![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/event-page-identity-politics_0-e1580973077843-1200x675-1-768x432.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
Siyasi partiler temel ald\u0131klar\u0131 de\u011ferler \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f; siyasi, ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k,\u00a0 g\u00fcvenlik, bilim ve teknoloji ve di\u011fer programlar\u0131n\u0131 ve projelerini alaca\u011f\u0131 kararlar ve tedbirlerle hayata ge\u00e7irme iddias\u0131nda olan demokratik d\u00fczenlerin siyaset kurumlar\u0131d\u0131r. Bir siyasi partiyi di\u011ferlerinden ay\u0131ran \u00f6zelliklerden en \u00f6nemlisi temel ald\u0131\u011f\u0131 de\u011ferler ve onlara y\u00fckledi\u011fi anlamlard\u0131r. Se\u00e7menlerin, ideolojik tabanl\u0131 ve kesin g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc olanlar d\u0131\u015f\u0131ndaki, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu de\u011fer ortakl\u0131\u011f\u0131 olan siyasi partilerden liderli\u011fi, program\u0131, projeleri, s\u00f6ylem dili ve kadrosuyla g\u00fcven ve \u00fcmit vereni tercih edegelmi\u015flerdir. Yaz\u0131n\u0131n konusu AK Partiyi kendi fikriyat\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel temel de\u011ferleri \u00fczerinden de\u011ferlendirmektir.<\/p>\n
Siyasi partiler anayasan\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda ifade edilen anlay\u0131\u015f ve temel ilkelerle, ilk \u00fc\u00e7 maddesinde s\u0131ralanan ve de\u011fi\u015ftirilmesinin teklif edilemeyece\u011fi temel de\u011ferler[1]<\/a> yan\u0131nda kendi ilke ve esaslar\u0131n\u0131 da t\u00fcz\u00fcklerinde belirtirler. Siyasi partilerin hemen hepsi \u2018\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi de\u011ferlerini esas alarak\u2026<\/em>\u2019 ifadelerini \u00f6zellikle belirtirler. Belirtilmeyen ancak z\u0131mnen bilinen de\u011ferler sistemi yurtta\u015flar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n tercihinde daha da belirleyici olmaktad\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de siyasi partilerin t\u00fcz\u00fck ve programlar\u0131n\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilmesinden ve kamuoyundaki genel alg\u0131dan ortaya \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131ca ortak de\u011ferler[2]<\/a> zaman\u0131m\u0131zda siyaset yelpazesinin hangi de\u011ferler etraf\u0131nda olu\u015ftu\u011funu \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ortaya koymaktad\u0131r. Ancak, yaz\u0131l\u0131 olmayan, resmi deklarasyonlara yans\u0131mayan; eylem ve s\u00f6ylemleriyle ortaya \u00e7\u0131kan de\u011ferler vard\u0131r ve yaz\u0131da \u00f6zellikle iktidar partisi bu de\u011ferler \u00fczerinden incelenmektedir. Siyasi hareketlerin, \u00fclkedeki anayasa ba\u015fta olmak \u00fczere yasalar\u0131n temel ald\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerin baz\u0131lar\u0131na daha da \u00f6nem atfettikleri, \u00f6ne \u00e7\u0131karabildikleri gibi, gelecek tasavvurlar\u0131nda ve kendi i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda ye\u015fertmeye devam ettikleri de\u011ferleri de vard\u0131r.<\/p>\n Siyasi kurumlar t\u00fcz\u00fck ve programlar\u0131 ile resmi s\u00f6ylemleri \u00fczerinden incelendi\u011finde sosyolojik bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ve ideolojilerinin benzerliklerinin y\u00fcksek oldu\u011fu fikrine kap\u0131labilirler. D\u0131\u015far\u0131dan ve uzaktan \u00e7a\u011fda\u015f hakim de\u011ferler yelpazesine g\u00f6re alg\u0131lanabilecek bu durum zaman\u0131n ruhu olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Tarihin belli d\u00f6nemlerinde baz\u0131 de\u011ferlerin bask\u0131n oldu\u011fu bilinir. Ama, T\u00fcrkiye\u2019de ve bir\u00e7ok geli\u015fme yolundaki \u00fclkelerin yeni demokrasilerinde baz\u0131 de\u011ferlerin\u00a0 toplumu ve kitleleri ayr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, siyasalla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 (politisation), kutupla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 (polarisation) ve halk\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bir partiyle \u00f6zde\u015fle\u015ftirdi\u011fini de g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n Hi\u00e7bir devlet ve halk kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak, temel de\u011ferlerini tersy\u00fcz edecek siyasi hareketlere demokratik hukuk d\u00fczeninde ve yasal \u00e7er\u00e7evede izin vermez. Ancak b\u00f6ylesi motivasyonlar ve ideallerle dolu siyasi hareketler de hep olagelmi\u015f veya bu i\u00e7ten i\u00e7e korlanan d\u00fc\u015f\u00fcnce hareketleri bir siyasi kurum i\u00e7inde beraberce, dindar muhafazakar ve siyasal \u0130slamc\u0131lar DP, AP, DYP, ANAP ve AK Partide, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kar\u015f\u0131 tarafta da etnik, mezhepsel ve ideolojik