{"id":12502,"date":"2021-02-24T19:30:00","date_gmt":"2021-02-24T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=12502&#038;preview=true&#038;preview_id=12502"},"modified":"2021-02-24T02:11:59","modified_gmt":"2021-02-23T23:11:59","slug":"turkiye-ve-musluman-dunyasinda-liderlik-algisi-ve-olgusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-ve-musluman-dunyasinda-liderlik-algisi-ve-olgusu\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye ve m\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131nda liderlik alg\u0131s\u0131 ve olgusu"},"content":{"rendered":"<h2><\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-12509 aligncenter\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/king_79059-1.jpg\" alt=\"\" width=\"697\" height=\"900\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/king_79059-1.jpg 697w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/king_79059-1-232x300.jpg 232w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/king_79059-1-116x150.jpg 116w\" sizes=\"auto, (max-width: 697px) 100vw, 697px\" \/><\/p>\n<h2><strong>Genel tarih\u00ee s\u00fcre\u00e7<\/strong><\/h2>\n<p>Yaz\u0131dan \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kesin olarak tarihlenemiyor ama antropologlara g\u00f6re ilk kent devletleri, yakla\u015f\u0131k 4-5 bin y\u0131l \u00f6nce kuruldular. Devletlerin kurulmas\u0131yla birlikte toplumlar tabakal\u0131 hale geldi ve krallar\/sultanlar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Krallar\u0131n, sultanlar\u0131n vb. kendilerine atfedilen kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, karizmatik bir siyasi stat\u00fcleri vard\u0131. 16-17. y\u00fczy\u0131llara kadar, kesintili istisnalar hari\u00e7 bu konumlanmalar\u0131 icab\u0131 \u00fclkelerini y\u00fczy\u0131llarca tart\u0131\u015fmas\u0131z tek siyasal velayet\/otorite &#8220;ge\u00e7erli tek ak\u0131l&#8221; olarak y\u00f6nettiler.<\/p>\n<p>H\u00e2l b\u00f6yle olunca, \u00fclkeleri y\u00f6neten h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n ki\u015fisel iradeleri, kaderleri sorgusuz sualsiz y\u00fczbinlerin, milyonlar\u0131n ak\u0131betini belirledi.<\/p>\n<p>Zaman i\u00e7erisinde toplumlar\u0131n \u00e7evresi ve \u00e7ehresi de\u011fi\u015fti. Bilgi ve hakikat tekelleri k\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130nsan madden ve ahl\u00e2ken de\u011fi\u015fti, geli\u015fti.<\/p>\n<p>Topra\u011fa\/tar\u0131ma dayal\u0131 devlet y\u00f6netimleri ve toplumsal hayat, ileti\u015fimin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, kentlerin ve tekni\u011fin geli\u015fmesiyle, hem yap\u0131sal hem de y\u00f6netimsel olarak; ekonomik, sosyal siyasi ve idari y\u00f6nden farkl\u0131la\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>\u0130ktidar sahipleri; de\u011fi\u015fen bu \u015fartlar alt\u0131nda me\u015fruiyetlerini, \u201ckar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 uygun bulma inanc\u0131n\u0131\u201d korumak i\u00e7in, uzmanla\u015fm\u0131\u015f s\u0131radan insanlar\u0131 y\u00f6netimlerine ortak ederek (yayg\u0131n b\u00fcrokrasi) yetkilerini yasal olarak payla\u015fmak zorunda kald\u0131lar.<\/p>\n<p>Gene bu d\u00f6nemde; tarihin \u00e7ok eski \u00e7a\u011flar\u0131ndan bu yana sosyal bir ger\u00e7eklik olarak ilk formlar\u0131yla var olan etnisitelerin\/milletlerin siyasal me\u015fruiyetin temel kayna\u011f\u0131 haline geldiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>S\u00f6z konusu d\u00f6nemde toplumsal hayat\u0131n refleksleri de\u011fi\u015fmi\u015ftir art\u0131k. Siyasi yap\u0131da kimi zaman, y\u0131\u011f\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclenlerin art\u0131k ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri \u00f6nemlidir. Devlet ve toplum, de\u011fi\u015fen bu iklimde, mecburen farkl\u0131 kurumlarla organize olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Anayasalar\/toplum