![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/EeF_oo-WAAY1KDj-768x432.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Temmuz ay\u0131ndan beri yo\u011fun bir \u015fekilde kad\u0131na \u015fiddet konusu \u00fczerinden \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni tart\u0131\u015f\u0131yoruz. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde haz\u0131rlanan ve 2011 y\u0131l\u0131nda kabul edilen s\u00f6zle\u015fme, kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet konusunda \u00f6nemli bir sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in at\u0131lm\u0131\u015f bir ad\u0131md\u0131r. Bu s\u00f6zle\u015fmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar, ailenin yok olmas\u0131 ile sonu\u00e7lanacak \u015fekilde tahrip edildi\u011fini ve bunun da e\u015fcinselli\u011fin me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00f6zendirilmesi ve cinsiyetsizle\u015fme gibi y\u00f6ntemlerle ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini vurgulayarak pejoratif bir tarzda konuyu ele almaktad\u0131rlar.<\/p>\n
Bir milliyet\u00e7i e\u015fcinsellik hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr? Bu \u00f6nemli bir soru\/n\/dur. Milliyet\u00e7ilerin, konu hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri pek merak edilmedi. \u00dclkemizde ve d\u00fcnyadaki tart\u0131\u015fma g\u00fcndemi, bir \u00e7ok \u00f6nemli sorun konusunda \u00f6zel olarak T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerinin ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ve nas\u0131l bir konumda yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemsenmez. S\u00f6yleyecek s\u00f6z\u00fc var da \u00f6nemsenmedi\u011finden de\u011fil, milliyet\u00e7i bir yakla\u015f\u0131mla soruna e\u011filinmedi\u011fi ve \u00f6zg\u00fcn bir boyuttan g\u00f6r\u00fc\u015f sarf edilmedi\u011finden. T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerinin kendilerini bir konuya dahil edememeleri edilgen yap\u0131lar\u0131n\u0131n devlete angaje olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, parti ba\u011f\u0131ml\u0131 bir konumda yer almas\u0131na da ba\u011flayabiliriz. Asl\u0131nda milliyet\u00e7i ayd\u0131nlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z, di\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcnce gruplar\u0131ndan farkl\u0131la\u015fan bir \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011fe kavu\u015famamas\u0131 temel etkendir. Siyasi, k\u00fclt\u00fcrel, entelekt\u00fcel egemen yap\u0131lara y\u00f6nelik ele\u015ftirel bir tutum tak\u0131namamay\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck kazanamaman\u0131n ana sebebi olarak g\u00f6rebiliriz. Burada genel manada \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi’nden bahsettikten sonra i\u015fin bamtelini olu\u015fturan \u201ce\u015fcinsellik\u201d konusu \u00fczerinden bir sorgulama ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fim.<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fmenin resm\u00ee ad\u0131 \u201cKad\u0131na Y\u00f6nelik \u015eiddet ve Aile \u0130\u00e7i \u015eiddetin \u00d6nlenmesi ve Bunlarla M\u00fccadeleye Dair Avrupa Konseyi S\u00f6zle\u015fmesi<\/em>.\u201d \u0130\u00e7eri\u011fine uygun bir ba\u015fl\u0131k. Kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet konusunda hukuk\u00ee ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan ilk uluslararas\u0131 belge \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131yor. \u0130stanbul\u2019da yap\u0131lan Avrupa Konseyi Bakanlar Kurulu toplant\u0131s\u0131nda May\u0131s 2011\u2019de imzaya a\u00e7\u0131ld\u0131. Bu sebeple \u201c\u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u201d olarak biliniyor. 