{"id":11835,"date":"2020-11-13T19:30:00","date_gmt":"2020-11-13T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=11835&preview=true&preview_id=11835"},"modified":"2020-11-13T17:09:34","modified_gmt":"2020-11-13T14:09:34","slug":"mutareke-ve-surgun-hatiralari-serisi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/mutareke-ve-surgun-hatiralari-serisi-2\/","title":{"rendered":"M\u00fctareke ve s\u00fcrg\u00fcn hat\u0131ralar\u0131 serisi – 2"},"content":{"rendered":"
\"\"

Bekir A\u011fa B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Bu yaz\u0131, Ahmet A\u011fao\u011flu’nun “<\/em>M\u00fctareke ve S\u00fcrg\u00fcn Hat\u0131ralar\u0131” <\/em>kitab\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.
\n<\/em>Eser, Do\u011fu Kitabevi Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmenleri
\n<\/em>Ertan E\u011fribel ve Ufuk \u00d6zcan’\u0131n \u00f6zel izniyle kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n

<\/h2>\n

Tutuklamalar<\/strong><\/h2>\n

D\u00fcn Naciye Sultan’\u0131n ve veliaht\u0131n Dolmabah\u00e7e’deki daireleri Frans\u0131z zabitlerine verildi: \u0130\u015fgal ordusu ev zapt\u0131 hususunda seremoni yapm\u0131yorlar. Zabitler istedikleri evin -birka\u00e7 saat i\u00e7inde- teslimini talep ediyorlar; vermeyenler hem cerime ediliyor ve hem de zorla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yorlar. Ev sahibi evin e\u015fyas\u0131n\u0131 da terk etmekle m\u00fckelleftir!<\/p>\n

Ben, hastal\u0131\u011f\u0131m tamamen zail olmad\u0131\u011f\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kam\u0131yorum fakat d\u00fcn ak\u015fam bir miktar asker ve polis gelip geceyi bizim bah\u00e7ede ge\u00e7irdiler. Sebebi sorulunca i\u015fittiklerine g\u00f6re eve h\u0131rs\u0131z gelecekmi\u015f, bizi kurtarmak i\u00e7in gelmi\u015fler imi\u015f! Ben anlad\u0131m, lakin aileme sezdirmedim, ikinci g\u00fcn\u00fc bir h\u00fck\u00fcmet doktoru geldi, beni muayene etti, doktor hen\u00fcz odadan \u00e7\u0131kmakl\u0131\u011f\u0131m\u0131n tehlikeli oldu\u011funu yazd\u0131\u011f\u0131 halde kapal\u0131 bir araba ile ald\u0131lar ve beni Emin\u00f6n\u00fc’ndeki polise g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n

Polis M\u00fcd\u00fcr\u00fc Miralay Halil Bey’ dir. Beni nezaketle, h\u00fcrmetle kar\u015f\u0131lad\u0131. Tevkif edilecekler hakk\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olan resmi listede ismim olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve fakat ecnebilerin beni tutmak te\u015febb\u00fcs\u00fcnde olduklar\u0131n\u0131 ve binaenaleyh devletin \u015ferefini ve benim selametimi temin i\u00e7in celbedildi\u011fimi s\u00f6yledi. Bundan evvel iki defa \u0130tilaf ve H\u00fcrriyet\u00e7iler taraf\u0131ndan ayn\u0131 hile ve tezvir
\nile tevkif edilmi\u015f oldu\u011fumdan bu s\u00f6zlere tabii hi\u00e7bir k\u0131ymet vermedim; polis m\u00fcd\u00fcr\u00fc bu s\u00f6zleri s\u00f6yledikten sonra beni terk etti ve yandaki odaya girdi. Derhal odaya bir Frans\u0131z zabiti ile bir sivil girdiler. Frans\u0131z zabiti bana hitaben:<\/p>\n