odaklar ya CHP i\u00e7inde gruplar olarak ya da gayr\u0131 resmi yap\u0131lar olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Siyasi partilerin resmi \u2013yaz\u0131l\u0131 temel ald\u0131\u011f\u0131 de\u011ferler ile ima etti\u011fi ve \u00f6nemsedi\u011fi de\u011ferler, kesin \u00e7izgilerle olmasa da onlar\u0131n siyasi yelpazedeki yerlerini belirler. Bir \u00fclkedeki farkl\u0131 de\u011ferleri z\u0131mnen temel almakla birlikte siyasi partilerin ortak de\u011ferleri kabulleri o \u00fclkede, anayasa de\u011fi\u015ftirilinceye kadar, anayasal bir zorunluluktur. Baz\u0131 siyasi hareketler ise siyasi, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik \u00e7evreyi de\u011fi\u015ftirerek, anayasay\u0131, sosyal d\u00fczeni ve kamu d\u00fczenini de de\u011fi\u015ftirmeyi ilke olarak benimseyebilirler. T\u00fcrkiye\u2019de mevcut belli ba\u015fl\u0131 siyasi partilerin t\u00fcz\u00fcklerindeki temel de\u011ferler ve ilkeler incelendi\u011finde farkl\u0131 ifadelerle de olsa geni\u015f oranda ortakl\u0131k oldu\u011fu anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019deki di\u011fer siyasi partilerden farkl\u0131 olarak, HDP\u2019 nin t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ve program\u0131ndaki, \u00f6zellikle partinin tan\u0131m\u0131 ve amac\u0131yla ilgili ilk iki maddesinde kullan\u0131lan dilden ve temel ald\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerden, \u00fclkenin ve halk\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc kucaklamay\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131ran ve kendini marjinal kesimlere \u00f6zelle\u015ftiren bir yakla\u015f\u0131m\u0131 esas ald\u0131\u011f\u0131; eylem ve s\u00f6ylemleriyle \u00e7eli\u015fkili de\u011ferlere at\u0131f yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131daki sorular, konuyla ilgili siyasi parti \u2013 toplum ili\u015fkisini d\u00fc\u015f\u00fcnme ve de\u011ferlendirmede yard\u0131mc\u0131 olabilecek bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 verebilir;<\/p>\n Temel siyasi de\u011ferler muhafazakarl\u0131k ile geli\u015fim \u2013 de\u011fi\u015fim \u2013 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm – devrim aras\u0131nda, \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131k ve evrensellik ile de \u00e7e\u015fnilendirilmi\u015f geni\u015f bir yelpazede siyasi hareketlerin tan\u0131mlanmalar\u0131 ve duru\u015flar\u0131 de\u011ferlendirilebilir. Siyasi partiler kendilerini \u00fclkenin Anayasas\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere yasalarda belirlenen de\u011ferler yan\u0131nda benimsedikleri di\u011fer de\u011ferlerle daha fazla ifade ederler. Siyasi hareketlerin ve partilerin resmi belge ve deklarasyonlar\u0131nda yer almasalar da de\u011ferleri \u015fu alanlarda toparlanabilir:<\/p>\n Yukar\u0131da belirtilen ba\u015fl\u0131klarla \u00f6zetlenebilecek de\u011ferlerin kabaca neleri ifade ettiklerinin okuyucu taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Tarih boyunca toplumlardaki de\u011ferler sisteminde din, devlet ve siyaset ayr\u0131lmaz bir \u00fc\u00e7l\u00fc olagelmi\u015flerdir. Asl\u0131nda bu \u00fc\u00e7l\u00fc birbirlerine me\u015fruiyet kayna\u011f\u0131 olup biri di\u011ferine yaslanarak hareket etse de birbirlerini bask\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 da olmu\u015ftur. Aralar\u0131ndaki ba\u011f \u00e7o\u011fu zaman s\u0131k\u0131 olmu\u015f ancak ayd\u0131nlanma d\u00f6neminden itibaren Avrupa\u2019da gev\u015feyebilmi\u015f ve her biri belli s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine al\u0131nabilmi\u015ftir. \u00a0Sosyal bir ger\u00e7eklik olarak halen d\u00fcnyan\u0131n belli ba\u015fl\u0131 \u00fclkelerinde din ba\u015fl\u0131ca referans de\u011ferlerinden biridir. D\u00fcnyadaki b\u00f6lgesel sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011fu da din \u2013 mezhep eksenlidir ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u0130slam \u00fclkeleri ve M\u00fcsl\u00fcman topluluklar aras\u0131ndad\u0131r. Hatta \u2018\u00fcmmet \u00e7at\u0131\u015fma halindedir\u2019<\/em> denilebilir… Bu kapsamda laikli\u011fin anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve sosyal hayata yans\u0131mas\u0131 ile yasal \u00e7er\u00e7evesi her \u00fclkede hala tart\u0131\u015fmal\u0131 bir aland\u0131r.<\/p>\n Her topluluktaki her bir insan ayr\u0131 bir kimlik ve ki\u015filik olsa da; bu farkl\u0131 kimlik ve ki\u015filiklerin olu\u015fturdu\u011fu toplulu\u011fu di\u011fer topluluklardan ay\u0131ran \u00f6zg\u00fcn ortakl\u0131klar\u0131 olur. Milleti olu\u015fturan unsurlar da di\u011fer \u00fclkeler ve milletlerdeki dil, din, k\u00fclt\u00fcr, soy vd. bak\u0131mlardan akraba topluluklar veya toplumlardan daha fazla birbirlerine benzerler.