finiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc sahabenin de hi\u00e7 itiraz etmedi\u011fi ba\u015fka bir \u015fey s\u00f6yleyeyim:<\/p>\n

– Peygamberimiz, n\u00fcb\u00fcvvetin ilk y\u0131l\u0131ndan Mekke\u2019nin fethedildi\u011fi g\u00fcne kadar (k\u0131sa bir d\u00f6nem hari\u00e7) hep K\u00e2be\u2019ye d\u00f6nerek namaz k\u0131l\u0131yordu. Herkes de biliyordu ki o s\u0131rada K\u00e2be\u2019nin i\u00e7i putlarla doluydu. Fakat bunu, b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc putperestli\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyle ge\u00e7iren Peygamber de sahabe de mesele olarak g\u00f6rm\u00fcyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc gerek Allah resul\u00fcn\u00fcn, gerekse sahabilerin imanlar\u0131 \u00f6yle muhkemdi ve kalpleri Allah inanc\u0131 ile doluydu ki orada ba\u015fka hi\u00e7 bir \u015feyin kendisine yer bulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Soyut Allah fikrine ve soyut d\u00fc\u015f\u00fcncenin zirvesine eri\u015fmi\u015f herkes b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi. Zaten \u201cameller niyetlere g\u00f6redir\u201d s\u00f6z\u00fc de bunun en veciz ifadesidir.<\/p>\n

Yine ba\u015fka bir somut delil ister misiniz? Hem de K\u00e2be\u2019yi tavaf edenlerin Makam-\u0131 \u0130brahim\u2019de kendi g\u00f6zlerinizle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz, fakat bir \u00e7o\u011funuzun bunun, \u0130sl\u00e2m\u2019da resim ve heykel a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlam\u0131n\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fi bir belge. Malum oldu\u011fu \u00fczere Makam-\u0131 \u0130brahim denilen yerde bir camek\u00e2n\u0131n i\u00e7inde bir ta\u015f par\u00e7as\u0131na oyma olarak i\u015flenmi\u015f Hz. \u0130brahim\u2019in ayak izi bulunmaktad\u0131r. Bu ta\u015f oyma, K\u00e2be\u2019nin i\u00e7inde Hz. Peygamber\u2019in g\u00f6r\u00fcp muhafaza alt\u0131na ald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir eserdir. Yap\u0131l\u0131\u015f maksad\u0131 da Araplar aras\u0131nda mevcut olan nesep ilmiyle ilgili bir husustur, Zira Araplar bir kimsenin hangi kabileye mensup oldu\u011funu ayaklar\u0131na bakarak tayin ederlerdi. Bu sebeple Hz. \u0130brahim\u2019e atfedilen ve o zaman dahi K\u00e2be\u2019nin i\u00e7inde muhafaza edilen bu eseri Hz. Peygamber\u2019in g\u00f6rmemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zaten her t\u00fcrl\u00fc eski esere ve tarih\u00ee yadig\u00e2ra kar\u015f\u0131 olan Vahhabi Suudilerin di\u011fer eserleri yok ettikleri halde bunu yok edememeleri de bu ayak izinin bask\u0131n \u00f6zelli\u011fi sebebiyledir. Bu arada Hz. Peygamber\u2019e atfedilen ve Osmanl\u0131lardan beri Topkap\u0131 Saray\u0131 M\u00fczesi\u2019nde muhafaza edilen siyah bazalt ta\u015fa oyulmu\u015f ayak izinin oldu\u011funu da hat\u0131rlatal\u0131m ve ikisi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 sizlerin d\u00fc\u015f\u00fcncesine b\u0131rakal\u0131m.<\/p>\n

