{"id":11946,"date":"2020-12-08T19:30:00","date_gmt":"2020-12-08T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=11946&preview=true&preview_id=11946"},"modified":"2020-12-08T23:44:44","modified_gmt":"2020-12-08T20:44:44","slug":"akademik-istatistik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/akademik-istatistik\/","title":{"rendered":"Akademik istatistik"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin temel problemlerini saymak istersek, akl\u0131m\u0131za gelecek pek \u00e7ok se\u00e7ene\u011fi s\u0131raya sokmak hayli zordur. \u00d6yle bir \u00fclkedeyiz ki sorun ad\u0131m\u0131z\u0131 ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z milletin varl\u0131\u011f\u0131yla, kimli\u011fimizle ba\u015fl\u0131yor; karn\u0131m\u0131z\u0131 doyuracak ekme\u011fe kat\u0131lan unun varl\u0131k sebebi bu\u011fdaya kadar ula\u015f\u0131yor. H\u00e2l b\u00f6yleyken, sorunlar aras\u0131nda s\u0131ralama yapmak zorla\u015f\u0131yor. Yine de \u201cekonomi\u201dyi ilk s\u0131ralara yerle\u015ftirmek kan\u0131mca \u00e7ok hatal\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n

Bir kurumun sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u201cBen buran\u0131n bu kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu bilmiyordum!<\/em>\u201d diyen, daha da \u00fczerine gidilirse \u201cBabalar gibi satar\u0131m!<\/em>\u201d diyen bakanlarla y\u00f6netilmi\u015f g\u00fczel \u00fclkemizde, insanlar\u0131n onurla ya\u015famak i\u00e7in \u00e7alacaklar\u0131 kap\u0131 devlet yerine ekseriyetle sermaye sahibi patronlar\u0131n vicdan\u0131 oluyor. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir ortamda \u201cinovasyon\u201d dedi\u011fimizde akl\u0131m\u0131zda ilk sekt\u00f6rel firmalar beliriyor. Oysa ticar\u00ee firmalar, inovasyonun sadece uygulama a\u015famas\u0131d\u0131r; onun as\u0131l geli\u015fti\u011fi yer, temel bilimsel ara\u015ft\u0131rmalard\u0131r. Bu \u00e7o\u011funlukla \u00fcniversitelerle devlet destekli ara\u015ft\u0131rma kurumlarda yap\u0131l\u0131r. Belki de \u00fclkemizdeki ekonomik gidi\u015fattaki bozuklu\u011fun sebeplerinden biri bu ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131p do\u011frudan sonu\u00e7 odakl\u0131 yakla\u015f\u0131ma ba\u011flanmakt\u0131r.<\/p>\n

Bu yaz\u0131da, \u201cmuas\u0131r medeniyetler seviyesi\u201d hedefinden lafta asla sapmayan T\u00fcrk milletinin bu hedefe ula\u015fmada \u0131skalad\u0131\u011f\u0131 temel nokta; T\u00fcrk akademisinin son d\u00f6nemdeki gidi\u015fat\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n

T\u00dcBA\u2019n\u0131n akademi raporu<\/strong><\/h2>\n

T\u00fcrkiye Bilimler Akademisi (T\u00dcBA), kendisini 1800\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131ndaki Enc\u00fcmen-i Dani\u015f<\/em> diye bilinen bilim kuruluna dayand\u0131rmaktad\u0131r. Her y\u0131l belli ba\u015fl\u0131klar \u00fczerinden ara\u015ft\u0131rmalar yaparak raporlar sunar ve \u00fclkedeki bilimsel gidi\u015fat hakk\u0131nda politika \u00fcretilmesi i\u00e7in yol g\u00f6stericidir.<\/p>\n

