{"id":12451,"date":"2021-02-19T19:30:38","date_gmt":"2021-02-19T16:30:38","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=12451"},"modified":"2021-02-19T17:13:57","modified_gmt":"2021-02-19T14:13:57","slug":"istiksafi-gorusmeler-beklenti-risk-ve-firsatlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/istiksafi-gorusmeler-beklenti-risk-ve-firsatlar\/","title":{"rendered":"\u0130stik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmeler: Beklenti, risk ve f\u0131rsatlar"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-12452 size-full aligncenter\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/433117.jpg\" alt=\"\" width=\"670\" height=\"335\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/433117.jpg 670w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/433117-300x150.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/433117-150x75.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 670px) 100vw, 670px\" \/><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ve Yunanistan 5 y\u0131l aradan sonra istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmelere \u201cyeniden\u201d ba\u015flad\u0131.\u00a0 Her ne kadar yar\u0131m kalan g\u00f6r\u00fc\u015fmelere vurgu yap\u0131l\u0131yorsa da 25 Ocak 2020\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirilen ke\u015fif (exploratory\/ara\u015ft\u0131rma) g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini, \u00f6nceki 60 g\u00f6r\u00fc\u015fmeden ay\u0131rmak gerekiyor. Do\u011fu Akdeniz\u2019le ilgili tart\u0131\u015fmalar da masaya getirilecek ve bu nedenle teknik olarak art\u0131k farkl\u0131 bir i\u00e7erik var. Kamuoyu bask\u0131s\u0131n\u0131 da bertaraf edebilmek i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde tam bir gizlilik uygulan\u0131yor. Her ne konu\u015fulmu\u015f olursa olsun ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k i\u00e7ermedi\u011fi i\u00e7in bir anlamda taraflar masadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda asl\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey konu\u015fulmam\u0131\u015f gibi olacakt\u0131r. Bu da taraflar\u0131n sorunlara daha geni\u015f bir a\u00e7\u0131dan bakmas\u0131n\u0131, birbirini daha iyi anlamas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. Y\u00f6ntem esasen tan\u0131m\u0131nda bile anla\u015f\u0131lamayan sorunlar\u0131 konu\u015fma f\u0131rsat\u0131 yarat\u0131yor. Nitekim Ege\u2019deki anla\u015fmazl\u0131klar i\u00e7in 2002\u2019de ba\u015flay\u0131p 2016\u2019da ask\u0131ya al\u0131nan istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin i\u00e7eri\u011fi h\u00e2l\u00e2 daha kamuoyunca bilinmiyor. Asl\u0131nda zaten istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, m\u00fczakere anlam\u0131na da gelmiyor; ger\u00e7ek m\u00fczakerelere ba\u015flamak i\u00e7in referans ko\u015fullar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanaca\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik d\u00fczeyindeki g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ifade ediyor. T\u00fcrkiye ve Yunanistan&#8217;\u0131n Ege Denizi&#8217;nden kaynaklanan sorunlar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmek i\u00e7in geli\u015ftirdikleri &#8220;istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmeler&#8221; mekanizmas\u0131, AB&#8217;nin 1999 Helsinki Zirvesi kararlar\u0131na dayan\u0131yor. Ge\u00e7mi\u015fe bakarak daha ba\u015f\u0131ndan bu s\u00fcrecin uzla\u015f\u0131 yaratmayaca\u011f\u0131n\u0131 ama olas\u0131 m\u00fczakerelerin kapsam, nitelik ve metodunu belirlemeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Her ko\u015fulda b\u00f6lgedeki gerilimi azaltma amac\u0131na hizmet edecektir. \u00c7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck b\u00f6lgesel a\u00e7\u0131dan y\u00fcksek maliyet yarat\u0131yor ve sakinle\u015fmeye ihtiya\u00e7 duyuluyor.