{"id":11356,"date":"2020-10-07T19:30:00","date_gmt":"2020-10-07T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=11356&preview=true&preview_id=11356"},"modified":"2020-10-06T12:53:43","modified_gmt":"2020-10-06T09:53:43","slug":"ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/","title":{"rendered":"AK Parti\u2019yi kendi de\u011ferleri \u00fczerinden de\u011ferlendirmek: muhalefet ve b\u00f6lge \u00fclkeleri aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma"},"content":{"rendered":"

AK Parti, din-devlet-siyaset-toplum ili\u015fkisini yeniden mi ke\u015ffetti?<\/strong><\/h2>\n

Gen\u00e7 neslin, kendisinde olmayan, ge\u00e7mi\u015fin yarat\u0131lm\u0131\u015f kutsallar\u0131yla, ge\u00e7mi\u015f k\u00fclt\u00fcrlerin abart\u0131lan ve ba\u011flam\u0131ndan kopar\u0131lan de\u011ferleriyle gelecek in\u015fa edilemeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcyle ilgili epeyce bir ara\u015ft\u0131rma mevcut. Din\u00ee ve ideolojik simgeler, sloganlar ve s\u00f6ylemler orta ya\u015f\u0131n alt\u0131ndakilerin d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyalar\u0131nda fazlaca bir dalgalanma yaratm\u0131yor. AK Parti’nin gen\u00e7lik te\u015fkilatlar\u0131ndan ve gen\u00e7lere y\u00f6nelik \u00e7abalar\u0131ndan bekledi\u011fi enerjiyi (toplant\u0131larda slogan atma d\u0131\u015f\u0131nda) bulamamas\u0131n\u0131n sebeplerinden biri de kendi zihniyetindeki geleneksel de\u011ferlerde s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sivil ve askeri b\u00fcrokrasiyi “atanm\u0131\u015flar” diye k\u00fc\u00e7\u00fcmsemi\u015f, ayak ba\u011f\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f ve millet iradesini s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131 bu kurumsal yap\u0131lar\u0131n g\u00fc\u00e7lerinin k\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine inanm\u0131\u015ft\u0131r. Diplomatlara ironik “mon\u015fer*” yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 da ayn\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n ifadesidir. Vesayet sayd\u0131\u011f\u0131 bu kurumsal yap\u0131lar\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme y\u00f6n\u00fcnde \u00e7ok daha ba\u015fka ama\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu sonradan iyice ortaya \u00e7\u0131kan Fetullah\u00e7\u0131larla da i\u015f birli\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ancak son y\u0131llarda “devleti” tan\u0131mas\u0131ndan ve hatta devletle\u015fmesinden mi, bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm m\u00fc yoksa kendi sivil ve askeri b\u00fcrokrasisini olu\u015fturmas\u0131ndan m\u0131 oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lacak bir duruma gelmi\u015f ve b\u00fcrokrasiye eski yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 yans\u0131tan s\u00f6ylemlerini kullanmaz olmu\u015ftur. “\u0130nsan\u0131 ya\u015fat ki devlet ya\u015fas\u0131n.” \u00f6zdeyi\u015finde ifadesini bulan, insan merkezli (\u00e2dem-i merkeziyet) y\u00f6netim ve toplumsal d\u00fczen anlay\u0131\u015f\u0131ndan devletin bekas\u0131n\u0131 \u00f6nceleyen bir anlay\u0131\u015fa y\u00f6nelmesinin sebepleri de ileride kay\u0131tlarda yer alacakt\u0131r. AK Parti’nin \u00f6nceleri “milletimiz”, “aziz milletimiz”, “bu millet” olarak ifade etti\u011fi, din\u00ee anlam ve vurgular ta\u015f\u0131yan ifadeler, FET\u00d6 kalk\u0131\u015fmas\u0131 ve Hendek operasyonlar\u0131 sonras\u0131nda ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmet Sistemi s\u00fcrecinde “T\u00fcrk Milleti” olarak telaffuz edilmeye ba\u015fland\u0131. T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n hakl\u0131 olarak tepki g\u00f6sterdi\u011fi AB \u00fclkelerinin \u00e7o\u011funda, cami say\u0131s\u0131 giderek art\u0131yor ve her birinde belli desibel aral\u0131klar\u0131nda ezan sesi duyulabiliyorken bile “Ezan\u0131 susturamayacaklar!” ifadesinin adresi de hep mu\u011flak kald\u0131. Rabia i\u015fareti de, M\u0131s\u0131r\u2019daki siyasi durum darbeci lehine durulunca, “tek millet, tek bayrak, tek devlet ve tek vatan” s\u00f6ylemine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ki bunlar zaten cumhuriyetimizin kurulu\u015f de\u011ferlerini te\u015fkil ediyorlar.<\/p>\n

AK Parti i\u00e7indeki dinamik zihniyet odaklar\u0131nca, on y\u0131llarca ve hatta cumhuriyet tarihi boyunca i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda canl\u0131 tuttu\u011fu de\u011ferlerin “devlet ve millet” hayat\u0131na, hukuk ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler sistemiyle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilemeyece\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bunun, di\u011fer baz\u0131 destek\u00e7i kesimlerce de istenmedi\u011finin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen h\u00e2l\u00e2 halktan destek bulmas\u0131, muhalefetin yetersizli\u011finden ve g\u00fcven verememesinden de kaynaklanmaktad\u0131r. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmet Sistemi de sistemin \u00f6zelli\u011fi ve zorlamas\u0131n\u0131n beklenen sonucu olarak, AK Parti\u2019nin \u015fans\u0131n\u0131 artt\u0131rmaktad\u0131r (ikiden birini se\u00e7me-tercih durumu).<\/p>\n

