{"id":11926,"date":"2020-12-02T19:30:37","date_gmt":"2020-12-02T16:30:37","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=11926"},"modified":"2020-12-02T19:15:11","modified_gmt":"2020-12-02T16:15:11","slug":"kibris-meselesinde-kritik-donem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kibris-meselesinde-kritik-donem\/","title":{"rendered":"K\u0131br\u0131s meselesinde kritik d\u00f6nem"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

K\u0131br\u0131s meselesi \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131nda; adil, kal\u0131c\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretilebilir. BM Genel Sekreteri\u2019nin Ge\u00e7ici K\u0131br\u0131s \u00d6zel Dan\u0131\u015fman\u0131 Jane Holl Lute, 30 Kas\u0131m\u2019da adaya geldi ve 1 Aral\u0131k\u2019ta \u00f6nce Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131 Ersin Tatar’la ve Rum Y\u00f6netimi Ba\u015fkan\u0131 Nikos Anastasiadis ile birer g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirdi.\u00a0 Ziyaretin temel sebebi, taraflar\u0131 dinlemek ve m\u00fczakerelere ili\u015fkin fikir ve tutumlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek; gerek\u00e7esi ise Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na yeni bir ismin se\u00e7ilmesi. Nitekim yeni isimler her daim yeni motivasyon kayna\u011f\u0131 olurlar. \u00dcstelik Ersin Tatar, se\u00e7imden \u00f6nce de federasyon d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7\u00f6z\u00fcm modellerinin denenmesi gerekti\u011fini ifade etmi\u015fti. Bu da T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n m\u00fczakerelerden ne bekledi\u011finin, nas\u0131l bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi getirece\u011finin BM Genel Sekreteri taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Lute taraflar\u0131 dinleyecek ve ikna edici bir \u015fekilde cevaplanmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi net sorular y\u00f6neltecek. \u00d6ncelik, garant\u00f6r \u00fclkeler olan T\u00fcrkiye, \u0130ngiltere ve Yunanistan ile adadaki iki e\u015fit taraf olan Rum ve T\u00fcrk liderli\u011finin kat\u0131laca\u011f\u0131 prosed\u00fcr a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 gayri resm\u00ee be\u015fli konferans\u0131n toplanmas\u0131nda. Lute\u2019un temaslar\u0131 konferans\u0131n toplanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemeye hizmet edecek. Adadaki temaslar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Atina’ya ge\u00e7ecek ve yakla\u015f\u0131k 10 g\u00fcn sonra da Ankara’ya ayn\u0131 konuyu g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere ziyaret ger\u00e7ekle\u015ftirecek. 10-11 Aral\u0131k’ta toplanacak AB Konseyi’nin T\u00fcrkiye ile ilgili alaca\u011f\u0131 kararlara tan\u0131nan bir zaman dilimi s\u00f6z konusu.<\/p>\n

Al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f gidi\u015fat\u0131 de\u011fi\u015ftirebilecek yeni bir fikrin ortaya konulmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 temel sorudur. Yani federasyon d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm modeli \u00f6nerilebilir mi? BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin 1250 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda belirtildi\u011fi[1]<\/a> ve genel yakla\u015f\u0131m olarak da benimsendi\u011fi gibi BM, m\u00fczakereleri \u201cs\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 \u015fart\u201d olmadan y\u00fcr\u00fctmekle m\u00fckelleftir. \u00a0Dolay\u0131s\u0131yla zaten \u00f6n \u015fartlar s\u00f6z konusu de\u011fil. Taraflar uzla\u015f\u0131 g\u00f6sterirse m\u00fczakereler kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam eder, bu konuda uzla\u015f\u0131 olmazsa m\u00fczakere zemini belirlemeye uygun ko\u015fullar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 yoklan\u0131r. Varsa m\u00fczakerelere temel olacak ilkeler belirlenir, yoksa yeni bir lider se\u00e7imine ya da liderlerin uzla\u015f\u0131 sa\u011flad\u0131klar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapmas\u0131na dek m\u00fczakere s\u00fcreci bekler. K\u0131br\u0131s, BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin g\u00fcndemine girdi\u011fi Aral\u0131k 1963\u2019ten bu yana uygulanan sistem bu oldu. \u015eimdi de iki taraftan biri \u00e7\u00f6z\u00fcm modeli olarak ba\u015fka bir fikri g\u00fcndeme getirecek olursa BM Genel Sekreteri \u00f6ncelikle bu modelin mahiyetini ve kar\u015f\u0131 taraf\u0131n buna bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak durumunda. K\u0131sacas\u0131 m\u00fczakerelerin Crans Montana\u2019da kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam edip etmeyece\u011fini belirleyecek olan K\u0131br\u0131s T\u00fcrk liderli\u011fidir, federasyon d\u0131\u015f\u0131 bir modelin denenmesini kabul etmesi beklenecek taraf da K\u0131br\u0131s Rum liderli\u011fidir. Dolay\u0131s\u0131yla m\u00fczakereler i\u00e7in yepyeni bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. BM Genel Sekreteri de alternatif senaryolar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeye a\u00e7\u0131k bir tav\u0131r sergiliyor.<\/p>\n