Kas\u0131m 2020\u2019de yay\u0131mlanan T\u00fcrkiye Bilim Raporu\u2019nda [1] hayli dikkat \u00e7ekici noktalar var. \u00d6rne\u011fin; a\u015fa\u011f\u0131daki grafikte 2000 ile 2018 aras\u0131nda \u00fclkelerin ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen yay\u0131n say\u0131s\u0131 ile patent say\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki g\u00f6r\u00fclmektedir. Daire b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerinin GSY\u0130H\u2019ye g\u00f6re ayarland\u0131\u011f\u0131 (do\u011fru orant\u0131l\u0131) analizde, ekonomik a\u00e7\u0131dan zengin \u00fclkelerin yay\u0131n ve patent \u00fcretme durumunun di\u011ferlerine g\u00f6re daha fazla oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmekte. Raporda, bir \u00fclkenin ekonomik zenginli\u011finin, \u00fcretti\u011fi inovasyon ile do\u011fru orant\u0131l\u0131 oldu\u011funa vurgu yap\u0131lmaktad\u0131r. Grafik incelendi\u011finde; T\u00fcrkiye bu s\u0131ralamada olduk\u00e7a geride yer almakta. Ayr\u0131ca ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen yay\u0131n say\u0131s\u0131 ile patent say\u0131s\u0131 aras\u0131nda da ciddi bir fark g\u00f6r\u00fclmekte. Anla\u015f\u0131lan o ki T\u00fcrkiye\u2019de ekonominin geli\u015fmi\u015fli\u011finde \u00f6nemli bir g\u00f6sterge konumundaki inovasyonun iki temel aya\u011f\u0131, birbirinden kopuk \u00e7al\u0131\u015f\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 besleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan b\u00f6yle bir farkl\u0131l\u0131k ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Bu da GSY\u0130H\u2019yi olumsuz etkilemi\u015ftir. Elbette bu bir d\u00f6ng\u00fc oldu\u011fundan GSY\u0130H\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc de inovasyonu ve yay\u0131n-patent ili\u015fkisini olumsuz etkilemi\u015ftir. Raporda, bu tezi destekleyen ba\u015fka g\u00f6stergelere de yer verilmi\u015f.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Kaynak: T\u00fcrkiye Bilim Raporu \u2013 Kas\u0131m 2020 (T\u00dcBA)<\/p><\/div>\n

Bir di\u011fer ara\u015ft\u0131rma sonucunda elde edilen grafikte ise 2005-2015 d\u00f6neminde \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerdeki y\u00fcksek\u00f6\u011fretim harcamalar\u0131n\u0131n GSY\u0130H i\u00e7indeki pay\u0131 artt\u0131k\u00e7a ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen bilimsel yay\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n da artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmekte. T\u00fcrkiye y\u00fcksek\u00f6\u011fretim i\u00e7in kamudan Kuzey Avrupa \u00fclkeleri ile benzer oranda pay almas\u0131na ra\u011fmen, yay\u0131n bak\u0131m\u0131ndan onlar\u0131n gerisinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. Buradan \u00e7\u0131kacak sonu\u00e7, T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131, ald\u0131klar\u0131 paylar\u0131 do\u011fru \u015fekilde kullanmamaktad\u0131rlar.<\/p>\n

\"\"

Kaynak: T\u00fcrkiye Bilim Raporu \u2013 Kas\u0131m 2020 (T\u00dcBA)<\/p><\/div>\n

Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada, 1995-2015 d\u00f6neminde \u00fclkelerin ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen ortalama bilimsel yay\u0131n say\u0131s\u0131 da hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. 1.000.000-ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen ortalama bilimsel yay\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019de yakla\u015f\u0131k 191 civar\u0131ndaki seviyesi ile bir\u00e7ok \u00fclkenin gerisinde kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmi\u015ftir.<\/p>\n

\"\"

Kaynak: T\u00fcrkiye Bilim Raporu \u2013 Kas\u0131m 2020 (T\u00dcBA)<\/p><\/div>\n