Di\u011fer bir \u00f6rnek ise \u015fudur: Hz. \u00d6mer’in \u0130ran \u00fczerine g\u00f6nderdi\u011fi ordunun ba\u015fkomutan\u0131 Sa’d \u0130bni Vakkas, Kadisiye Sava\u015f\u0131’ndan sonra Sasan\u00eelerin duvar resimleriyle s\u00fcsl\u00fc saray\u0131nda namaz k\u0131lmakta sak\u0131nca g\u00f6rmemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Sa’d, Hz. Peygamber\u2019i \u00f6rnek alarak bunlar\u0131 put olarak de\u011fil, tarih\u00ee eser olarak m\u00fctalaa etmi\u015fti. Ve \u201cYery\u00fcz\u00fcn\u00fc gezin dola\u015f\u0131n da ge\u00e7mi\u015f kavimlerin ba\u015f\u0131na neler gelmi\u015f, g\u00f6r\u00fcn\u00fcz\u201d ayetinin bu eserleri korumaya delalet etti\u011fini \u00e7ok iyi biliyordu. Ahmed ibn Hanbel\u2019in M\u00fcsned<\/em> isimli kitab\u0131nda manast\u0131r anlam\u0131na gelen \u201csavma\u201dlara dokunulmamas\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen bir hadis de bu ayetlerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda vazedilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Esasen Peygamberin M\u00fcsl\u00fcman olan kabilelerin reislerine verdi\u011fi bayraklarda ve sahabilerin kulland\u0131\u011f\u0131 e\u015fyalarda da aslan, kartal, hilal motifleri vard\u0131. Ve ilk devirde M\u00fcsl\u00fcmanlar fazla dikkat \u00e7ekmeyen k\u00fc\u00e7\u00fck ebatl\u0131 resimli e\u015fyalar\u0131 kullanmakta bir sak\u0131nca g\u00f6rm\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak ge\u00e7mi\u015f putperest veya ba\u015fka bir dine mensup toplumlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 mabet veya \u015fehirlerin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 ya da hor g\u00f6r\u00fclmesini isteyen s\u00f6zlere ne Kur\u2019an-\u0131 Kerim’de ne de hadislerde rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n kar\u015f\u0131 oldu\u011fu \u015fey, tarih\u00ee eserler, arkeolojik kal\u0131nt\u0131lar de\u011fil; putlard\u0131r. E\u011fer kendisine ibadet edilen birtak\u0131m nesneler, onlara inanan ve ibadet eden insanlar kalmazsa art\u0131k “yok edilmesi gereken yasak nesne” olmaktan \u00e7\u0131kar, “tarih\u00ee eser” olur. Hazreti Peygamberin K\u00e2be’deki Cahiliye devri putlar\u0131n\u0131 k\u0131rd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 halde, Hz. \u0130sa’y\u0131 Meryem’in kuca\u011f\u0131nda g\u00f6steren resmin tahrip edilmemesini istemesinin mant\u0131\u011f\u0131 budur. Bununla beraber Nebi, Medine\u2019de m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n fitne merkezi olarak kulland\u0131klar\u0131 D\u0131rar Mescidi\u2019ni y\u0131kt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Yine Kur\u2019an-\u0131 Kerim’de Firavun aleyhine o kadar a\u011f\u0131r ifadeler bulunmakla birlikte, M\u0131s\u0131r M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan fethedildikten sonra Firavunun burada yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 eserler ve heykeller yok edilmemi\u015ftir. Evliya \u00c7elebi\u2019nin anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Gize\u2019de piramitlerin yan\u0131ndaki Sfenks\u2019in y\u00fcz\u00fcn\u00fcn tahrip edilmesi Memlukler (1370\u2019ler) zaman\u0131nda Muhammed Sofi isimli bir ki\u015finin i\u015fg\u00fczarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n eseridir. \u00dcstelik bu ki\u015fi bunu yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hz. Peygamber tarihi eser ile put aras\u0131ndaki fark\u0131 kesin \u00e7izgilerle belirledi\u011fi i\u00e7in 8. ve 9. y\u00fczy\u0131llarda Bizans Ortodoks Hristiyanlar\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 ikonaklazm (put k\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131) benzeri bir tahribata giri\u015fmemi\u015ftir. Zira onun hedefi putlar\u0131n \u015feklen yok edilmesinden \u00e7ok, beyinlerde yok edilmesiydi. As\u0131l \u00f6nemli olan buydu. Nitekim aradan ge\u00e7en bu kadar zamana ra\u011fmen Yemen ve Suudi Arabistan m\u00fczelerinde sergilenen \u0130sl\u00e2m \u00f6ncesine ait heykellerin hi\u00e7 birisi bug\u00fcn mevcut olmazd\u0131.<\/p>\n

