{"id":11633,"date":"2020-10-09T19:30:00","date_gmt":"2020-10-09T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=11633&preview=true&preview_id=11633"},"modified":"2020-10-13T13:00:15","modified_gmt":"2020-10-13T10:00:15","slug":"karabagda-turk-dunyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/karabagda-turk-dunyasi\/","title":{"rendered":"Karaba\u011f\u2019da T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131"},"content":{"rendered":"

Ge\u00e7en hafta, bir sohbet grubunda Azerbaycan\u2019\u0131n i\u015fgal alt\u0131ndaki topraklar\u0131n\u0131 kurtarma operasyonu \u00fczerine beyin f\u0131rt\u0131nas\u0131 yapt\u0131k. Operasyonun gelece\u011fi, Rusya\u2019n\u0131n pozisyonu, Bat\u0131\u2019n\u0131n tutumu, T\u00fcrkiye\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131 ve hatta Ermenistan\u2019daki siyasi durum dahi konu\u015fuldu, masaya yat\u0131r\u0131ld\u0131, tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n

\u00dczerinde \u00f6nemle durulan konulardan biri \u0130ran meselesiydi. \u0130ran\u2019\u0131n Ermenistan taraf\u0131nda yer almas\u0131n\u0131n jeopolitik temelleri g\u00fcndeme getirildi. H\u00e2liyle konu G\u00fcney Azerbaycan\u2019a kayd\u0131. \u0130ran\u2019\u0131n Ermeni yanl\u0131s\u0131 tutumuna kar\u015f\u0131 G\u00fcney Azerbaycan\u2019daki tepkiler de\u011ferlendirildi. Tebriz ve Tahran\u2019daki g\u00f6steriler, g\u00f6sterilerde at\u0131lan sloganlar \u00fczerinde duruldu. G\u00fcney Azerbaycan\u2019da, Trakt\u00f6r futbol tak\u0131m\u0131n\u0131n ma\u00e7lar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen T\u00fcrkl\u00fck uyan\u0131\u015f\u0131, bu sefer iktidar\u0131 protesto eden g\u00f6sterilere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

\"\"

G\u00f6rsel kayna\u011f\u0131na buradan<\/a> ula\u015fabilirsiniz.<\/p><\/div>\n

Abdullah G\u00fcndo\u011fdu meseleyi T\u00fcrk Jeopoliti\u011fi ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla de\u011ferlendirdi. Hazar\u2019dan Balkanlara, K\u0131br\u0131s\u2019tan K\u0131r\u0131m\u2019a uzanan bir T\u00fcrk Jeopoliti\u011finin kendi ger\u00e7eklerini dayatmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. \u0130ktidarlar hangi d\u00fc\u015f\u00fcncede olursa olsun, T\u00fcrk Jeopoliti\u011fi, iktidarlar\u0131 sahan\u0131n ger\u00e7eklerine g\u00f6re hareket etmeye zorluyordu. Herkes bu konuda \u00e7e\u015fitli fikirler s\u00f6yledi. Bu s\u0131rada ben de fikirlerimi ifade ederek Hazar \u00f6tesini de g\u00fcndeme getirdim. Zaman zaman sosyal medyada heyecanl\u0131 baz\u0131 ki\u015filerin sessiz kald\u0131klar\u0131 gerek\u00e7esiyle Hazar \u00f6tesi T\u00fcrk Cumhuriyetlerine veryans\u0131n ettiklerine \u015fahit oldu\u011fumu, h\u00e2lbuki bu i\u015fin bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu, sab\u0131rs\u0131zl\u0131k etmemek gerekti\u011fini s\u00f6yledim. Bunlar\u0131 s\u00f6ylerken T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerinden \u00f6rnekler verdim. Bu \u00f6rnekleri bir yaz\u0131 h\u00e2linde bir araya toplamak, gidi\u015fat\u0131 g\u00f6rmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olacakt\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndan Azerbaycan’a destek<\/strong><\/h2>\n
\"\"