Benzer durumlar\u0131 uluslararas\u0131 at\u0131f say\u0131lar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcyoruz. Di\u011fer \u00fclkelerle ve \u00f6nc\u00fc \u00fclkelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye’de \u00f6zellikle 2003 y\u0131l\u0131n\u0131 takiben her alanda ciddi d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnmekte. \u0130\u015fin ilgin\u00e7 taraf\u0131 2006 y\u0131l\u0131 itibariyle her ile bir \u00fcniversite politikas\u0131<\/em> sayesinde, akademik \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131 da art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. Buna ra\u011fmen yay\u0131n ve at\u0131f oranlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ile di\u011fer \u00fclkelerin benzer faaliyetleri aras\u0131ndaki fark hayli can s\u0131k\u0131c\u0131 boyutta.<\/p>\n

T\u00fcm verilerin SCOPUS, D\u00fcnya Bankas\u0131, OECD, WIPO, MAC gibi veri bankalar\u0131ndan elde edilerek analiz edildi\u011fi raporun en ilgin\u00e7 noktas\u0131, akademiye yeni giren eleman say\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015fa kar\u015f\u0131l\u0131k bunlar\u0131n yay\u0131n kalitelerindeki d\u00fc\u015fmedir.<\/p>\n

\"\"

Kaynak: T\u00fcrkiye Bilim Raporu \u2013 Kas\u0131m 2020 (T\u00dcBA)<\/p><\/div>\n

Grafiklerde, zaman serilerinin 3 y\u0131ll\u0131k hareketli ortalamalar\u0131 veriliyor. Grafik-a’da \u00dcniversitelere \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n net giri\u015f oran\u0131 verilmi\u015f. Buna g\u00f6re yeni giri\u015f oran\u0131 bir s\u00fcre d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, 2010 y\u0131l\u0131ndan sonra artm\u0131\u015f. Ortalamada %6 civar\u0131nda net giri\u015f oldu\u011fu g\u00f6zlenmi\u015f. Grafik-b’de akademik hayata yeni ba\u015flayan ara\u015ft\u0131rmac\u0131larda ise 2003 y\u0131l\u0131ndan sonra nitelik olarak da bozulma g\u00f6zlenmi\u015f. Akademiye yeni girenlerin ortalama yay\u0131n kalitesi gerilemi\u015f.<\/p>\n

Buradan \u00e7\u0131kacak sonucu ba\u015fka bir analizle de beraber yorumlamak gerekir. Sonu\u00e7lar\u0131na yine rapordan eri\u015febilece\u011finiz ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131ndaki dengesizlik konusuyla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u00f6zellikle 2003 y\u0131l\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye\u2019deki \u00fcniversitelerde arz-talep ili\u015fkisindeki bozulmalar\u0131n ve nicelik artarken niteli\u011fin azalmas\u0131n\u0131n bu sonuca ula\u015f\u0131lmada ana sebepler oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Bu gidi\u015fat\u0131n siyas\u00ee sebepleri<\/strong><\/h2>\n

Buraya kadar verilen bilgiler, i\u015fin surat\u0131 as\u0131k ger\u00e7ekleri idi. Oysa bu \u00fclkede ki\u015filerin ilgisini \u00e7ekmenin en g\u00fczel yolu, onlara sorumluluk vermeden magazin, affedersiniz; siyaset yapmakt\u0131r. O halde biz de i\u015fin esas can s\u0131kan ama tuhaf bir keyif de ald\u0131ran k\u0131sm\u0131na ge\u00e7elim.<\/p>\n

Yukar\u0131da verilen istatistik bilgilerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019deki ekonomik bozukluklar\u0131n bir boyutuyla \u00fcniversitelerdeki akademik yap\u0131lar\u0131n bozulmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Herhalde ilk s\u00f6yleyebilece\u011fimiz sorun \u201cliyakatsizlik\u201d olacakt\u0131r. Akademik g\u00f6reve getirmelerin bilgi, ba\u015far\u0131 ve yetenek k\u0131staslar\u0131na g\u00f6re \u015fekillenmemesi, benzer \u015fekilde ayn\u0131 toplumda ya\u015fayan gen\u00e7 ve yetenekli akademisyen adaylar\u0131n\u0131n akademik i\u015f f\u0131rsatlar\u0131 i\u00e7in e\u015fit ko\u015fullarda rekabet edememesi su g\u00f6t\u00fcrmez bir liyakatsizlik \u00f6rne\u011fidir. Daha birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce lisans ve doktora e\u011fitimimi ald\u0131\u011f\u0131m \u00fcniversitede bana \u201cValla biz de istiyoruz ama Y\u00d6K kadro vermiyor.<\/em>\u201d diye kap\u0131y\u0131 g\u00f6steren hocalar\u0131m\u0131n hem de alan d\u0131\u015f\u0131na \u201c\u00f6zel\u201d \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ilan\u0131 verdi\u011fine \u015fahit oldum.<\/p>\n