81 maddeden olu\u015fuyor. S\u00f6zle\u015fme iki soruna odaklan\u0131yor. Birincisi, kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet ve ikincisi de aile\/ev i\u00e7i \u015fiddet. Bu do\u011frultuda s\u00f6zle\u015fmenin ana oda\u011f\u0131 kad\u0131nlar ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 olmakla birlikte; ev i\u00e7i \u015fiddet (domestic violence) kapsam\u0131na kad\u0131n erkek fark etmeksizin ya\u015f\u0131 ne olursa olsun herkesin girebilece\u011fi s\u00f6ylenebilir. S\u00f6zle\u015fmenin \u201cev i\u00e7i \u015fiddet\u201d ba\u011flam\u0131nda ya\u015fl\u0131 ya da yeti\u015fkin erkekler d\u00e2hil, ma\u011fdur konumundaki di\u011fer gruplara uygulan\u0131p uygulanmayaca\u011f\u0131 imzac\u0131 devletlerin \u00fclkelerindeki yasal d\u00fczenlemelerine ba\u011fl\u0131.<\/p>\n Bu do\u011frultuda s\u00f6zle\u015fmenin taraflarca nas\u0131l uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 izleyecek bir uzmanlar grubunun (GREVIO) kurulmas\u0131 ve GREVIO\u2019nun bir denetim mekanizmas\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Avrupa Konseyi taraf\u0131ndan desteklenen ve taraf devletler i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi’ni ilk imzalayan \u00fclke T\u00fcrkiye oldu. \u00d6te yandan 24 Kas\u0131m 2011’de Mecliste \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi’ni onaylayan T\u00fcrkiye, bunu meclisine ta\u015f\u0131yan ilk \u00fclke olma \u00f6zelli\u011fine da sahiptir. \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi, 1 A\u011fustos 2014 itibar\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019de resmen y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. Aileyi par\u00e7alad\u0131\u011f\u0131, e\u015fcinselli\u011fi me\u015frula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 iddia edilen \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi, AKP iktidarlar\u0131 d\u00f6neminde T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n Ayr\u0131ca \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi, \u201ctoplumsal cinsiyet<\/em>\u201d kavram\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131 yapan ilk uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fme olarak da biliniyor. S\u00f6zle\u015fmede, mevcut toplumsal cinsiyet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n kad\u0131nlar ve erkekler i\u00e7in toplum i\u00e7inde onlara roller bi\u00e7ti\u011fi ve yine toplum taraf\u0131ndan \u00fcretilen bu rollerin kad\u0131nlara y\u00f6nelik \u015fiddette pay\u0131 oldu\u011fu vurgulan\u0131yor. Asl\u0131nda hedef bir zihniyet bi\u00e7imi olmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda \u201ckad\u0131nlara kar\u015f\u0131 toplumsal cinsiyete dayal\u0131 \u015fiddet\u201d tan\u0131m\u0131 ayr\u0131ca yap\u0131l\u0131yor. \u201cToplumsal cinsiyete dayal\u0131 \u015fiddet\u201d, kad\u0131na kad\u0131n olmas\u0131ndan dolay\u0131 uygulanan ve kad\u0131nlar\u0131 orant\u0131s\u0131z bi\u00e7imde etkileyen \u015fiddet anlam\u0131na geliyor. Sosyolojinin bilimsel bulgular\u0131yla uyumlu bir tan\u0131m ve a\u00e7\u0131klama.<\/p>\n \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi yaln\u0131zca evli \u00e7iftleri de\u011fil, evli ve evlilik d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcm \u00e7iftleri s\u00f6zle\u015fmenin \u00f6znesi olarak g\u00f6r\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, e\u015f ve ebeveyn yan\u0131nda partner s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de s\u00f6zle\u015fmenin orijinalinde yer al\u0131yor. Ev i\u00e7i \u015fiddet ge\u00e7mesine ra\u011fmen ev d\u0131\u015f\u0131ndaki \u015fiddet de s\u00f6zle\u015fmenin d\u00e2hilide.<\/p>\n Kad\u0131nlar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc \u015fiddetten korumak, kad\u0131nlara y\u00f6nelik \u015fiddet ve aile i\u00e7i \u015fiddeti \u00f6nlemek, kovu\u015fturmak ve ortadan kald\u0131rmak; kad\u0131na y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulunmak ve kad\u0131nlar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi yolu d\u00e2hil kad\u0131n ile erkek aras\u0131ndaki temel e\u015fitli\u011fi te\u015fvik etmek; kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet ve aile i\u00e7i \u015fiddet ma\u011fdurlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve bu ma\u011fdurlara yard\u0131m edilmesi i\u00e7in kapsaml\u0131 bir \u00e7er\u00e7eve, politikalar ve tedbirler geli\u015ftirmek; kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddeti ve aile i\u00e7i \u015fiddeti ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fini te\u015fvik etmek; kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet ve aile i\u00e7i \u015fiddeti ortadan kald\u0131rmak \u00fczere b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131m benimsemek amac\u0131yla etkili i\u015fbirli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in kurulu\u015flara ve kolluk kuvvetlerine destek ve yard\u0131m sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi sadece fiziksel ya da cinsel \u015fiddetin de\u011fil, psikolojik \u015fiddet, taciz ama\u00e7l\u0131 takip ve cinsel tacizin de ceza\u00ee su\u00e7lar olarak de\u011ferlendirilmesini ve gerekli hukuki tedbirlerin al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Ayr\u0131ca, zorla evlendirme, kad\u0131n s\u00fcnneti, zorla k\u00fcrtaj ve zorla k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma gibi kasten ger\u00e7ekle\u015ftirilen eylemlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de yasal ve di\u011fer tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 42. maddesinde belirtildi\u011fi \u00fczere; “kapsam\u0131ndaki su\u00e7lardan herhangi birinin i\u015flenmesi durumunda ba\u015flat\u0131lan ceza\u00ee i\u015flemlerde ma\u011fdurun k\u00fclt\u00fcrel, sosyal, dini ya da geleneksel olarak kabul g\u00f6ren davran\u0131\u015f normlar\u0131n\u0131 ihl\u00e2l etmesi de \u015fiddete gerek\u00e7e olarak g\u00f6sterilemez.<\/em>”<\/p>\n \u0130mzaland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde herhangi bir diren\u00e7le kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015f aksine h\u00fckumetin kad\u0131n haklar\u0131na ve kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddeti \u00f6nlemeye verdi\u011fi \u00f6nemin bir g\u00f6stergesi olarak sunulan s\u00f6zle\u015fme, imzadan dokuz y\u0131l sonra \u015fiddetli bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Tart\u0131\u015fma h\u00fckumetin ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015ften dolay\u0131 g\u00fcndem de\u011fi\u015ftirme stratejisi, tarikatlar\u0131n iktidar \u00fczerindeki etkisi ve radikal gruplar\u0131n bask\u0131s\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli nedenlerle a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Fakat, nice entelekt\u00fcel niteli\u011fe sahip \u0130slamc\u0131lar\u0131n da s\u00f6zle\u015fmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 dikkat \u00e7ekti. \u0130ktidar mensuplar\u0131n\u0131 ve taraftarlar\u0131n\u0131 da ikiye b\u00f6len s\u00f6zle\u015fme siyas\u00ee kutupla\u015fman\u0131n da kayna\u011f\u0131 haline geldi.<\/p>\n S\u00f6zle\u015fmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar bunun aileyi tahrip etti\u011fini; toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi kavram\u0131n\u0131n toplumu cinsiyetsizle\u015ftirdi\u011fini; \u201ccinsel e\u011filimler\u201d ifadesinin e\u015fcinselli\u011fi olumlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, me\u015frula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131; aileyi tahrip etti\u011fini; de\u011fer ve geleneklerle sava\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyorlar. \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi, \u201co\u011flanc\u0131l\u0131k\u201d, \u201clezbiyenlik\u201d ekseninde de\u011ferlendirilerek \u201ctrans-k\u00fclt\u00fcr ve ak\u0131\u015fkan cinselli\u011fin\u201d sebebi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Metin \u201cBat\u0131 k\u00fclt\u00fcr taarruzunun bir par\u00e7as\u0131\u201d \u015feklinde de\u011ferlendiriliyor. Bu s\u00f6zle\u015fmenin sebep oldu\u011fu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 \u201ccinsiyetten ve cinsellikten beslenen bir isyan\u201d olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. S\u00f6zle\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u201cCinsel kimlikle ilgili de\u011ferlerimize, mahremiyetle ilgili inan\u00e7lar\u0131m\u0131za, aile yap\u0131lar\u0131m\u0131za, anne ve baba olman\u0131n do\u011fal bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131 bir isyan; erkekle kad\u0131n\u0131 bir birine sald\u0131rtan, ebeveynle \u00e7ocuklar\u0131 birbirine d\u00fc\u015fman eden, hududullah\u0131 \u00e7i\u011fneyen bir isyan; neslin korunmas\u0131na ve devam\u0131na kar\u015f\u0131 bir isyan\u201d imk\u00e2n\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde ele\u015ftiriliyor.<\/p>\n S\u00f6zle\u015fmede b\u00fct\u00fcn bu ithamlara dayanak olu\u015fturabilecek herhangi bir h\u00fck\u00fcm yok. Numan Kurtulmu\u015f’un, \u201c\u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nden \u00e7ekilebiliriz\u201d<\/em>\u00a0s\u00f6zlerine sadece muhalefetten veya sek\u00fcler ki\u015fi ve gruplardan de\u011fil muhafazak\u00e2r \u00e7evrelerden de itiraz geldi. \u00d6rne\u011fin, MetroPoll Sosyal ve Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi\u2019nin\u00a0\u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Nabz\u0131 Temmuz 2020\u201d<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, halk\u0131n y\u00fczde 64\u2019\u00fc s\u00f6zle\u015fmeden \u00e7ekilmeyi onaylam\u0131yor, y\u00fczde 17\u2019si onayl\u0131yor, y\u00fczde 19\u2019u ise bu konuda bir fikir belirtmiyor. AK Partililerin y\u00fczde 50\u2019si s\u00f6zle\u015fmenin lehinde, y\u00fczde 25\u2019i s\u00f6zle\u015fmenin aleyhinde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirirken,\u00a0 y\u00fczde 25\u2019i de bu soruya bir cevap vermekten imtina ediyor.<\/p>\n Bir hukuk metninin toplumun norm ve de\u011ferlerinden, tarih geli\u015fiminden, k\u00fclt\u00fcrel belirleyicili\u011finden tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Fakat hukuk metninin norm ve de\u011ferleri destekleyecek bir referans olu\u015fturmas\u0131 da s\u00f6z konusu de\u011fildir. Toplumun mensuplar\u0131n\u0131n bir vatanda\u015f olarak hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, e\u015fitlik, haklar ve sorumluluklar\u0131n benimsenmesi gibi evrensel nitelikli ko\u015fullar, anayasa ve kanunlara uymakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Do\u011fu\u015ftan geldi\u011fi kabul edilen ve ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu otoriteye kar\u015f\u0131 dokunulmazl\u0131k kazanm\u0131\u015f hak ve sorumluluklar\u0131n baz\u0131 geleneklerle uyumsuzlu\u011fu toplumdaki de\u011fi\u015fmenin dinamosunu te\u015fkil eder.<\/p>\n Bu noktada bir T\u00fcrk Milliyet\u00e7isi olarak \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi ve tart\u0131\u015f\u0131lan konular hakk\u0131ndaki tavr\u0131m nedir? Benim bu konudaki tavr\u0131m net olarak \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131 ile sahiplenilmesidir. Hukuk kurallar\u0131 do\u011frultusunda bir tutum ve tav\u0131r tak\u0131nmam\u0131zd\u0131r. Bu tav\u0131r demokratik bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7selle\u015ftirme derecemizi de g\u00f6sterir. Burada toplumsal cinsiyet gibi bilimsel niteli\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc ve savunurlu\u011fu geni\u015f bir kavramdan ziyade, tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 zor ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc alan\u0131 neredeyse en dar konulardan biri, e\u015fcinsellik ba\u011flam\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015flerimi belirtmek istiyorum.