G\u00f6rsel kayna\u011f\u0131na buradan<\/a> ula\u015fabilirsiniz.<\/p><\/div>\n

\u00d6nce konunun a\u00e7\u0131lmas\u0131na sebep olan G\u00fcney Azerbaycan\u2019dan ba\u015flayal\u0131m ama konu \u00e7ok g\u00fcndemde oldu\u011fu ve herkes taraf\u0131ndan bilindi\u011fi i\u00e7in fazla \u00fczerinde durmayaca\u011f\u0131z. Yukar\u0131da da yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi ge\u00e7ti\u011fimiz hafta protestolar ger\u00e7ekle\u015fti ve hatta \u0130ran y\u00f6netimi bu protestolar\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc almak i\u00e7in biraz geri ad\u0131m atan bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. Yani eylemde olmasa da s\u00f6ylemde bir d\u00fczeltme ihtiyac\u0131 hissetti (\u0130lgili yaz\u0131 i\u00e7in buraya<\/a> t\u0131klay\u0131n\u0131z.).<\/p>\n

\u0130ran\u2019\u0131n bat\u0131s\u0131na ge\u00e7ersek, Irak T\u00fcrkmen Cephesi de Karaba\u011f konusunda ses verdi. Cephe Ba\u015fkan\u0131 Er\u015fat Salihi, sosyal medya hesab\u0131ndan deste\u011fini duyurdu ve birden \u00e7ok mesaj\u0131yla Kerk\u00fckl\u00fclerin Azerbaycan\u2019\u0131n yan\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6sterdi (\u0130lgili mesaj i\u00e7in buraya<\/a> t\u0131klay\u0131n\u0131z.).<\/p>\n

Daha bat\u0131ya gitti\u011fimizde, Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti de bu konuda sessiz kalmad\u0131. Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti Ba\u015fbakan\u0131 Ersin Tatar \u201cK\u0131br\u0131s T\u00fcrk Halk\u0131 her zaman hakl\u0131 m\u00fccadelesinde Azerbaycan\u2019\u0131n yan\u0131nda olmu\u015ftur, olmaya da devam edecektir. Yapt\u0131klar\u0131 asla Ermenistan\u2019\u0131n yan\u0131na k\u00e2r kalmayacak, Ermenistan eninde sonunda bu sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bedelini \u00f6deyecektir.\u201d<\/em> diyerek deste\u011fini ortaya koydu (\u0130lgili haber i\u00e7in buraya<\/a> t\u0131klay\u0131n\u0131z.).<\/p>\n

Rahmetli Rauf Denkta\u015f\u2019\u0131n dan\u0131\u015fman\u0131 Fikret Alasyal\u0131\u2019n\u0131n tabiriyle g\u00fcneydeki bir ye\u015fil adadan kuzeydeki bir ye\u015fil adaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin efsanevi lideri Mustafa Abd\u00fclcemil K\u0131r\u0131mo\u011flu, \u201cKaraba\u011f Azerbaycan\u2019\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.\u201d<\/em> a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131\u00a0(\u0130lgili a\u00e7\u0131klama i\u00e7in buraya<\/a> t\u0131klay\u0131n\u0131z.). Bilindi\u011fi \u00fczere K\u0131r\u0131m, yak\u0131n zamanda Rusya taraf\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez i\u015fgal edildi ve burada Rus i\u015fgal y\u00f6netimi h\u00e2l\u00e2 hukuksuz uygulamalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

Hazar\u2019\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ti\u011fimizde y\u00f6netimlerin sessizli\u011finin baz\u0131 jeopolitik gerek\u00e7eleri var. Buradaki devletler, sadece g\u00fc\u00e7l\u00fc kom\u015fular\u0131yla de\u011fil, kendi i\u00e7 kamuoylar\u0131n\u0131n Sovyet haf\u0131zalar\u0131yla da belli bir dengeyi g\u00f6zetmek zorundalar. Bu sebeple, buradaki kamuoylar\u0131na bakmak genel gidi\u015fat\u0131 g\u00f6rmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Burada ilk olarak Kazakistan\u2019a bakal\u0131m. Merkezi \u00c7ekya\u2019da olan ABD temelli Radio Liberty, sosyal medya hesab\u0131ndan Karaba\u011f meselesiyle ilgili Ermeni yanl\u0131s\u0131 bir haber yay\u0131mlad\u0131. Haber, Radyonun Kazak\u00e7a b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de yay\u0131mland\u0131. Sosyal medyada habere kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir tepki olu\u015ftu. Habere yorum yapan Kazak T\u00fcrk\u00fc kullan\u0131c\u0131lar, Karaba\u011f\u2019\u0131n Azerbaycan topra\u011f\u0131 oldu\u011funu belirttiler.<\/p>\n