<\/p>\n \u0130drak, muhakeme, sezgi, ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme, g\u00f6zlem, sebep – sonu\u00e7 ili\u015fkisi, \u00e7evreyi (fiziksel, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, fikri) okuma gibi kabiliyetlerde; topluluk ortalamas\u0131n\u0131n alt\u0131nda ve \u00fcst\u00fcnde olan bireylerin olu\u015fturdu\u011fu kitle ve hatta topluluklar toplumun genel gidi\u015fat\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde belirler. Alt\u0131nda olanlar seviyeyi a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7eker, bo\u011far ve k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131r; \u00fcst\u00fcnde olanlar mevcut ufku a\u00e7ar, geni\u015fletir, derinle\u015ftirir ve zenginle\u015ftirir. Neticede fizikteki kuvvetler bile\u015fkesi kadar hesaplanabilir olmasa da toplumda bir denge durumu olu\u015fur ki bu kabaca \u2018geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyini<\/em>‘ de g\u00f6sterir. Siyasi partiler de bu denge durumunu ileri veya geri ne kadar de\u011fi\u015ftirdikleri veya de\u011fi\u015ftirebileceklerine g\u00f6re siyaset m\u00fcktesebat\u0131nda yer al\u0131rlar.<\/p>\n Ancak her tabakadan bireylerin, farkl\u0131 seviye ve derinlikte olmalar\u0131na ra\u011fmen ayn\u0131 veya benzeri ama\u00e7la birlikte olabilme iradesi, azmi ve ba\u015far\u0131s\u0131 topluluk hedeflerine ula\u015fabilmenin ilk gerekli \u015fart\u0131d\u0131r. Buradaki \u2018topluluk<\/em>\u2019 ifadesini \u2018toplum<\/em>\u2019 ve \u2018millet<\/em>\u2019 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek de konumuz ba\u011flam\u0131nda siyaset ile halk-toplum aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc bir sosyolojik ger\u00e7ekli\u011fi ifade etmi\u015f oluruz.\u00a0 Bu durumu \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde din, devlet ve siyaset belirler.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de bu ili\u015fkiler halen tart\u0131\u015f\u0131lmakta ve siyasi yelpazedeki de\u011ferler aras\u0131nda ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerden biri durumundad\u0131r. En az\u0131ndan son 150 y\u0131ll\u0131k bir g\u00f6r\u00fc\u015f ve anlay\u0131\u015f birikiminin siyasi miras\u0131n\u0131 temsil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin bir as\u0131rl\u0131k tarihi boyunca ikinci en uzun kesintisiz iktidar\u0131 olan bir siyasi hareket kurumu olarak AK Parti’yi kimse ciddiye almamazl\u0131k edemez. De\u011ferlendirmemize bu a\u00e7\u0131dan da bak\u0131lmal\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli.<\/p>\n AK Parti’yle ilgili de\u011ferlendirmeyi kendi de\u011ferler sistemi kapsam\u0131nda yapmakta olsak da T\u00fcrkiye\u2019deki se\u00e7menin en az\u0131ndan yar\u0131dan fazlas\u0131n\u0131n tercihleri aras\u0131nda de\u011ferler sisteminin ikinci s\u0131rada oldu\u011funu tekrar etmek gerek. Halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu iktidarlar ile siyasi partilerin ekonomi, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, sosyal yard\u0131m ve g\u00fcvenlik alanlar\u0131nda g\u00fcvenilirli\u011fini, yetene\u011fini ve becerisini daha fazla \u00f6nemsemekte; refah art\u0131\u015f\u0131 yapabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne meyletmektedir.<\/p>\n AK Parti ilk y\u0131llarda benimsedi\u011fi \u0131l\u0131ml\u0131, uzla\u015fmac\u0131, b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici, muhafazakar demokrat de\u011ferlerden son y\u0131llar\u0131nda uzakla\u015ft\u0131. AK Parti ilk iki iktidar\u00a0 d\u00f6nemi boyunca gelenek\u00e7i \u0130slami muhafazakarl\u0131ktan pragmatik ve geli\u015fmeci bir muhafazakarl\u0131k \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015farak ve Kemalist-laik\u00e7ilerin ilkesel kat\u0131 tutumuna kar\u015f\u0131 laikli\u011fi ki\u015fisel ve do\u011fal bir hak olarak eylem ve s\u00f6ylemlerini keskinle\u015ftirmeden kamu alan\u0131na sokarak toplumun belli kesimlerindeki direnmeyi yumu\u015fatt\u0131. Ancak s\u00f6ylemlerini yumu\u015fak tutmaya devam etse de sonraki y\u0131llarda resmi kurumlara atamalar\u0131yla, b\u00fct\u00e7e kaynaklar\u0131n\u0131 kullan\u0131m\u0131yla, belli kesimlere pozitif ay\u0131r\u0131mc\u0131l\u0131k yapmas\u0131yla, kendi taban\u0131ndan \u2018\u0130slami burjuvazi\u2019 olu\u015fturmas\u0131yla kurulu\u015f de\u011ferlerini erozyona u\u011fratt\u0131. \u0130\u00e7indeki baz\u0131 m\u00fctefekkirlerce (!) tekrar eski de\u011ferler sistemine d\u00f6nmeye davet edilse de kendi de\u011ferlerini, uzun iktidar y\u0131llar\u0131 i\u00e7inde kendisi a\u015f\u0131nd\u0131rd\u0131 ve g\u00fcven kaybetti. Siyasal \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131 ba\u015flarda fazlaca seslendirilmese de bir dip ak\u0131nt\u0131 olarak devam etti ama kendi ikinci neslinin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ya\u015fama tarz\u0131nda fazlaca yer bulamad\u0131.