– Siz misiniz A\u011fayef?
\n– Evet!<\/p>\n

Zabit tahakk\u00fcmane bir vaziyet alarak \u00e7irkin ve ma\u011frur bir sesle \u015fu s\u00f6zleri s\u00f6yledi:<\/p>\n

-Umum m\u00fcttefikler ordular\u0131 kumandan\u0131 Ceneral Fran\u015fe Despere’nin [1] emri ile hapsediliyorsunuz.
\n– Fakat ne i\u00e7in?<\/p>\n

Zabit keskin bir eda ile:<\/p>\n

“\u0130zahat verecek de\u011filim.” dedi ve arkas\u0131n\u0131 \u00e7evirerek yan\u0131ndaki Ermeni sand\u0131\u011f\u0131m adamla gitti. Beni bir polis yukar\u0131 kattaki mahpuslar\u0131n yan\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler! Buradan Sadrazam Sait Halim Pa\u015fa’ dan ba\u015flayarak bir\u00e7ok \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131 buldum; bunlar beni g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez: “Yahu nerdesin? \u00c7oktan bekliyoruz!” diye kar\u015f\u0131lad\u0131lar. Evden bana yatacak ve yiyecek g\u00f6nderdiler.<\/p>\n

Acaba ben d\u00fc\u015fman\u0131n m\u0131, yoksa \u0130tilaf ve H\u00fcrriyet h\u00fck\u00fbmetinin mi mahpusuyum!<\/strong><\/h2>\n

\u015eimdi ben d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Acaba ben d\u00fc\u015fman\u0131n m\u0131, yoksa \u0130tilaf ve H\u00fcrriyet h\u00fck\u00fbmetinin mi mahpusuyum! Bu ciheti anlamak i\u00e7in Halil Bey’ e bir mektup g\u00f6nderdim ve kendisi ile g\u00f6r\u00fc\u015fmek istedi\u011fimi s\u00f6yledim. Beni \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve d\u00fcnk\u00fc na\u011fmeleri yine tekrarlad\u0131 ve \u015funu ilave etti: “Emin olunuz h\u00fck\u00fbmetin size kar\u015f\u0131 fena bir niyeti yoktur. Herkes sizi tan\u0131r, ben kendim de b\u00f6yle bir maksada alet olamam; zaten burada h\u00fckumete ra\u011fmen ve kendi kuvvetimle duruyorum. Vatan endi\u015fesi olmasayd\u0131 ben bu adamlarla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmazd\u0131m; emin olabilirsiniz, hepsi sizi kurtarmak i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r!”<\/p>\n

Ayn\u0131 g\u00fcn hapishanaye Amiral Galtrop’un [2] yan\u0131nda memur olan bahriyeli bir zabit gelerek bize ecnebi ta\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n s\u0131rf Tevfik ve Ferit Pa\u015fa kabinelerinin zaaf\u0131ndan do\u011fmu\u015f oldu\u011funu s\u00f6yledi ve bunu teyit i\u00e7in \u015fu izahat\u0131 verdi: M\u00fctarekenamede karaya asker \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131na ait hi\u00e7bir madde yoktur. Bundan maada m\u00fctarekenamenin aktinden sonra Amiral Galtrop Tevfik Pa\u015fa’ya \u015fu mealde bir telgraf g\u00f6nderdi: “T\u00fcrklerin izzet-i nefs-i mill\u00eelerinin rencide edilemeyece\u011fine ve karaya asker \u00e7\u0131kar\u0131lamayaca\u011f\u0131na ait zat-\u0131 \u00e2l\u00eelerine teminat vermek i\u00e7in h\u00fck\u00fbmetimden emir ald\u0131m.” Halbuki Frans\u0131zlar asker \u00e7\u0131kard\u0131lar ve askerler gemiye geri gitmediler ve bu telgraf Tevfik Pa\u015fa’n\u0131n elinde iken bu hadiseyi protesto etmedi. Bu s\u00fckut \u00fczerine \u0130talyanlar ve \u0130ngilizler de ister istemez asker \u00e7\u0131kard\u0131lar. Amiral Galtrop Tevfik Pa\u015fa ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc zaman zabitin dedi\u011fine g\u00f6re
\npa\u015faya \u015fu s\u00f6zleri s\u00f6ylemi\u015f: “Sizde acaba protesto edecek bir s\u00f6z de mi yoktu!”<\/p>\n