\u00d6zbekistan\u2019a ge\u00e7ti\u011fimizde, burada da ayd\u0131nlardan d\u00fcnya kamuoyuna bir \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6zbekistan\u2019\u0131n \u00f6nde gelen ayd\u0131nlar\u0131 d\u00fcnya kamuoyuna yapt\u0131klar\u0131 bir \u00e7a\u011fr\u0131yla Azerbaycan\u2019a y\u00f6nelik ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n sona ermesi gerekti\u011fini vurgulad\u0131lar (\u0130lgili haber i\u00e7in buraya<\/a> t\u0131klay\u0131n\u0131z.).<\/p>\n

G\u00fcney Azerbaycan\u2019la ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z topluluklar \u00fczerinden k\u0131sa bir tur, bize T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelece\u011fini g\u00f6steriyor. Bug\u00fcnk\u00fc baz\u0131 ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fcnen beyanlar \u00fczerinden bir k\u0131r\u0131lganl\u0131k olu\u015fturmak, uyan\u0131\u015fa do\u011fru giden bu gidi\u015fat\u0131 yava\u015flatacakt\u0131r. Bunun yan\u0131nda T\u00fcrk Jeopoliti\u011finin etkisi sadece bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil.<\/p>\n

Herkesin bildi\u011fi haberleri de burada toparlayacak olursak; Ukrayna, Macaristan ve Pakistan bu konuda net bir \u015fekilde Azerbaycan\u2019\u0131n yan\u0131nda yer ald\u0131lar. Uluslararas\u0131 kurulu\u015flara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda T\u00fcrk Konseyi (T\u00fcrk Kene\u015fi) Genel Sekreteri 3 Ekim T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 G\u00fcn\u00fc i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada karde\u015f Azerbaycan ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc vurgusuyla yine deste\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Hat\u0131rlan\u0131rsa T\u00fcrk Konseyi, Temmuz ay\u0131nda da Ermeni sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0131nam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bunun yan\u0131nda sosyal medyada Gagauzlardan, Bulgaristan T\u00fcrklerinden, K\u0131rg\u0131zistan Cumhurba\u015fkan\u0131ndan ve G\u00fcrcistan\u2019dan destek geldi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde payla\u015f\u0131mlar bulunsa da bunlar\u0131 do\u011frulayamad\u0131m. Ama \u015fu ana kadar yukar\u0131da belirtilen do\u011frulanm\u0131\u015f haberler yeterli.<\/p>\n

\"\"

G\u00f6rselin kayna\u011f\u0131na buradan<\/a> ula\u015fabilirsiniz.<\/p><\/div>\n

T\u00fcrk Jeopoliti\u011finin \u00f6nemi ve T\u00fcrk Konseyi’nin kat etti\u011fi mesafe art\u0131yor<\/strong><\/h2>\n

Burada, bizim kamuoyunda T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafyan\u0131n bir de etki sahas\u0131n\u0131 g\u00f6rme imk\u00e2n\u0131na kavu\u015fuyoruz. Yani T\u00fcrk Jeopoliti\u011fi terimi, asl\u0131nda bir soydan ziyade jeopolitik bir ger\u00e7ekli\u011fi ifade ediyor. Burada mesele T\u00fcrk olup olmamak de\u011fil; ayn\u0131 b\u00f6lgede, benzer tarih\u00ee ge\u00e7mi\u015fi payla\u015fan halklar\u0131n farkl\u0131 milletlerden de olsalar ortak \u00e7\u0131karlar etraf\u0131nda birlikte hareket edebilmeleridir.<\/p>\n

Co\u011frafya \u00e7ok geni\u015f oldu\u011fu ve her \u00fclkenin problemi birbirinden farkl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in zaman zaman \u00e7e\u015fitli i\u00e7 \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 meydana gelebilir. Burada ak\u0131ll\u0131ca olan politika, ayn\u0131 jeopoliti\u011fi payla\u015fanlar\u0131n birbirlerinden \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz beklentide olmamalar\u0131d\u0131r.\u00a0 Bu yaz\u0131da dikkat \u00e7ekmek istedi\u011fim 1991\u2019den itibaren ba\u015flayan bir araya gelmelerin otuz y\u0131lda kendili\u011finden kat etti\u011fi mesafedir. Otuz y\u0131l, bir millet hayat\u0131n\u0131 bir kenara b\u0131rakal\u0131m, bug\u00fcnk\u00fc hayat s\u00fcreleriyle ortalama bir insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn yar\u0131s\u0131 bile de\u011fildir. Gere\u011finden fazla acelecilik s\u00fcreci h\u0131zland\u0131rmayaca\u011f\u0131 gibi akamete dahi u\u011fratabilir.<\/p>\n