Geleneksel, “dini ve mill\u00ee de\u011ferler” olarak ifade edilen ve geni\u015f orta tabakan\u0131n h\u00e2l\u00e2 ba\u015fl\u0131ca de\u011ferler sistemini olu\u015fturan k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin de\u011fi\u015fimi yava\u015f olmaktad\u0131r. CHP muhafazak\u00e2r de\u011ferlere \u0131l\u0131ml\u0131 yakla\u015f\u0131r bir s\u00f6ylemde olsa da muhafazak\u00e2r kesim buna ihtiyatla yakla\u015fmaktad\u0131r. Ancak yava\u015f da olsa de\u011ferler sistemi ve k\u00fclt\u00fcr de de\u011fi\u015fir. Baz\u0131 ayd\u0131nlar “T\u00fcrk\u00e7e diye bir dil neredeyse kalmayacak.” diye kayg\u0131lansalar da T\u00fcrk\u00e7e’nin geli\u015fmesi gibi de\u011ferler sistemi ve k\u00fclt\u00fcr de de\u011fi\u015ferek geli\u015fmektedir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de siyasette, de\u011ferler sistemi bak\u0131m\u0131ndan, bir bo\u011fulma durumu hakimdir. Yap\u0131lan kamuoyu yoklamalar\u0131nda AK Parti’nin halen en yak\u0131n rakibinin en az 10 puan \u00f6n\u00fcnde olmas\u0131, di\u011fer bile\u015fenler yan\u0131nda, muhalefetin de\u011ferler sistemine halk\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n g\u00fcveninin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ger\u00e7ek\u00e7i olmayan, dar ideolojik kabullerde s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da i\u015faretidir. Bu durum, T\u00fcrkiye\u2019de ciddi muhalefet sorununun en belirgin g\u00f6stergesidir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de siyaset, g\u00fcn\u00fcbirlik siyaset anlam\u0131nda \u00e7ok hareketli olsa da stratejik siyaset bak\u0131mdan donukla\u015fm\u0131\u015f, durgunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, ayd\u0131nlar, akademisyenler, teorisyenler ve siyaset\u00e7iler kitleleri harekete ge\u00e7irecek, mevcut duruma alternatif olabilecek k\u00f6kl\u00fc de\u011ferler sistemi aray\u0131\u015flar\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen \u00e7\u0131k\u0131\u015f g\u00f6sterememektedirler. Belki de ta\u015fma \u00f6ncesi bir doygunluk, dolgunluk ve birikim h\u00e2line gelinememi\u015ftir.<\/p>\n

Kendinden \u00f6nceki siyasetin ve iktidarlar\u0131n birikimlerini ve tecr\u00fcbelerini, iktidar\u0131n\u0131n ilk d\u00f6neminde kendi anlay\u0131\u015f\u0131 ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftirebilmi\u015f, daha ger\u00e7ek\u00e7i olan AK Parti art\u0131k ayn\u0131 ivmeyi s\u00fcrd\u00fcrememektedir.<\/p>\n

Kurumla\u015fm\u0131\u015f ak sa\u00e7l\u0131lar; sohbet gruplar\u0131nda \u015fekillenmi\u015f din merkezli, hamaset y\u00fckl\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015fler ve \u00d6mer aray\u0131\u015flar\u0131 ile “\u00fcstattan \u015fiirler”, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ihtiya\u00e7lar\u0131na, belli kesimler d\u0131\u015f\u0131nda, hitap etmemektedir. “\u00dcmmeti b\u00f6lme\u2026, vebal alt\u0131nda kalma” uyar\u0131lar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, belli bir kesim d\u0131\u015f\u0131nda, ne kadar i\u00e7 titretir s\u00f6ylemlerdir?<\/p>\n

AK Parti ve muhalefet siyasetinde de\u011ferler de\u011fi\u015fimi\u00a0 \u00a0<\/strong><\/h2>\n

T\u00fcrkiye\u2019de cumhuriyetin kurulu\u015fundan beri siyasetin iki ana ak\u0131m\u0131 olmu\u015ftur. Laiklikle fazlaca sorunu olmayan ana ak\u0131m milliyet\u00e7i-muhafazak\u00e2r siyaset, son 70 y\u0131ld\u0131r siyasette bask\u0131n konumdad\u0131r. AK Parti de, asl\u0131nda T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n yar\u0131dan fazlas\u0131n\u0131n d\u00e2hil edilebilece\u011fi bu geni\u015f de\u011ferler \u00e7er\u00e7evesindeki insanlar\u0131n onay\u0131n\u0131 ve deste\u011fini almaya y\u00f6nelmi\u015ftir. Ancak de\u011ferler kendisinin tecr\u00fcbeleriyle, kendisi taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilme ve geli\u015ftirilme e\u015fi\u011finde hassas bir denge durumuna gelmi\u015ftir. Muhalefet AK Parti’ye kar\u015f\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 ve birlikte, \u00e7o\u011funlu\u011fun h\u00e2kim de\u011ferlerini temsilde yetersiz olsa da, AK Parti’nin kendilerini etkiledi\u011fi kadar kendileri de AK Parti’yi etkilemektedirler. Bir ba\u015fka ifadeyle, taraflar kendi tabanlar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131 tutmaya y\u00f6nelik, siyaseten keskin s\u00f6ylemler i\u00e7inde olsalar da, toplumsal de\u011ferlerin sosyok\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde yak\u0131nla\u015fmas\u0131, de\u011fi\u015fimi ve kabul\u00fc ya\u015fanmaktad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de dini, siyaset-devlet-toplum ortak alan\u0131ndan bireysel alana \u00e7ekme ile devlet ve toplum hayat\u0131na kurumsal olarak yedirme ve yerle\u015ftirme kavgas\u0131 \u00f6rt\u00fcl\u00fc olarak yeni bir a\u015famada seyretmektedir. T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n \u00f6nemli orandaki k\u0131sm\u0131n\u0131n, laikli\u011fin ilk akla gelen ve anla\u015f\u0131lan yayg\u0131n anlam\u0131yla bir sorunu olmasa da laikli\u011fin, sek\u00fclerli\u011fin kavramsal anlam\u0131 ile toplum ve devlet hayat\u0131nda nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fi, farkl\u0131 do\u011frultulardaki ayd\u0131n \u00e7evrelerin h\u00e2l\u00e2 temel tart\u0131\u015fma alan\u0131 durumundad\u0131r.<\/p>\n