BM kararlar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak bir model dayatmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yani federasyon fikrinin tek \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olaca\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131n ger\u00e7ek hayatta bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmuyor. T\u00fcrkiye vas\u0131tas\u0131yla K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturulmas\u0131, tek m\u00fcmk\u00fcn se\u00e7enekti. Bu da daha \u00e7ok ABD ve AB\u2019nin \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlerle T\u00fcrkiye\u2019ye uygulayaca\u011f\u0131 bask\u0131yla olabiliyordu. Ancak \u00f6zellikle son d\u00f6nem geli\u015fmelerindeki uluslararas\u0131 hukuk ilkelerini dahi g\u00f6rmezden gelerek sergiledikleri bariz yanl\u0131 tutumla hem AB hem ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu yol t\u00fcketilmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. T\u00fcrkiye\u2019nin AB \u00fcyelik s\u00fcrecinin ask\u0131ya al\u0131narak daha ger\u00e7ek\u00e7i ili\u015fki modelleri aray\u0131\u015f\u0131na ba\u015flanmas\u0131 fikrinin 10 ve 11 Aral\u0131k\u2019ta yap\u0131lacak Avrupa Konseyi toplant\u0131s\u0131n\u0131n hemen \u00f6ncesinde ortaya at\u0131lmas\u0131, bu t\u00fcr yan etkileriyle g\u00fcndeme gelecektir.<\/p>\n

Do\u011frusu T\u00fcrkiye\u2019nin K\u0131br\u0131s konusunda ABD ve AB bask\u0131lar\u0131ndan \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi, K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ger\u00e7ekte istedikleri \u00e7\u00f6z\u00fcm modelinde \u0131srar edebilmelerinin kap\u0131s\u0131n\u0131 aral\u0131yor. Bu \u00e7er\u00e7evede Aral\u0131k ay\u0131n\u0131n iki haftas\u0131 K\u0131br\u0131s konusunda kritik bir d\u00f6neme i\u015faret ediyor. Dolayl\u0131 ya da do\u011frudan K\u0131br\u0131s meselesini etkileyecek \u00f6nemli geli\u015fmeler \u015fimdiden ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Gev\u015fek ya da desantralize federasyon ihtimali<\/strong><\/h2>\n

Yeni s\u00fcre\u00e7te kavramlarla \u00e7ok\u00e7a oynanaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fimdiden s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. \u00d6rne\u011fin Rum D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Nikos Hristodulidis\u2019in \u201c\u0130ki toplumlu, iki kesimli federasyon \u00e7er\u00e7evesinden \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece gev\u015fek veya desantralize federasyonun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclebilece\u011fi\u201d y\u00f6n\u00fcndeki mesaj\u0131, asl\u0131nda Anastasiadis\u2019in 12 Kas\u0131m 2018\u2019de Rum Ulusal Konseyine sundu\u011fu \u00f6neriye yap\u0131lan at\u0131ft\u0131r. Rum h\u00fck\u00fcmeti, konferans s\u00fcrecinin ilerletmesinde bu tezin \u201ck\u00f6pr\u00fc vazifesi g\u00f6rece\u011fi\u201d fikrini benimsemi\u015f durumda. S\u00f6z konusu \u00f6neri 37 sayfal\u0131k bir raporla detayland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve zaman\u0131nda incelendi\u011fi i\u00e7in K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklere hitap etmeyece\u011fini biliyoruz. Zira K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin ancak hayati \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 etkileyecek kararlarda oy kullanabileceklerini i\u00e7eren, T\u00fcrk taraf\u0131na \u00f6zerklik ve g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan garantiler verilerek Rum y\u00f6netimindeki merkezi devletin g\u00fc\u00e7lendirilmesini \u00f6ng\u00f6ren bu yakla\u015f\u0131m\u0131n 1959-1960 Anla\u015fmalar\u0131 ve 1960 K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti Anayasas\u0131 ile uzaktan yak\u0131ndan ili\u015fkisi bulunmuyor.<\/p>\n