\u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcz beklentiler yerine otuz y\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fenlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ba\u015fta T\u00fcrk Konseyi ve T\u00fcrksoy olmak \u00fczere T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ili\u015fkilerini s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131ran bir\u00e7ok uluslararas\u0131 organizasyon oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Burada \u00f6zellikle T\u00fcrk Konseyinin kurulu\u015f hik\u00e2yesi dahi gidi\u015fat\u0131 g\u00f6stermeye yetiyor (\u0130lgili yay\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in buraya<\/a> t\u0131klay\u0131n\u0131z.).<\/p>\n

T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n ileti\u015fimi kuvvetleniyor<\/strong><\/h2>\n

Bunlar resm\u00ee ili\u015fkiler, i\u015fin bir de halk ili\u015fkileri y\u00f6n\u00fc var. T\u00fcrkiye\u2019den gittik\u00e7e daha \u00e7ok insan T\u00fcrk Cumhuriyetlerine gidiyor. Bunlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu gitti\u011fi yerde uzun s\u00fcre kal\u0131yor. Bunun ters y\u00f6n\u00fcnde, T\u00fcrk Cumhuriyetlerinden insanlar\u0131n da turizm, e\u011fitim veya \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in gelmeyi hedefledikleri ana \u00fclkelerden biri T\u00fcrkiye.<\/p>\n

Cumhuriyetlerde T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esini konu\u015fan veya konu\u015famasa da anlayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 1991\u2019deki say\u0131n\u0131n y\u00fczlerce de\u011fil binlerce kat fazlas\u0131. Tersi de ge\u00e7erli. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de herhangi bir T\u00fcrk Cumhuriyetinin dilini konu\u015fan say\u0131s\u0131 yine ayn\u0131 nispette. Konu\u015famayan ama anlayanlar\u0131 dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu say\u0131 katlan\u0131yor.<\/p>\n

1991 \u00f6ncesinde T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131 T\u00fcrkler meselesi, sadece T\u00fcrkologlar\u0131n konusuyken g\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k bir\u00e7ok mesle\u011fin Cumhuriyetler aras\u0131 meslek birlikleri oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Art\u0131k i\u015f T\u00fcrkoloji’nin \u00e7ap\u0131n\u0131 kat be kat a\u015fm\u0131\u015f; turizm, t\u0131p, m\u00fchendislik gibi alanlarda i\u015f birlikleri geli\u015fmi\u015ftir. Otuz y\u0131lda kat edilen bu mesafe, bilin\u00e7li bir politika sonucu veya T\u00fcrkiye\u2019nin bir d\u0131\u015f politika tercihi de\u011fil, bir kendili\u011finden gidi\u015ftir. Elbette d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7eki\u015fme sahas\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek bu gidi\u015fin olmas\u0131n\u0131 istemeyen devletler de var ve onlar da bu gidi\u015fi g\u00f6r\u00fcyorlar. Onlar da bu gidi\u015fi tersine \u00e7evirmek i\u00e7in politikalar devreye koyacaklard\u0131r. Bunun da bilincinde olarak bu gidi\u015fi sekteye u\u011fratmamak ve m\u00fcmk\u00fcnse hafif dokunu\u015flarla bu gidi\u015fi desteklemek yerinde olur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kuvvetlenen ili\u015fkileri ve T\u00fcrk Jeopoliti\u011finin \u00f6nemini Karaba\u011f ile bir kez daha g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu ili\u015fkiler daha da kuvvetlenecek, yeter ki gere\u011finden fazla aceleci davranmayal\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":11692,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66,68,69],"tags":[54,765,1263,264,1533,1531,1532],"coauthors":[10],"class_list":["post-11633","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset-tarih","category-turkluk-turkculuk","category-yakin-cografya","tag-azerbaycan","tag-daglik-karabag","tag-guney-azerbaycan","tag-turk-dunyasi","tag-turk-jeopolitigi","tag-turk-kenesi","tag-turksoy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11633"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11633\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11672,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11633\/revisions\/11672"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11633"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=11633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}