De\u011ferler idealizmi belagat ve retorikte devam etse de, \u00e7ekirdek grubun uzant\u0131lar\u0131 olan ikinci nesilde iktidar f\u0131rsat\u0131n\u0131 d\u00fcnyevi kazan\u0131mlara ve birikimlere \u00e7evirme devam etmekte. De\u011ferler sisteminin h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131 oranda onaylanmas\u0131ndan ziyade k\u0131smen ba\u015fkanl\u0131k sisteminin zorlamas\u0131ndan; k\u0131smen muhalefetin yetersizli\u011finden, g\u00fcven ve umut verememesinden; k\u0131smen de \u00f6nceki d\u00f6nemlerdeki uygulamalar\u0131n\u0131n halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funca onaylanmas\u0131, pop\u00fclist siyaset tarz\u0131 ve liderlik \u00f6zellikleri ile \u00e7evremizdeki ve d\u00fcnyadaki konjonkt\u00fcrel durumdan istifadeyle AK Parti bir se\u00e7im daha kazanabilir. Bu iki y\u00f6nl\u00fc ama her biri \u00e7ok bile\u015fenli olabilir: Biri, se\u00e7menin belirsizli\u011fe kar\u015f\u0131 denenmi\u015fi tercih etmesi, di\u011feri de muhalefetin yetersizli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda yine tercih edilebilir durumunu korumas\u0131. AK Parti’nin, \u00f6teden beri ald\u0131\u011f\u0131 h\u0131zla ilerleyen araban\u0131n, vitesi bo\u015fa al\u0131nd\u0131ktan sonra da belli bir mesafe almas\u0131 gibi bir s\u00fcre daha ilerlemeye devam edece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. AK Parti’nin ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu sosyal yard\u0131m konusunda, ana muhalefet partisi liderinin “Bizim iktidar\u0131m\u0131zda, hi\u00e7bir \u00e7ocuk yata\u011fa a\u00e7 girmeyecek.” ifadesi \u00e7ok s\u0131radan, ideolojik ve yavan kalmaktad\u0131r. Halk bilincinde a\u00e7l\u0131k ile refah talebi aras\u0131ndaki fark gayet a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ana muhalefetin bir s\u00fcredir T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun i\u00e7inde bulundu\u011fu de\u011ferler yelpazesine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131, yak\u0131nl\u0131k ve yatk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde olmas\u0131 da g\u00f6zlenmektedir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de yurtta\u015flar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00e7ok k\u00f6t\u00fclerle az k\u00f6t\u00fcler aras\u0131nda bir tercih durumunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 hissetmektedirler. Oysa T\u00fcrkiye, siyaset yelpazesinde “iyi, daha iyi, \u00e7ok iyi ve en iyi” aras\u0131nda siyasi tercih potansiyeline; insan kaynaklar\u0131 kapasitesine, de\u011ferler ve d\u00fc\u015f\u00fcnce kapasitesine sahiptir. Bu seviyenin gereken \u00f6n bile\u015fenleri ak\u0131l, bilim ve ahlak (etik) ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f \u00e7a\u011fda\u015f de\u011ferlerdir: Devlet ile toplum aras\u0131nda g\u00fcven, adalet ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe dayal\u0131 bir denge ve \u00e7a\u011fda\u015f ekonomik geli\u015fimcilik, marjinal-fanatikler d\u0131\u015f\u0131ndaki herkesin beklentisidir. Ancak T\u00fcrkiye\u2019nin co\u011frafi, tarihsel ve jeostratejik-jeopolitik durumunun \u00f6zellikleri, devlet ve millet akl\u0131ndan asla \u00e7\u0131kar\u0131lamayacak bile\u015fenlerdir.<\/p>\n