<\/p>\n Yurtta\u015flar\u0131 siyasalla\u015ft\u0131rma ve kutupla\u015ft\u0131rma ba\u015fl\u0131ca siyaset strateji unsurlar\u0131ndan biri oldu. \u0130\u00e7te ve d\u0131\u015fta siyasal atmosferin de de\u011fi\u015fmesiyle yeni bir kimliklendirme i\u00e7ine girdi. \u0130lgin\u00e7 olarak, di\u011fer \u00fclkelerde muhafazakar demokrat bir siyasi partiden beklenmeyecek bir sistem de\u011fi\u015fikli\u011fi ile Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sistemini uygulamaya koydu. Siyasi istikrars\u0131zl\u0131\u011fa \u00e7\u00f6z\u00fcm olaca\u011f\u0131 san\u0131lan sistem de\u011fi\u015fikli\u011finin otoriterle\u015fmeye evirilece\u011fi\u00a0konusunda kayg\u0131lar ve tart\u0131\u015fmalar giderek art\u0131yor. <\/strong>Asl\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slamc\u0131 siyasetin bilin\u00e7alt\u0131nda mevcut sistemi de\u011fi\u015ftirme ile \u00f6nce Menderes ve \u00d6zal\u2019\u0131 ve nihayet Atat\u00fcrk\u2019\u00fc a\u015fabilme arzusu hep olagelmi\u015ftir. \u2018Yeni T\u00fcrkiye<\/em>\u2019 slogan\u0131 da bunun en belirgin ifadesidir. \u2018Cumhuriyet tarihi boyunca yap\u0131lan\u2026\u0131n biz \u2026kat\u0131n\u0131 yapt\u0131k<\/em>\u2019 ifadesi kendisinden \u00f6nceki iktidarlarca yarat\u0131lan maddi de\u011ferleri a\u015fman\u0131n, \u00f6ncekileri ge\u00e7menin adete zafer ilan\u0131d\u0131r.<\/p>\n AK Parti, cumhuriyet tarihi boyunca i\u00e7ten i\u00e7e korlanan baz\u0131 \u0130slamc\u0131, muhafazakar de\u011ferlerin hayata ge\u00e7irilmesi umudu ve beklentisini yeni bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcyle kucaklama refleksi olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. AK Parti, kapal\u0131 ve k\u0131smen bir cemaat anlay\u0131\u015f\u0131 ile, \u00f6zellikle \u2018Milli G\u00f6r\u00fc\u015f<\/em>\u2019 olarak tan\u0131mlanan anti-laik, \u00fcmmet\u00e7i, siyasal \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n hakim oldu\u011fu anlay\u0131\u015f ve pratik atmosferinden \u00e7\u0131karak daha geni\u015f kitlelere a\u00e7\u0131lma hareketiydi. Kendini \u2018toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel geleneklere yaslanan; uzla\u015fmac\u0131, \u0131l\u0131ml\u0131, b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici, ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc, muhafazakar demokrat<\/em>\u2019 olarak tan\u0131mlad\u0131. Temel de\u011ferler \u00e7ekirde\u011fi etraf\u0131ndaki ortak de\u011ferlerle b\u00fct\u00fcnle\u015fme stratejisiyle kendisine destek oran\u0131n\u0131 en yak\u0131n siyasi harekete g\u00f6re hep y\u00fcksek tutmay\u0131 ba\u015fard\u0131. \u2018<\/em>Ebedi mazlumlar\u0131n\u2019 <\/em>hak arama sesi, \u2018ma\u011fdurlar\u0131n<\/em>\u2019, \u2018g\u00f6r\u00fclmemi\u015flerin<\/em>\u2019, \u2018d\u0131\u015flanm\u0131\u015flar\u0131n<\/em>\u2019 ortak vicdan\u0131 oldu\u011fu alg\u0131s\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n \u00d6teden beri \u2018milli ve manevi de\u011ferlerinden uzakla\u015fm\u0131\u015f<\/em>\u2019 varsay\u0131m\u0131yla bir zihniyet de\u011fi\u015fimi ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc, demokratikle\u015fmeyi, sivil ve askeri b\u00fcrokratik vesayetten kurtulmay\u0131 ve dindar nesil yeti\u015ftirmeyi de\u011ferler sistemi olarak alan AK Partinin bu s\u00f6ylemleri geni\u015f kesimlerden oy deste\u011fi buldu. \u0130\u00e7inde y\u0131llarca \u2018\u0130slami esaslara g\u00f6re bir toplum d\u00fczeni<\/em>\u2019 fikriyat\u0131n\u0131 i\u015fleyen, Bat\u0131 de\u011ferlerini k\u00fc\u00e7\u00fcmseyen bir okumu\u015flar ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler kesimi de vard\u0131. Sonras\u0131nda dini g\u00f6r\u00fc\u015flerinin etkisinin belirleyici olmas\u0131 tabiat\u0131yla kendi zihniyet alan\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131. Ama muhalefetin \u2018cumhuriyet de\u011ferlerinin kaybedildi\u011fi ve orta\u00e7a\u011f zihniyetiyle hareket edildi\u011fi<\/em>\u2019 abart\u0131s\u0131 da fazlaca kar\u015f\u0131l\u0131k bulmad\u0131. Muhalif siyasetin farkl\u0131 taraflar\u0131nca b\u00f6ylesi abart\u0131l\u0131 ve provokatif yakla\u015f\u0131mlara geni\u015f kitlesel taraf bulunamad\u0131. Sonra da belli ba\u015fl\u0131 siyasi partilerin tamam\u0131nca \u2018halk\u0131n iradesi ve karar\u0131; halk irfan\u0131 ve halk\u0131n sa\u011fduyusu<\/em>\u2019 olarak kabul edilmek durumunda kal\u0131nd\u0131.<\/p>\n \u0130\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u2018Milli G\u00f6r\u00fc\u015f<\/em>\u2019le fazla yol alamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen AK Parti \u2018Milli G\u00f6r\u00fc\u015f g\u00f6mle\u011fini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/em>\u2019 beyan ederek merkeze y\u00f6neldi. \u2018Muhafazakar demokrat<\/em>\u2019 bir kimlikle \u2018manevi de\u011ferleri<\/em>\u2019 \u00f6nemseyen bir siyasi parti olarak AB ve ABD ile de ili\u015fkileri s\u0131cak tutarak siyaset yelpazesinde geni\u015f bir yer edindi. Ancak \u2018Milli G\u00f6r\u00fc\u015f<\/em>\u2019ten\u00a0siyasi olarak ayr\u0131lm\u0131\u015f olsa da ideolojik olarak fazlaca ayr\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 daha sonraki eylem ve s\u00f6ylemlerine, d\u0131\u015f politika uygulamalar\u0131na yans\u0131d\u0131.