Rekt\u00f6rlerin referans sorunu<\/strong><\/h2>\n

Siyas\u00ee sebepler aras\u0131nda T\u00fcrkiye’deki 68 \u00fcniversiteyi y\u00f6neten rekt\u00f6rlerin uluslararas\u0131 yay\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n 0 (s\u0131f\u0131r); 71 rekt\u00f6r\u00fcn de hayatlar\u0131 boyunca \u201c\u00fcrettikleri\u201d t\u00fcm eserlerin ald\u0131\u011f\u0131 toplam uluslararas\u0131 at\u0131f say\u0131s\u0131n\u0131n 0 (s\u0131f\u0131r) olmas\u0131 gibi trajikomik bir durum da yer alabilir. (\u0130lgili haber i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z.<\/a>) Akademiyle ilgilenenler bilirler. \u00c7ok yak\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fe kadar rekt\u00f6rler, \u00fcniversitedeki \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri taraf\u0131ndan se\u00e7imle g\u00f6reve gelirdi. Belki orada da ilk \u00fc\u00e7 aras\u0131ndan se\u00e7ilecek \u015fekilde cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131na sunulurdu ama yar\u0131m da olsa demokrasi vard\u0131. \u015eimdilerde ise akademisyenler, yay\u0131n ve at\u0131f ba\u015far\u0131lar\u0131 ile de\u011fil; “\u00f6nemli” referanslar bulmakla u\u011fra\u015ft\u0131klar\u0131ndan olsa gerek uluslararas\u0131 d\u00fczeyde T\u00fcrkiye\u2019nin s\u0131ralamas\u0131 b\u00f6yle gerilerde.<\/p>\n

Ba\u015fka bir sebep, T\u00fcrkiye’nin d\u00fcnyada en \u00e7ok sahte\/ya\u011fmac\u0131 akademik dergi \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00fclkeler aras\u0131nda yer almas\u0131. (Konuyla ilgili bilgi i\u00e7in ba\u011flant\u0131y\u0131 kullanabilirsiniz.<\/a>) Bal\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n; boyut, yem t\u00fcketimi, ya\u015f gibi fakt\u00f6rlere de\u011fil de Kur\u2019an dinletilip dinletilmemesine g\u00f6re de\u011ferlendirildi\u011fi g\u00fczel \u00fclkemizdeki akademik dergicilik \u00fcr\u00fcn\u00fc de ancak papaz eri\u011fi yerine imam eri\u011fi \u00e7\u0131karmak olur. Vars\u0131n \u00fclkenin geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyi Uruguay\u2019a e\u015fde\u011fer olsun, yeter ki bizim suda y\u00fczen bal\u0131klar\u0131m\u0131z bile imanl\u0131 olsun!<\/p>\n

Bitti mi? Elbette hay\u0131r. Akademik ba\u015far\u0131n\u0131n birinci basama\u011f\u0131, lisans\u00fcst\u00fc e\u011fitimdir fakat T\u00fcrkiye\u2019de insan\u0131m\u0131z i\u00e7in sonuca giden yolda her \u015fey m\u00fcbah oldu\u011fundan, tez yazd\u0131rmak da gayet normal. T\u00fcrkiye\u2019de haks\u0131z bir akademik avantaj sa\u011flamak isteyen ki\u015filere sipari\u015f \u00fczerine tez yazan \u00e7ok say\u0131da \u015firket var. (Tez yaz\u0131m \u015firketleri ile ilgili bir haber<\/a>) Yay\u0131n eti\u011fi ihl\u00e2liymi\u015f, toplumsal ahlak dejenerasyonuymu\u015f Hak getire\u2026 Fakat bizim enstit\u00fclerimizin de hakk\u0131n\u0131 yemeyelim; yay\u0131n eti\u011fi i\u00e7in matbu bir metin imzalat\u0131yorlar; yeter! Onlar\u0131n sayfa numaras\u0131 ile sayfa sonu aras\u0131n\u0131 cetvelle \u00f6l\u00e7mek gibi daha \u00f6n al\u0131c\u0131 ve cayd\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerle u\u011fra\u015fmalar\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