19 Mart 1919<\/p>\n

Bekira\u011fa B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc’nde<\/strong><\/h2>\n

Bug\u00fcn polis m\u00fcd\u00fcriyetinden Bekira\u011fa B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc’ne g\u00f6nderildik. Naz\u0131rlar ile beraber bir salona yerle\u015ftirildik: Hapishane \u0130ttihat\u00e7\u0131lar ile doludur. Kumandanlardan zabitlere, naz\u0131riardan meb’uslara, m\u00fcderrislerden muharrirlere, t\u00fcccarlara kadar \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131kla me\u015fhur olanlar buraya t\u0131k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Hapishane m\u00fcd\u00fcr\u00fc Ali Bey maiyetindeki zabitler \u00e7ok terbiyeli ve nazik insanlard\u0131r. Bize kar\u015f\u0131 \u00e7ok nazik ve h\u00fcrmetkard\u0131rlar. \u015eikayet olunacak bir tek muamele g\u00f6rmedik. Bizden evvel hapishaneye Ahmet Emin ve Celal Nuri beyler de g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdi: Fakat matbuat\u0131n bu m\u00fcnasebetle \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 g\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn tesiri ile h\u00fck\u00fbmet bunlar\u0131 kefalete ba\u011flayarak ve \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcddet esnas\u0131nda memleketi terk etmek \u015fart\u0131yla hapisten \u00e7\u0131kard\u0131: Celal Nuri Bey \u0130talyan pasaportu edinerek \u0130talya’ya gitti; Ahmet Emin Bey ise yerinden k\u0131m\u0131ldamad\u0131.<\/p>\n

Avrupa’ dan al\u0131nan malumattan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re galip devletler aras\u0131nda nifak vard\u0131r. Di\u011fer taraftan Ermeni ve Rum gibi milletlerin iddialar\u0131nda bir\u00e7ok m\u00fcbala\u011falar\u0131n oldu\u011fu Avrupaca takdir olunmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; Araplar aras\u0131nda da ittihat yoktur; Paysal Bey, b\u00fct\u00fcn Araplar\u0131n kendi idaresi alt\u0131nda olmalar\u0131n\u0131 istedi\u011fi halde \u015e\u00fckr\u00fc Ganem de “\u00e7\u00f6lden gelmi\u015f bedevilerin idaresi alt\u0131nda olmaktansa T\u00fcrkleri tercih ederiz” diyor. Frans\u0131zlar Suriyeli \u015e\u00fckr\u00fc Ganem’i, \u0130ngilizler de Paysal Bey’i tutuyorlar. Taymis, Tan, Deyli Meyl gazeteleri de k\u00fc\u00e7\u00fck milletlere nasihat ederek m\u00fcstehzi bir lisanla h\u00fclyalara kap\u0131lmamalar\u0131n\u0131 tavsiye ediyor. Buna ra\u011fmen \u0130stanbul’ daki Ermeniler ile Rumlar\u0131n, Avrupa’y\u0131 bir emriv\u00e2ki kar\u015f\u0131s\u0131nda bulundurmak niyetinde olduklar\u0131 rivayet olunuyor.<\/p>\n

