{"id":12726,"date":"2021-03-20T12:00:00","date_gmt":"2021-03-20T09:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=12726&preview=true&preview_id=12726"},"modified":"2021-03-21T02:01:18","modified_gmt":"2021-03-20T23:01:18","slug":"bir-omrun-adandigi-soru-osmanli-nasil-yukseldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/bir-omrun-adandigi-soru-osmanli-nasil-yukseldi\/","title":{"rendered":"Mehmet Gen\u00e7’in ard\u0131ndan: Osmanl\u0131 nas\u0131l y\u00fckseldi?"},"content":{"rendered":"

Bu yaz\u0131 \u0130skender \u00d6ks\u00fcz’\u00fcn
\n<\/em>“Ni\u00e7in Geri Kald\u0131k?- Tarih-Devlet-Ekonomi-Y\u00f6netim”
\n<\/em>kitab\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.*<\/p>\n

\"\"<\/h2>\n

Bir \u00f6mr\u00fcn adand\u0131\u011f\u0131 soru<\/strong><\/h2>\n

Mehmet Gen\u00e7, cevab\u0131 mutlaka bulmaya kararl\u0131 bir bilim adam\u0131 h\u00fcviyetiyle soruyor: Avrupa, kurulu\u015f ve y\u00fckseli\u015f devirlerinde Osmanl\u0131\u2019dan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc idi. N\u00fcfusta g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc, \u00fcretimde g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc. Buna ra\u011fmen ve Avrupa devletleri s\u0131k s\u0131k Ha\u00e7l\u0131 bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda birlikte hareket ettikleri halde Osmanl\u0131, Avrupa aleyhine nas\u0131l ba\u015far\u0131yla b\u00fcy\u00fcd\u00fc?<\/p>\n

Fikir da\u011farc\u0131\u011f\u0131m\u0131z hen\u00fcz lise m\u00fcnazaras\u0131 seviyesindeyken \u201cOsmanl\u0131 ni\u00e7in y\u0131k\u0131ld\u0131\u201d sorusu s\u0131k s\u0131k kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kard\u0131. \u201cGerici olduklar\u0131 i\u00e7in\u201dden, \u201cdemokrasi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in\u201de kadar, her biri bir \u00f6ncekinden sa\u00e7ma ve baz\u0131lar\u0131 da \u201cend\u00fcstrile\u015fmedikleri i\u00e7in\u201d gibi daha az sa\u00e7ma bir\u00e7ok cevab\u0131 vard\u0131 bu sorunun. Emin Oktay\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda da biraz tarih okumu\u015f olman\u0131n avantaj\u0131yla ben \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm: Bunun cevab\u0131n\u0131 bulmam\u0131z \u015fart; T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ni ya\u015fatabilmek i\u00e7in. Fakat daha \u00f6nce ba\u015fka bir soruya da cevap vermeliyiz\u2026 Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu nas\u0131l alt\u0131 as\u0131r ya\u015fad\u0131?<\/p>\n

Yan\u0131lm\u0131yorsam, Japon imparatorluk ailesi h\u00e2ri\u00e7, Osmanl\u0131, d\u00fcnya tarihinin en uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc hanedan\u0131d\u0131r. \u00dcstelik Japonya gibi \u00e7ok geni\u015f ve su dolu bir hende\u011fin arkas\u0131nda de\u011fil, d\u00fcnyan\u0131n merkezinde oturmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla makul soru, \u201cOsmanl\u0131 nas\u0131l bu kadar uzun ya\u015fad\u0131?\u201dd\u0131r.<\/p>\n