<\/p>\n AK Parti kendi de\u011ferlerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc ve ufku sadece 20 y\u0131la yakla\u015fan iktidar tecr\u00fcbesiyle de\u011fil d\u00fcnya genelinde ve \u00f6zellikle \u0130slam \u00fclkelerindeki tecr\u00fcbeler bak\u0131m\u0131ndan da darald\u0131. Daha ileri seviyelere ula\u015famayaca\u011f\u0131 gibi, bu de\u011ferler sisteminin ilanihaye muhafaza edilemeyece\u011fi ve hayata ge\u00e7irilemeyece\u011fi, uygulanamayaca\u011f\u0131 da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ne kendi \u00e7ekirdek zihniyetini hayata ge\u00e7irebildi ne de periferdeki zihniyet ve anlay\u0131\u015flar\u0131n (\u00e7ekirde\u011fin d\u0131\u015f fikriyat destek halkas\u0131) beklentilerine cevap verebildi. K\u0131saca onlarca y\u0131ld\u0131r i\u00e7ten i\u00e7e korlanan, ancak test edilmemi\u015f, denenmemi\u015f; kendi d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f de\u011ferleri ger\u00e7ek d\u00fcnyan\u0131n \u015fartlar\u0131nda uygulayamayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131. Di\u011fer yandan kurulu\u015fundaki ilkeler ve benimsedi\u011fi, yasal olarak zorunlu olanlar d\u0131\u015f\u0131ndaki, de\u011ferlerden de giderek uzakla\u015ft\u0131.<\/p>\n Kuruldu\u011fu y\u0131llarda \u2018din<\/em>\u2019 temal\u0131 s\u00f6ylemleri fazlaca \u00f6ne \u00e7\u0131karmasa da AK Parti \u015fartlar\u0131 olgunla\u015ft\u0131rd\u0131k\u00e7a \u2018din<\/em>\u2019 temal\u0131 uygulamalar yapt\u0131 ve kendi \u00e7ekirdek kesimini tatmin etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bunu yaparken de yeni bir sistem olu\u015fturma, yeni bir de\u011ferler sistemi kurumla\u015fmas\u0131 yapamad\u0131. Daha sonra, uygulamalar\u0131 ile uygulamay\u0131 tasarlad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferler sistemini devlet d\u00fczeni i\u00e7inde \u00a0kurumla\u015ft\u0131rma niyetinin toplumda, \u00f6zellikle de gen\u00e7lerde, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 (\u2018\u0130slami – dindar nesilden\u2019 daha fazla deizm ve ateizme meyleden gen\u00e7lik) g\u00f6rd\u00fck\u00e7e de mevcut \u00e7ekirdek anlay\u0131\u015f\u0131 sa\u011flam tutmaya y\u00f6neldi (son \u00f6rne\u011fi Ayasofya). \u0130ktidar y\u0131llar\u0131 boyunca i\u00e7lerindeki ukdeyi birilerinin y\u00fcksek sesle duyulabilir \u015fekilde s\u00f6ylemesi adeta te\u015fvik edildi, toplumdan kar\u015f\u0131 sesler y\u00fckselince de resmi a\u011f\u0131zlardan \u2018marjinallerce seslendirildi\u011fi ve AK Partiyi ba\u011flamad\u0131\u011f\u0131<\/em>\u2019 ifade edildi. \u00d6zellikle son y\u0131llardaki sosyal hayatta \u0130slam dini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc anlay\u0131\u015f ve uygulamalar\u0131nda Ortado\u011fu ve Arap d\u00fcnyas\u0131yla neredeyse \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f, gelenekselle\u015fmi\u015f ve baz\u0131 gruplarca i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015f anlay\u0131\u015flara kar\u015f\u0131 olu\u015fan i\u00e7 tepkiler ile Arap devletlerin \u00e7o\u011funun T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 da AK Partinin bir di\u011fer \u00e7\u0131kmaz\u0131 durumundad\u0131r. Toplumun bir kesiminde Arap k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, Araplara; dini ve dinci g\u00f6r\u00fc\u015f ve pratiklere kar\u015f\u0131 ciddi tepki giderek artmaktad\u0131r. Resmi olmayan ancak sosyal-dini kurumlar olarak faaliyet halinde olan tarikat ve cemaatlere halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu \u015f\u00fcphe ve ihtiyatla bakmaktad\u0131r. Bu durum AK Partinin \u00e7ekirdek geleneksel dindar-muhafazakar \u00e7evresinin bir di\u011fer a\u00e7maz\u0131 haline gelmekte; tarikat ve cemaatlar\u0131 ne tatmin edebilmekte ne de onlarla irtibat\u0131n\u0131 koparabilmektedir. Tarikat ve cemaatlerin hukuki durumlar\u0131, idari yap\u0131lar\u0131; baz\u0131lar\u0131n\u0131n son y\u0131llarda kamuoyuna yans\u0131yan \u00e7irkin eylemleri ve cumhuriyetin temel de\u011ferleri aleyhine s\u00f6ylemleri T\u00fcrk halk\u0131nda infial yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n AK Parti tarikatlar ve cemaatler konusunda \u2018iki arada bir derede<\/em>\u2019 durumundad\u0131r. Kurulu\u015funda ve ilk iktidar y\u0131llar\u0131nda \u2018her fert ve topluluk inan\u00e7lar\u0131n\u0131 serbest\u00e7e ya\u015fayabilecekler<\/em>\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 kurumsalla\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 gibi, dini istismar eden hareketleri kendisi de bu alandan beslendi\u011finden