Frans\u0131zca \u0130stanbul gazetesi benim eski makalelerimi terc\u00fcme ederek Klemanso [3] hakk\u0131nda yazm\u0131\u015f oldu\u011fum par\u00e7alar\u0131 naklediyor ve bundan dolay\u0131 hapsedildi\u011fimin hakl\u0131 oldu\u011funu yaz\u0131yor. Cevap verdim ve Frans\u0131z \u015fairinin \u0130ngilizler hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m isti\u015fhat ederek harbe yeniden ba\u015flarsa yine ayn\u0131 \u015feyleri yazmakta teredd\u00fct etmeyece\u011fimi \u0130stanbul’un y\u00fcz\u00fcne vurdum.<\/p>\n

20 Mart 1919<\/p>\n

\u0130mtihan g\u00fcnleri<\/strong><\/h2>\n

D\u00fcn Divan-\u0131 Harb-i \u00d6rfi Reisi Fevzi Pa\u015fa istifa etti. Yerine bizim eski Molla G\u00fcrani kom\u015fumuz \u0130malat-\u0131 Harbiye M\u00fcd\u00fcr\u00fc Naz\u0131m Pa\u015fa tayin olundu; Fevzi Pa\u015fa ko\u011fu\u015fumuza gelerek samimi hasbihalde bulundu. Onunla beraber \u0130stanbul muhaf\u0131z\u0131 di\u011fer Fevzi Pa\u015fa da gelmi\u015f ve yerine Fehmi Bey nam\u0131nda bir kaymakam tayin edildi.<\/p>\n

\u0130tilaf ve H\u00fcrriyet h\u00fck\u00fbmetinin \u00e7ekilen pa\u015falara itimad\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Zaten bu f\u0131rkan\u0131n samimi ve g\u00f6n\u00fclden ba\u011fl\u0131 bir taraftan yoktur. Kaymakam Fehmi Bey hakk\u0131nda da Fethi Beyefendi h\u00fcsn\u00fc \u015fahadette bulunuyor. Trablus’\u00adta vatanperverane \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r; vaktile \u0130ttihat ve Terakki’nin kahr\u0131na u\u011fram\u0131\u015f idi!<\/p>\n

S\u00fcleyman Nazif Bey bug\u00fcn Alemdar’da bir makale yazarak beni m\u00fcdafaa ediyor! Bu zatta ne kadar y\u00fcksek hamleler vard\u0131r! Vaktiyle aram\u0131zda “T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck” cereyan\u0131 etraf\u0131nda ge\u00e7mi\u015f olan uzun bir kalem m\u00fccadelesinden sonra so\u011fukluk ve hatta k\u00fcsk\u00fcnl\u00fck has\u0131l olmu\u015ftu. Zaten bu m\u00fcdafaa makalesine de b\u00f6yle ba\u015fl\u0131yor: “Ben ondan istikrah etti\u011fim kadar o da benden nefret eder!” Fakat buna ra\u011fmen benim haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131 kendisine has olan samirniyet ve hararetle izah ediyor ve tahliye\u0131n\u0130 talep ediyor. Her ne kadar, makale amel\u00ee bir netice vermedi ise de y\u00fcksek bir kalpten gelen bu hasbi m\u00fcdafaay\u0131 daima minnetle yadedece\u011fim.<\/p>\n

M\u00fcdde-i um\u00fbm\u00eeye [4] mektup yazarak polis m\u00fcd\u00fcr-i um\u00fbm\u00eesi ile aram\u0131zda ge\u00e7en muhavereyi yazd\u0131m ve bir an evvel istintak olunmam\u0131 rica ettim. M\u00fcdde-i um\u00fbm\u00ee \u00f6teden beri tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m Yusuf Ziya Bey’ dir. Bu zat namusu ile ve nesafeti ile tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Vaktiyle yaz\u0131lan\u0131ndan dolay\u0131 beni tebrik etti\u011fini ve elimi hararetle s\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum. Bakal\u0131m bu imtihan g\u00fcnlerinde nas\u0131l
\nhareket edecektir.<\/p>\n