Eh o zaman da biraz kopyayd\u0131; \u015ferefi bana de\u011fil, cidd\u00ee tarih\u00e7ilerimize aitti ama me\u011fer bu, hi\u00e7 de yabana at\u0131lacak bir kopya de\u011filmi\u015f. Mehmet Gen\u00e7, titiz bir entelekt\u00fcel ve ilm\u00ee disiplin i\u00e7inde ve cevab\u0131 mutlaka bulmaya kararl\u0131 bir bilim adam\u0131 h\u00fcviyetiyle soruyor: Avrupa, kurulu\u015f ve y\u00fckseli\u015f devirlerinde Osmanl\u0131\u2019dan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc idi. N\u00fcfusta g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc, \u00fcretimde g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc. Buna ra\u011fmen ve Avrupa devletleri s\u0131k s\u0131k Ha\u00e7l\u0131 bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda birlikte hareket ettikleri halde Osmanl\u0131, Avrupa aleyhine nas\u0131l ba\u015far\u0131yla b\u00fcy\u00fcd\u00fc? Bu Osmanl\u0131\u2019n\u0131n birinci problemati\u011fidir diyor Gen\u00e7. \u0130kincisi de \u015fu: Gerileme devri, Avrupa\u2019n\u0131n end\u00fcstrile\u015fmesine tekab\u00fcl eder. O d\u00f6nemde Avrupa b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya h\u00e2kim olmu\u015ftur. Ger\u00e7ekten de end\u00fcstrile\u015fme insanl\u0131k tarihini ikiye b\u00f6len bir geli\u015fmedir; sonras\u0131 ile \u00f6ncesi birbirine benzemeyen bir k\u0131r\u0131lmad\u0131r. Y\u00fckseli\u015f d\u00f6neminde zaten Avrupa lehine olan n\u00fcfus ve ekonomi \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bu d\u00f6nemde katlanarak artm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu fakt\u00f6rlere ra\u011fmen ve end\u00fcstrile\u015femedi\u011fi halde Osmanl\u0131\u2019n\u0131n gerilemesi ni\u00e7in bu kadar yava\u015ft\u0131r? Bu da ikinci Osmanl\u0131 problemati\u011fi.<\/p>\n

Osmanl\u0131 problemati\u011fi<\/strong><\/h2>\n

Mehmet Gen\u00e7, i\u015fe, b\u00f6yle b\u00fcy\u00fck meselelerle de\u011fil g\u00f6rece daha basit sorularla ba\u015flam\u0131\u015f. Rahmetli Prof. \u00d6mer L\u00fctfi Barkan\u2019\u0131n yan\u0131nda, iktisat tarihi doktora program\u0131na kabul edildi\u011fi zaman se\u00e7ilen konu, \u201cEnd\u00fcstri devriminin Osmanl\u0131 iktisad\u0131na etkisi\u201d\u2026 \u0130ktisat tarihinde doktora yapacak bir M\u00fclkiyeli. Bu taze bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 demek. Yabanc\u0131 dili de var, Frans\u0131zca. Eh daha ne istiyorsunuz? T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131nlar\u0131 oku, Frans\u0131zca yay\u0131nlar\u0131 oku, onlar\u0131n at\u0131f yapt\u0131klar\u0131na sen de at\u0131f yap, tezi bitir, doktoray\u0131 al. End\u00fcstri devrimi Osmanl\u0131\u2019ya nas\u0131l m\u0131 tesir etti; o da kolay. Vergi miktarlar\u0131ndaki art\u0131\u015flar\u0131, azal\u0131\u015flar\u0131 izle\u2026 Vergi art\u0131yorsa \u00fcretim art\u0131yor, azal\u0131yorsa azal\u0131yordur\u2026<\/p>\n