Siyasi kurumla\u015fma uzun ve zahmetli bir s\u00fcre\u00e7tir. Kurumsal siyasi yap\u0131lar T\u00fcrkiye\u2019nin de\u011ferleridir. Bu yap\u0131lar yenilenerek, de\u011fi\u015ferek, d\u00f6n\u00fc\u015ferek T\u00fcrkiye\u2019nin gelecek in\u015fas\u0131nda yer alabilirler. Baz\u0131 siyasi hareketlerin \u00fclkeye maliyeti y\u00fcksek olsa da siyasaya m\u00fcktesebat olarak katk\u0131da bulunurlar. AK Parti’nin varl\u0131\u011f\u0131 da asl\u0131nda muhafazak\u00e2r-din\u00ee siyasetin ge\u00e7mi\u015fteki ba\u015far\u0131l\u0131 olmayan denemelerinden dersler al\u0131narak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f denebilir. Her siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncenin bir siyasi parti olarak var olmas\u0131 da her ne kadar \u00e7ok par\u00e7al\u0131 ve siyasi istikrars\u0131zl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclseler de, T\u00fcrkiye i\u00e7in bir kazan\u00e7t\u0131r. En az\u0131ndan kimlerin, hangi motivasyonlarla, nerelerde durduklar\u0131 belli olur. Bu durum yeni \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 bulmak bak\u0131m\u0131ndan da siyasan\u0131n \u00f6n\u00fcnde haz\u0131r “b\u00fcy\u00fck veri” (big data) olarak bulunmu\u015f olur.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de sol daha ziyade ideolojik ayr\u0131\u015fmalarla karakterize olagelmi\u015f, ayr\u0131 siyasi partiler olarak da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Son y\u0131llarda CHP\u2019de konsolide olmu\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedirler. \u0130slamc\u0131 gelenek ise ideolojik, fikr\u00ee ayr\u0131\u015fma yerine a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilemeyen, d\u0131\u015fa kapal\u0131 cemaat pratiklerinde kalm\u0131\u015f; yine de merkez sa\u011f-muhafazak\u00e2r kitle partilerinde varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015fler ve sonralar\u0131 Mill\u00ee G\u00f6r\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slamc\u0131lar\u0131n siyasi parti olarak ayr\u0131\u015fmalar\u0131 (birka\u00e7 marjinal parti d\u0131\u015f\u0131nda) ilk defa AK Parti’nin Saadet Partisi’nden ayr\u0131lmas\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Son zamanlarda da AK Parti’den ayr\u0131lanlar kendi partilerini kurmu\u015flard\u0131r. \u0130lgin\u00e7 olan ise bu siyasi hareketler, yaz\u0131l\u0131 metinlerinde ve resmi s\u00f6ylemlerinde “\u0130slamc\u0131” olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylememi\u015flerdir. Ancak eylemleri ve g\u00fcndelik s\u00f6ylemleriyle \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrekli ihsas etmi\u015flerdir. Kamuoyunca \u0130slamc\u0131 olduklar\u0131 bilinen ve bu g\u00f6r\u00fc\u015f ve gelenekten gelenlerin son yirmi y\u0131l i\u00e7inde ayr\u0131lmalar\u0131 asl\u0131nda kendi i\u00e7inde t\u0131kanma, donma ve durgunla\u015fman\u0131n da ifadesidir. Bir yandan eski cemaat, sohbet gelene\u011fini s\u00fcrd\u00fcremeyecek kadar a\u00e7\u0131ld\u0131lar; di\u011fer yandan temel ald\u0131klar\u0131 ve temel sand\u0131klar\u0131 de\u011ferleriyle daha fazla yol alamayacaklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slamc\u0131-dinci yakla\u015f\u0131mlar, AK Parti’nin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 alandan yararlanarak, giderek sesleri daha fazla \u00e7\u0131ksa da ne \u00e7a\u011fda\u015f ve tutarl\u0131 fikr\u00ee harekete evrilebilecek, ne de sosyal bask\u0131 olu\u015fturabilecek durumda olamazlar. Onlar\u0131n toplum nezdinde alanlar\u0131 t\u00fcmden darald\u0131, kendileri daraltt\u0131lar. Sosyal medyada dola\u015f\u0131mda olup \u015feriat isteyen, halifelik isteyen ya da tuhaf ba\u015fka s\u00f6ylem ve eylemlerde bulunan s\u00f6z, video vs.ye duyulan tepki de kar\u015f\u0131tlar\u0131n abart\u0131s\u0131ndan \u00f6te bir \u015fey de\u011fildir (Belki de AK Parti’ye kar\u015f\u0131 toplumu ve duyarl\u0131 kitleleri provoke edici uygulamalard\u0131r ki bu t\u00fcr hareketler uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olamazlar ve bir s\u00fcre sonra kimler taraf\u0131ndan ve ne ama\u00e7la yap\u0131ld\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar.).<\/p>\n

AK Parti iktidar\u0131n\u0131n de\u011ferleri b\u00f6lge \u00fclkelerinde umdu\u011fu yank\u0131y\u0131 yaratmad\u0131<\/strong><\/h2>\n