<\/p>\n E\u015fcinsellik bir sorunsa, bu sorununun iki boyutunu ortaya koyabiliriz: Birincisi hukuk\u00ee boyutu. Buna g\u00f6re vatanda\u015fl\u0131k hukuku ekseninde konuyu de\u011ferlendirmek daha uygundur. Bir devletin vatanda\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00f6znel ve nesnel kimliklerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z e\u015fit hak ve sorumluluklara sahiptir. Yani e\u015fittir. Vatanda\u015fl\u0131k kurumu bireyin cinsiyetine, \u0131rk\u0131na, etnisitesine, k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131 n\u00f6trd\u00fcr, k\u00f6rd\u00fcr. Devlet vatanda\u015f\u0131n\u0131n dinine g\u00f6re kendini konumland\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 gibi ayn\u0131 \u015fekilde s\u0131n\u0131f\u0131na ve cinsel kimli\u011fine g\u00f6re de \u00f6zel bir eylem bi\u00e7imi geli\u015ftirmez. Vatanda\u015fl\u0131k b\u00fct\u00fcn mensuplar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u015fittir. Bir devlet hizmet alan\u0131n\u0131, sorumluluk ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri belirlerken vatanda\u015f\u0131n M\u00fcsl\u00fcman, Hristiyan, Yahudi olmas\u0131na bakmad\u0131\u011f\u0131 gibi ateist olmas\u0131na da bakmaz. K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcne, \u00c7erkezli\u011fine bakmad\u0131\u011f\u0131 gibi T\u00fcrk olup olmad\u0131\u011f\u0131na da bakmaz. Vatanda\u015f olarak kad\u0131n ve erkek olmas\u0131na bakmad\u0131\u011f\u0131 gibi e\u015fcinsel olmas\u0131na da bakmaz. O zaman bir ateistin nas\u0131l bu “inanc\u0131ndan” dolay\u0131 vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131 k\u0131s\u0131tlanamayacaksa bir e\u015fcinsel de vatanda\u015f olarak bu haklar\u0131ndan mahrum edilemez. Vatanda\u015fl\u0131k bir taraftan hak ve yetkileri sunarken di\u011fer yandan da mecburiyetleri ve vazifeleri i\u00e7ine al\u0131r. Bu sebeple e\u015fcinsellik veya cinsel e\u011filimler bir vatanda\u015f olarak e\u015fit haklara ve sorumluklara sahip olmaya engel bir durum te\u015fkil etmez.<\/p>\n \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ndeki \u201ccinsel e\u011filim\u201d ifadesi \u0130slamc\u0131lar\u0131n iddia ettikleri gibi e\u015fcinsellerin aile kurmalar\u0131n\u0131, evlenmelerini sa\u011flayan bir madde de\u011fildir. Buradaki s\u0131fatlar neredeyse b\u00fct\u00fcn s\u00f6zle\u015fmelerde s\u0131radanla\u015fan, e\u015fitlik g\u00f6stergesi ifadesidir. Toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011finin \u201ccinsiyetsizle\u015fmeyi te\u015fvik etti\u011fi\u201d iddias\u0131 ciddiye al\u0131n\u0131p \u00fczerinde durulacak bir iddia olmamakla birlikte anl\u0131 \u015fanl\u0131 entelekt\u00fceller de bu iddiay\u0131 savununca bu konuda bir c\u00fcmle etmek zorunluluk halini ald\u0131. Toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi sonu\u00e7ta toplumsal bir olgudur ve ideal bir normdur. Kad\u0131n ve erkek ise biyolojik bir durumdur. S\u00f6z konusu \u201ccinsiyetsizle\u015fme\u201dden biyolojik farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fil de toplumsal s\u00fcrecin sonucunda meydana gelen toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fini anlamak daha uygundur. Aksi durumda bir tart\u0131\u015fma s\u00f6z konusu de\u011fil. Biyolojik farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6tesinde ad\u0131 \u00fcst\u00fcnde \u201ctoplumsal\u201d a\u00e7\u0131dan e\u015fit olsa bile \u201ccinsiyet\u201d (sex) nas\u0131l yok olur? Bu ifadenin biyolojik bir e\u015fitli\u011fe sebep olaca\u011f\u0131 iddias\u0131 bir \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnce\u201d de\u011fil cahilane \u201cyarg\u0131d\u0131r\u201d. Bu sorunun, bug\u00fcnk\u00fc toplumda kad\u0131na y\u00f6nelik e\u015fitsizli\u011fin, \u015fiddetin son kertede bir k\u00fclt\u00fcr ve zihniyet meselesi oldu\u011fu nettir. Sadece iki cinsiyetin de \u201cinsan\u201d oldu\u011funun vurgulanmas\u0131 bile cinsiyet e\u015fitli\u011fine at\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131md\u0131r. Basit bir \u00f6rnek: Gelenek yap\u0131s\u0131nda bir erke\u011fin bula\u015f\u0131klar\u0131 toplamas\u0131, evleri s\u00fcp\u00fcrmesi \u201canormal\u201d g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken bug\u00fcn art\u0131k s\u0131radan bir olay ve \u201ci\u015fbirli\u011fi\u201d \u015feklinde g\u00f6r\u00fclmesi toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011finin kat etti\u011fi a\u015famay\u0131 g\u00f6sterir. Mutfa\u011f\u0131n, \u00e7ama\u015f\u0131r\u0131n, \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131n\u0131n bir \u201ckad\u0131n i\u015fi\u201d olmaktan \u00e7\u0131karak \u201ci\u015fbirli\u011fi alan\u0131\u201d g\u00f6r\u00fclmesi cinsiyetsizli\u011fe sebep de\u011fildir.