Gen\u00e7, i\u015flerin o kadar basit olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7abuk ke\u015ffediyor. \u00c7e\u015fitli sekt\u00f6rlerde tahsil edilen vergiler y\u00fcz, y\u00fczeli y\u0131ll\u0131k zaman aral\u0131klar\u0131nda sabit kal\u0131yor. Uzun enflasyon d\u00f6nemlerinde bile pek az de\u011fi\u015fiyor. T\u00fcrk\u00e7e ve Frans\u0131zca kaynaklarda bu problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yok. Daha vahimi, problemin kendisi de bu kaynaklarda yok! \u00d6mer L\u00fctfi Hoca, her m\u00fc\u015ffik hocan\u0131n yapaca\u011f\u0131 teklifi yap\u0131yor, \u201c\u015eu ana kadar bulduklar\u0131nla tezini yaz, dereceni al, sonra devam edersin\u201d. Hay\u0131r diyor Gen\u00e7. Bu problemi \u00e7\u00f6zmeden yazaca\u011f\u0131 tezden rahats\u0131z olacak. Belki \u0130ngilizce kaynaklarda cevap vard\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor; oturup \u0130ngilizce \u00f6\u011freniyor! \u0130ngilizceyi ne kadar zamanda \u00f6\u011frendi\u011fin yazmam\u0131\u015f, fakat \u00f6\u011frendikten sonra \u0130ngilizce kaynaklar\u0131 okumas\u0131 iki y\u0131l s\u00fcrm\u00fc\u015f. Orada da cevap yok.<\/p>\n

Son \u00e7are \u00fcnl\u00fc Ba\u015fbakanl\u0131k Osmanl\u0131 Ar\u015fivi\u2019ne do\u011frudan m\u00fcracaat.\u00a0 Bu sefer yeni bir dil de\u011fil ama Osmanl\u0131\u2019n\u0131n terminolojisini ve farkl\u0131 yaz\u0131 cinslerini \u00f6\u011frenmek gerekiyor. \u00c7o\u011fu kolayd\u0131 diyor Mehmet Gen\u00e7, fakat divan\u00ee ve siyakat gibi yaz\u0131larda s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekiyordum. Ar\u015fivi okumada kendisine bir ba\u015fka b\u00fcy\u00fck ak\u0131l, rahmetli Erol G\u00fcng\u00f6r Hoca yard\u0131mc\u0131 oluyor. Benim o tarihlerde olan biteni fark etmem de Erol G\u00fcng\u00f6r vas\u0131tas\u0131ylad\u0131r. Mehmet Gen\u00e7\u2019ten o kadar sevgiyle bahsederdi ki\u2026 Ar\u015fivden \u00e7\u0131kmayan bir Mehmet Gen\u00e7; \u00e2det\u00e2 bir ilim \u00e7ilesindedir ama k\u0131rk g\u00fcnle falan s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir ve dolaca\u011fa da benzemez. Tutku ki ne tutku! Allah\u2019tan T\u00fcrk\u00e7e\u2019deki \u201ctutku\u201d, yabanc\u0131 dillerdeki \u201cobsesyon\u201d gibi menf\u00ee anlamlar ta\u015f\u0131m\u0131yor. Bazen birlikte okuduklar\u0131n\u0131n aras\u0131nda ilgi \u00e7ekici buldu\u011fu ifadeleri de bizimle payla\u015f\u0131rd\u0131 Erol G\u00fcng\u00f6r. Akl\u0131mda Osmanl\u0131 vakan\u00fcvisinin Napolyon\u2019u tarifi kalm\u0131\u015f: \u201cFrenk cenerallerinden Napolyon n\u00e2m sergerde!\u201d.<\/p>\n

Tabi\u00ee bu arada doktora s\u00fcresi bitiyor, \u00f6\u011frencili\u011fi de. \u00d6mer L\u00fctfi Barkan Hoca, maceray\u0131 yak\u0131ndan izledi\u011fi ve bunun bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k de\u011fil, ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 bir ilim tutkusu oldu\u011funu bildi\u011fi i\u00e7in Mehmet Bey\u2019i bu sefer uzman kadrosuyla istihdam ediyor. Barkan Hoca\u2019n\u0131n \u00f6mr\u00fc vefa etmiyor. Doktora da kal\u0131yor ama Mehmet Gen\u00e7 soruya cevap aramaya devam ediyor.<\/p>\n