“\u0130slami-muhafazak\u00e2r-demokrat” olup laiklikle de bar\u0131\u015f\u0131k bir siyasi hareket olarak \u00e7evre \u00fclkelere model olarak \u00f6nerilen AK Parti h\u00fckumetinin zaman i\u00e7inde, konjonkt\u00fcrel olarak, \u00e7evre \u00fclkelerdeki y\u00f6netimlerle ve liderliklerle aras\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Bu durumda, T\u00fcrkiye\u2019nin mill\u00ee \u00e7\u0131karlar\u0131 ve bekas\u0131n\u0131n gereklili\u011fi yan\u0131nda AK Parti’nin ideolojik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n di\u011fer \u00fclkelerdeki h\u00e2kim g\u00fc\u00e7lerce “m\u00fcdahale” olarak g\u00f6r\u00fclmesi etkili oldu. B\u00f6lge \u00fclkelerindeki hareketleri y\u00f6netmekte zorlanmaya ba\u015flad\u0131, onlar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na da T\u00fcrkiye\u2019yi ortak durumuna soktu. PKK sorununu kolayca \u00e7\u00f6zebilece\u011fini sanm\u0131\u015f ancak talebin demokratikle\u015fme ve b\u00f6lgesel kalk\u0131nman\u0131n \u00f6tesinde T\u00fcrk Devleti ve \u00fclkesinin birli\u011fine y\u00f6nelik oldu\u011funu anlam\u0131\u015ft\u0131r. Say\u0131lar\u0131 4 milyonu a\u015fan s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 ve g\u00f6\u00e7men n\u00fcfusunun mill\u00ee k\u00fclt\u00fcre, ekonomiye, g\u00fcvenli\u011fe ve sosyolojik dokuya y\u00fck\u00fc; son zamanlarda fazlaca dile dolanmasa da “ensar”, “muhacir”, “misafir” s\u00f6ylemleriyle ge\u00e7i\u015ftirilemeyecek boyut ve derinlikte sorunlar olarak duruyor. \u00c2deta can havliyle \u00fcretilen politik manevralar ve taktikler,\u00a0yak\u0131nlarda s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131 Avrupa kap\u0131lar\u0131na y\u0131\u011fma ve AB\u2019yi k\u0131st\u0131rma refleksi de yanl\u0131\u015f stratejiyi d\u00fczeltmeye yetmedi.<\/p>\n

\u00d6zellikle AB \u00fclkelerinin liderleri her ne kadar T\u00fcrk halk\u0131ndan ve AK Parti’den tepkiyi hak etseler de liderinin “Ey\u2026” ile ba\u015flayan hitaplar\u0131ndan g\u0131na gelmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019nin en az\u0131ndan anla\u015fma metinleriyle te\u015fvik ve tahkim edilmi\u015f m\u00fcttefiklerinde bile AK Parti liderine kar\u015f\u0131 bir yorgunluk ve b\u0131kk\u0131nl\u0131k olu\u015fmu\u015ftur. AB \u00fclkelerinde, AK Parti’nin muhafazak\u00e2r-demokratl\u0131ktan, temsili demokrasiden otokrasiye do\u011fru kayd\u0131\u011f\u0131, liderinin de giderek otoriterle\u015fti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir anlay\u0131\u015f yerle\u015ftirilmeye ve T\u00fcrkiye AB ba\u011flam\u0131ndan kopar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bir ara, “Erdo\u011fans\u0131z AK Parti” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de dillendirilmi\u015ftir. Erdo\u011fan\u2019dan kurtulma y\u00f6n\u00fcnde Gezi olaylar\u0131yla t\u0131rmand\u0131r\u0131lan s\u00fcre\u00e7 nihayet Fetullah\u00e7\u0131larca darbe giri\u015fimine kadar gidebilmi\u015ftir. Bu s\u00fcre\u00e7 T\u00fcrk halk\u0131 \u00fczerinde derin izler b\u0131rakm\u0131\u015f ve fakat d\u0131\u015f m\u00fcdahale ve y\u00f6nlendirmelere tepki olarak AK Parti’ye tevecc\u00fch\u00fcn kap\u0131lar\u0131n\u0131 tekrar a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r AK Parti zihniyeti, icras\u0131 ve liderli\u011fi; \u00f6zellikle baz\u0131 AB \u00fclkelerinin kendi ortak de\u011ferleri \u00fczerine y\u00fckselen yeni bir t\u00fcr milliyet\u00e7ilik dalgas\u0131yla da k\u00f6p\u00fcren, giderek artan “\u0130slamofobi’nin” as\u0131l \u00f6znesi durumunda sunuldu\u011fu g\u00f6zlenmektedir. Avrupa\u2019da \u00f6teden beri s\u00fcregelen “T\u00fcrk” ile “M\u00fcsl\u00fcman” \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n ayn\u0131l\u0131\u011f\u0131, AK Parti iktidar\u0131n\u0131n s\u00f6ylemleriyle de havaland\u0131r\u0131larak, T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 “\u0130slamofobi” kavram\u0131yla \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f bir “T\u00fcrkofobi’ye” y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/p>\n