s\u00f6zle\u015fmeleri ile birlikte Etnisiteler, kli\u015fe olarak ifade edecek olursak; h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n kullu\u011fundan, Allah\u2019\u0131n kullu\u011funa; millete, vatanda\u015fl\u0131\u011fa, cumhuriyete terfi etmi\u015flerdir\u2026<\/p>\n<p>Di\u011fer bir deyi\u015fle millet egemenli\u011fi siyaseten \u201cmodern bi\u00e7imiyle\u201d merkeze oturmu\u015f ve milliyet\u00e7ilik fikri h\u00fcr insani geli\u015fmenin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131\/motoru olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Tabi ki insanlar modern devlete ve topluma; Sir Henry Maine\u2019\u0131n me\u015fhur form\u00fcl\u00fc ile ifade edecek olursak; \u201cstat\u00fcden s\u00f6zle\u015fmeye\u2019\u2019 kolay ge\u00e7emedi. B\u00fcy\u00fck bedeller \u00f6dediler. Bu ak\u0131\u015fkan insanl\u0131k h\u00e2lleri, k\u00fclt\u00fcr de\u011fi\u015fmeleri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>\u0130nsanl\u0131k, bu rasyonel ilerlemeleri ve a\u015famalar\u0131; fizik ve mant\u0131k olarak topyek\u00fbn ger\u00e7ekle\u015ftiremedi. Tarihten, hatta i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyadan da gayet iyi biliyoruz ki, toplumlar e\u015f zamanl\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00e7a\u011flarda bile, birbirlerinden \u00e7ok farkl\u0131 medeniyet seviyelerinde ve sistemlerinde aymazca ya\u015fad\u0131lar, ya\u015fayabiliyorlar\u2026 Mesela, h\u00e2lihaz\u0131rda i\u00e7inde bulundu\u011fumuz dijital \u00e7a\u011fda \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya\u201d \u00fclkelerinin ilkel ve \u00e7arp\u0131c\u0131 sefaletleri bize bu durumun somut \u00f6rneklerini verirler.<\/p>\n<p>\u00d6zetle ve genel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, kabataslak izah etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z insanl\u0131\u011f\u0131n Yak\u0131n \u00c7a\u011f\u2019a kadar olan de\u011fi\u015fimi ve geli\u015fimi; serencam\u0131 b\u00f6yle.<\/p>\n<p>Yaln\u0131z burada bize \u00f6zel tarih\u00ee bir k\u0131r\u0131lmaya dikkat \u00e7ekmek istiyorum:<\/p>\n<p>16-17 yy.dan sonra, (Bir eponim olarak Kanuni\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fc milat say\u0131labilir) Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu ve dolay\u0131s\u0131yla M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n, geli\u015fen Yeni D\u00fcnya d\u00fczenine, yani cari olana ayak uyduramad\u0131klar\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7mesi.<\/p>\n<p>Kodaman\u2019\u0131n ifadesiyle; \u201cOsmanl\u0131 i\u00e7in tarih\u00ee s\u00fcre\u00e7 tersine i\u015flemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r&#8230;\u2019\u2019 E.Gellner\u2019in ifadesiyle; \u201cOsmanl\u0131lar Modernite\u2019nin ma\u011fduru olmu\u015ftur.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Yaz\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6zel konusu olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in; Osmanl\u0131\u2019da ya\u015fanan bu gerilemenin ve bozulman\u0131n, dekadans\u0131n nedenlerini geni\u015fletmiyoruz lakin \u0130. Kafeso\u011flu\u2019nun da belirtti\u011fi gibi: \u201cT\u00f6re, T\u00fcrklerde h\u00fck\u00fcmdar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen yeg\u00e2ne unsurdu.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Tarihi hareketleri kronolojik olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcne ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, siyasi nedenlerden biri olarak, T\u00fcrklerde \u00e7ok eski \u00e7a\u011flardan beri \u201cB\u00fcy\u00fck Hun H\u00fck\u00fcmdar\u0131 Mete (M\u00d6 209 \u2013 M\u00d6 174)\u2019\u2019\u00a0 Etkili bir yasama kurumu olarak kullan\u0131lan Toy\/ Kenge\u015f\/ Kurultay t\u00f6resinin; \u00c7in, Hint, Fars, Arap, Bizans k\u00fclt\u00fcr hastal\u0131klar\u0131n\u0131n bula\u015fmas\u0131 nedeniyle, yozla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve geli\u015ftirilememi\u015f olmas\u0131n\u0131 sayabiliriz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum!<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-12510 aligncenter\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ITAAT.jpg\" alt=\"\" width=\"602\" height=\"602\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ITAAT.jpg 602w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ITAAT-300x300.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ITAAT-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 602px) 100vw, 602px\" \/><\/p>\n<h2><strong>M\u00fcsl\u00fcman toplumlar<\/strong><\/h2>\n<p>Din, genel olarak toplumlar\u0131n hayat\u0131nda temel isteklendirme kaynaklar\u0131ndan biri olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>\u201cTarihte oldu\u011fu gibi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de din, toplumlar\u0131 etkilemekte, y\u00f6nlendirmekte, toplumlar\u0131n de\u011fi\u015fim s\u00fcre\u00e7lerinde g\u00f6rece olumlu veya olumsuz roller oynamaktad\u0131r.\u2019\u2019 (Toplumsal De\u011fi\u015fme Ve Din; E. Okumu\u015f )<\/p>\n<p>Burada bizim mesele etti\u011fimiz; M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n, daha da \u00f6zelde T\u00fcrk-\u0130slam toplumlar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 asr\u0131 a\u015fan bir zaman dilimi i\u00e7inde, \u00e7a\u011flar\u0131, \u201czaman\u0131n ruhunu\u201d neden geriden takip ettikleri ile ilgilidir.<\/p>\n<p>Bizim g\u00f6zlemimiz; M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n h\u00e2lihaz\u0131rdaki bu geriliklerinin \u00f6nemli sebeplerinden birisi, \u201cneredeyse mekanik olarak i\u015flettikleri\u201d abart\u0131l\u0131 liderlik ve buna ba\u011fl\u0131 y\u00f6netim anlay\u0131\u015flar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Liderlik ve sistem neredeyse e\u015fanlaml\u0131 alg\u0131lan\u0131yor ve bu ak\u0131l erdirme de, tabii olarak \u2018i\u015fleyi\u015fe bir olgu\/sonu\u00e7 olarak yans\u0131yor!<\/p>\n<p>Allah(cc)\u00a0 Al-i \u0130mran suresi 159. ayette, Peygambere bile \u201cYapaca\u011f\u0131n i\u015flerde onlarla isti\u015fare et\/ onlara dan\u0131\u015f\/m\u00fc\u015favere et\/ reylerini al.\u201d diye buyururken! \u015eura suresi 38. ayette \u201cOnlar\u0131n i\u015fleri de kendi aralar\u0131nda bir isti\u015fare iledir.\u2019\u2019 derken! (<a href=\"http:\/\/www.Kuranmeali.com\">www.Kuranmeali.com<\/a>)<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n (\u00f6zellikle Arap kabilelerinin) bu de\u011feri i\u015fittikleri h\u00e2lde, \u00fcst\u00fcnde yeterince d\u00fc\u015f\u00fcnmedikleri \u201cak\u0131l etmedikleri\u2019\u2019 veya \u201ci\u015flerine gelmedi\u011fi\u201d anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n da ifade etti\u011fi gibi: Bilhassa, erken d\u00f6nem \u0130slam tarihinde, \u0130slam hukuku\/f\u0131kh\u0131 (bilgisi veya bilimi) \u00fczerinde, yerel Arap k\u00fclt\u00fcr\u00fc kaynakl\u0131 olumsuz yans\u0131malar g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor! (ki, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc m\u00fcktesebat i\u00e7inde g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ta\u015f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r.)<\/p>\n<p>Sosyal ve siyasi din referansl\u0131 yap\u0131lar\u0131n in\u015fa edilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 bu erken d\u00f6nemde, \u0130slam \u00f6ncesi klasikle\u015fmi\u015f\/gelenekselle\u015fmi\u015f olan bir tak\u0131m \u201c\u00f6z\u00fcrl\u00fc\u201d siyasal normlar\u0131n ve uygulamalar\u0131n, daha sonra, resm\u00ee siyasetin ve riyasetin de\u011ferleri i\u00e7ine d\u00e2hil edildiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>\u00d6zelikle; Emevi ve Abbasi d\u00f6nemi Hilafetlerinin\/Saltanatlar\u0131n\u0131n kimi icraatlar\u0131; (Bir k\u0131s\u0131m siyasi Fakih\/Uleman\u0131n onay\u0131 \u0130le beraber) bu olumsuz etkilerin en bariz delillerini verirler.