Osmanl\u0131 vergi kaynaklar\u0131 bir cins ihaleyle kiralanmakta. \u0130ltizam denilen bu usulde, belli bir yerin, belli bir konudaki vergisini tahsil i\u015fi artt\u0131rmaya \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor ve en y\u00fcksek fiyat\u0131 verende kal\u0131yor. Verilen i\u015f, o mahalde o konudaki verginin toplanmas\u0131. Bu mahal ve konu, bir g\u00fcmr\u00fck veya bir borsa olabilir; ba\u015fka vergi kaynaklar\u0131 da. Bunlar\u0131n her birine \u201cmukata\u201d deniyor. Devletin ihaleyi kazanandan, yani m\u00fcltezimden istedi\u011fi y\u0131ll\u0131k \u00f6deme, sabit bir rakam. Biz o rakam\u0131 \u201cvergi\u201d diye anlarsak ki kay\u0131tlarda \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, bu miktar on y\u0131llar, hatta as\u0131rlar boyu de\u011fi\u015fmiyor. De\u011fi\u015fen ve devletin as\u0131l \u00f6nem verdi\u011fi, ba\u015fta al\u0131nan pe\u015fin para. M\u00fcltezim, yani vergi toplama i\u015fini alan mukatadan devlete verdi\u011finin \u00fcst\u00fcnde tahsilat yapt\u0131\u011f\u0131nda fazlas\u0131 kendisine kal\u0131yor, ki i\u015fte art\u0131p eksilen ger\u00e7ek vergi bu fiilen toplanan miktar. Fakat Osmanl\u0131 Maliyesi\u2019nin kay\u0131tlar\u0131nda o rakam gelir olarak g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n

Bunu ke\u015ffettikten sonra Mehmet Gen\u00e7\u2019in \u00f6n\u00fcnde art\u0131k bir ekonomi matemati\u011fi problemi var. Cari faiz haddi belli iken, bir mukata ihaleyle \u015fu kadar kuru\u015fa al\u0131nm\u0131\u015fsa, onun geliri ne idi? B\u00f6ylece ihale bedellerinden hareketle ve tersine hesapla fiilen tahsil edilen vergiler-yakla\u015f\u0131k olarak-\u00a0 bulunabilmektedir. \u015eirket sat\u0131\u015flar\u0131nda veya borsaya yeni arz edilen \u015firketlerin hisse de\u011feri hesaplar\u0131nda buna benzer bir metot uygulan\u0131r. Ad\u0131, \u201cindirgenmi\u015f nakit ak\u0131\u015f\u0131\u201dd\u0131r. Mehmet Gen\u00e7\u2019in hesab\u0131 bunun tersi: Mukatan\u0131n de\u011feri \u015fu kadarsa, nakit ak\u0131\u015f\u0131 nedir?<\/p>\n

B\u00f6ylece on y\u0131llara yay\u0131lan \u00e7ile biter. Mehmet Gen\u00e7, cevab\u0131 yakalam\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k T\u00fcrkiye\u2019nin veya bir vilayetin, b\u00f6lgenin \u00fcretim rakamlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fmeleri takip edebilmekte, bu de\u011fi\u015fmelerin end\u00fcstri devrimiyle de, kaybedilen topraklarla ve pazarlarla da ili\u015fkisini izleyebilmektedir. Mesel\u00e2 Tokat\u2019\u0131 inceleyip, Tokat ekonomisinde i\u00e7denizimiz Karadeniz\u2019in ne demek oldu\u011funu g\u00f6rebiliyorsunuz. Ard\u0131ndan da i\u00e7denizin kaybedilmesinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131.<\/p>\n