Gev\u015fek veya desantralize federasyon ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Rum y\u00f6netiminin form\u00fcle etti\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcm, \u00fcniter bir devlet i\u00e7erisinde T\u00fcrklere \u00f6zerklik\/otonom hakk\u0131 tan\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin ada ve devlet \u00fczerindeki uluslararas\u0131 anla\u015fmalara dayanan haklar\u0131yla ba\u011fda\u015fmayan bu \u00f6nerinin T\u00fcrklerce kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00d6neriyle \u201c\u0130ki toplumlu, iki kesimli, siyasi e\u015fitli\u011fin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 federasyon\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 tamamen \u00e7\u00f6pe at\u0131lmakta ve art\u0131k merkezi ulus devlet ve i\u00e7inde ya\u015famas\u0131na izin verilen bir toplum \u00f6nerisi masaya konulmak istenmektedir. T\u00fcrkler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu, y\u00f6netimin her a\u015famas\u0131nda n\u00fcfus say\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak Rumlarla e\u015fit kat\u0131lma hakk\u0131n\u0131 da i\u00e7eren uluslararas\u0131 anla\u015fmalar ve BM Genel Kurulu kararlar\u0131yla kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131ndan vazge\u00e7mek anlam\u0131na gelecektir.<\/p>\n

Bu detay neden \u00f6nemli? \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00fcreci ray\u0131ndan \u00e7\u0131karan\u0131n Rum taraf\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Rum taraf\u0131n\u0131n egemenli\u011fi ve refah\u0131 payla\u015fmaya da T\u00fcrklerle tekrar bir arada ya\u015famaya da haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frudan ve tam da bu ifadeyle a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde Anastasiadis dile getirmi\u015fti. Esasen Rum taraf\u0131n\u0131 temsil eden t\u00fcm eski liderler de bug\u00fcne dek federasyon temelinde \u00e7\u00f6z\u00fcm aramaktan ziyade m\u00fczakereleri hedefinden uzakla\u015ft\u0131rmaya \u00e7abalam\u0131\u015flard\u0131r. Bug\u00fcn K\u0131br\u0131s T\u00fcrk taraf\u0131 iki devletli form\u00fclde \u0131srarc\u0131 olacaksa sebebi, Rum liderli\u011finin \u00fcniter Rum devleti hedefiyle masaya oturmas\u0131 ve m\u00fczakereleri de uzatarak K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin rutin hayatlar\u0131n\u0131 devam ettirme \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin bask\u0131lanmas\u0131 sayesinde az\u0131nl\u0131k haklar\u0131na teslim olacaklar\u0131n\u0131 beklemesidir. \u00a0Bu ihtimal art\u0131k t\u00fckenmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Federasyonun bitti\u011fi nokta, KKTC\u2019nin tan\u0131nmas\u0131n\u0131 dayat\u0131r.<\/p>\n

Bir ayr\u0131nt\u0131 da ba\u015fta AKEL olmak \u00fczere Rum muhalefetinin de 27 yetki alan\u0131ndan hangilerinde T\u00fcrklere s\u00f6z hakk\u0131 tan\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 hen\u00fcz a\u00e7\u0131klamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gev\u015fek federasyon \u00f6nerisine s\u0131cak bakmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6ylesi bir \u00f6neriye \u00e7ok farkl\u0131 sebeplerle de olsa T\u00fcrkler kadar Rumlardan da itirazlar var.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0130ngiliz form\u00fcl\u00fc<\/strong><\/h2>\n

Tekrar olmas\u0131 pahas\u0131na: \u201cKavramlarla oynanmas\u0131na haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olunmal\u0131\u201d. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu niyet gizlenmiyor bile. Nas\u0131l ki Annan Plan\u0131ndaki \u201colu\u015fturucu eyalet\u201d anlam\u0131ndaki \u201cconstituent state\u201d kavram\u0131 T\u00fcrk taraf\u0131na \u201ckurucu devlet\u201d olarak izah edilmi\u015f ve iki egemen devletin federasyonla birle\u015ferek \u201cbakir do\u011fum devlet\u201d olu\u015fturaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015fsa masaya gelecek yeni t\u00fcm kavramlar da iki taraf\u0131n farkl\u0131 yorumlar getirece\u011fi mahiyette olacakt\u0131r.<\/p>\n