Buna ra\u011fmen bedevi Vahhabi zihniyetli Suudiler ile onun ideolojik devam\u0131 mahiyetindeki Taliban ve selefi \u0130\u015e\u0130D militanlar\u0131 tarihi eser d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n y\u00fcz karas\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Afganistan tabanl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc, Bamyan \u015fehrinde M. 8. Y\u00fczy\u0131ldan beri M\u00fcsl\u00fcman h\u00e2kimiyetinde ho\u015fg\u00f6r\u00fc an\u0131t\u0131 \u015feklinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Buda heykellerini 2001 y\u0131l\u0131nda dinamitle patlatarak imha etmi\u015ftir. \u0130\u015e\u0130D ise 2015 senesinde Irak Ninova\u2019da ve Suriye Palmira\u2019da bulunan \u0130slam \u00f6ncesi eserleri imha ve talan etmekle b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n nefretini kazanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\"Ayasofya'da

Ayasofya’da bulunan 13. y\u00fczy\u0131ldan kalma Deisis mozai\u011fi<\/p><\/div>\n

\u015eimdi tekrar Ayasofya konusuna d\u00f6necek olursak \u015funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Ayasofya gerek mimarisi, gerekse tarihi itibariyle D\u00fcnyan\u0131n en \u00e7ok bilinen ve sayg\u0131 duyulan eserlerinden biridir. Hatta kubbe d\u00fczenlemesiyle ve hacmiyle ilk devir Osmanl\u0131 T\u00fcrk mimarisinin g\u0131pta etti\u011fi bir abidedir. \u0130\u00e7inin tezyinat\u0131, teknik \u00f6zellikleri, ikonalar\u0131 ve freskleri de Bizans sanat\u0131n\u0131n en ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6rnekleridir.<\/p>\n

Eserin burada bizi ilgilendiren y\u00f6n\u00fc mimarisinden ve sanatsal \u00f6zelliklerinden \u00e7ok camiye \u00e7evrilmesinden sonra i\u00e7indeki Hristiyan inanc\u0131n\u0131 ve sembollerini yans\u0131tan ikonalar ve fresklerin durumudur. Ayasofya\u2019y\u0131 camiye \u00e7evirenlerin \u00f6n\u00fcnde iki se\u00e7enek vard\u0131r:<\/p>\n

    \n
  1. Ya Ayasofya\u2019n\u0131n i\u00e7indeki ikonalar\u0131 ve mozaikleri Fatih Sultan Mehmet\u2019in, sonraki Osmanl\u0131 padi\u015fahlar\u0131n\u0131n ve Cumhuriyet h\u00fckumetlerinin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi oldu\u011fu \u015fekliyle yerlerinde b\u0131rakmak.<\/li>\n
  2. Ya da \u0130\u015e\u0130D, Taliban ve Vahhabiler gibi bu sanat eserlerini do\u011frudan do\u011fruya fiziki olarak, veya bunlar\u0131 olduklar\u0131 yerden s\u00f6k\u00fcp ba\u015fka yere nakletmek suretiyle de\u011fersizle\u015ftirerek manevi olarak tahrip etmek.<\/li>\n<\/ol>\n

    Bunlardan herhangi birini tercih etmek din ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn de aynas\u0131 olacakt\u0131r. B\u00f6ylece g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye\u2019sinin ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n nas\u0131l bir zihniyet taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi; onun tarihe, tarih\u00ee esere, uygarl\u0131\u011fa, sanata nas\u0131l bakt\u0131\u011f\u0131 da ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle yukar\u0131dan beri delilleriyle birlikte izah etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgiye, sevgiye, tarihe, esteti\u011fe ve insan onuruna de\u011fer veren meden\u00ee bir \u0130sl\u00e2m anlay\u0131\u015f\u0131 m\u0131, yoksa cahiliye gelene\u011finin devam\u0131 olan bedevilik mi din ad\u0131na s\u00f6z s\u00f6ylemektedir?<\/p>\n

    Birincisini yapmak i\u00e7in mill\u00ee ve din\u00ee bilincin yan\u0131nda evrensel de\u011ferlere sahip olmak ve de Kuran\u2019\u0131n ulvi mesaj\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcmsemek gerekirken ikincisi i\u00e7in z\u0131vanadan \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir tahakk\u00fcm duygusu, korkun\u00e7 bir kin, nefret ve cehalet yeterlidir. S\u00f6z\u00fc, \u0130sl\u00e2m dinini en iyi tan\u0131y\u0131p ya\u015fayanlardan biri olan merhum Mehmet \u00c2kif\u2019in sanat ve medeniyetin de\u011ferini gayet etkili ve zarif bir \u015fekilde dile getiren bir \u015fiiri ile bitirelim:<\/p>\n