<\/p>\n<p>Hangi konular\u0131n, hangi kapsamda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclece\u011fini belirlemeyi ama\u00e7layan bu toplant\u0131da taraflardan birinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesini kabul etmedi\u011fi bir anla\u015fmazl\u0131k konusu g\u00fcndeme gelse bile detaylar\u0131na d\u00f6n\u00fck tart\u0131\u015fma ger\u00e7ekle\u015fmeyebilir. Bu nedenle \u201cEge\u2019de i\u015fgal edilen T\u00fcrk adalar\u0131\u201d veya \u201cegemenli\u011fi devredilmemi\u015f adalar\u201d ya da \u201cgri adalar\u201d terimleriyle kastedilen adalar\u0131n aidiyetine ili\u015fkin anla\u015fmazl\u0131k konular\u0131 istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin konusu olmaya uzak. Yunanistan adalar\u0131n aidiyetine ili\u015fkin sorunu konu\u015fmak istemiyor. T\u00fcrkiye\u2019nin \u201cgayri asker\u00ee stat\u00fcde olmas\u0131 kayd\u0131yla Yunanistan\u2019a egemenli\u011fi devredilen (23) adalar\u0131n \u201csilahs\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131\u201dna ili\u015fkin talebi g\u00fcndeme gelecek olsa da Yunanistan, kendi Genel Kurmay\u0131 Ba\u015fkan\u0131 a\u011fz\u0131ndan da tekrarland\u0131\u011f\u0131 gibi konuyu \u201cT\u00fcrkiye\u2019den gelen tehdit oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e adalar\u0131n b\u00f6yle kalaca\u011f\u0131\u201d \u015feklinde de\u011ferlendirdi\u011fi ve Ege Ordusuna i\u015faret etti\u011fi i\u00e7in ilerleme kaydedilemeyecek konulardan olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye kamuoyunda tart\u0131\u015f\u0131lan \u201cgayri asker\u00ee stat\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131n\u0131n egemenlik devir \u015fart\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131\u201d meselesinin de bu masada g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek konular aras\u0131nda kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Yunanistan\u2019a ve T\u00fcrkiye\u2019ye AB ve ABD\u2019den deniz s\u0131n\u0131rlar\u0131yla ilgili \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f ikili sorunlar\u0131 bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l \u015fekilde ve uluslararas\u0131 hukuka uygun olarak \u00e7\u00f6zme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin t\u00fcm tezlerinin uluslararas\u0131 deniz hukukunun esaslar\u0131na, 1982 Deniz Hukuku S\u00f6zle\u015fmesi d\u00e2hil olmak \u00fczere uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere, ilgili anla\u015fmazl\u0131klarda verilen mahkeme kararlar\u0131na uygun oldu\u011funu not d\u00fc\u015felim. Yunanistan masaya sadece deniz s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n belirlenmesi; daha a\u00e7arsak T\u00fcrkiye\u2019yi en az rahats\u0131z edecek y\u00f6ntemi konu\u015farak karasular\u0131nda 12 mil uygulamas\u0131na ge\u00e7ebilmek i\u00e7in oturuyor. Zira 12 mil uygulamas\u0131 ile T\u00fcrkiye\u2019nin denizde \u00e7evrelenmi\u015f hissedece\u011fini ve dahas\u0131 uluslararas\u0131 dola\u015f\u0131ma a\u00e7\u0131k sular\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rlanaca\u011f\u0131n\u0131, bunun da bilhassa Rusya\u2019y\u0131 rahats\u0131z edece\u011fini biliyor. \u00d6te yandan elbette her \u00fclke, karasular\u0131n\u0131 ve MEB&#8217;lerini s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re belirleme hakk\u0131na sahiptir. Ayn\u0131 s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmleri bir ba\u015fka devletin hak iddias\u0131 ile \u00e7ak\u0131\u015fan iddialar i\u00e7in uzla\u015f\u0131 sa\u011flanmas\u0131n\u0131 da d\u00fczenlemektedir. Bu nedenle de T\u00fcrkiye tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e T\u00fcrkiye\u2019nin haklar\u0131n\u0131 ve temel ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tehdit eden bir uygulama \u201coldu bitti\u201d y\u00f6ntemiyle uygulamaya ge\u00e7irilemez.<\/p>\n<h2><strong>Sakinle\u015fme s\u00fcrecinde riskler<\/strong><\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-12460 aligncenter\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/istiksafi-gorusmeler.jpg\" alt=\"\" width=\"864\" height=\"486\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/istiksafi-gorusmeler.jpg 864w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/istiksafi-gorusmeler-300x169.