AK Parti son y\u0131llarda \u00e7\u0131kar\u0131lan derslerle ABD, Rusya, AB, bir\u00e7ok Arap devletleri, \u0130srail ve hatta \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lge \u00fclkeleriyle ilgili \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019yi tehdit edici mahiyetini de g\u00f6rerek Kuzey Irak, Kuzey Suriye, Bat\u0131 Libya, Do\u011fu Akdeniz\u2019de bir toparlanma i\u00e7ine girdi. T\u00fcrk savunma sanayisindeki geli\u015fmeler ile FET\u00d6 unsurlar\u0131n\u0131n sivil ve askeri b\u00fcrokrasiden, \u00f6zellikle emniyet ve askeri kurumlardan ay\u0131klanmas\u0131 AK Parti iktidar\u0131na k\u0131smen bir \u00f6zg\u00fcven ve esneklik vermektedir. T\u00fcrkiye\u2019den rahats\u0131z olan b\u00f6lge \u00fclkeleri ile b\u00f6lgeyi h\u00fck\u00fcmranl\u0131k alan\u0131 olarak g\u00f6ren b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler, son zamanlarda Yunanistan\u2019\u0131 ko\u00e7 ba\u015f\u0131 olarak ortaya s\u00fcr\u00fcyorlar. Fransa ile Birle\u015fik Arap Emirlikleri T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcney denizlerinde, T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6zda\u011f\u0131 anlam\u0131nda ortak askeri tatbikat yapabildiler. BAE\u2019nin b\u00f6lgede, her yerde ve f\u0131rsatta T\u00fcrkiye\u2019nin kar\u015f\u0131s\u0131nda olmaya cesaret etmesi, niyetinde yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131ndand\u0131r. Yunanistan konjonkt\u00fcrel ve tarih\u00ee f\u0131rsat\u00e7\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131yla durumdan istifade etmeye yelteniyor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lgesinde yaln\u0131zl\u0131k i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131n telafisi, b\u00f6lge \u00fclkeleriyle tekrar dostluk ve kom\u015fuluk ili\u015fkileri geli\u015ftirilmesi uzun y\u0131llar alacakt\u0131r. En az\u0131ndan 100-150 y\u0131ll\u0131k yak\u0131n tarihte T\u00fcrkiye, \u0130ran ve M\u0131s\u0131r, aralar\u0131ndaki ili\u015fkileri fazlaca germeden s\u00fcrekli bir rekabet i\u00e7inde olmu\u015flard\u0131r. B\u00f6lge \u00fclkelerinin y\u00f6netimleri T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ne hep ihtiyatl\u0131 davranm\u0131\u015flar, “elini verince kolunu kurtaramama” endi\u015fesi duymu\u015flar veya kamuoylar\u0131nda b\u00f6yle bir alg\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Y\u0131llar\u0131n ezikli\u011finin sorumlusu olarak da Osmanl\u0131’y\u0131 ve devam\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fckleri T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’ni sorumlu tutan bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7inde olmu\u015flard\u0131r. Vatanda\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oranda “M\u00fcsl\u00fcman” olmas\u0131, durumu asla de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir. Bu genel g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc ifade etmemizin sebebi, din\u00ee de\u011ferler sisteminin ve T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131nda siyasal \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde etkisinin s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu vurgulamakt\u0131r.<\/p>\n

AK Parti bir zamanlar, AB liderleri ve ABD y\u00f6netimince din-devlet-siyaset ili\u015fkileri ile demokrasi bak\u0131m\u0131ndan \u0130slam \u00fclkelerine model olarak g\u00f6sterilmekteyken, sonradan kendini “de\u011ferli yaln\u0131zl\u0131k” i\u00e7inde buldu. AK Parti, B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi’nin (BOP-Greater Middle East), b\u00f6lge \u00fclkelerine demokrasi ve demokratik y\u00f6netimler getirme ad\u0131 alt\u0131nda ba\u015fka ama\u00e7lar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u0130srail\u2019in g\u00fcvenli\u011fi yan\u0131nda as\u0131l hedeflerden birinin de T\u00fcrkiye oldu\u011funu ge\u00e7 anlad\u0131. AK Parti, ba\u015flarda BOP\u2019ta, T\u00fcrkiye\u2019nin laik, muhafazak\u00e2r-demokrat ve M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fiyle b\u00f6lge \u00fclkelerinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde liderlik edebilece\u011fi zehab\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika \u00fclkelerinde, “Arap Bahar\u0131” (Arab Springs) ad\u0131yla an\u0131lan hareketlerde AK Parti’nin \u0130slamc\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015fle ve a\u00e7\u0131k\u00e7a M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fleri (\u0130hvan-\u0131 Muslimin) desteklemesi bu \u00fclkelerdeki y\u00f6netimlerle ba\u011f\u0131n\u0131 kopard\u0131. Bu durum, din\u00ee-ideolojik tabanl\u0131 politika stratejisinin uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde ger\u00e7ek\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir defa daha g\u00f6sterdi. Arap Birli\u011fi de asl\u0131nda bir siyasi \u00fcmmet birli\u011finden \u00e7ok dil, k\u00fclt\u00fcr, co\u011frafya ortakl\u0131\u011f\u0131\u2026 durumundad\u0131r.<\/p>\n

De\u011ferler sisteminde geni\u015flemeden derinle\u015fme <\/strong><\/h2>\n

T\u00fcrkiye\u2019de “dinin siyasalla\u015fmas\u0131”, “siyasi dincilik”, “dinin siyasete alet edilmesi”; “siyasetin, belli bir din anlay\u0131\u015f\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle devletin kurumlar\u0131n\u0131 ve i\u015fleyi\u015fini de\u011fi\u015ftirme ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme ideolojisini benimsemesi”; “devletin belli bir din anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 referans almas\u0131 ve toplumda egemen k\u0131lma ideolojisini benimsemesi” ile sorunun “dinin kendisinde mi(?)”, “kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f dinde mi (?)”, “din adamlar\u0131 ve ba\u011fl\u0131lar\u0131nca olu\u015fturulan din\u00ee-k\u00fclt\u00fcrel anlay\u0131\u015f ve uygulamada m\u0131(?)” sorular\u0131n\u0131n gelecekte de tart\u0131\u015f\u0131lacak geni\u015f alan olaca\u011f\u0131 belli.<\/p>\n

Sosyal ger\u00e7eklik olarak din i\u00e7inde devlet ve siyaset kuram\u0131, tasavvuru ve ideolojisi oldu\u011fu gibi; hem devlet i\u00e7inde din ve siyaset kuram\u0131, tasavvuru ve ideolojisi hem de siyaset i\u00e7inde din ve devlet kuram\u0131, tasavvuru ve ideolojisi vard\u0131r.<\/p>\n

