{"id":1129,"date":"2018-01-28T12:04:28","date_gmt":"2018-01-28T09:04:28","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com\/?p=1129"},"modified":"2018-03-10T11:56:30","modified_gmt":"2018-03-10T08:56:30","slug":"alevilerin-atesle-imtihani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/alevilerin-atesle-imtihani\/","title":{"rendered":"Alev\u00eelerin ate\u015fle imtihan\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1130 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/AROalevi750.jpg\" alt=\"Alev\u00ee Semah\u0131\" width=\"750\" height=\"422\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/AROalevi750.jpg 750w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/AROalevi750-150x84.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/AROalevi750-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/>Bug\u00fcn <em>\u201cAlev\u00eelik nedir?\u201d<\/em> diye sorulsa bir\u00e7ok farkl\u0131 cevap, hatta birbiri ile tamamen z\u0131t cevaplar al\u0131nabilir. Bu farkl\u0131, hatta z\u0131t cevaplar\u0131n temel nedeni, Alev\u00ee (K\u0131z\u0131lba\u015f-Bekta\u015f\u00ee) gelene\u011finden gelen bir\u00e7ok kesimin Alev\u00eeli\u011fi farkl\u0131 \u015fekilde tan\u0131mlamas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Geni\u015f kitleleri, Alev\u00eelik hakk\u0131nda kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na s\u00fcr\u00fckleyen temel neden de budur.<\/p>\n<p>Alev\u00eeleri, farkl\u0131 Alev\u00eelik tan\u0131mlar\u0131 yapmaya zorlayan \u00f6nemli nedenler vard\u0131r ve bunlar \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclemeyecek kadar derinlerde yatmaktad\u0131r. Alev\u00eeli\u011fin kurumlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131, bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Cumhuriyet \u00f6ncesinde Alev\u00eeli\u011fin kurumlar\u0131; Bekta\u015f\u00eeler i\u00e7in tekkeler ve derg\u00e2hlar; K\u0131z\u0131lba\u015flar i\u00e7inse ocaklar idi. Bunlar\u0131n kapat\u0131l\u0131p, yerine mesela Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 gibi bir kurumun ihdas edilmemesi, bu alanda b\u00fcy\u00fck bir bo\u015fluk yaratt\u0131. Bu bo\u015fluk, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131ndaki Marksist\/Kom\u00fcnist ak\u0131mlara kar\u015f\u0131 Alev\u00eeleri adeta savunmas\u0131z b\u0131rakt\u0131. Tabiat, do\u011fas\u0131 gere\u011fi bo\u015fluk kabul etmezdi ve bu bo\u015fluk, hemen dolduruldu. Kom\u00fcnistler, kolayl\u0131kla Alev\u00ee toplumuna sirayet edip, Alev\u00ee \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 etkileri alt\u0131na ald\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc meydan\u0131 tam anlam\u0131 ile bo\u015f bulmu\u015flard\u0131. Bunun sonucunda Alev\u00eeler ile Kom\u00fcnistler aras\u0131ndaki gri alan \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015fledi; bu gri alan, d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok ki\u015finin zihninde Alev\u00ee ile Kom\u00fcnist kavramlar\u0131n\u0131n e\u015fitlenmesine neden oldu. Oysa i\u00e7eride durum daha farkl\u0131yd\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n Alev\u00eelik de d\u00e2hil b\u00fct\u00fcn inan\u00e7lar\u0131 ve dinleri sorgulamas\u0131 ve hatta hakarete varan s\u00f6ylemleri, Alev\u00eeler i\u00e7inde de b\u00fcy\u00fck g\u00fcr\u00fclt\u00fclere neden oldu. Bu y\u0131llar, Alev\u00ee dedelerinin horland\u0131\u011f\u0131, adeta kendi toplumlar\u0131nda sayg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n yerle bir edildi\u011fi y\u0131llard\u0131. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n b\u00fcy\u00fcmesinden endi\u015fe eden profesyonel devrimciler ile kendi geleneklerini bu derece yarg\u0131lamaktan rahats\u0131z olan Alev\u00ee \u00e7ocuklar\u0131, daha orta bir yol bulmay\u0131 tercih ettiler. Buna g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019deki Alev\u00eeler, <strong>\u201c<\/strong><em>devrimci g\u00fc\u00e7ler<\/em><strong>\u201d<\/strong>in do\u011fal m\u00fcttefiki idiler; \u00e7\u00fcnk\u00fc her ne kadar Alev\u00eelik, di\u011fer dinler gibi <strong>\u201c<\/strong><em>gerici<\/em><strong>\u201d<\/strong> olsa da, do\u011fas\u0131 gere\u011fi muhalifti. \u00dcstelik bu s\u00f6ylemin pratik bir\u00e7ok faydas\u0131 da vard\u0131: Alev\u00eeli\u011fin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 muhalif gelenek ve k\u00fclt\u00fcr, kom\u00fcnistler i\u00e7in rahatl\u0131kla at oynatabilecekleri bir alana kar\u015f\u0131l\u0131k geliyordu. Nitekim bunu da b\u00fct\u00fcn hoyratl\u0131klar\u0131yla yapt\u0131lar ve Alev\u00ee k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kulland\u0131lar. Mesela Alev\u00ee t\u00fcrk\u00fclerindeki inan\u00e7 motiflerini bo\u015falt\u0131p, yerine kendi ideolojilerine uygun kavramlar\u0131 monte ettiler. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda Alev\u00eelik ile Sosyalizm aras\u0131nda fikri bak\u0131mdan benzerlikler bulma giri\u015fimleri de h\u0131z kazand\u0131. Alev\u00eeli\u011fin muhalif gelene\u011fine yaslanan bu giri\u015fimler, Hz. Ali (a) ve On iki \u0130mamlar\u0131n (a) e\u015fitlik\u00e7i baz\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131 da kan\u0131t olarak kulland\u0131lar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de ve d\u00fcnyada kom\u00fcnist hareketlerin yenilmesi ve sosyalist \u00fclkelerin\/bloklar\u0131n birer birer \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ile yeni bir d\u00f6neme girildi. Di\u011fer taraftan Alev\u00eeler art\u0131k h\u0131zla kentlile\u015fiyor ve bu yeni ya\u015fam bi\u00e7imine uyum sa\u011flayarak, kendilerini konumland\u0131rmak istiyorlard\u0131. \u201c<em>Alev\u00ee kimli\u011fi<\/em>\u201dnin g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, i\u015fte bu d\u00f6neme rastlamaktad\u0131r. Bu tart\u0131\u015fmalara ba\u011fl\u0131 olarak 1980\u2019li y\u0131llardan sonra Alev\u00eelik ile ilgili yay\u0131nlarda bir patlama ya\u015fand\u0131. Alev\u00eeler aras\u0131nda da Almanya kaynakl\u0131 oldu\u011fu \u00e7ok\u00e7a konu\u015fulan bu yay\u0131n patlamas\u0131, Alev\u00eeleri \u0130slam\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda konumland\u0131r\u0131yor; Alev\u00eeli\u011fi, eski Anadolu dinleri ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok dinin miras\u00e7\u0131s\u0131 say\u0131yordu. \u201c<em>Anadolu Alev\u00eeli\u011fi<\/em>\u201d olarak kavramla\u015fan bu ak\u0131m, uzun s\u00fcre geni\u015f bir hareket alan\u0131 buldu ve zihinleri buland\u0131rmaya devam etti.<\/p>\n<p>Alev\u00eeli\u011fi, \u0130slam\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda konumland\u0131r\u0131p onu \u201c<em>Anadolu<\/em>\u201d ile s\u0131n\u0131rland\u0131rmak, ger\u00e7ek bir zihin bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratmay\u0131 hedefliyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201c<em>Anadolu Alev\u00eeli\u011fi<\/em>\u201d icad\u0131n\u0131n alt\u0131nda, kom\u00fcnist gelenekten beslenen bir grubun imzas\u0131 bulunuyordu. Sonradan bu modaya bilen bilmeyen bir\u00e7ok ki\u015fi de uydu, ancak i\u015fin patentinin kime ait oldu\u011fu belliydi. Anadolu Alev\u00eeli\u011fi icad\u0131 ile Alev\u00eelerin iki temelle ba\u011flar\u0131 kesilmek isteniyordu. Biri <em>\u0130slam<\/em>, di\u011feri <em>T\u00fcrkl\u00fck<\/em>\u2026<\/p>\n<p>Alev\u00eeli\u011fi \u0130slam d\u0131\u015f\u0131nda konumland\u0131r\u0131p, onu eski Anadolu dinlerinin bir toplam\u0131 saymak, Alev\u00eeli\u011fin beslendi\u011fi \u0130slam kayna\u011f\u0131n\u0131 (Cafer\u00eelik) kesmek demekti. \u0130slam ba\u011f\u0131n\u0131n kesilmesi, Alev\u00eeli\u011fi dind\u0131\u015f\u0131 bir hale getirerek kurtlar sofras\u0131nda yaln\u0131z b\u0131rakmak anlam\u0131na geliyordu. \u201c<em>Ali\u2019siz Alev\u00eelik<\/em>\u201d olarak zirve yapan bu sapk\u0131nl\u0131k; \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr ki, Alev\u00eelerce ciddiye al\u0131nmad\u0131 ve toplum vicdan\u0131nda bo\u011fulmaya mahkum edildi.