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/istiksafi-gorusmeler-150x84.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/istiksafi-gorusmeler-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 864px) 100vw, 864px\" \/><\/p>\n<p>Masa, tart\u0131\u015fmal\u0131 alan ve konularda taraflar\u0131n etkinliklerini yava\u015flatmas\u0131n\u0131, kar\u015f\u0131 taraf\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtabilecek hamlelerde bulunmamas\u0131n\u0131 gerektirir. Do\u011fu Akdeniz i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye de Yunanistan\u2019a da yap\u0131lan tavsiye, sondaj ya da aramalar\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 alanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00f6lgelerde yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede Yunanistan-M\u0131s\u0131r Deniz S\u0131n\u0131rland\u0131rma Anla\u015fmas\u0131 ile T\u00fcrkiye-Libya Deniz S\u0131n\u0131rland\u0131rma Mutabakat\u0131n\u0131n kesi\u015fti\u011fi alanlarda taraflar\u0131n sismik arama ya da sondaj faaliyetinde bulunmama \u201ctavizinde\u201d bulunmas\u0131 beklenebilir. Keza b\u00f6ylesi giri\u015fimler de engellenebilir. Peki, M\u0131s\u0131r bu b\u00f6lgelerde sondaj yaparsa ne olur? Nitekim \u0130stanbul\u2019daki bulu\u015fmay\u0131 izleyen g\u00fcnlerde, 27 Ocak\u2019ta M\u0131s\u0131r Enerji Bakan\u0131, \u00fclkesinin Do\u011fu Akdeniz&#8217;deki MEB&#8217;in bat\u0131 kesiminde sondaj yapmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu.<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> Yunan kamuoyunda heyecan yaratsa da M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n bu sondaj faaliyetlerinin T\u00fcrkiye\u2019nin k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fme ihtimali neredeyse hi\u00e7 bulunmuyor. Elbette M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n hangi koordinatlarda sondaj yapaca\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi gerekir ancak Yunanistan-M\u0131s\u0131r anla\u015fmas\u0131nda M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n deniz b\u00f6lgesi olarak belirlenen alan zaten T\u00fcrkiye\u2019nin hak iddia etti\u011fi b\u00f6lgeyle \u00e7ak\u0131\u015fm\u0131yor. Yunan bas\u0131n\u0131nda sondaj b\u00f6lgesinin \u201cGirit&#8217;in alt\u0131nda ve Libya yak\u0131nlar\u0131nda\u201d oldu\u011fu iddia ediliyor. Bu do\u011fruysa (M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Libya ile deniz yan s\u0131n\u0131r\u0131na riayet etmedi\u011fi hususunu bir tarafa b\u0131rakarak)T\u00fcrkiye\u2019den ziyade Yunanistan\u2019\u0131n iddialar\u0131yla ile \u00e7ak\u0131\u015fan bir durumdan bahsedilebilir.<\/p>\n<p>S\u00fcre\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan di\u011fer bir risk, Yunanistan\u2019\u0131n K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi ile alelacele bir MEB s\u0131n\u0131rland\u0131rma anla\u015fmas\u0131na gitmesidir. Bu, s\u00fcreci sekteye u\u011fratacak bir geli\u015fme olur. T\u00fcrkiye ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ba\u015flat\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 olan taraflar\u0131n Yunanistan ve K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimini buna te\u015fvik etmesi m\u00fcmk\u00fcn; Yunanistan\u2019\u0131n da asker\u00ee \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 T\u00fcrklerle masaya oturmaya tercih eden kesiminin bu y\u00f6nde \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 var. Bu \u00e7a\u011fr\u0131da, Yunanistan\u2019\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 \u201ckoz\u201d ve tart\u0131\u015fmal\u0131 alan iddias\u0131 i\u00e7in uluslararas\u0131 bir anla\u015fma deste\u011fi elde etme amac\u0131yla M\u0131s\u0131r\u2019la ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Deniz S\u0131n\u0131rland\u0131rma Anla\u015fmas\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 giderme