Din, devlet ve siyaset kurumlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan beri, bug\u00fcn Bat\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan \u00fclkelerde bile, biri di\u011ferinden ayr\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar olarak var olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu dar alanda \u00fclkeler aras\u0131nda \u00e7ok farkl\u0131 derinlikler geli\u015fti ki bu derinlikler de \u00fclkelerin k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetleri ile toplam g\u00fc\u00e7lerinde s\u0131ralanmalar\u0131n\u0131n g\u00f6stergeleri.<\/p>\n

AK Parti’nin de\u011ferlerinin bu ba\u011flamda kendimize, insanl\u0131\u011f\u0131n ve hassaten “\u0130slam \u00e2leminin” ortak gelece\u011fine nas\u0131l ve ne kadar bir m\u00fcktesebat katk\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 ancak onlarca y\u0131l sonra ortaya \u00e7\u0131kabilecektir.<\/p>\n

Toplumlarda a\u011f\u0131rl\u0131k, etkinlik ve \u00f6ncelik tarihsel s\u00fcre\u00e7te birine y\u00fcklense de aralar\u0131ndaki ili\u015fki s\u00fcregelmi\u015ftir. \u00c7a\u011fda\u015f demokratik toplumlarda, devletlerde bile yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 erklerinin kurumsal ve uygulama boyutlar\u0131nda da ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu asl\u0131nda insanl\u0131\u011f\u0131n da seyridir.<\/p>\n

AK Parti laikli\u011fi, herkesin din\u00ee inanc\u0131n\u0131 serbest\u00e7e ya\u015fayabilmesi, din\u00ee kurumlar\u0131n\u0131 olu\u015fturabilmesi ve s\u00fcrd\u00fcrebilmesi olarak ifade etse de bunun o kadar basit, y\u00fczeysel bir konu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da anlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, toplumda farkl\u0131 hukuk sistemleri gerektirmektedir ki g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda bu hi\u00e7bir \u00fclkede uygulanabilir de\u011fildir. Resm\u00ee ad\u0131 \u0130slam olan ve \u015feriatle y\u00f6netildiklerini iddia eden devletlerde bile durum kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve \u00e7eli\u015fkiler yuma\u011f\u0131 olarak ortadad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki kitlesel sosyal \u00e7alkant\u0131 ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011fu \u0130slam \u00fclkeleri, Sahra Alt\u0131 Afrika, G\u00fcneydo\u011fu Asya ve Latin Amerika \u00fclkelerindedir. Latin Amerika d\u0131\u015f\u0131ndaki bu \u00fclkelerde ise sorunun en \u00f6nemli kaynaklar\u0131ndan birisi din eksenidir.<\/p>\n

\"\"

Macron’un, ya\u015fanan patlama sonras\u0131 Beyrut ziyareti (Foto\u011fraf AA)<\/p><\/div>\n

Beyrut\u2019taki patlaman\u0131n ard\u0131ndan L\u00fcbnan\u2019\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, \u00fclkenin din\u00ee ve sekter yap\u0131lanmas\u0131 ve bunun anayasa ile de tahkim edilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n \u00fclkeyi nas\u0131l bir \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe, yolsuzlu\u011fa ve t\u00fckenmi\u015fli\u011fe s\u00fcr\u00fckledi\u011fini hat\u0131rlad\u0131m. Yeti\u015fkin n\u00fcfus i\u00e7inden, sokakta ve ula\u015f\u0131labilir olan, k\u0131smen sek\u00fcler ve \u00e7e\u015fitli Hristiyan inanc\u0131ndan, 62 bin ki\u015finin (genel yeti\u015fkin n\u00fcfusun %2, Beyrut yeti\u015fkin n\u00fcfusunun %4 kadar\u0131) Fransa\u2019n\u0131n himayesi i\u00e7in imza vermesi; \u00fclke i\u00e7in utan\u00e7 olmaktan ba\u015fka, \u00fczerinde ciddiyetle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir durumdur. Hizbullah en g\u00fc\u00e7l\u00fc yeknesak (uniform) te\u015fkilatlanm\u0131\u015f kitleyi olu\u015ftursa da halk b\u0131km\u0131\u015f durumdad\u0131r. K\u0131sacas\u0131 din\u00ee, etnik ve sekteryan temeller \u00fczerine in\u015fa edilecek bir devlet d\u00fczeni i\u015flemiyor, uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olam\u0131yor. Benzeri bir analoji Irak ve Suriye i\u00e7in de yap\u0131labilir.<\/p>\n

AK Parti a\u015f\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kendi de\u011ferler sisteminden ve buna ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen d\u0131\u015f politikas\u0131ndaki yanl\u0131\u015f \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinden ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131, d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 militarizmle destekleyerek dengeleme durumunda. Son 40 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede yava\u015f yava\u015f olu\u015fturulan mill\u00ee savunma kavram\u0131 (national defence concept) ve ara\u00e7lar\u0131 son y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019nin elini taktiksel ve orta vadeli stratejik d\u00fczeyde g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Taktiksel savunma ara\u00e7lar\u0131ndaki geli\u015fme, diplomasinin ba\u015fl\u0131ca destekleyicisi durumundad\u0131r. AK Parti Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmet Sistemi’ndeki ciddi sorunlar\u0131 da g\u00f6rm\u00fc\u015f ancak sistemi t\u00fcm potansiyeliyle denemede kararl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmektedir. Sistemden geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn geriye d\u00fc\u015f\u00fc\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 varsayd\u0131\u011f\u0131ndan, konuyu tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mamakta, saflar\u0131nda gedik olu\u015fturmamaya gayret etmektedir. \u00c7ok say\u0131daki sorunlar aras\u0131nda baz\u0131 i\u00e7 ve d\u0131\u015f sorunlar \u00f6ncelikli ve acil duruma geldi\u011finden k\u00f6kl\u00fc ve b\u00fcy\u00fck sistem sorunlar\u0131 \u00f6telenmek ve zamana b\u0131rak\u0131lmak durumunda kalm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n