Stres teorisinin mucidi Hans Selye, \u201cR\u00fcyadan Ke\u015ffe\u201d adl\u0131 eserinde, bilim adamlar\u0131n\u0131n iki cins oldu\u011funu yazar. Bilgi bir ormansa, bir tip bilim adam\u0131, maymun gibi daldan dala, a\u011fa\u00e7tan a\u011faca atlamaktad\u0131r. Genel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc son derece g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ama detaya h\u00e2kim de\u011fildir. Di\u011fer bir tipi, ipek b\u00f6ce\u011fine benzetir. Ormana de\u011fil, a\u011faca veya dala da de\u011fil, bir yapra\u011fa odaklanm\u0131\u015ft\u0131r ve uzun zaman da alsa o yapra\u011f\u0131 hazmeder! Mehmet Gen\u00e7 ikinciye benziyor ama o derece bir tutkuyla \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, ormandaki yapraklardan o kadar b\u00fcy\u00fck miktarlar\u0131 hazmetmi\u015f ki genellemeleri de sa\u011flam ve \u00f6zg\u00fcn.<\/p>\n

Ampirik bilgi, deha seviyesinde bir kafada belli bir miktar\u0131n \u00fczerinde birikince genellemeler belirmeye ba\u015fl\u0131yor. Gen\u00e7\u2019te olan bu. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n ye yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn ayr\u0131nt\u0131s\u0131yla inceledik\u00e7e, yapt\u0131klar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki akl\u0131 da g\u00f6rmeye ba\u015fl\u0131yor. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin ni\u00e7in \u00f6yle yapt\u0131\u011f\u0131, yani Osmanl\u0131\u2019n\u0131n iktisat felsefesi ve ilkeleri de \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Gen\u00e7 de bunun fark\u0131nda ve 1966\u2019da \u0130stanbul \u00dcniversitesi\u2019nin kendisine verdi\u011fi fahr\u00ee doktora i\u00e7in yap\u0131lan t\u00f6rendeki konu\u015fmas\u0131nda halini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor: \u201c\u0130nsan inceledi\u011fi, zihin d\u00fcnyas\u0131n\u0131 y\u00f6neltti\u011fi obje ile bir \u015fekilde kayna\u015fmaya ba\u015flar. Onun \u00f6zellikleri ile bulan\u0131r; obje nerede biter, zihin nerede ba\u015flar, fark edilmesi bile zorla\u015f\u0131r. \u0130nsan okyanusta y\u00fczmeye kalk\u0131nca, tabi\u00ee ki derinliklerin \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Asl\u0131nda derinlik kendisinde de\u011fil, i\u00e7inde y\u00fczd\u00fc\u011f\u00fc okyanustad\u0131r.\u201d \u201cBenim esas \u015fans\u0131m, devasa bir obje ile u\u011fra\u015fmaktan ibarettir. Osmanl\u0131 Devleti, tarihin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 say\u0131l\u0131 b\u00fcy\u00fck yap\u0131lardan biridir. Kendi tarihimizde de d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde rol oynama imk\u00e2n\u0131 buldu\u011fumuz m\u00fcstesna bir d\u00f6nemdir. 600 y\u0131l s\u00fcren bu b\u00fcy\u00fck miras\u0131n \u00fczerine e\u011filmek, okyanusta y\u00fczmeye ba\u015flamak gibi bir \u015fey.\u201d<\/p>\n