niyeti aranabilir. Zira Yunanistan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 bile Kahire\u2019ye nas\u0131l bir i\u00e7eri\u011fe imza ataca\u011f\u0131n\u0131 bilmeden alelacele g\u00f6nderildi\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti ve deniz yetki alan\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmas\u0131 yap\u0131l\u0131rken de Meis adas\u0131 hi\u00e7 dikkate al\u0131nmam\u0131\u015f, Girit ve Rodos\u2019a da k\u0131smi etki tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Herh\u00e2lde T\u00fcrkiye ile Do\u011fu Akdeniz\u2019deki anla\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131 konu\u015furken Yunan H\u00fck\u00fcmetinin elinde M\u0131s\u0131r\u2019la yapt\u0131\u011f\u0131 ve Yunan tezleriyle z\u0131t i\u00e7erikte olan bu anla\u015fman\u0131n olmas\u0131 tercih edilmezdi.<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi i\u00e7inde ise federasyon modelini esnetmeye kendili\u011finden g\u00f6n\u00fcll\u00fc olan Anastasiadis\u2019i Mart ay\u0131nda K\u0131br\u0131s\u2019la ilgili toplanacak olan Be\u015fli Konferans \u00f6ncesinde engellemek isteyen AKEL, Kilise \u2013hatta Fransa- gibi unsurlar\u0131n ayn\u0131 \u015fekilde Yunanistan\u2019la \u201cbask\u0131n\u201d bir MEB anla\u015fmas\u0131na s\u0131cak bakmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Ne var ki, istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sadece T\u00fcrkiye ve Yunanistan\u2019\u0131 ilgilendirmiyor. \u201cTehdide kar\u015f\u0131 destek\u201d \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunan Yunan h\u00fck\u00fcmeti, a\u00e7\u0131lan diyalog yolunu kapatan taraf olmak istemeyecektir. K\u0131br\u0131s Rum lideri Anastasiadis de Be\u015fli Konferans \u00f6ncesinde ayn\u0131 pozisyona d\u00fc\u015fmek istemeyece\u011fi gibi egemenli\u011fi ve refah\u0131 payla\u015fmadan K\u0131br\u0131s sorununu \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturma plan\u0131n\u0131n bu \u015fekilde engellenmesine m\u00fcsaade etmeyecektir. Ne var ki K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netiminde Anastasiadis\u2019in de isminin ge\u00e7ti\u011fi \u201calt\u0131n pasaport\u201d yolsuzlu\u011funun gerek K\u0131br\u0131s\u2019ta federasyon \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc dayatmak gerek Yunanistan\u2019la \u201coldu-bitti\u201d MEB anla\u015fmas\u0131na kap\u0131 aralamak \u00fczere y\u00f6netimi istifaya zorlamak i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 ihtimalini de not d\u00fc\u015fmek iyi olur.<\/p>\n<p>Ege\u2019de ise gayri asker\u00ee stat\u00fcde tutulmas\u0131 gereken adalardan birinde yeni ya da yine bir asker\u00ee \u00fcs a\u00e7\u0131lmas\u0131, egemenli\u011fi Yunanistan\u2019a devredilmemi\u015f bir ba\u015fka adaya daha isk\u00e2n ya da bayrak \u00e7ekmek, asker \u00e7\u0131karmak yoluyla i\u015fgal giri\u015fimi yine g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ruhuna ayk\u0131r\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin kesilmesine sebep olabilecek riskli giri\u015fimler olur.<\/p>\n<h2><strong>Yunan ve T\u00fcrk kamuoyunun Yakla\u015f\u0131m\u0131<\/strong><\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-12455 aligncenter\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mavi-vatan.jpg\" alt=\"\" width=\"770\" height=\"603\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mavi-vatan.jpg 770w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mavi-vatan-300x235.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mavi-vatan-150x117.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mavi-vatan-768x601.