<\/p>\n<p>D\u00f6neme ait tarih\u00ee kaynaklar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de belirtildi\u011fi \u00fczere; Peygamberin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden k\u0131sa bir s\u00fcre sonra -yakla\u015f\u0131k 15 y\u0131l- halife\/lider Hz. Osman d\u00f6neminde siyasi organizasyonlarda ciddi yozla\u015fmalar ba\u015f g\u00f6stermi\u015ftir!<\/p>\n<p>\u201cBu d\u00f6nemde ya\u015fanan siyasi ve sosyal olaylar, al\u0131nan hukuki kararlar, din\/iman ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, dini, olaylara me\u015fruluk kazand\u0131rma arac\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u2019\u2019 (F. Akdemir)<\/p>\n<p>Sosyo-politik d\u00fczen kurulurken de\u011fi\u015fen \u015fartlar\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in ilkeler kurallar olu\u015fturmak gerekti\u011finde: Toplum nezdinde \u201ck\u00fcltle\u015ftirilen\u201d halifeler\/sultanlar\u0131n kimi ki\u015fisel istekleri ve bak\u0131\u015flar\u0131 temel etkenlerden biri olarak belirleyici olmu\u015ftur.\u00a0 \u0130ktidara referans \u201ce\u015flik\u00e7i\u2019\u2019 olan siyasi ulemadan ki\u015filerin \u201cmi\u015fnalar\u0131\u201d arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla me\u015fruiyet sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, meseleler tarif edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Tam da burada, halife\/hilafet kavram\u0131n\u0131 biraz a\u00e7mam\u0131z gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Halife\/hilafet s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131 olarak Arap\u00e7a; \u2018yerine ge\u00e7en\u2019 demektir sonradan \u0130slami devleti vurgulamak i\u00e7in kullan\u0131lan bir terim oldu\u011fu ortak bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de hilafet kelimesi yer almad\u0131\u011f\u0131 gibi halife de terim anlam\u0131yla ge\u00e7mez; ancak halife ve halaif ve hulefa kelimeleri kullan\u0131larak insan\u0131n Allah\u2019\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki halifesi oldu\u011fu s\u0131k\u00e7a tekrarlan\u0131r. (el-Bakara 2\/30; el-Enam 6\/165; Yunus 10\/73; en-Neml 27\/62; Fat\u0131r 35\/39; Sad 38\/26, T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131, \u0130slamansiklopedisi.org.tr\/hilafet)<\/p>\n<p>Evet, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar siyasal olarak sistem\/d\u00fczen yap\u0131lar\u0131n\u0131n kurumsal i\u015fleyi\u015flerine kafa yormaktan ziyade, lider\/ki\u015fi odakl\u0131 olarak, liderlerin taraftarlar\u0131, bendeleri olarak siyasal iktidara eklemlenmi\u015fler\/ eklemlenmekteler\u2026<\/p>\n<p>Burada, Foucault\u2019u bir ifadesini, kendisinin vasiyetnamesi gere\u011fi, yani daimi bir do\u011fru kabul etmeden k\u0131ymetlendirirsek: \u201cBilgi, iktidar ara\u00e7lar\u0131nca \u015fekillendirilerek yay\u0131l\u0131yor.\u2019\u2019 Ki, bu durumda; iktidarda bulunan abart\u0131l\u0131 lider\/ki\u015filik k\u00fclt\u00fcn\u00fcn yani toplum \u00fcst\u00fcndeki bu b\u00fcy\u00fck n\u00fcfuzun her \u015fartta olmasa da, bir\u00e7ok vahim sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini tahmin etmek zor de\u011fil.<\/p>\n<p>Halen 2021\u2019de bile, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar, yayg\u0131n bir kuruntu olarak liderlere \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz\/hadsiz bir g\u00fc\u00e7 yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131yorlar. Zihinlerinde, mistik ve mutlak olan bu siyasi liderlik anlay\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 y\u00f6netim tasar\u0131mlar\u0131 uyumlan\u0131yor ve \u015fekilleniyor\u2026<\/p>\n<p>Kitleler, mehdilik, halifelik, saltanat, \u015feyhlik kavramlar\u0131n\u0131 modern\/s\u00f6zle\u015fmeli siyasi liderlikle beraber alg\u0131l\u0131yor, hatta e\u015fde\u011fer g\u00f6r\u00fcyorlar. \u015eartlanm\u0131\u015flar! Tabii k\u00fclt\u00fcrel engelli bu tarih\u00ee miras \u00e7o\u011funlu\u011fa h\u00e2kim ve d\u00fczeyde zihinlere yerle\u015fmi\u015fse! Ne yaz\u0131k ki \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar kolay olmuyor.