kontrol edemedi. Dini bir hareket aldatmacas\u0131yla uzun y\u0131llar i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcy\u00fcp, serpilerek devleti ele ge\u00e7irmeye kalk\u0131\u015fan Fetullah\u00e7\u0131 harekete kar\u015f\u0131 halk bilincinde bir ayd\u0131nlanma ve fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fsa da Fetullah\u00e7\u0131lardan bo\u015falan alan\u0131 di\u011fer baz\u0131 cemaatlerin doldurdu\u011funa ili\u015fkin ciddi bulgular oldu\u011fu da tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u2018Alevi\u2019lerin talepleri ve \u2018cem evleri\u2019 nin hukuki durumu, bir ba\u015flang\u0131\u00e7 hareketinden sonra ertelenmi\u015f durumdad\u0131r. Diyanet benzeri bir yap\u0131ya kavu\u015fturulamad\u0131 veya Diyanete entegre edilemedi\u011fi gibi Diyanetin g\u00f6revleri ve y\u00f6netim tarz\u0131 da tart\u0131\u015fma konusudur.<\/p>\n Bu konular sosyolojik ger\u00e7eklikler olarak \u00f6n\u00fcm\u00fczde olmakla birlikte de\u011fi\u015ftirilemez, geli\u015ftirilemez de\u011fildirler. Konuya temel yakla\u015f\u0131m \u2018din<\/em>\u2019 merkezli olunca, din d\u0131\u015f\u0131ndaki geni\u015f insanl\u0131k m\u00fcktesebat\u0131ndan yararlanma imkan\u0131 da daral\u0131yor. Esasen uzun y\u0131llar alacak bir zihniyet de\u011fi\u015fimi ve geli\u015fimi ile k\u00fclt\u00fcrel yak\u0131nsama olmadan bu konular\u0131 siyaseten birka\u00e7 y\u0131lda \u00e7\u00f6zmek olduk\u00e7a zordur. M\u00fc\u015fterisi olduk\u00e7a mal \u00fcretilir ve sat\u0131l\u0131r oldu\u011fundan; mal\u0131 s\u00fcrekli ihtiya\u00e7 halinde tutma ve m\u00fc\u015fteri yelpazesini geni\u015fletme, say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rma d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmek bir s\u00fcre\u00e7tir.<\/p>\n AK Partide \u2018muhafazakar \u2013 dindar –\u00a0 demokrat<\/em>\u2019 s\u00f6ylemden son y\u0131llarda \u2018milliyet\u00e7i muhafazakar<\/em>\u2019 s\u00f6ylemlere y\u00f6nelme yeni bir paradigma m\u0131 yoksa siyasal konjonkt\u00fcr i\u00e7inde bir taktiksel yakla\u015f\u0131m m\u0131 oldu\u011fu \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken bir aland\u0131r. Kanaatim \u2018milliyet\u00e7ilik<\/em>\u2019 e\u011filiminin de\u011ferler sistemine entegre edilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde. AK Parti \u00f6nceleri \u2018ayaklar alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131<\/em>\u2019 milliyet\u00e7ili\u011fi ya\u015fan\u0131lan tecr\u00fcbelerle adeta yeniden tan\u0131d\u0131 ve tan\u0131mlad\u0131. Etnik milliyet\u00e7ilikle mensubiyet ve sahiplenme duygusuna dayal\u0131, ortak de\u011ferlere ba\u011fl\u0131, \u00f6zellikle dil ve birlikte olma \u00fclk\u00fcs\u00fcyle yo\u011furulmu\u015f topyek\u00fbn milliyet\u00e7ili\u011fin farkl\u0131 de\u011ferler sistemi oldu\u011funu fark etti. Bug\u00fcnler itibariyle \u2018milliyet\u00e7ilik, yerlilik ve millilik<\/em>\u2019 AK Partinin siyasi s\u00f6ylemlerindeki anahtar kelimeler durumundad\u0131r. Bu kavramlar\u0131n son y\u0131llardaki AK Parti siyaset s\u00f6yleminde sadece sloganlar ve hamaset ifadeleri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmek gerekiyor. PKK\/PYD, FET\u00d6, Suriye, Irak, Do\u011fu Akdeniz, Libya, ABD, AB ve Rusya ile baz\u0131 Arap devletleriyle ili\u015fkiler ba\u011flam\u0131nda bir hat\u0131rlama s\u00fcrecinde fark edilecek bir fikri ve zihinsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr. 20 y\u0131la yak\u0131n s\u00fcrede de\u011ferler sistemi bak\u0131m\u0131ndan yatay ge\u00e7i\u015fler i\u00e7inde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n AK Parti de\u011ferler sistemi bak\u0131m\u0131ndan geni\u015f bir vadide k\u0131vr\u0131mlar \u00e7izerek akan bir \u0131rmak g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc vermektedir. Bu c\u00fcmleden, AK Partide de\u011ferler sisteminin tedricen g\u00f6zden ge\u00e7irilece\u011fi, zaman zaman eski de\u011ferlerine vurgulu at\u0131flar yapsa da kitle partilerine benzer bir do\u011frultu tutturaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n AK Parti son y\u0131llarda kendi de\u011ferleriyle T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi ve T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc de\u011ferlerini bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck ve uyum i\u00e7inde tutabilme aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Cumhurhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sistemi ve \u2018Cumhur \u0130ttifak\u0131<\/em>\u2019 ile birlikte siyaset yelpazesinde \u2018milliyet\u00e7i muhafazakar<\/em>\u2019 bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc vermekte. Bu durum, Cumhur \u0130ttifak\u0131n\u0131n beklenen sonucu ile \u00fclkelerin biraz daha i\u00e7e kapanma ve milliyet\u00e7ili\u011fin y\u00fckselen de\u011fer olmas\u0131 bi\u00e7iminde okunabilir. Bu anlay\u0131\u015f