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 770px) 100vw, 770px\" \/><\/p>\n<p>Yunan bas\u0131n\u0131nda genel olarak T\u00fcrkiye ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelere kar\u015f\u0131t a\u00e7\u0131klamalara daha \u00e7ok yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u201cT\u00fcrkiye\u2019den korkmuyoruz\u201d vurgusu \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor. ABD\u2019de Biden\u2019in y\u00f6netime gelmesinin de daha fazla korunma sa\u011flayaca\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fck inan\u00e7 payla\u015f\u0131l\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019nin AB yapt\u0131r\u0131m\u0131na u\u011framamak i\u00e7in masaya oturdu\u011fu, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 S\u00f6zc\u00fcs\u00fc \u0130brahim Kal\u0131n\u2019\u0131n kat\u0131lmas\u0131yla say\u0131sal dengesizlik olu\u015ftu\u011fu, toplant\u0131 yerinin son dakikada de\u011fi\u015ftirilmesinin psikolojik operasyon oldu\u011fu, T\u00fcrkiye\u2019nin muhtemelen ilerlemeyecek olan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin sorumlulu\u011funu Yunanistan\u2019a y\u00fckleyece\u011fi de\u011ferlendirmeleri yap\u0131l\u0131yor. Benzer \u015fekilde T\u00fcrkiye\u2019nin beklenmedik sonu\u00e7lar\u0131n i\u00e7eride do\u011furaca\u011f\u0131 sorunlar\u0131 g\u00f6ze alamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Yunanistan\u2019la do\u011frudan asker\u00ee bir \u00e7at\u0131\u015fmaya girmedi\u011fi ama bask\u0131 yaratarak hedeflerine ula\u015fmay\u0131 istedi\u011fi tahminleri yap\u0131l\u0131yor. (\u00d6te yandan emekli Korgeneral Lambros Tzoumis T\u00fcrk halk\u0131n\u0131 \u201csava\u015f cephesinden gelen tabut ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131\u201d olarak niteliyor. Bu niteleme elbette T\u00fcrklerin \u00e7at\u0131\u015fmadan \u00e7ekinmeyecekleri iddias\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir.) T\u00fcrkiye, Libya ile anla\u015fmas\u0131ndan, Mavi Vatan ideolojisinden ve Ege\u2019de 12 mil karasular\u0131 uygulanmas\u0131n\u0131 \u201csava\u015f sebebi sayma\u201d karar\u0131ndan vazge\u00e7meden g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flan\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi savunuluyor ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u201cgri alanlar teorisini\u201d bile terk etmeyece\u011fi s\u00f6yleniyor. Yunan h\u00fck\u00fcmetleri de T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6n\u00fck k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgilerin kurumsal olarak belirlenmemesi ve zaman zaman T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck ve kademeli geri \u00e7ekilmeler yap\u0131lmas\u0131 nedeniyle ele\u015ftiriliyor. Asl\u0131nda ABD bile ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n Kongre&#8217;ye g\u00f6nderdi\u011fi raporda Ege&#8217;de Yunanistan&#8217;\u0131n 10 millik hava sahas\u0131 uygulamas\u0131n\u0131 hukuk d\u0131\u015f\u0131 bulmas\u0131 nedeniyle benzer kesimlerce ele\u015ftiriliyor.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye kamuoyunda ise durum farkl\u0131 de\u011fil. Yunanistan\u2019la ba\u015flat\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin T\u00fcrkiye\u2019nin deniz egemenlik alanlar\u0131ndaki haklar\u0131n\u0131 koruma kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131na zarar verece\u011fi; d\u0131\u015far\u0131dan, \u00f6zellikle Fransa ve ABD taraf\u0131ndan h\u0131zla silahland\u0131r\u0131lmas\u0131na i\u015faretle Yunanistan\u2019\u0131n ger\u00e7ekte uzla\u015f\u0131 zemini aramad\u0131\u011f\u0131, sadece silahlanmas\u0131n\u0131 tamamlamak i\u00e7in zaman kazanmak istedi\u011fi; masada egemenli\u011fi devredilmemi\u015f adalar gibi T\u00fcrkiye\u2019nin en \u00e7ok \u00f6nemsemesi gereken konular\u0131n konu\u015fulamayaca\u011f\u0131; Do\u011fu Akdeniz havzas\u0131nda yer almayan Yunanistan\u2019la Do\u011fu Akdeniz\u2019deki egemenlik alanlar\u0131yla ilgili konu\u015fulacak bir mesele olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ele\u015ftiriler g\u00fcndeme gelmektedir. Duru\u015funu uluslararas\u0131 hukukla peki\u015ftiren T\u00fcrkiye\u2019nin masaya \u00e7ekilerek frenlenmek istendi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015f\u0131l\u0131yor. Mill\u00ee u\u00e7aklar\u0131n en az 7-8 y\u0131l i\u00e7inde haz\u0131r ve operasyonel h\u00e2le