Son olarak ifade etmek gerekir ki, T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek orandaki kesimi cumhuriyetin temel de\u011ferlerini benimsemi\u015f, i\u00e7selle\u015ftirmi\u015ftir ve onlarla sorunu yoktur. Demokrasi, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, insan haklar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, laiklik, sosyal devlet\u2026 alanlar\u0131nda tart\u0131\u015fmalar kavramlar\u0131n kendileriyle ilgili de\u011fil; iktidarlar\u0131n uygulamalar\u0131yla ya da muhalefetin s\u00f6ylem ve iddialar\u0131yla ilgilidir. Din esasl\u0131 devlet ve toplum d\u00fczeni marjinal bir anlay\u0131\u015f olarak kalmaktad\u0131r. D\u00fcnyada da ancak birka\u00e7 monar\u015fi ile yoksul ve geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerde dar kesimlerin zorba y\u00f6netimleriyle s\u00fcr\u00fcyor. AK Parti sosyolojik ve k\u00fclt\u00fcrel ger\u00e7eklikler olarak din\u00ee-muhafazak\u00e2r kesimlerle i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 s\u00f6ylemler ve eylemler i\u00e7inde olsa da \u00e7a\u011fda\u015f de\u011ferlere daha yak\u0131n bir kitle partisi ve siyasi hareket olma durumundad\u0131r. T\u00fcrk halk\u0131 siyasi partileri sadece de\u011ferler sistemine g\u00f6re de\u011fil di\u011fer bile\u015fenlere g\u00f6re de de\u011ferlendirmektedir.<\/p>\n

*mon chere: azizim, dostum, can\u0131m, tatl\u0131m<\/p>\n

Bu yaz\u0131n\u0131n birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne eri\u015fmek i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Din\u00ee ve ideolojik simgeler, sloganlar ve s\u00f6ylemler orta ya\u015f\u0131n alt\u0131ndakilerin d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyalar\u0131nda fazlaca bir dalgalanma yaratm\u0131yor. Din esasl\u0131 devlet ve toplum d\u00fczeni marjinal bir anlay\u0131\u015f olarak kalmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":11621,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,67],"tags":[78,293,48,982,1097,432,187],"yoast_head":"\nAK Parti\u2019yi kendi de\u011ferleri \u00fczerinden de\u011ferlendirmek: muhalefet ve b\u00f6lge \u00fclkeleri aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"AK Parti\u2019yi kendi de\u011ferleri \u00fczerinden de\u011ferlendirmek: muhalefet ve b\u00f6lge \u00fclkeleri aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Din\u00ee ve ideolojik simgeler, sloganlar ve s\u00f6ylemler orta ya\u015f\u0131n alt\u0131ndakilerin d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyalar\u0131nda fazlaca bir dalgalanma yaratm\u0131yor. Din esasl\u0131 devlet ve toplum d\u00fczeni marjinal bir anlay\u0131\u015f olarak kalmaktad\u0131r.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-10-07T16:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-10-06T09:53:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Degerler.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"550\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"20 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Degerler.jpg\",\"width\":1024,\"height\":550},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/\",\"name\":\"AK Parti\\u2019yi kendi de\\u011ferleri \\u00fczerinden de\\u011ferlendirmek: muhalefet ve b\\u00f6lge \\u00fclkeleri aras\\u0131nda kar\\u015f\\u0131la\\u015ft\\u0131rma - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2020-10-07T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-10-06T09:53:43+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/\",\"name\":\"AK Parti\\u2019yi kendi de\\u011ferleri \\u00fczerinden de\\u011ferlendirmek: muhalefet ve b\\u00f6lge \\u00fclkeleri aras\\u0131nda kar\\u015f\\u0131la\\u015ft\\u0131rma\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/9cab1674ef19853842c61a048cc221b7\"},\"headline\":\"AK Parti\\u2019yi kendi de\\u011ferleri \\u00fczerinden de\\u011ferlendirmek: muhalefet ve b\\u00f6lge \\u00fclkeleri aras\\u0131nda kar\\u015f\\u0131la\\u015ft\\u0131rma\",\"datePublished\":\"2020-10-07T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-10-06T09:53:43+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"devlet,Din,\\u0130slam,millet,siyasal islam,Siyaset,T\\u00fcrkiye\",\"articleSection\":\"S\\u0130YASET-TAR\\u0130H,TEHD\\u0130TLER\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ak-partiyi-kendi-degerleri-uzerinden-degerlendirmek-muhalefet-ve-bolge-ulkeleri-arasinda-karsilastirma\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/9cab1674ef19853842c61a048cc221b7\",\"name\":\"Mustafa \\u0130mir\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d45668f5d2e38d1f9787ffd629012b14?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Mustafa \\u0130mir\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11356"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/140"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11356"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11632,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11356\/revisions\/11632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11621"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}