<\/p>\n<p>Evet, bu kaba anlay\u0131\u015f, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda kurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan sistemlerin kimyas\u0131n\u0131 bozan \u201cakl\u0131 ba\u015ftan \u00e7\u0131karan\u201d asli nedenlerden biridir!<\/p>\n<p>\u0130slam \u00fclkelerinde yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u00fczy\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir yo\u011fun olarak ya\u015fanan ve art\u0131k al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f \u201ckadermi\u015f gibi\u2019\u2019 ya\u015fanmaya devam eden adaletsizliklerin, yolsuzluklar\u0131n, yoksunluklar\u0131n yani bu u\u011fursuz sefilliklerinin sebebi halk oylamas\u0131nda milletlere sorulsa; \u015f\u00fcphesiz m\u00fc\u015ftereken birincili\u011fi <em>k\u00f6t\u00fc<\/em> liderler ve y\u00f6netimler \u015f\u0131kk\u0131 al\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Tabii bu kadim ve lanetli durum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra bu olguya ba\u011fl\u0131 olarak di\u011fer yorgun sorular da hemen ard\u0131ndan geliyor!<\/p>\n<p>Peki\u2026 O h\u00e2lde h\u00e2l\u00e2 bu \u00e7a\u011fda, bu aymaz keyfi y\u00f6netimler neden kullar\/vatanda\u015flar taraf\u0131ndan lay\u0131k\u0131yla sorgulan(a)maz? Ni\u00e7in normal kar\u015f\u0131lan\u0131r?<br \/>\nHangi sebeplerden \u00f6t\u00fcr\u00fc do\u011fal irade geli\u015ftiril(e)mez?<\/p>\n<p>Geli\u015ftirilemiyor!<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc, te\u015fbihte hata olmazsa e\u011fer, Godot\u2019u bekler gibiler\u2026 Siyasi veya uhrevi birinin \u201cliderin\u2019\u2019 \u00e7\u0131k\u0131p kendilerini kurtarmalar\u0131n\u0131 bekliyorlar! Adeta determinist ilke i\u015fliyor; y\u00f6neten isimler de\u011fi\u015fse de bozuk d\u00fczenleri, tekrar edip duruyor\u2026<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-12506 aligncenter\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/diktator-lider.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/diktator-lider.jpg 600w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/diktator-lider-300x300.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/diktator-lider-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<h2><strong>T\u00fcrkiye prati\u011finde neler oluyor? <\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye, 21.yy\u2019\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde; BM \u00fcyesi 57 ba\u011f\u0131ms\u0131z \u0130slam devleti aras\u0131nda sosyo-politik olarak, demokratik hukuk devleti kimli\u011fi ta\u015f\u0131maya niyetli bir \u00fclke ama hen\u00fcz iktidar ile toplum aras\u0131nda siyaseten sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir etkile\u015fimden bahsedemiyoruz&#8230;<\/p>\n<p>Siyasi liderlik ile ilgili, anlaml\u0131 bir idrakten yoksunuz. Bunun do\u011fal sonucu olarak; siyasal b\u00fcnyedeki davran\u0131\u015flarda suiistimaller s\u0131radanla\u015f\u0131yor. Anayasal ilk belge olarak 1808\u2019deki Sened-i \u0130ttifak\u2019\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7 kabul edersek; 1923\u2019de Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u201ctepeden\u2019\u2019 bir yakla\u015f\u0131m\u0131 \u2018\u2019feraseti\u2019\u2019 olarak, Cumhuriyetin kurulmas\u0131yla k\u00f6klendirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan demokratik sistemimizin; iki asr\u0131 a\u015fan bunca zaman zarf\u0131nda hen\u00fcz tavanda ve tabanda yeterince olgunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131na dair genele malum olan niteliksel \u00f6rnekler vermemize san\u0131r\u0131m gerek yok.