gelebilece\u011fi, Yunanistan\u2019\u0131n artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f silahlanmas\u0131n\u0131n mevcut dengeleri bozmamas\u0131 i\u00e7in yeni u\u00e7ak sat\u0131n al\u0131nmas\u0131na gidilmesi de \u00f6neriler aras\u0131ndad\u0131r. T\u00fcrk kamuoyunda K\u0131br\u0131s i\u00e7in toplanacak Be\u015fli Konferans ile Yunanistan\u2019la ba\u015flat\u0131lan istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Masaya oturuldu\u011funda taviz vermeden kalk\u0131lamayaca\u011f\u0131, konjonkt\u00fcr\u00fcn de T\u00fcrkiye\u2019nin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmak ve hukuk \/adalet ad\u0131na direnmek i\u00e7in uygun olmad\u0131\u011f\u0131; Yunanistan\u2019\u0131n 100 y\u0131l evvel oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7evrelenmesinde piyon olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 endi\u015feleri bulunmaktad\u0131r. Gerek Ege\u2019de gerek K\u0131br\u0131s\u2019ta ve Do\u011fu Akdeniz\u2019de T\u00fcrkiye\u2019nin uluslararas\u0131 hukuk, ilgili deniz s\u00f6zle\u015fmeleri, team\u00fcl ve uluslararas\u0131 mahkemenin emsal te\u015fkil edebilecek kararlar\u0131ndan kaynakl\u0131 hakl\u0131 ve hukuka uygun tutumunun b\u00f6lgede yeni bir nizam olu\u015fturma niyetindeki g\u00fc\u00e7lerce Yunanistan\u2019\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 taleplerinin kullan\u0131lmas\u0131 suretiyle siyaseten bast\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 endi\u015fesini vurgulamak gerekir. \u00d6te yandan tam da bu nedenle Yunanistan\u2019la bir uzla\u015f\u0131 zemini bulunmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen kesimler de var. Bu kesim, d\u0131\u015f etkenleri d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakarak Yunanistan\u2019la uzla\u015fman\u0131n oyunu bozaca\u011f\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n<h2><strong>Sonu\u00e7 yerine<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye ile Yunanistan aras\u0131nda 25 Ocak\u2019ta ba\u015flayan yeni nesil istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin anla\u015fmazl\u0131klara \u00e7\u00f6z\u00fcm yaratmas\u0131 beklenmiyor ama gerilimin azalt\u0131lmas\u0131, \u00e7at\u0131\u015fma riskinin bertaraf edilmesi bak\u0131m\u0131ndan diyalogun ba\u015flamas\u0131 \u00f6nemli bir ad\u0131m. T\u00fcrkiye-Yunanistan geriliminin g\u00f6receli olarak bir par\u00e7a dinmesi ya da beklemeye al\u0131nmas\u0131, T\u00fcrkiye-ABD ve T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkilerinde tercih ve y\u00f6nelimlerin belirlenebilmesi i\u00e7in taraflara alan tan\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu s\u00fcre\u00e7, T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu Akdeniz\u2019de tamamen devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmak, yaln\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmak ve hatta \u00e7evrelenmek istendi\u011fi iddialar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de zaman tan\u0131yacakt\u0131r. \u00d6yle ya \u00c7in Denizi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen deniz sava\u015f\u0131na Do\u011fu Akdeniz\u2019den g\u00f6zda\u011f\u0131 m\u0131 verilmektedir yoksa \u201cb\u00fcy\u00fck s\u0131f\u0131rlama\u201d Akdeniz havzas\u0131ndan m\u0131 ba\u015flat\u0131lacakt\u0131r? Ger\u00e7ek niyet nedir, kimin fikridir? Daha a\u00e7\u0131k ifadeyle T\u00fcrkiye Do\u011fu Akdeniz\u2019de sondaj faaliyetlerine ba\u015flamasayd\u0131 ya da FET\u00d6 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne verilen deste\u011fi hi\u00e7 mesele yapmasayd\u0131 bug\u00fcnk\u00fc \u00e7evrelenme ve bask\u0131y\u0131 hissetmeyecek miydi? Zira Yunanistan-M\u0131s\u0131r aras\u0131ndaki deniz yetki alanlar\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rma anla\u015fmas\u0131 dahi T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu Akdeniz\u2019deki hak iddialar\u0131n\u0131 do\u011frulayan unsurlar i\u00e7eriyor. Bu sonucu Yunanistan\u2019\u0131n nas\u0131l