AK Partinin s\u00f6ylemine \u2018yerli ve milli<\/em>\u2019 ifadesiyle yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n AK Parti T\u00fcrk siyasi tarihinde \u00f6nemli deneyimlerden biridir. Kafalarda, g\u00f6n\u00fcllerde y\u00fcceltilerek kutsanan d\u00fc\u015f\u00fcncelerin ve soyut de\u011ferlerin ger\u00e7eklik d\u00fcnyas\u0131nda ne kadar uygulanabilir oldu\u011funun da \u00f6zg\u00fcn \u00f6rneklerinden biridir. Kendi ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f de\u011ferlerini psikolojik, sosyolojik ve felsefi anlamda \u00f6nemli oranda kendisi a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131r veya t\u00fcketirken toplumca \u00f6nemsenen de\u011ferlere daha da yakla\u015ft\u0131. Din merkezli iktidar olmak, devleti buna g\u00f6re d\u00fczenlemek sadece dindarlar\u0131n de\u011fil, dinden yararlananlar\u0131n, dincilerin de hareket alan\u0131n\u0131 daraltm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkedeki eski kiliselerin ve sinagoglar\u0131n onar\u0131m\u0131 ve ibadete a\u00e7\u0131lmas\u0131 ile din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc imas\u0131n\u0131n beklenen sonu\u00e7lar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131. Cami, imam, m\u00fcezzin ve imam-hatip okullar\u0131n\u0131n say\u0131lar\u0131 giderek artm\u0131\u015f ama her bir camideki cemaat say\u0131s\u0131 giderek azalm\u0131\u015fsa; camilerin cemaati, Cuma, bayram ve cenaze namazlar\u0131 ve kandiller d\u0131\u015f\u0131nda cami kapasitesinin %5 kadar\u0131 bile olam\u0131yorsa bu durumu nas\u0131l okumak gerekmektedir? AK Partinin de\u011ferler sistemi kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki Uzakdo\u011fu dini \u00f6\u011freti uygulamalar\u0131 toplumun \u00f6zellikle d\u0131\u015f d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131k, sek\u00fcler ve varl\u0131kl\u0131 kesimlerinde yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n Din, k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet aras\u0131ndaki ili\u015fkileri kesin ve belirgin hatlarla ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ortak s\u0131n\u0131rlar\u0131 adeta birbirleri i\u00e7inde erimi\u015flerdir. Anadolu M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 diye ifade edilen fenomen di\u011fer \u00fclkelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmada \u00f6rnek olarak ifade edilirdi. Siyaset, tarih boyunca ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerle, zaman i\u00e7inde \u0130slam din anlay\u0131\u015f\u0131 ve prati\u011fini \u00e7ok etkilemi\u015ftir. K\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin \u0130slam dininin esaslar\u0131ndan san\u0131lmas\u0131 ve say\u0131lmas\u0131 siyasetle de ili\u015fkilendirildik\u00e7e durum dini ideolojik ayr\u0131\u015fmalara ve hatta \u00e7at\u0131\u015fmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de de son y\u0131llarda de\u011ferler din ve k\u00fclt\u00fcr ili\u015fkisi \u00fczerinden veya din ve k\u00fclt\u00fcr ili\u015fkisi de\u011ferler \u00fczerinden tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu tart\u0131\u015fmalardan din, k\u00fclt\u00fcr ve de\u011ferler sistemi anlay\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nemli bir ayd\u0131nlanma, olgunla\u015fma ve uzla\u015fma olaca\u011f\u0131n\u0131n belirtileri konuyla ilgili d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin yaz\u0131lar\u0131ndan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. AK Parti siyasetinin, de\u011ferler sisteminin, uygulamalar\u0131n\u0131n; eylem ve s\u00f6ylemlerinden takip edilebilen s\u00fcrecin T\u00fcrk siyasetinin gelece\u011finde olumlu-olumsuz \u00f6nemli izleri olaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n Siyasal \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n; din \u2013 devlet \u2013 siyaset \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn\u00fcn tarih boyunca izledi\u011fi ili\u015fki d\u0131\u015f\u0131nda bir insanl\u0131k de\u011feri ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 umulsa da bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. \u2018Siyasal \u0130slam iktidar\u0131nda adil d\u00fczen<\/em>\u2019 h\u00fclyas\u0131ndakiler de uyand\u0131lar ancak h\u00fclyadan \u00f6nceki halet-i ruhiyelerine uyand\u0131lar, AK Partiyi hala destekleseler de d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131n\u0131n siyaset kurumu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131lar.