21 Mart 1919<\/p>\n

Sorgu<\/strong><\/h2>\n

Bug\u00fcn m\u00fcstantikli\u011fe \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131m. Ahmet Nesimi Bey’le beraber arabada gittik. Yan\u0131m\u0131zda muhaf\u0131z bir asker de vard\u0131. M\u00fcstantik [5], Misak Kirazyan nam\u0131nda miskin bir Ermeni idi. Bana sordu\u011fu sualler \u015funlard\u0131: 1. Neden Azerbaycan’dan T\u00fcrkiye’ye iltica ettim? 2. \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti’ne ne zaman intisap ettim? 3. Cemiyetin haf\u00ee te\u015fkilat\u0131 var m\u0131d\u0131r? 4. Balkan muharebesinde ma\u011flup olunmak i\u00e7in cemiyet taraf\u0131ndan yap\u0131lan fesatlardan haberim var m\u0131d\u0131r? 5. \u0130htikarla [6] alakam var m\u0131d\u0131r? 6. Merkez-i Um\u00fbm\u00ee’de veyahut Meclis-i Um\u00fbm\u00ee’de azal\u0131\u011f\u0131m var m\u0131? 7. Merkez-i Um\u00fbm\u00ee’nin matbuat \u00fczerine tesiri var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n

Bu suallerin kaffesine [7] e\u011flenerek cevap verdim; verdi\u011fim cevaplar \u015f\u00f6yle idi. Birinci suale: “Milletime kavu\u015fmak i\u00e7in”, ikinci suale: “Kalubeladan beri”, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc suale: “B\u00fct\u00fcn melekler cemiyete mensuptur”, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc suale: “Ordunun ba\u015f\u0131ndan \u0130ttihat kumandanlar\u0131 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in harp kaib oldu”, be\u015finci suale: “\u0130htikarla alakam olmasayd\u0131 bu kadar zengin olur mu idim?”, alt\u0131nc\u0131 suale: “Meclis-i Umumi’ de oldu\u011fu gibi maalesef Merkezi Umumi’ de de aza olmak \u015ferefine nail olamad\u0131m”, “yedinci sualinize de muhalif gazetelerin muharrirleri cevap versinler.”<\/p>\n

Sualler ve cevaplar yazd\u0131\u011f\u0131m ve\u00e7hile oldu\u011fu halde elime verilen tevkif m\u00fczekkeresinde: “Emniyet-i um\u00fbm\u00eeyeyi ihl\u00e2le te\u015febb\u00fcs dolay\u0131siyle” c\u00fcmlesini okurken uzun bir kahkaha savurdum, zavall\u0131 m\u00fcstantik ba\u015f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya salarak benden \u00f6nce odadan \u00e7\u0131kt\u0131. Bu meyanda bir \u00e7avu\u015f gelerek m\u00fcdde-i um\u00fbm\u00ee bey taraf\u0131ndan \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u0131n\u0131 s\u00f6yledi; Yusuf Ziya Bey’in yan\u0131na geldi: Beni h\u00fcrmet ve muhabbetle kar\u015f\u0131lad\u0131, benim ecnebiler taraf\u0131ndan tevkif olundu\u011fumu o da teyit ederek bu hususta
\nsadrazamla Fran\u015fe Despere yan\u0131nda te\u015febb\u00fcslerde bulunaca\u011f\u0131n\u0131 vaadetti.<\/p>\n