<\/p>\n Kad\u0131n erkek her bireyin e\u015fitli\u011fi de ger\u00e7ekte t\u00fcm\u00fcyle sa\u011flanabilir mi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Fakat insan\u0131n bir ama\u00e7 olarak s\u00fcrekli bu ideali kovalamas\u0131 \u00f6nemlidir. Toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011findeki esas; bir toplumda, kad\u0131n\u0131n sadece \u201ckad\u0131n\u201d kimli\u011finden dolay\u0131 dezavantajl\u0131 konumda, erke\u011fin de sadece \u201cerkek\u201d kimli\u011finden dolay\u0131 avantajl\u0131 bir konumda ili\u015fki a\u011f\u0131na d\u00e2hil olmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Toplumsal cinsiyet kavram\u0131 bir bak\u0131ma demokrasi gibidir. Demokrasi pratikleri hep idealin pe\u015findedir. Biyolojik cinsiyet kimli\u011fi zaten kendi farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 bir davran\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f prati\u011fini k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131na d\u00e2hil edecektir. Aslolan bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir \u201columsuzluk\u201d kayna\u011f\u0131 olmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bir di\u011fer boyut ise toplumsal ahl\u00e2k, de\u011ferler ve din a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda her din e\u015fcinselli\u011fi olumsuzlar. Bu tarihsel ve toplumsal bir ger\u00e7ekliktir. Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de de bu durum olumsuzlan\u0131r. Toplum da bu e\u011filimi olumsuzlar ama dine ve de\u011ferlere ayk\u0131r\u0131 eylem ve tutumlar, sonu\u00e7ta ayn\u0131 toplumun i\u00e7inden ne\u015fet eder. O zaman bu sorunu do\u011furan \u015fartlar nelerdir? Neden cinsel e\u011filim farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr? Neden su\u00e7 i\u015flenir? Toplumsal sapma neden ger\u00e7ekle\u015fir?<\/em><\/p>\n Konunun toplumsal boyutunu ele al\u0131rken \u201csapma\u201d kavram\u0131na de\u011finmek gerekir. Sapma, su\u00e7 sosyolojisi literat\u00fcr\u00fcnde bir grup veya toplumun mensuplar\u0131n\u0131n benimsedi\u011fi norm ve de\u011ferlere uymama durumu \u015feklinde tan\u0131mlanabilir. Yani, toplumsal kurallar\u0131n ihl\u00e2lidir. \u0130\u015fte toplumsal kontrol veya pop\u00fcler ad\u0131yla mahalle bask\u0131s\u0131 dedi\u011fimiz olgu, bu sapmalara kar\u015f\u0131 bir tepkiyi ifade eder. Su\u00e7 ile sapma baz\u0131 olgular d\u00fczeyinde kesi\u015fse de ayn\u0131 duruma g\u00f6ndermede bulunmaz. Sapma, su\u00e7 kavram\u0131n\u0131 da kapsar ve bu a\u00e7\u0131dan daha geni\u015ftir. Su\u00e7 eyleminin, ceza hukukuna g\u00f6re yapt\u0131r\u0131m\u0131 vard\u0131r. Her sapma, yasa taraf\u0131ndan cezaland\u0131r\u0131lmaz.<\/p>\n Frans\u0131z sosyolog E. Durkheim taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lan ve sosyolojinin ana temalar\u0131ndan biri h\u00e2line gelen \u201canomi\u201d kavram\u0131 da bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6nemli bir ara\u00e7t\u0131r. Toplumsal ya\u015fam\u0131 d\u00fczenleyen ahl\u00e2k\u00ee ilkelerin ve de\u011ferlerin art\u0131k i\u015flevini yerine getiremeyi\u015fini anlat\u0131r. Anomi, toplumun \u00fcyelerinin davran\u0131\u015f \u00f6r\u00fcnt\u00fclerini bozdu\u011fu i\u00e7in kayg\u0131 d\u00fczeylerini art\u0131r\u0131r. Asl\u0131nda bu bir toplumsal de\u011fi\u015fimdir. Geleneksel toplumdan modern bir topluma ge\u00e7i\u015fte topluma d\u00fczen veren kurallardaki i\u015flev kayb\u0131, toplum d\u00fczeninin bozulmas\u0131na sebep olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e olumlu bir i\u015flev olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplum, kurals\u0131zl\u0131\u011fa bakarak kural\u0131n ve d\u00fczenin \u00f6nemini kavrar. Baz\u0131 sapmalar bir meydan okuma olarak yeni toplum kurallar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131nda rol oynar. Sapma ayr\u0131ca, toplum ahl\u00e2k\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan iyi ve k\u00f6t\u00fc aras\u0131nda fark\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7izer.