Yeter mi? Yetmez efendim.\u00a0 Resm\u00ee konumdaki ki\u015filerin otoritelerini k\u00f6t\u00fcye kullanmas\u0131 sayesinde akademik bilgisi, yetene\u011fi ve ba\u015far\u0131s\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck seviyede olan ki\u015filerin akademisyen diye atanmalar\u0131 bir di\u011fer sebep. (Listenin son s\u0131ras\u0131ndaki o\u011fluna kadro veren rekt\u00f6r haberi<\/a>) Ge\u00e7enlerde bir vefat ilan\u0131 vard\u0131:<\/a> “\u00dcniversitemiz Makina M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Nihat YILDIRIM’\u0131n kay\u0131npederi, Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Bilimleri Fak\u00fclte Sekreteri Ayfer YILDIRIM’\u0131n babas\u0131, Sosyal Bilimler MYO \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Aykut D\u0130REZ\u0130NC\u0130’nin dedesi, Rekt\u00f6rl\u00fck \u00d6zel Kalem Aysun \u015eAHAN’\u0131n dedesi vefat etmi\u015ftir<\/em>.” \u0130nsan ger\u00e7ekten hayret ediyor!<\/p>\n

Sahi, bu \u00fcniversiteler nas\u0131l kuruluyor? Vatanda\u015f\u0131n vergileriyle. O halde \u00fcniversitelerde \u00f6\u011fretimin kalitesi ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n niteli\u011finin bu seviyede kalmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck sebebi, b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fun bu duruma itiraz etmemesi de\u011fil midir? Ayn\u0131 \u015fekilde \u00fcniversitelerdeki akademik yay\u0131n eti\u011fi ihlalleri ve akademik sahtek\u00e2rl\u0131k vakalar\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn artarken, bu duruma sadece bir avu\u00e7 akademisyenin itiraz etmesi de i\u015fin ciddiyetine tabir caizse turp s\u0131km\u0131yor mu?<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bu yay\u0131n eti\u011fi ilkesinin ihl\u00e2lleri, sahte dergiler, tez yaz\u0131m \u015firketleri ve bunlara bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz meyleden akademisyen (ve adaylar\u0131) i\u00e7in cayd\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6nlemler neden al\u0131nmaz? (Doland\u0131r\u0131lan akademisyenlerin haberi<\/a>). S\u00fcrekli doland\u0131r\u0131lan profes\u00f6rlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkenin hem sosyolojik hem de ekonomik geli\u015fmi\u015flik seviyesinin art\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in umut, maalesef terini silerken a\u00e7\u0131klama yapanlardan, \u201cVallahi bana da s\u00fcrpriz oldu!<\/em>\u201d diyenlere halef selef yap\u0131lm\u0131\u015f y\u00f6neticilere kal\u0131r tabi\u00ee ki…<\/p>\n

K\u0131r\u0131lma asistanlar sayesinde olacak<\/strong><\/h2>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda bir \u00fclkenin geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler kategorisine girmesi, teknoloji \u00fcretimi sayesinde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Teknolojinin geli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in gerekli iki temel ortam vard\u0131r. Bunlar, bilimsel faaliyetlerin ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011fi \u00fcniversite gibi yap\u0131lar ve teorik yeniliklerin prati\u011fe ge\u00e7irilebildi\u011fi sekt\u00f6rel faaliyetlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ticar\u00ee firmalard\u0131r.<\/p>\n