Bir \u015fekilde gayr\u0131 resm\u00ee be\u015fli konferans\u0131n toplanaca\u011f\u0131na inanabiliriz. BM Genel Sekreteri de kat\u0131l\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan g\u00fcndeme getirilmesi halinde K\u0131br\u0131s sorununda b\u00fct\u00fcn alternatif senaryolar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeye haz\u0131r oldu\u011fu mesaj\u0131n\u0131 verdi. \u00c7\u00f6z\u00fcm mercii ya da bu konuda karar verici bir makam olmasa da AB\u2019den iki devletli form\u00fcle kesin bir hay\u0131r geldi. Elbette bu, G\u00fcvenlik Konseyi daimi \u00fcyesi olan Fransa\u2019n\u0131n tavr\u0131n\u0131 da yans\u0131t\u0131r. Ne var ki Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019\u0131n K\u0131br\u0131s Y\u00fcksek Komiseri Stephen Lillie de alenen alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fekillerinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclebilece\u011fini ifade etti.<\/p>\n

Derhal, dinamik, haz\u0131rl\u0131kl\u0131 ve belirleyici g\u00fc\u00e7 tarz\u0131yla devreye giren \u0130ngiliz yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u201ckonfederasyona yak\u0131n bir gev\u015fek federasyon\u201d \u015feklinde tarifi yap\u0131lacak bir orta yol form\u00fcl\u00fc oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir kulis bilgisi var. Buna g\u00f6re T\u00fcrk taraf\u0131 konfederasyon konu\u015ftu\u011funu, Rum taraf\u0131 ise merkezi devlet i\u00e7inde T\u00fcrklere yerel otonomi verilmesini konu\u015ftu\u011funu savunacak. Buna Kosova, Bosna Hersek ve Makedonya da kullan\u0131lan ve farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleri asgari m\u00fc\u015fterekler \u00fczerinden uzla\u015ft\u0131ran \u201cyap\u0131c\u0131 belirsizlik\u201d (constructive ambiguity) sosu da eklendi\u011finde \u00e7\u00f6z\u00fcm sonras\u0131nda bile neyi nas\u0131l \u00e7\u00f6zd\u00fckleri konusunda taraflar\u0131n tart\u0131\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir yap\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7ta Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019\u0131n adayla ve 1959-60 Anla\u015fmalar\u0131 zeminini yitirmeyecek bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn de K\u0131br\u0131s\u2019taki egemen \u0130ngiliz \u00fcsleriyle \u00f6nemli bir ba\u011f\u0131 var. \u00dcstelik \u0130ngilizler, bilhassa K\u0131br\u0131s meselesiyle ilgili BM kararlar\u0131n\u0131 yazan kalemi y\u00f6nlendirenler olarak tan\u0131mlan\u0131rlar. Garant\u00f6r \u00fclkelerden biri olmas\u0131 da bunlara eklenince \u0130ngiltere\u2019den \u201corta yol\u201d gibi g\u00f6r\u00fcnen bir teklifin gelmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. M\u00fczakerelerin tamamen kesilmesi ve\/veya KKTC\u2019nin tan\u0131nmaya biraz daha yakla\u015fmas\u0131 yerine K\u0131br\u0131s\u2019taki iki halk\u0131n da isteklerini kar\u015f\u0131lar g\u00f6r\u00fcnen yeni bir form\u00fcl \u00fcretmek isteyecektir. \u0130ki taraf da kendisini kazanm\u0131\u015f hissedecek, iki taraf da hedefine kendisini daha da yakla\u015fm\u0131\u015f hissedecek. Ama daha \u00e7ok 1959-1960 Anla\u015fmalar\u0131 zemini korunmu\u015f olacak. Elbette bunun K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler bak\u0131m\u0131ndan da faydas\u0131 oldu\u011fu savunulabilir: K\u0131br\u0131s adas\u0131, adan\u0131n t\u00fcm zenginlikleri ve \u00fczerinde kurulan\/kurulacak devletteki haklar\u0131na ili\u015fkin kesintisiz hukuk silsilesi korunmu\u015f olacakt\u0131r. Ama ayn\u0131 hak ve hukuk silsilesinin iki ayr\u0131 devlet form\u00fcl\u00fcnde \u0131srarc\u0131 olmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da asla unutmamak gerekir. \u015e\u00fcphesiz ki tam ba\u011f\u0131ms\u0131z ve egemen K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Devletinin hak etti\u011fi gibi tan\u0131nmas\u0131, t\u00fcm di\u011fer alternatiflerden \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. 15 Kas\u0131m\u2019da 37 ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran KKTC i\u00e7in tek se\u00e7enek olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi Rum Y\u00f6netimiyle \u201cdevletten devlete\u201d temas kurmakt\u0131r.<\/p>\n

Alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn risk analizi<\/strong><\/h2>\n

Rum Y\u00f6netiminde siyaset\u00e7iler ya da hukuk\u00e7ularca risk tahlillileri de yap\u0131l\u0131yor. Fiili durumun devam\u0131n\u0131n \u00f6rne\u011fin m\u00fclkiyet meselesinde adalet dengesinin m\u00fclk sahibi yerine kullan\u0131c\u0131s\u0131 lehine a\u011f\u0131rl\u0131k kazanabilece\u011fi ve hatta A\u0130HM\u2019in de ge\u00e7en zaman\u0131n Rum g\u00f6\u00e7menlerin ellerindeki tapular\u0131 olumsuz etkiledi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde oldu\u011fu konu\u015fuluyor. Yine fiili durumun devam\u0131n\u0131n KKTC\u2019nin tan\u0131nmas\u0131 sonucunu do\u011furabilece\u011fi de s\u00f6yleniyor. KKTC\u2019nin tan\u0131nmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 kadar T\u00fcrkiye\u2019ye ba\u011flanmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 da tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Bu arada T\u00fcrkiye\u2019ye ba\u011flanmas\u0131 durumunda bu ko\u015fullarda ya\u015famak istemeyen 15-20 bin K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk\u00fcn g\u00fcneye ta\u015f\u0131nmas\u0131 senaryosu da konu\u015fuluyor. \u2013T\u00fcrkiye y\u00f6netimini kabul etmeyecek ki\u015fi say\u0131s\u0131n\u0131n bu kadar olaca\u011f\u0131 tahminini de ayr\u0131ca not etmek gerekir.- \u00a0Risk analizlerinde, bu ki\u015filerin kabul edilip edilmeyece\u011fi ya da kabul edilirlerse kamuda atanma haklar\u0131n\u0131n olup olmayaca\u011f\u0131 ve bir \u015fekilde Rum holiganlarca sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131klar\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybeden T\u00fcrklerin uluslararas\u0131 camia \u00f6n\u00fcnde yarataca\u011f\u0131 imaj sorununa dek iniliyor. Risk analizi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n esas sebebinin Rum liderli\u011finin \u00f6nerdi\u011fi gev\u015fek federasyon \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne Rum halk\u0131ndan destek sa\u011flamak olsa gerek. Zira \u015fimdi Rum Y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ilhak ya da tan\u0131nma ihtimali daha \u00f6nce oldu\u011fundan \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve inand\u0131r\u0131c\u0131 bir ihtimal. Birlikte ya\u015fama iradesinin T\u00fcrkler gibi Rumlarda da bulunmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k, egemenlik ve refah da payla\u015f\u0131lmak istenmiyor. Bunlar bir federasyonun olmazsa olmaz ko\u015fullar\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla ger\u00e7ek bir federasyon kurulamayaca\u011f\u0131 belli. Ayr\u0131ca T\u00fcrklerin federasyon denilince 1960 Anayasas\u0131ndaki ko\u015fullar\u0131 arad\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131k. K\u0131br\u0131s meselesinde, \u201cya m\u00fczakere masas\u0131nda yeni bir fikir tart\u0131\u015f\u0131lacak ya da herkes kendi yoluna gidecek\u201d noktas\u0131na gelindi. Bu nedenlerle Rum liderli\u011fi, gev\u015fek ya da destantralize federasyon fikrini masaya ta\u015f\u0131may\u0131 tek se\u00e7enek olarak g\u00f6r\u00fcyor. Fikre Rum halk\u0131n\u0131n da al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