<\/p>\n<p>Problemi \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeli bir bak\u0131\u015fla anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; i\u015fin temelinde k\u00fclt\u00fcrel kodlanmalarla (zihniyet hatalar\u0131yla) y\u00fcz y\u00fcze geliyoruz.<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle, g\u00fcncel siyasi kavramlar\u0131n zihnimizde \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tan\u0131m ve tarifini yaparken anakronizme d\u00fc\u015f\u00fcyoruz. Liderli\u011fe bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z: Sosyo-politik a\u00e7\u0131dan bir &#8221;mit&#8221; anlat\u0131m\u0131 d\u00e2hilinde zihinlere nak\u015fedilmi\u015f.<\/p>\n<p>Kitlelerin, liderlik alg\u0131s\u0131 adeta dogma olarak fikren hapsedilmi\u015f, \u00e7er\u00e7evelenmi\u015f. Halk nezdinde; makam uygulamalar\u0131ndaki hukuk d\u0131\u015f\u0131 hezeyanl\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n esas me\u015fruiyetini ve r\u0131zas\u0131n\u0131 da bu anlay\u0131\u015f sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p>G\u00fcncel bir okuma ve anlama bilgisine sahip de\u011filiz veya hi\u00e7 b\u00f6yle bir kayg\u0131m\u0131z yok.<\/p>\n<p>Bu ba\u011flamda sorunlu yap\u0131y\u0131 besleyen fakt\u00f6rleri ortaya koyabilmemiz i\u00e7in refleksif bir bak\u0131\u015fla; tarihi siyasal s\u00fcre\u00e7leri, teolojik m\u00fcktesebattaki yan\u0131lg\u0131lar\u0131, jeopoliti\u011fi, k\u00fclt\u00fcrel kodlanmalar\u0131 derinlemesine tart\u0131\u015fmam\u0131z ve analiz etmemiz gerekti\u011fine inan\u0131yoruz. Ortaya \u00e7\u0131kacak veriler, bilgiler ile kamuoyu ayd\u0131nlat\u0131larak kararlar, kurallar olu\u015fturulmal\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz!<\/p>\n<p>Y\u0131l 2021\u2026 Padi\u015fahl\u0131k\/monar\u015fi, ordu komutanl\u0131\u011f\u0131, devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Ba\u015fbakanl\u0131k,\u00a0 parti liderli\u011fi vs. farkl\u0131 kavramlar de\u011fil mi? Bunlar\u0131n, birbirinden ayr\u0131 otorite, temsil konumlar\u0131 oldu\u011funu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde akl\u0131 ba\u015f\u0131nda kimse tart\u0131\u015fm\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de bu kavramlar\u0131n hen\u00fcz kitlelerin zihninde berrakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliyor muyuz?<\/p>\n<p>Bug\u00fcn, h\u00e2l\u00e2 siyasi parti liderleri halk\u0131n i\u00e7inde yar\u0131 tanr\u0131 gibi dola\u015f\u0131yorlar. Tarikat \u015feyhleri gibi davran\u0131yorlar. Her \u015feyler ve her \u015feyi mutlak biliyorlar!<\/p>\n<p>Toplumun muhafazak\u00e2r addedilen bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, teoride olmasa da pratikte t\u0131pk\u0131 paganlar\/putperestler gibi; kutsal sayd\u0131klar\u0131n\u0131 cisimle\u015ftirme \/ortak bulma e\u011filimleri bir olgu olarak var. soyut d\u00fc\u015f\u00fcnmede zorlan\u0131yorlar! \u015eirk kokuyor de\u011fil mi? Maalesef, fiili durum budur.<\/p>\n<p>\u201cAhmakla\u015farak\u201d ya\u015fanan bu modern putperestli\u011fi,\u00a0 inan\u00e7 noktas\u0131nda \u00e7\u00f6zecek olan -art\u0131k peygamberler de gelmeyece\u011fine g\u00f6re- irfan sahibi sa\u011fduyulu milletin kendisidir, onun iradesi, talebidir, h\u00e2lihaz\u0131rdaki siyasi mekanizmalard\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>\u00c7\u00f6z\u00fcm; siyasi partiler kanununu \u201cadam ak\u0131ll\u0131\u2019\u2019 d\u00fczenlemekten ge\u00e7iyor: Denge denetleme sisteminin kurulmas\u0131 ve i\u015fletilmesi gereken \u00f6ncelikli kurum, siyasi partilerdir!