<\/p>\n Toplumda her zaman \u201cu\u00e7 e\u011filim\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanan davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerini savunan ve uygulayan ki\u015filer varl\u0131k g\u00f6stermi\u015ftir ve g\u00f6sterecektir. Bo\u015fanmalar art\u0131yor, aileler da\u011f\u0131l\u0131yor, cinsiyetsizlik te\u015fvik ediliyor, e\u015fcinsellik art\u0131yor s\u00f6ylemine ba\u015fvurarak\u00a0 toplumu ilgilendiren bu sorunlar\u0131n sebebini hukuki bir metine, \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne ba\u011flamak toplum sorunlar\u0131yla kanun aras\u0131nda nedensel bir ba\u011f kurmak demektir; ki bu da patolojik bir durumdur. Hukuk, siyasal ve toplumsal olan\u0131 d\u00fczenlemek i\u00e7in vard\u0131r.<\/p>\n K\u0131sacas\u0131, cinsel e\u011filimi farkl\u0131l\u0131k sergileyen bireylerin vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131 korunmal\u0131. Toplum i\u00e7indeki ortak ya\u015famda onlarla araya mesafe koymak, bireysel bir tercih olmal\u0131 ve sadece cinsel e\u011filiminden dolay\u0131 da \u015fiddet uygulanmamal\u0131, ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa maruz b\u0131rak\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren gelenek de\u011feri ve kurumu “aileye” g\u00fcvenilmelidir. Ailenin ve de\u011ferlerin ufak bir \u201csapma\u201d veya \u201canomi\u201d ile yerle yeksan olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek kurumlar\u0131m\u0131za ve g\u00fcc\u00fcne g\u00fcvenmemek anlam\u0131na gelir. Bizim yapmam\u0131z gereken kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n da toplumun k\u0131lcal damarlar\u0131na kadar girdi\u011fi bir d\u00fczende milletimizin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn varolu\u015funu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan yap\u0131m\u0131z\u0131 ve ili\u015fkiler sistemimizi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ahl\u00e2k\u00ee duru\u015f ile tahkim etmektir. Bu tahkim de sapma g\u00f6sterenleri yok ederek de\u011fil; d\u00e2hil ederek m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nabilir.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Cinsel e\u011filimi farkl\u0131l\u0131k sergileyen bireylerin vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131 korunmal\u0131.Toplumsal ya\u015famda onlarla mesafe koymak bireysel bir tercih olmal\u0131 ve sadece cinsel e\u011filiminden dolay\u0131 da \u015fiddet uygulamak, ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa maruz b\u0131rakmak s\u00f6z konusu olmamal\u0131d\u0131r<\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":11163,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[62,2,66],"tags":[1476,1475,1103,112],"coauthors":[39],"class_list":["post-11159","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim-kultur","category-genel","category-siyaset-tarih","tag-escinsellik","tag-istanbul-sozlesmesi","tag-kadina-siddet","tag-milliyetcilik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/37"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11159"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11165,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11159\/revisions\/11165"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11159"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=11159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}S\u00f6zle\u015fmenin amac\u0131<\/strong><\/h2>\n
Neden tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131?<\/strong><\/h2>\n
\u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda tavr\u0131m nedir?<\/strong><\/h2>\n