Yay\u0131mlanan rapor ve di\u011fer incelemeler \u00fczerinde T\u00fcrkiye\u2019nin bilimsel etkinli\u011finin, di\u011fer \u00fclkelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda olduk\u00e7a geride kald\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Her ne kadar milenyum \u00e7a\u011f\u0131 ile bilimsel yay\u0131n say\u0131lar\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6zlense ve hatta \u00e7e\u015fitli politikalar sayesinde akademik faaliyet g\u00f6steren birey say\u0131s\u0131 artm\u0131\u015f olsa da yay\u0131n kaliteleri bak\u0131m\u0131ndan 2006 ve sonras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131lma ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan ve gelece\u011fin T\u00fcrkiye\u2019sinde kurumsal yahut bireysel sermayenin payda\u015flar\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7an temel kurumlar \u00fcniversitelerdir. T\u00fcrkiye\u2019deki vak\u0131f ve devlet \u00fcniversitelerinde ya\u015fanan bu \u00fcretim yava\u015flamas\u0131n\u0131n sebepleri, \u00a0her ile bir \u00fcniversite a\u00e7\u0131lmas\u0131, bu \u00fcniversitelerin kurucu ve devam kadrolar\u0131ndaki vizyon eksiklikleri, akademisyeni idar\u00ee personel gibi g\u00f6ren y\u00f6netim bi\u00e7imleri sayesinde i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn art\u0131\u015f\u0131, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen, \u00f6zellikle lisans\u00fcst\u00fc \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131ndaki azalma, yay\u0131n eti\u011finin ihl\u00e2li ve en \u00f6nemlisi liyakatsiz al\u0131mlar olarak genel bir s\u0131ralama yap\u0131labilir. B\u00fct\u00fcn bunlar, bir \u00fcniversitenin verimlili\u011fini etkileyen \u00f6nemli fakt\u00f6rler olmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda akademik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn olu\u015fmas\u0131nda da kilit rol oynarlar.<\/p>\n

Akademik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn oturmas\u0131nda etkin g\u00f6rev \u00fcstlenen bu unsurlar\u0131n da temelinde akademik d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ilkesi ve bunun k\u00fclt\u00fcr\u00fc bulunmaktad\u0131r.\u00a0 Avrupa Akademik D\u00fcr\u00fcstl\u00fck A\u011f\u0131 Akademik D\u00fcr\u00fcstl\u00fck S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde bunun tan\u0131m\u0131: \u201cE\u011fitim, ara\u015ft\u0131rma ve bilimsel ortamlarda karar verme ve uygulama a\u015famalar\u0131na y\u00f6n veren etik kurallara, mesleki ilkelere, standartlara, uygulamalar ve m\u00fctemadiyen\u00a0 de\u011ferler sistemine uyum sa\u011flama\u201d<\/em> \u015feklindedir [2]. Akademik d\u00fcr\u00fcstl\u00fck k\u00fclt\u00fcr\u00fc ise ayn\u0131 s\u00f6zl\u00fckte \u201cAkademik d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc te\u015fvik eden ve destekleyen bireysel, grupsal ve \/ veya kurumsal davran\u0131\u015flar, de\u011ferler, inan\u00e7lar, tutumlar ve nitelikler<\/em>\u201d olarak ifade edilmektedir.<\/p>\n