Ne gariptir! Hapishaneye avdet ederken yan\u0131mdaki t\u00fcfenkli \u00e7avu\u015f bana ka\u00e7may\u0131 teklif etti; ben \u00fcrkt\u00fcm, inanamad\u0131m. B\u00f6yle bir fikirde bulunmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yledim. Delikanl\u0131 anlad\u0131 ve dedi ki: “Efendi, biz biliyoruz ki siz hepiniz g\u00fcnahs\u0131z adamlars\u0131n\u0131z, sizi tutanlar memleketi d\u00fc\u015fmana vermi\u015flerdir, bu adamlar\u0131 sevmeyiz” ve ilave etti: “Arabac\u0131 benim arkada\u015f\u0131md\u0131r, kendisine bizi \u0131ss\u0131z sokaklardan g\u00f6t\u00fcrmesini s\u00f6ylesem, yan\u0131na ge\u00e7sem, siz yolda arabadan inersiniz ka\u00e7ars\u0131n\u0131z, biz de g\u00f6rmemi\u015f oluruz.”
\nBen bu s\u00f6zleri hayretle ve ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck bir meserretle dinliyordum: Bu s\u00fckut-u milletin kalbinde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 hisleri ve takdirleri \u00f6\u011frenerek benim kendi kalbirn yeni \u00fcmitlerle doluyordu! Fakat ben ka\u00e7maya raz\u0131 olmad\u0131m; ka\u00e7\u0131p nereye gidecektim? Yaln\u0131z ailemin ve bu masum askerlerin ba\u015f\u0131na bela getirecektim.<\/p>\n

24 Mart 1919<\/p>\n

Tecav\u00fczc\u00fc Frans\u0131z neferleri<\/strong><\/h2>\n

Dahiliye Naz\u0131r\u0131 iki g\u00fcnden beri makam\u0131na gelmiyor. Kabinenin salland\u0131\u011f\u0131 rivayet olunuyor; H\u00fcrriyet-i \u0130tilaf’la Sulh-\u00fc Selamet f\u0131rkalar\u0131 aras\u0131nda nifak oldu\u011fu \u015f\u00fcphesizdir; Sabah gazetesi muttas\u0131l Prens Sabahaddin’in aleyhine yaz\u0131yor; Sabah “milli blok”a da h\u00fccum ediyor: Ahmet R\u0131za Bey’i, \u00c7\u00fcr\u00fcksulu Mahmut Pa\u015fa’y\u0131 ve alelumum hemen b\u00fct\u00fcn ayan\u0131 cinayetle ittiham ediyor.<\/p>\n

Rumlar ay\u0131n yirmi be\u015fine tesad\u00fcf eden Yunanistan’\u0131n istiklal g\u00fcn\u00fc m\u00fcnasebetiyle n\u00fcmayi\u015f yapacaklarm\u0131\u015f ve Ayasofya’y\u0131 zorla zorla zaptederek Avrupa’y\u0131 bir emrivaki kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0131rakacaklarm\u0131\u015f. H\u00fckumet bu m\u00fcnasebetle bug\u00fcn bir beyanname ne\u015frediyor ve Rumlar\u0131 s\u00fckunete davet ederek, aksi takdirde ciddi tedbirlere m\u00fcracaat edilece\u011fini ihtar eyliyor. Fakat hakikatte \u0130stanbul’ da T\u00fcrk askeri \u00e7ok azd\u0131r. \u0130\u015fgal kuvvetleri h\u00fck\u00fbmete muavenet edemezlerse h\u00fck\u00fbmetin vaziyeti vahim olur.
\nHalbuki tam bu s\u0131rada Frans\u0131z askerleri ile T\u00fcrk zab\u0131tas\u0131 aras\u0131nda gayet ac\u0131 bir hadise oldu. Baz\u0131 Frans\u0131z neferleri bir T\u00fcrk kad\u0131n\u0131na tecav\u00fcz etmek istemi\u015fler, T\u00fcrk zab\u0131tas\u0131 kad\u0131n\u0131 himaye etmi\u015f, arbede \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Bir Frans\u0131z neferi \u00f6lm\u00fc\u015f, ikisi yaralanm\u0131\u015f. Bizim taraftan da iki zab\u0131ta memuru yaralanm\u0131\u015ft\u0131r! B\u00fct\u00fcn millet zab\u0131tay\u0131 takdir ve terkim etmektedir!<\/p>\n