<\/p>\n<p>Alev\u00eeli\u011fi \u201c<em>Anadolu<\/em>\u201d ile s\u0131n\u0131rlamak, onun Orta Asya\/T\u00fcrkmen k\u00f6kenlerini yok saymak hatta bir yerde reddetmek anlam\u0131na geliyordu. Oysa bug\u00fcn bile, Kurman\u00e7\u00e7a ve Zazaca konu\u015fanlar da d\u00e2hil, Alev\u00eelerin ya\u015fl\u0131 ku\u015fa\u011f\u0131 a\u011f\u0131z birli\u011fi etmi\u015f\u00e7esine Horasan \u00fczerinden Anadolu\u2019ya geldi\u011fini bilmekte ve T\u00fcrk\/T\u00fcrkmen olduklar\u0131n\u0131 ifade etmektedirler. Ayr\u0131ca yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ortaya koydu\u011fu gibi Alev\u00eeli\u011fin, T\u00fcrkmenlerin \u0130slam\u2019\u0131 alg\u0131lay\u0131\u015f bi\u00e7imi oldu\u011funda \u015f\u00fcphe bulunmuyor.<\/p>\n<p>Kom\u00fcnist gelene\u011fin Alev\u00eeli\u011fi, T\u00fcrk ve \u0130slam d\u0131\u015f\u0131nda konumland\u0131rmas\u0131 Alev\u00eeleri, \u201c<em>Anadolu Alevili\u011fi\u201d<\/em>nden sonra nevzuhur bir kavramla daha tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131: <em>K\u00fcrt Alev\u00eeli\u011fi\u2026 <\/em>Sosyolojik oldu\u011fu kadar tarihsel olarak da bir ucube olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan K\u00fcrt Alev\u00eeli\u011fi kavram\u0131, son y\u0131llarda bir hayli yayg\u0131nl\u0131k kazanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00d6zellikle son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r Alev\u00eelik ile Yezidilik ve Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck aras\u0131nda ba\u011f kuran yay\u0131nlarda \u00f6nemli art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclmesi, 1980 sonras\u0131nda Almanya kaynakl\u0131 yay\u0131n patlamas\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00fcrtl\u00fck \u00fczerinden Alev\u00ee \u00e7ocuklar\u0131na Yezidilik donu bi\u00e7ildi\u011fi bir d\u00f6nem, Alev\u00eelerin ate\u015fle imtihan\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir ve anla\u015f\u0131lan \u00e7ok uzak olmayan bir gelecekte Alev\u00eelik etraf\u0131nda ya\u015fanan kavram karga\u015fas\u0131na bir yenisi daha eklenecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da K\u00fcrt olmay\u0131p, \u201c<em>Zaza Alev\u00eesi<\/em>\u201d olduklar\u0131n\u0131 iddia etmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>Yaz\u0131k ki, kom\u00fcnist gelenek \u00fczerinden beslenen ve Alev\u00eeli\u011fin inan\u00e7 ve de\u011ferlerine b\u0131rak\u0131n iman\u0131, hi\u00e7bir sayg\u0131s\u0131 olmayan; hatta Hz. Ali\u2019ye \u2013h\u00e2\u015f\u00e2- \u201c<em>katil\u201d<\/em> diyecek kadar Yezitle\u015fen s\u00f6zde Alev\u00eelik (?) in\u015falar\u0131n\u0131n hi\u00e7birinde samimiyet bulunmuyor. Bunlar\u0131n fazla ya\u015famas\u0131n\u0131 beklemek de bo\u015funa. Bu ba\u011flamda kom\u00fcnist gelene\u011fin bir sonucu, hatta bir icad\u0131 olan \u201c<em>K\u00fcrt Alev\u00eeli\u011fi<\/em>\u201d in\u015fas\u0131n\u0131n da fazla ya\u015famas\u0131n\u0131 beklememek gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kavramlar\u0131n i\u00e7inin hakk\u0131yla dolmas\u0131, ancak uzun sosyolojik s\u00fcre\u00e7lerle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Baz\u0131 Alev\u00ee a\u015firetleri K\u00fcrt\u00e7e ve Zazaca \u00f6\u011frendi yahut birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck K\u00fcrt ve Zaza a\u015fireti, Alev\u00eeli\u011fi kabul etti diye K\u00fcrt Alev\u00eeli\u011fi olu\u015fmaz. Kald\u0131 ki, K\u00fcrt Alev\u00eeli\u011fi ile kastedilen bunlar de\u011fil; Alev\u00eeli\u011fin bir <em>\u201cK\u00fcrt yaratmas\u0131\u201d<\/em> oldu\u011fudur. Daha Zazalar\u0131n, K\u00fcrt olmad\u0131klar\u0131na dair hakl\u0131 itirazlar\u0131 orta yerde dururken, Zazaca konu\u015fan Alev\u00ee a\u015firetlerinin \u00fczerinden K\u00fcrt Alev\u00eeli\u011fi in\u015fas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmak, elmalarla armutlarla kar\u0131\u015ft\u0131rmaktan \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6zetle, \u201c<em>T\u00fcrk Alev\u00eeli\u011fi<\/em>\u201dnden <strong>\u201c<\/strong><em>Anadolu Alev\u00eeli\u011fi<\/em>\u201dne ve oradan da \u201c<em>K\u00fcrt Alev\u00eeli\u011fi\u201d<\/em>ne uzanan s\u00fcre\u00e7, Alev\u00eelerin ate\u015fle imtihan\u0131d\u0131r. Kuyucu Murat\u2019\u0131n, Ebussuud\u2019un kuyular\u0131nda diri diri yak\u0131lan Alev\u00eelerin, bu ate\u015ften de \u00e7elikle\u015ferek \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131na \u015f\u00fcphem bulunmuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplumlar\u0131n genleri k\u0131sa s\u00fcrede de\u011fi\u015fmez ve T\u00fcrkmen Celali geni, Alev\u00eelerin bedenlerinde ve ruhlar\u0131nda hala diri \u015fekilde ya\u015f\u0131yor. T\u00fcrkmen k\u00f6kenlerini ke\u015ffeden Alev\u00eelerde bu ke\u015fif, daha da ileri giderek bir ta\u015fk\u0131nl\u0131k haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli\u2019ye atfen; <em>\u201cT\u00fcrk milleti cihana h\u00fckmetmek i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d<\/em> diyen birka\u00e7 sosyolojik gruptan biridir Alev\u00eeler.<\/p>\n<p>Bundan bir s\u00fcre \u00f6nce bir dostum, kendisinde olu\u015fan kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ifade ederek; <em>\u201cGer\u00e7ek Alev\u00eeler kimlerdir?\u201d <\/em>diye sormu\u015f, ben de cevaben, <em>\u201cPasta bitti\u011finde, yine Alev\u00ee olarak kalanlard\u0131r.\u201d<\/em> demi\u015ftim. San\u0131r\u0131m bu cevap, bug\u00fcn de ge\u00e7erlili\u011fini koruyor. Menfaati bitti\u011finde h\u00e2l\u00e2 kimler; \u201c<em>Allah, Muhammed, Ali\u201d<\/em> diyorsa, g\u00f6n\u00fcl terazisini onlardan yana bozuyorsa, i\u015fte Alev\u00eeler, onlard\u0131r.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ek Alev\u00eeler, hep var olsunlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu \u201c<em>a\u015fk<\/em>\u201d adamlar\u0131 ile d\u00fcnya daha g\u00fczel bir yer ve T\u00fcrkiye, daha T\u00fcrk\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cGer\u00e7ek Alev\u00eeler kimlerdir? Cevap \u015fudur: Menfaati bitti\u011finde h\u00e2l\u00e2 kimler; \u201cAllah, Muhammed, Ali\u201d diyorsa, i\u015fte ger\u00e7ek Alev\u00eeler, onlard\u0131r. Ger\u00e7ek Alev\u00eeler, hep var olsunlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu \u201ca\u015fk\u201d adamlar\u0131 ile d\u00fcnya daha g\u00fczel bir yer ve T\u00fcrkiye, daha T\u00fcrk\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":33,"featured_media":1131,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[61,2,66,68],"tags":[],"coauthors":[35],"class_list":["post-1129","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-din","category-genel","category-siyaset-tarih","category-turkluk-turkculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/33"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1129"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1129\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1129"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=1129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}