<\/p>\n<p>Kuramsal\/Teorik olarak anayasadaki siyasi partiler kanunu antidemokratik ve problemlidir! Liderlere k\u00f6r biati desteklemektedir ve fiil\u00ee olarak T\u00fcrkiye\u2019de liderler oligar\u015fisi yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00f6zde se\u00e7imle, uyduruk delege sistemiyle ba\u015fa gelen \u201cvatanda\u015f lider\u201d g\u00f6revinde zaman s\u0131n\u0131rlamas\u0131 olmamas\u0131 nedeniyle s\u00fcresiz, \u00f6lene kadar makam\u0131 resmen i\u015fgal edebiliyor ve t\u00fcz\u00fck oyunlar\u0131yla adeta sultan haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor!<\/p>\n<p><em>Partilerini\/davalar\u0131n\u0131, demokratik olarak y\u00f6netmek istemeyen ve y\u00f6netmeyen liderlerin, iktidara geldiklerinde devleti demokratik kurallara, usullere, team\u00fcllere g\u00f6re y\u00f6neteceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Bunu d\u00fc\u015f\u00fcnmek abesle i\u015ftigal de\u011fil midir?<\/em><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de demokratik ilkeler kimi zaman (genelde se\u00e7im \u00f6ncesi)\u00a0 gayri ciddi s\u00f6z dala\u015flar\u0131nda s\u0131\u011f ve afaki laflarla mevzu edilir. \u0130ktidar i\u00e7in yap\u0131lan m\u00fccadelelerde, ortak ak\u0131ldan, \u015feffaf y\u00f6netimden, hesap verebilirlikten, ortaya kar\u0131\u015f\u0131k s\u00f6z edilir&#8230;<\/p>\n<p>\u0130lgin\u00e7tir! Se\u00e7im d\u00f6nemi sona erince, iktidar erkini yakalayan lider ve \u015f\u00fcrek\u00e2s\u0131 \u2018\u2019sosyal \u0130ll\u00fczyonistler\u2019\u2019 bu konuda adeta amnezi ya\u015farlar!<\/p>\n<p>Evet, ba\u015flarken millet iradesinden dem vuranlar, \u201chukuksuzlu\u011fa, her t\u00fcrl\u00fc vesayete kar\u015f\u0131y\u0131z!\u201d diyenler; iktidar\u0131 kap\u0131nca, \u015fahsi \u00e7\u0131kar ve vesayet bloklar\u0131n\u0131, k\u0131rk dereden su getirip kuruyorlar.<\/p>\n<p>Vesselam&#8230; \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n evrensel temel me\u015fru ortak de\u011ferlerini, milli sosyal-psikolojik de\u011ferler ile harmanlayarak, karar al\u0131c\u0131 verimli mekanizmalar\u0131, milliyet\u00e7i-demokrat yap\u0131lar\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc kuram\u0131yoruz; \u00f6rg\u00fctleyemiyoruz!<\/p>\n<p>Devam edelim\u2026<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye sosyolojisinde \u201clider\u201d dediniz mi birine cin \u015fi\u015feden \u00e7\u0131k\u0131yor. Kelime, sanki t\u0131ls\u0131ml\u0131ym\u0131\u015f gibi, koltu\u011fa oturan vatanda\u015f \u00e2deta ba\u015fkala\u015f\u0131yor, hatta beraber y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc y\u00f6netim kurulu ve di\u011fer yan organlardaki \u015fahsiyetler bile liderin g\u00f6z\u00fcnde i\u011freti birer fig\u00fcrana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorlar!<\/p>\n<p>Milletin geneli de saplant\u0131l\u0131 halde buradan y\u00fcr\u00fcyor ve horoz d\u00f6v\u00fc\u015f\u00fc havas\u0131nda ba\u015fl\u0131yorlar cebelle\u015fmeye, \u00e7eki\u015fmeye\u2026<\/p>\n<p>H\u00e2lbuki hayatlar\u0131 hepimiz gibi s\u0131n\u0131rl\u0131 \u2019\u2019pamuk ipli\u011fine ba\u011fl\u0131\u2019\u2019 bu fanilerin uzun boylar\u0131n\u0131, k\u0131sa boylar\u0131n\u0131, genelde retorik olarak tasarlanm\u0131\u015f itirazlar\u0131n\u0131 ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f cevaplar\u0131n\u0131, \u00f6zetle; sahnelerini, holigan taraftarlar olarak tart\u0131\u015fmak yerine, siyasi uygulamalar\u0131nda (parti i\u00e7i ve d\u0131\u015f\u0131) adil olup olmad\u0131klar\u0131na, birikimlerine, vaat ettiklerini ger\u00e7ekle\u015ftirip ger\u00e7ekle\u015ftirmediklerine, bakmam\u0131z gerekmez mi?<\/p>\n<p>Milletin ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131 y\u00fckselteceklerini iddia ettikleri, s\u00f6z verdikleri, parti programlar\u0131na odaklanmam\u0131z ve tart\u0131\u015fmam\u0131z gerekmez mi?