25 Mart 1919<\/p>\n

Ko\u011fu\u015f hayat\u0131<\/strong><\/h2>\n

Bug\u00fcn i\u00e7in ilan edilmi\u015f olan Rum n\u00fcmayi\u015fi bir bl\u00f6ften ibaret imi\u015f; zaten i\u015fte bir yanl\u0131\u015fl\u0131k olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Yunan istiklali nisan\u0131n yedisine rastgeliyor, halbuki bu n\u00fcmayi\u015f o istiklal dolay\u0131siyle yap\u0131lacakt\u0131!<\/p>\n

Tasvir-i Efk\u00e2r gazetesiyle Hadisat gazetesi Bursa valisi Ebubekir Haz\u0131m Bey’in Dahiliye Vekaleti’ne geldi\u011fine dair tahkir ve tezyifkar telgraf\u0131 ne\u015fretmi\u015f olduklar\u0131ndan tatile u\u011frad\u0131lar! Haz\u0131m Bey’in g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu medeni cesaret \u015fayan-\u0131 takdirdir.
\nBu gazeteler bu telgraf i\u00e7in kapan\u0131rken, “B\u00fct\u00fcn ordu ve ordu kumandanlar\u0131 haydutturlar!” diyecek kadar c\u00fcr’et ve edepsizlik g\u00f6steren Hukuk-u Be\u015fer narn\u0131ndaki gazeteye hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131. Bu hadise yaln\u0131z ba\u015f\u0131na \u0130stanbul h\u00fckf\u0131metinin zillet ve sefilli\u011finin derecesini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in yeti\u015fir.<\/p>\n

\u00d6teki taraftan Sulh-\u00fc Selamet F\u0131rkas\u0131’n\u0131n [8] organ\u0131 olan S\u00f6z gazetesinde Asaf Muammer Bey Sabah gazetesine kar\u015f\u0131 Prens Sahahaddin Bey’ i m\u00fcdafaa ederken aynen \u015fu s\u00f6zleri yaz\u0131yor:<\/p>\n

“Bizi i\u015f ba\u015f\u0131na hadisat getirmi\u015ftir, mevkiimizi ecnebi kuvvetleri sayesinde tutuyoruz. Bu itiraf o g\u00fcnk\u00fc h\u00fck\u00fcmetin mahiyetini her \u015feyden iyi tasvir ediyor. Ahmet Emin Bey’ e \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck m\u00fchlet verilerek memleket haricine \u00e7\u0131kmas\u0131 tebli\u011f olundu.
\nKo\u011fu\u015fumuza Ba\u011fazl\u0131yan mutasarr\u0131f\u0131 Kemal Bey’ i getirdiler. Terbiyeli, nazik ve m\u00fcnevver bir gen\u00e7tir. Zavall\u0131 geceleri uyuyam\u0131yor. \u0130ki han\u0131m\u0131, bir\u00e7ok \u00e7ocuklar\u0131 vard\u0131r. Halbuki hapishanede bile ge\u00e7inmek i\u00e7in vas\u0131tas\u0131 yoktur. Bi\u00e7are bedbaht gen\u00e7, sabahlara kadar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp durmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ko\u011fu\u015f hayat\u0131 yeksenak ve usand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Sab\u0131k ayan reisi kah okur, kah oynar, kah k\u00e2\u011f\u0131da fal a\u00e7ar! Sadrazam m\u00fctemadiyen gezinir ve aras\u0131ra felsefe bahsi a\u00e7ar. Adliye Naz\u0131r\u0131 k\u00f6\u015fesinden \u00e7\u0131kmaz, kimse ile g\u00f6r\u00fc\u015fmez, \u00e7ay i\u00e7er ve e\u015fyas\u0131n\u0131 tanzim eder. Birisi y\u00fcksekten konu\u015fursa ihtaratta bulunur. Maarif Naz\u0131r\u0131 ile Nafia Naz\u0131r\u0131 sabahtan ak\u015fama kadar poker oynar ve bazen y\u00fczlerini y\u0131kamaya bile f\u0131rsat bulamazlar. Sinop Meb’usu Hasan Fehmi Bey Frans\u0131zcaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Hariciye Naz\u0131r\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 ile u\u011fra\u015f\u0131yor; bu hastay\u0131 burada tutmak bir cinayettir. Dahiliye Naz\u0131r\u0131 Fethi Bey kendisini yabanc\u0131 bir muhitte gibi tutuyor ve m\u00fcctenip davran\u0131yor. M\u00fc\u015ftak Bey \u015fen ve \u015fat\u0131rd\u0131r; buraya geldi\u011fi g\u00fcnden beri dokuz lira kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bazen ak\u015famlar\u0131 Abd\u00fclhak Hamid ve Fikret beylerden in\u015fad eder. Sapaneal\u0131 Hakk\u0131 Bey hep kaybediyor, \u0130ttihattan da \u0130tilaftan da bizard\u0131r.<\/p>\n