de\u011ferlendirdi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131, bunun i\u00e7in de yorumunun dinlenmesi gerekir. Yo\u011fun gerilim alt\u0131nda aceleyle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve d\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahaleyle imzaland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi Yunanistan\u2019\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 seslendirdi\u011fi tezlerle \u00e7eli\u015fmektedir? Belki de Yunanistan, en d\u0131\u015ftaki adalar\u0131na anakaralara tan\u0131nan etki alan\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irerek uluslararas\u0131 hukukun belirledi\u011fi hak\u00e7a ilkelere uygun bir \u00e7izgiyi art\u0131k makul bulur h\u00e2le gelmi\u015ftir(!). \u00d6te yandan sava\u015f sirenlerinin \u00e7al\u0131nmas\u0131na sebep olan Oru\u00e7 Reis gemisinin sondaj yapt\u0131\u011f\u0131 nokta, bug\u00fcn dahi b\u00f6lgedeki devletlerden herhangi birinin hak iddias\u0131nda bulundu\u011fu bir saha de\u011fil. T\u00fcrkiye Do\u011fu Akdeniz konular\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin par\u00e7as\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fse de uzla\u015f\u0131 sa\u011flama ama\u00e7l\u0131 bulu\u015fmalar i\u00e7in niyetin yoklamas\u0131 niteli\u011finde olan istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde Do\u011fu Akdeniz de kendine mutlaka yer bulacakt\u0131r. Kald\u0131 ki taraflara bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu Akdeniz\u2019deki sondaj ve sismik arama faaliyetlerine Yunanistan\u2019\u0131n itiraz etmesi nedeniyle yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Do\u011fu Akdeniz\u2019deki anla\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131n da g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 beklenebilir. Yunanistan\u2019\u0131n M\u0131s\u0131r ve \u0130talya ile yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmalarla tazelenmi\u015f g\u00f6r\u00fcnen tezlerini dinlemek i\u00e7in bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler f\u0131rsat olabilir.<\/p>\n<p>Ege\u2019de bir deniz s\u0131n\u0131rland\u0131rma anla\u015fmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 da \u015fimdilik m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. 2002&#8217;den 2016&#8217;ya kadar s\u00fcren istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde taraflar\u0131n Kuzey Ege&#8217;de deniz s\u0131n\u0131rlar\u0131 konusunda uzla\u015f\u0131ya yak\u0131nla\u015ft\u0131klar\u0131 iddia edildi, ayr\u0131ca T\u00fcrk ve Yunan sava\u015f u\u00e7aklar\u0131n\u0131n &#8220;it dala\u015f\u0131&#8221; ad\u0131 verilen gerginliklerden uzak durmalar\u0131 konusunda da ilerleme sa\u011fland\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin sorun olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc konular\u0131n konu\u015fulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmazsa Ege\u2019nin bir k\u0131sm\u0131nda uygulanacak karasular\u0131 hakk\u0131nda uzla\u015f\u0131 sa\u011flansa bile bu, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde ve g\u00f6r\u00fc\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 odan\u0131n i\u00e7inde kalacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye, \u201csalam modeli\u201d olarak tabir edilen par\u00e7a par\u00e7a \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, egemenlik konular\u0131nda \u201c\u00e7\u00f6z\u00fclme\u201d olarak g\u00f6recektir. \u00dcstelik sadece Yunanistan\u2019\u0131n sorun olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc konularda ilerleme sa\u011flan\u0131p T\u00fcrkiye\u2019nin soruna i\u015faret etti\u011fi alanlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmemesi devletler aras\u0131 e\u015fitlik ilkesiyle de \u00e7eli\u015fir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk devleti bir tarafa, tek bir T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 dahi Yunanistan\u2019\u0131n AB arkas\u0131na saklanarak efelenmesini art\u0131k kabul