<\/p>\n<p>D\u00fcr\u00fcst, temiz, \u201chak\u00e7a pak\u00e7a\u201d\u00a0 bir y\u00f6netim i\u00e7in hangi demokratik mekanizmalar\u0131 kuracaklar\u0131n\u0131, hangi organizasyonlar\u0131 yapacaklar\u0131n\u0131 incelememiz ve -e\u011fer g\u00fcveniyorsak- di\u011fer siyasi guruplarla; bu anlay\u0131\u015f\u0131, bu tavr\u0131, bu iddialar\u0131 ve uygulay\u0131c\u0131 bu kadrolar\u0131 bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde tart\u0131\u015fmam\u0131z akabinde de yar\u0131\u015ft\u0131rmam\u0131z gerekmez mi?<\/p>\n<p>B\u00f6yle oluyor mu? \u00dcz\u00fcc\u00fcd\u00fcr, olmuyor!<\/p>\n<p>Ve\u2026 Bu durum, sonun ba\u015flang\u0131c\u0131 oluyor.<\/p>\n<p>\u0130lk d\u00fc\u011fme yanl\u0131\u015f iliklenince, buna ba\u011fl\u0131 olarak alt yap\u0131larda i\u015f, domino etkisiyle, ta k\u00f6ydeki muhtara kadar kopya ediliyor.<\/p>\n<p>Tekrar ediyoruz, siyasi partiler kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmadan (Liderlerin partileri de\u011fil, partilerin liderleri olu\u015fturulmadan) di\u011fer y\u00f6netim yap\u0131lar\u0131n\u0131n fonksiyonlar\u0131n\u0131 (yasama, yarg\u0131, y\u00fcr\u00fctme) revize etmek, \u00e7ok net ifade ediyoruz; z\u00fc\u011f\u00fcrt tesellisi olur. T\u00fcrkiye e\u011fer sivil siyasi partiler eliyle y\u00f6netilecekse i\u015fin p\u00fcf noktas\u0131 kesinlikle buras\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Zaman\u0131m\u0131z\u0131n, liderlik alg\u0131s\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131, \u015fartlar gere\u011fi de\u011fi\u015fmi\u015ftir ki daha da de\u011fi\u015fecektir. Bu a\u00e7\u0131k ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rememenin; T\u00fcrk milleti ve T\u00fcrk devleti i\u00e7in s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde y\u00fcksek maliyetler olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 da anlamak zorunday\u0131z.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekte, art\u0131k d\u00fcnya, algoritmalar\u0131n, yapay zek\u00e2lar\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yor ama tabi ki burada \u00f6nemli olan bizim T\u00fcrk Milleti olarak, bunun ne kadar fark\u0131nda oldu\u011fumuzdur!<\/p>\n<p>Evet, bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan, \u00f6zetle ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z genel durum budur.<\/p>\n<p>Tasam\u0131z\u0131 burada, bu k\u0131sa makalede derinle\u015ftirmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Temeli k\u00fclt\u00fcrel ve \u00e7\u0131kar odakl\u0131 olan bu \u00e7apra\u015f\u0131k meselenin ge\u00e7mi\u015fi ve bug\u00fcn\u00fc aras\u0131ndaki ili\u015fkiye de temas etmeye \u00e7al\u0131\u015farak, bir ak\u0131\u015f d\u00e2hilinde, kap\u0131s\u0131n\u0131 aralamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zaman\u0131m\u0131z\u0131n, liderlik alg\u0131s\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131, \u015fartlar gere\u011fi de\u011fi\u015fmi\u015ftir ki daha da de\u011fi\u015fecektir. Bu a\u00e7\u0131k ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rememenin; T\u00fcrk milleti ve T\u00fcrk devleti i\u00e7in s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde y\u00fcksek maliyetler olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 da anlamak zorunday\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"author":147,"featured_media":12511,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66],"tags":[1665,434,1663,437,1235,1664],"coauthors":[1394],"class_list":["post-12502","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-siyaset-tarih","tag-baskan","tag-demokrasi","tag-devlet-baskani","tag-lider","tag-liderlik","tag-onder"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/147"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12502"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12513,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12502\/revisions\/12513"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12502"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=12502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}