    Y\u0131kmak insanlara yapmak gibi k\u0131ymet mi verir, <\/em><\/p>\n

    Onu en \u00e7olpa herifler de emin ol becerir. <\/em><\/p>\n

    \u00a0<\/em><\/p>\n

    Sade sen g\u00f6steriver ‘i\u015fte budur kubbe’ diye, <\/em><\/p>\n

    \u0130ki \u0131rgatla iner \u015fimdi S\u00fcleymaniye. <\/em><\/p>\n

    \u00a0<\/em><\/p>\n

    Ama gel kald\u0131ral\u0131m dendi mi heyhat o zaman, <\/em><\/p>\n

    Bir S\u00fcleyman daha laz\u0131m yeniden bir de Sinan. <\/em><\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

    NOT: \u0130sl\u00e2m\u2019da resim, heykel, sanat, estetik, tarih\u00ee eser ve arkeoloji kavramlar\u0131 hakk\u0131nda geni\u015f bilgi edinmek ve burada verdi\u011fimiz al\u0131nt\u0131lar\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in Ak\u00e7a\u011f Yay\u0131nlar\u0131 aras\u0131ndan \u00e7\u0131kan\u00a0 \u201c\u0130sl\u00e2mda Sanat Sanatta \u0130sl\u00e2m\u201d isimli kitab\u0131m\u0131za ba\u015fvurabilirler.<\/p>\n

    \"Nusret

    Nusret \u00c7am- \u0130slam’da Sanat Sanatta \u0130slam<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Tamam\u0131n\u0131n ibadete a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan sonra Ayasofya\u2019daki ikonalar da tart\u0131\u015fma konusu haline geldi. Buradaki tart\u0131\u015f\u0131lan meselelerden birisi de “\u0130slam\u2019\u0131n resim ve heykel kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131”yd\u0131. Nusret \u00c7am; Kuran, hadis ve tarih \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bu meseleleri inceliyor.<\/p>\n","protected":false},"author":94,"featured_media":11021,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[61,62,2],"tags":[1445,1453,1449,1452,48,1448,1446,1447,1450,1451],"yoast_head":"\nAyasofya\u2019da meleklerin cinsiyeti - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ayasofya\u2019da meleklerin cinsiyeti - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tamam\u0131n\u0131n ibadete a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan sonra Ayasofya\u2019daki ikonalar da tart\u0131\u015fma konusu haline geldi. Buradaki tart\u0131\u015f\u0131lan meselelerden birisi de "\u0130slam\u2019\u0131n resim ve heykel kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131"yd\u0131. Nusret \u00c7am; Kuran, hadis ve tarih \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bu meseleleri inceliyor.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-29T16:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-07-29T14:17:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Ayasofya-fresk.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"656\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"19 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Ayasofya-fresk.jpg\",\"width\":1024,\"height\":656},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/\",\"name\":\"Ayasofya\\u2019da meleklerin cinsiyeti - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2020-07-29T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-29T14:17:19+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/\",\"name\":\"Ayasofya\\u2019da meleklerin cinsiyeti\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/00064d8b2d8868ef663d40fe2b17c649\"},\"headline\":\"Ayasofya\\u2019da meleklerin cinsiyeti\",\"datePublished\":\"2020-07-29T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-29T14:17:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"Ayasofya,fresk,heykel,ikona,\\u0130slam,\\u0130slam'da heykel,\\u0130slam'da resim,islam'da sanat,resim,sanat\",\"articleSection\":\"D\\u0130N,E\\u011e\\u0130T\\u0130M-K\\u00dcLT\\u00dcR\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ayasofyada-meleklerin-cinsiyeti\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/00064d8b2d8868ef663d40fe2b17c649\",\"name\":\"Nusret \\u00c7am\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f7eb88ad3fbdb1dcb0b96937cab11e0a?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nusret \\u00c7am\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11018"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/94"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11018"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11028,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11018\/revisions\/11028"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11021"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}