etmiyor. Sava\u015f, \u00e7at\u0131\u015fma, gerginlik kar\u015f\u0131tlar\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere T\u00fcrk milleti, devlet itibar\u0131n\u0131n korundu\u011fu ili\u015fkileri tercih ediyor. Bu nedenle Yunanistan Ba\u015fbakan\u0131 Mi\u00e7otakis\u2019in \u201c<em>T\u00fcrkiye, AB \u00fcyesi olmak istiyorsa Ege\u2019den vazge\u00e7mek zorundad\u0131r<\/em>\u201d s\u00f6yleminin Anadolu\u2019da bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmuyor. T\u00fcrkiye\u2019nin denizlerdeki egemenlik haklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan mill\u00ee iradede geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez \u015fekilde b\u00fcy\u00fck bir hassasiyet olu\u015fmu\u015f durumda. T\u00fcrk halk\u0131 \u201c\u00fc\u00e7 taraf\u0131 denizlerle \u00e7evrili \u00fclke\u201d tan\u0131m\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k par\u00e7alar\u0131 olan Ege ve Do\u011fu Akdeniz\u2019deki egemenlik haklar\u0131ndan vazge\u00e7meyecektir. Bir kere T\u00fcrkiye y\u00f6netiminin rotas\u0131n\u0131 belirleyecek olan mill\u00ee irade a\u00e7\u0131s\u0131ndan AB \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in m\u00fccadele ya da kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda baz\u0131 hak, kazan\u0131m ya da sorumluluklar\u0131ndan vazge\u00e7mek bir tarafa AB \u00fcyeli\u011finin m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclebilmesi i\u00e7in bile sempati olu\u015fturulmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyulan bir d\u00f6nemdeyiz. Ege\u2019den vazge\u00e7mek bir tarafa egemenli\u011fi devredilmemi\u015f, devredilmedi\u011fine g\u00f6re egemenli\u011fi T\u00fcrkiye\u2019ye ait olan adalardaki Yunan bayra\u011f\u0131 ve yerle\u015fiminin, Ege\u2019deki karasular\u0131, hava sahas\u0131 ve hatta gayri asker\u00ee stat\u00fcs\u00fc \u00e7i\u011fnenerek silahland\u0131r\u0131lan adalar tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde kalmas\u0131ndan rahats\u0131z olan geni\u015f bir kesim var. Bu kesim adalar\u0131n aidiyetinin korunmas\u0131n\u0131 daha \u00f6ncelikli bir egemenlik meselesi olarak g\u00f6r\u00fcyor ve h\u00fck\u00fbmeti de bu konuda gerekli ad\u0131mlar\u0131 atmas\u0131 i\u00e7in zorluyor.<\/p>\n<p>\u00d6zetle T\u00fcrkiye-Yunanistan aras\u0131nda 22 Ocak\u2019ta ba\u015flayan istik\u015fafi g\u00f6r\u00fc\u015fmeler deniz yetki alanlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na dolay\u0131s\u0131yla karasular\u0131, MEB ve k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131 rejimlerine odaklanacakt\u0131r. K\u0131sa ve orta vadede anlaml\u0131, taraflar\u0131 tatmin edebilecek, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir sonu\u00e7 beklenemez. Ancak \u015fimdilik gerginli\u011fi dindirmesi dahi yeterli bulunuyor.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> https:\/\/twitter.com\/Extranewstv\/status\/1354898041468235783<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye Do\u011fu Akdeniz\u2019de sondaj faaliyetlerine ba\u015flamasayd\u0131 ya da FET\u00d6 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne verilen deste\u011fi hi\u00e7 mesele yapmasayd\u0131 bug\u00fcnk\u00fc \u00e7evrelenme ve bask\u0131y\u0131 hissetmeyecek miydi?<\/p>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":12459,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[67,69],"tags":[358,72,1651,82,1241],"coauthors":[30],"class_list":["post-12451","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tehditler","category-yakin-cografya","tag-dogu-akdeniz","tag-ege","tag-istiksafi","tag-kibris","tag-mavi-vatan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/28"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12451"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12461,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12451\/revisions\/12461"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12451"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=12451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}