<\/p>\n \u00c7a\u011fda\u015f insan haklar\u0131 ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc temel de\u011ferleri \u00fczerine sistem geli\u015ftiremeyen, y\u00fczy\u0131llar \u00f6nceki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri ve modellerini g\u00fcn\u00fcm\u00fczde rehber etmeyi hayal eden, din eksenli \u0130slam \u00fclkeleri ile bu anlay\u0131\u015ftaki uzant\u0131lar\u0131 davalar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr duruma geldiler veya gelecekler. AK Parti temel ald\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerin k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde uygulanabilirli\u011fini test etti. Kendi \u00e7\u0131k\u0131\u015f de\u011ferlerini geli\u015ftiremedi, yenileyemedi ve temel fikriyat ortam\u0131ndan yeni paradigmalar \u00fcretemedi. Her ne kadar milliyet\u00e7i s\u00f6ylemlere y\u00f6nelse de d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p eski, geleneksel ve ger\u00e7ek\u00e7i olmayan s\u00f6ylemlerle adresi belli kesimleri saflar\u0131nda sa\u011flam tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n \u0130cra becerisi ba\u015fka, a\u015f\u0131nan de\u011ferler sistemini tahkim edebilmek ba\u015fka \u015feyler. Y\u0131llar i\u00e7inde \u2018bir toplum ve devlet d\u00fczeni<\/em>\u2019 ve hatta \u2018\u0130slami ekonomi d\u00fczeni<\/em>\u2019 olarak siyasete haz\u0131r hale getirdi\u011fini sand\u0131\u011f\u0131 \u0130slami idealizmi ve de\u011ferleri de icra i\u00e7inde giderek kaybetti. \u0130dealizmin icrada kaybolmas\u0131 zaten neredeyse siyasan\u0131n do\u011fas\u0131ndand\u0131r. \u00dcstelik idealist \u0130slam toplumu ve devleti tarihin hi\u00e7bir d\u00f6neminde, ki\u015fisel tasarruflar ve belli ki\u015filere atfedilen anekdotlar\u00a0d\u0131\u015f\u0131nda kurumsal yap\u0131lar olmad\u0131. Bir devlet d\u00fczeni olarak d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fczeyinde olageldi ve AK Parti de bunu bir i\u00e7 motivasyon olarak i\u015fledi. \u00c7o\u011fu mahalli idarelerdeki se\u00e7ilmi\u015f temsilcilerinin uygulamalar\u0131 yine kendilerince \u2018Bu kadar da olmaz!<\/em>\u2019 tavr\u0131yla kar\u015f\u0131land\u0131. \u2018Yoksulluk, yolsuzluk ve yasaklar\u0131 a\u015fma<\/em>\u2019 baz\u0131 de\u011ferlerin ifadesi olan g\u00fczel slogan durumunda kalm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Uygulamalarda \u2018ehliyet ve liyakat<\/em>\u2019 tan ziyade \u2018vefa, itaat ve sadakat<\/em>\u2019 benimsenir olmu\u015ftur ki bunlar kapal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve hayat tarzlar\u0131n\u0131n bask\u0131n oldu\u011fu topluluklar\u0131n, cemaatlerin sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelliklerindendir.<\/p>\n \u2018Ehliyet ve liyakat<\/em>\u2019 \u00f6l\u00e7\u00fclebilir g\u00f6stergelerle belirlenen nitelikler olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k \u2018itaat ve sadakat<\/em>\u2019 gelenek\u00e7i, muhafazakar ve k\u0131smen kapal\u0131 topluluklarda bir de\u011fer olarak, kendi dilleriyle, \u2018ihtiyari vas\u0131flard\u0131r<\/em>\u2019.<\/p>\n AK Partinin de\u011ferler fikriyat\u0131nda kabul g\u00f6renlerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ilahiyat, din ve mezhep tarih\u00e7ileri ile din felsefesi tarih\u00e7ilerinin konusu olmaktan \u00f6teye \u00e7a\u011fda\u015f y\u00f6n\u00fc bulunmayan konular\u0131 yaz\u0131l\u0131, g\u00f6rsel medyada g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n i\u00e7indeki vatanda\u015fa sunmalar\u0131, belli oranda al\u0131c\u0131lar\u0131 olsa bile, donuklu\u011fun ve tekrar\u0131n bir ba\u015fka g\u00f6stergesidir.<\/p>\n AK Partiyle ilgili T\u00fcrkiye\u2019de baz\u0131 kafalarda s\u0131ras\u0131yla\u00a0 \u2018muteber, iktidar, muktedir, tahakk\u00fcm, mutlak\u0131yet<\/em>\u2019 sarmal\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri yo\u011funla\u015fmakta, b\u00f6ylesi d\u00fc\u015f\u00fcnceler AK Partiye fikri destek veren \u0130slami muhafazakar ayd\u0131nlar aras\u0131nda da bulunmaktad\u0131r. Halk\u0131n \u00f6nemli k\u0131sm\u0131nda AK Partinin siyaseten ge\u00e7ilemez ve vazge\u00e7ilemez oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnenler vard\u0131r: baz\u0131lar\u0131 siyasi kimlikleriyle AK Partiyi \u00f6zde\u015fle\u015ftirdiklerinden baz\u0131lar\u0131 ise \u00f6\u011frenilmi\u015f ve kabullenilmi\u015f teslimiyetten. AK Partinin kar\u015f\u0131tlar\u0131 vard\u0131r ama\u00a0 yak\u0131n alternatifi yoktur (1); alternatifsizlik AK Partiyi donukla\u015ft\u0131r\u0131p, kendi de\u011ferlerine yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmaktad\u0131r (2). T\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n as\u0131l sebeplerinden biri de AK Partinin kendi de\u011ferlerini t\u00fcketiyor olmas\u0131ndan ziyade yetkin bir muhalefetin olmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n <\/p>\nT\u00fcrkiye’de siyasi partilerin de\u011ferlerinde ayr\u0131\u015fma alanlar\u0131<\/strong><\/h2>\n
\n
\n
Sosyolojik ger\u00e7eklikler olarak din – devlet – siyaset ili\u015fkileri<\/strong><\/h2>\n
AK Partinin de\u011ferlerinin iktidar seyri<\/strong><\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/ayasofya-1-768x300.jpg\")
<\/p>\nAK Partinin de\u011feri de\u011fi\u015fir mi?<\/strong><\/h2>\n