Bir vak\u0131f \u00fcniversitesinde ya\u015fanan olayla durumun i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 halini \u00f6zetleyelim: 56 ya\u015f\u0131nda bir kad\u0131n profes\u00f6r\u00fcn aktar\u0131m\u0131 [3] \u201c\u00dcniversite piyasada u\u00e7an ku\u015fa bor\u00e7lu oldu\u011fu i\u00e7in ve maliyenin kara listesinde oldu\u011fu i\u00e7in T\u00dcB\u0130TAK para yat\u0131rmama karar\u0131 verdi. [\u2026] SGK bor\u00e7lar\u0131 ve di\u011fer piyasa bor\u00e7lar\u0131. [\u2026] Yani projeyi ben yapaca\u011f\u0131m, bununla ilgili olarak birka\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u00e7al\u0131\u015facak, onlar bekliyor, ara\u015ft\u0131rma yapaca\u011f\u0131z, malzeme alaca\u011f\u0131z, fakat T\u00dcB\u0130TAK \u00fcniversite d\u0131\u015f\u0131nda bir yere benim b\u00fct\u00e7emi yat\u0131rm\u0131yor, benim b\u00fct\u00e7emi alacak \u00fcniversite de bunu alam\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc SGK borcu var. \u0130ki taraf da ayak diredi. Sonu\u00e7ta \u015f\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcm buldular: \u2018Biz sana i\u00e7eriden az az malzeme verelim bari sen bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yap\u0131yor gibi ol.\u2019 Fakat \u00e7ok \u00e7irkin bir \u015fey tabi\u00ee. [\u2026] Verdikleri malzeme k\u0131r\u0131k d\u00f6k\u00fck i\u015fte dosya, jelatin falan filan\u2026 Dolay\u0131s\u0131yla biz kendi param\u0131zla bu projeyi yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k ve o hem ciddi olarak beni sinirlendirdi, \u00e7ok \u00fczd\u00fc bir yandan da, sa\u00e7lar\u0131m d\u00f6k\u00fcl\u00fcyordu ya. Bir yandan beraber oldu\u011fum, s\u00f6z verdi\u011fim arkada\u015flarla bunu yapam\u0131yor olmak beni \u00e7ok \u00fczd\u00fc, onlar\u0131 ortada b\u0131rakm\u0131\u015f olmak. \u00d6te yandan projeyi yapam\u0131yoruz. T\u00dcB\u0130TAK \u00fcniversiteyi, b\u00fct\u00e7eyi y\u00fcr\u00fctemedi\u011fi i\u00e7in 3 y\u0131l b\u00fct\u00fcn projelere ba\u015fvurmaktan yasakl\u0131 ilan etti. Bu, \u00fcniversiteye de\u011fil benim di\u011fer meslekta\u015flar\u0131ma verilmi\u015f bir ceza oldu. Bu da beni \u00e7ok \u00fczd\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcniversitenin bana ald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yok, yani bir projeye ba\u015fvurmu\u015f olup olmamama. Hi\u00e7 ta\u015f atmadan, kolu yorulmadan, y\u00fcz binlerce Euroluk bir projeyi al\u0131p, bunun y\u00fczde 13\u2019\u00fcn\u00fc kendisine alacak olan bir \u00fcniversite \u00e7\u0131k\u0131p bana \u2018Bizim b\u00f6yle i\u015flerle i\u015fimiz yok. Sen bize her sene 11 tane \u00f6\u011frenci getirsen \u00e7ok daha y\u00fcksek para gelecek. Sen onunla ilgilen.\u2019 dedi mesela\u201d <\/em><\/p>\n