26 Mart 1919<\/p>\n

 <\/p>\n

[1] Louis Felix Marie Fran\u00e7ois Franchet d’Esperey (1856-1942): I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda g\u00f6rev yapm\u0131\u015f mare\u015fal r\u00fctbeli Frans\u0131z general.<\/p>\n

[2] Sir Somerset Arthur Gouch Calthorpe (1864-1937): \u0130ngiliz amirali. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonunda \u0130tilaf devletleri Akdeniz donan\u0131nas\u0131 komutan\u0131 olarak Mondros M\u00fctarekesi’ni imzalad\u0131.<\/p>\n

[3] Georges Clemenceau (1841-1929): Frans\u0131z devlet adam\u0131 ve siyaset\u00e7i. 1917 y\u0131l\u0131nda ba\u015fbakanl\u0131\u011fa atanm\u0131\u015f ve I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Bar\u0131\u015f Konferans\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na getirilmi\u015ftir.<\/p>\n

[4] Savc\u0131.<\/p>\n

[5] Sorgu yarg\u0131c\u0131<\/p>\n

[6] Pahal\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 bekleyerek g\u0131da maddelerini al\u0131koymak.<\/p>\n

[7] Tamam\u0131na.<\/p>\n

[8] Sulh-\u00fc Selamet-i Osmaniye F\u0131rkas\u0131, Osmanl\u0131 Sulh ve Selamet Cemiyeti ile Selamet-i Osmaniye F\u0131rkas\u0131’n\u0131n birle\u015fmesi ile kurulan bir II. Me\u015frutiyet f\u0131rkas\u0131d\u0131r. F\u0131rka, \u00fclkenin kurtulu\u015funun sava\u015f yoluyla de\u011fil, anla\u015fma ve ban\u015f yoluyla sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015f, sonraki d\u00f6nemde de Milli M\u00fccadeleyi y\u00fcr\u00fcten kadrolar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    \n
  • Kitab\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc M\u00fcbariz S\u00fcleymanl\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Ko\u011fu\u015f hayat\u0131 yeksenak ve usand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Sab\u0131k ayan reisi kah okur, kah oynar, kah k\u00e2\u011f\u0131da fal a\u00e7ar! Sadrazam m\u00fctemadiyen gezinir ve aras\u0131ra felsefe bahsi a\u00e7ar. Ahmet A\u011fao\u011flu i\u015fgal g\u00fcnlerinde hapis hayat\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11892,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,68],"tags":[1219,1561,1563,1562],"coauthors":[4],"class_list":["post-11835","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-siyaset-tarih","category-turkluk-turkculuk","tag-ahmet-agaoglu","tag-istanbul","tag-istanbulun-isgali","tag-mutareke-yillari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11835","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11835"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11835\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11895,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11835\/revisions\/11895"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11892"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11835"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11835"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11835"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=11835"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}