Ne var ki bu tutum de\u011fi\u015fikli\u011fi, T\u00fcrkler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kurdun kuzu postuna b\u00fcr\u00fcnmesi ya da Rum \u00fcniter devlet fikrinin g\u00f6mlek de\u011fi\u015ftirmesi olarak g\u00f6r\u00fclecektir, g\u00f6r\u00fclmelidir. Zira kesin olan kavramlarla oynanaca\u011f\u0131, T\u00fcrkler ve Rumlara paketin farkl\u0131 izah edilece\u011fidir. Nitekim KKTC Cumhurba\u015fkan\u0131 Ersin Tatar da, tam ba\u011f\u0131ms\u0131z egemen iki devlet modeli \u00f6nerisi yerine konfederasyon modeli \u00f6nerisini g\u00fcndeme getirmeye daha meyilli g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. –\u00c7\u00fcnk\u00fc ipleri tamamen atmadan masada \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmas\u0131n\u0131n konfederasyon \u00f6nerisiyle ba\u015flamay\u0131 gerektirdi\u011fi inanc\u0131n\u0131 payla\u015fanlar var. Buna g\u00f6re konfederasyon iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcme giden bir yol zira konfederasyonlar genellikle savunma ve d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde ortak hareket eden iki devletten olu\u015fur ve i\u00e7 i\u015flerinde ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131rlar.<\/em>– \u0130\u015fte burada d\u00fc\u011f\u00fcm \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr ve m\u00fczakere masas\u0131 kurulabilir. Zira art\u0131k paketin Rum halk\u0131na say\u0131ca \u00fcst\u00fcn olan Rumlar\u0131n egemenli\u011findeki g\u00fc\u00e7l\u00fc bir merkezi devlette T\u00fcrklere yerel otonomi\/mahalli muhtariyet hakk\u0131 tan\u0131naca\u011f\u0131 \u015feklinde izah edilip T\u00fcrk halk\u0131na da bunun konfederasyon g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri oldu\u011funun s\u00f6ylenmesi f\u0131rsat\u0131 yakalanm\u0131\u015f olunacakt\u0131r.\u00a0 G\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u00fcresince de s\u0131zan bilgilere farkl\u0131 anlamlar y\u00fcklenecek, adan\u0131n iki halk\u0131 i\u00e7in de \u00e7izilen harita belirsiz kalacakt\u0131r. Bu durumda, y\u00fcksek e\u011fitimini \u0130ngiltere\u2019de al\u0131p, uzun y\u0131llar orada ya\u015fam\u0131\u015f olan KKTC Cumhurba\u015fkan\u0131 Ersin Tatar\u2019\u0131n kelime oyunlar\u0131na ve \u0130ngiliz hamlelerine dikkat edebilecek potansiyele sahip oldu\u011funa inanmak gerekiyor.\u00a0 Ama en sa\u011fl\u0131kl\u0131s\u0131, laf\u0131 doland\u0131rmadan ve a\u00e7\u0131k\u00e7a iki ayr\u0131 egemen devlet form\u00fcl\u00fcn\u00fc en iyi se\u00e7enek olarak sunmakt\u0131r. Alternatifinin ilhak oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen Rum Y\u00f6netimi i\u00e7in ger\u00e7ekten de bir g\u00fcn en iyi se\u00e7enek iki ayr\u0131 egemen devlet modeli olacakt\u0131r. \u0130lerliyormu\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle gerilemek yerine gerekiyorsa durmay\u0131 tercih etmek, kendisinden ho\u015flan\u0131lmayaca\u011f\u0131 riskini alabilen ger\u00e7ek liderlerin yapabilece\u011fi bir i\u015ftir.<\/p>\n

[1]<\/a> BM Genel Sekreteri, G\u00fcvenlik Konseyine sundu\u011fu 1 Nisan 2003 tarihli raporunda (S\/2003\/398, para. 4 \u2013 7) m\u00fczakere s\u00fcrecinin temelini 1250 say\u0131l\u0131 karar\u0131n olu\u015fturdu\u011funu ifade etmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u0131br\u0131s meselesinde yeni bir giri\u015fim s\u00f6z konusu. T\u00fcrklerin konfederasyon Rumlar\u0131n \u00fcniter Rum devleti i\u00e7inde T\u00fcrklere muhtariyet tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fi bir ara form\u00fcl: Konfederasyona yak\u0131n gev\u015fek federasyon” Kelime oyunlar\u0131na dikkat edilmeli. <\/p>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":11942,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,67,69],"tags":[1580,1578,1582,1232,360,1579,420,82,361,1581,1577],"coauthors":[30],"class_list":["post-11926","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-tehditler","category-yakin-cografya","tag-anastasiadis","tag-birlesik-krallik","tag-bm-girisimi","tag-ersin-tatar","tag-federasyon","tag-ingiliz-usleri","tag-ingiltere","tag-kibris","tag-konfederasyon","tag-lute","tag-turkiye-ve-ab"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11926","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/28"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11926"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11926\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11945,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11926\/revisions\/11945"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11942"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11926"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=11926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}