\u0130\u015fte akademisyeninden, b\u00f6l\u00fcm ba\u015fkan\u0131na, dekan\u0131na\/m\u00fcd\u00fcr\u00fcne, rekt\u00f6r\u00fcne kadar t\u00fcm kurumda oturmas\u0131 gereken d\u00fcr\u00fcstl\u00fck k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki eksiklik, devam\u0131nda etik eksikli\u011fini etkilerken, \u00fclkenin bilimsel faaliyetlerinin niteli\u011finde bozulmalara sebep olur. B\u00fct\u00fcn bu bozulmalar da bir \u00fclkenin geli\u015fmi\u015flik seviyesinin g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha da d\u00fc\u015fmesine ortam haz\u0131rlar.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu sorunlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131p refah d\u00fczeyi y\u00fcksek bir \u00fclkede ya\u015faman\u0131n \u00fcniversite aya\u011f\u0131ndaki temel ko\u015ful, akademisyen ve \u00f6\u011frencilerin ama en \u00e7ok da y\u00f6neticilerin ve siyasi yetkililerin kendi paylar\u0131na d\u00fc\u015fen sorumluluklar\u0131 en iyi \u015fekilde yerine getirmesi ve haklar\u0131n\u0131 sonuna kadar savunmas\u0131d\u0131r. E\u011fer yay\u0131n niteliklerinde bir k\u0131r\u0131lma ya\u015fanm\u0131\u015fsa; demek ki ayn\u0131 k\u0131r\u0131lma tersi y\u00f6nde de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunu ba\u015flatacak nokta, bana g\u00f6re asistan olarak g\u00f6rev yapan \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131d\u0131r. Usta-\u00e7\u0131rak ili\u015fkisi ile geli\u015fecek bir akademik yeterlilik kazan\u0131m\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir ad\u0131m olan asistanl\u0131k, ne yaz\u0131k ki bug\u00fcn yerini akademik korkakl\u0131\u011fa b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn dan\u0131\u015fman\u0131ndan korkan veya sadece i\u015fini y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in yanl\u0131\u015f\u0131na da g\u00f6z yuman ve susan asistan, yar\u0131n do\u00e7ent olmak i\u00e7in fak\u00fclte ve \u00fcniversite y\u00f6netiminin yanl\u0131\u015f\u0131na da susar, sonras\u0131nda rekt\u00f6r ya da siyaset\u00e7i olmak i\u00e7in \u00fclkedeki yanl\u0131\u015f politikalar\u0131n alt\u0131nda imzas\u0131 olanlara da susar. E\u011fer asistan olarak g\u00f6rev yapan gen\u00e7 meslekta\u015flar\u0131m\u0131z bug\u00fcn yanl\u0131\u015fa \u201cDur!\u201d diyebilirlerse i\u015fte o k\u0131r\u0131lma ya\u015fan\u0131r ve kendileri, kurtar\u0131lm\u0131\u015f nesil olarak memleketin huzur ve refah\u0131nda isimleri an\u0131lsa da an\u0131lmasa da en b\u00fcy\u00fck kahramanlardan olurlar.<\/p>\n

Kaynaklar:<\/strong><\/h2>\n
    \n
  1. Ak\u00e7i\u011fit, U., Tok, E. (2020), T\u00fcrkiye Bilim Raporu<\/em>, T\u00fcrkiye Bilimler Akademisi Yay\u0131nlar\u0131, No:43, Ankara.<\/li>\n
  2. Tauginien\u0117, L, Gai\u017eauskait\u0117, I, Glendinning, I, Kravjar, J, Ojster\u0161ek, M, Ribeiro, L, Odi\u0146eca, T, Marino, F, Cosentino, M, Sivasubramaniam, S, Folt\u00fdnek, T. Glossary for Academic Integrity [Akademik D\u00fcr\u00fcstl\u00fck S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc<\/em>]. ENAI Report 3G [online]: g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f versiyon, Ekim 2018 (\u00c7ev: Salim Raz\u0131, Mustafa \u00c7oban, \u00d6zg\u00fcr \u015eahan, Bar\u0131\u015f Uslu).<\/li>\n
  3. Vatansever, A, Gezici Yal\u00e7\u0131n, M., (2015), Ne Ders Olsa Veririz: Akademisyenin Vas\u0131fs\u0131z \u0130\u015f\u00e7iye D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/em>, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    T\u00dcBA’n\u0131n T\u00fcrkiye Bilim Raporu’ndan elde edilen bilgilerle T\u00fcrkiye’nin ekonomik geli\u015fmi\u015fli\u011fini de yak\u0131ndan etkileyen \u00fcniversitelerin son d\u00f6nemdeki gidi\u015fat\u0131n\u0131n incelendi\u011fi yaz\u0131da, k\u0131r\u0131lman\u0131n sebepleri ile ikinci k\u0131r\u0131lma ihtimali de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":11953,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[60,62,2,67],"tags":[],"coauthors":[8],"class_list":["post-11946","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-teknoloji","category-egitim-kultur","category-genel","category-tehditler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11946"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11983,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11946\/revisions\/11983"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11953"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11946"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=11946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}