Mehmet Gen\u00e7, \u201cvergi miktarlar\u0131 neden de\u011fi\u015fmiyor\u201d sorusuyla yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Kendi tabiriyle bu yoldaki h\u00e2li, \u201cHac yolundaki bir kar\u0131nca\u201dya benziyor. Yirmi y\u0131l sonra bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bulmu\u015f bulmas\u0131na. Fakat o yolculuk esnas\u0131nda bu cevaptan \u00e7ok daha fazlas\u0131 derlenmi\u015f ve yolculu\u011fa \u00e7\u0131k\u0131\u015f sebebini ikinci plana itecek ba\u015fka \u015feyler ke\u015ffedilmi\u015f: Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin, \u00fc\u00e7 temel maddede toplanan ekonomi felsefesi! Bu felsefeyi sonraki yaz\u0131ya b\u0131rak\u0131p Mehmet Gen\u00e7\u2019in akademik d\u00fcnyadaki maceras\u0131na d\u00f6nmek istiyorum. Doktora \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 1960\u2019ta ba\u015fl\u0131yor ve ta ba\u015fta Mehmet Gen\u00e7, de\u011fi\u015fmeyen vergi problemine tak\u0131l\u0131yor, veya \u201ctak\u0131yor\u201d. Yoksa, \u00d6mer L\u00fctfi Barkan Hoca\u2019n\u0131n, \u201c\u015fu ana kadar bulduklar\u0131n\u0131 yaz\u201d teklifine, her h\u00e2lde bin doktora \u00f6\u011frencisinden 999\u2019u evet derdi. Demek ki derinlik sadece okyanusta de\u011fil, \u00fcst\u00fcnde y\u00fczende de. Probleme bir yabanc\u0131 dil yetmiyor, ikincisi \u00f6\u011freniliyor. O da yetmiyor, Osmanl\u0131 kay\u0131tlar\u0131n\u0131 okuma tekni\u011fi elde ediliyor. Doktora bir unvan, bir diplomad\u0131r. Gen\u00e7\u2019in akl\u0131nda bunlar yok. Onun zihninde sadece ilm\u00ee problemi var. Sonunda aradan kabaca k\u0131rk y\u0131l ge\u00e7iyor. Ve \u015fimdi elimizde bir kitapta toplanan ola\u011fan\u00fcst\u00fc bulgular var. \u00d6t\u00fcken Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan yedinci bask\u0131s\u0131n\u0131 yapan, \u201cOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funda Devlet ve Ekonomi\u201d.<\/p>\n

K\u0131rk y\u0131lda yaz\u0131lan kitap<\/strong><\/h2>\n

Kitab\u0131n yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 da ayr\u0131 bir macera. Erol G\u00fcng\u00f6r ve \u00d6t\u00fcken Yay\u0131nevi y\u00f6neticileri, onun kitap yazmas\u0131n\u0131n da doktora yazmas\u0131 kadar m\u00fc\u015fkil olaca\u011f\u0131n\u0131 kestiriyorlar. Erol G\u00fcng\u00f6r\u2019\u00fcn teklifi ile \u015f\u00f6yle bir taktik izliyorlar: Gen\u00e7\u2019i, m\u00fcstakbel kitab\u0131n\u0131n telifini pe\u015fin almaya ikna ediyorlar ki Gen\u00e7, kendisini o kitab\u0131 yazmaya mecbur ve bor\u00e7lu hissetsin. Sene 1980! Kitab\u0131n fiilen yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 y\u0131l 2000! Demek ki yay\u0131nevi yirmi y\u0131l bekliyor\u2026 Diyecektim ki asl\u0131nda beklemiyor, u\u011fra\u015f\u0131yor. Kitap \u00fc\u00e7 kere diziliyor ve tekrar da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor. Kitab\u0131n kapa\u011f\u0131 da yakla\u015f\u0131k bir o kadar haz\u0131rlan\u0131p bozuluyor. Yay\u0131nevi\u2019nden kadim dostum Erol K\u0131l\u0131n\u00e7\u2019la konu\u015ftum: \u201cOsmanl\u0131\u2019n\u0131n temel iktisat felsefesini anlatan, giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki orijinal fikirleri muhtevi k\u0131sm\u0131 -ki kitab\u0131n kilit b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr- adeta ayakta yaz\u0131p g\u00f6ndermi\u015ftir. Bana g\u00f6re bu m\u00fcstesna deh\u00e2 birikiminin \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ilim \u00e2lemine aktarabilmi\u015ftir.\u201d dedi.<\/p>\n

Herhalde Mehmet Gen\u00e7\u2019in alamad\u0131\u011f\u0131 doktora, al\u0131nm\u0131\u015f ve al\u0131nmam\u0131\u015flar aras\u0131ndaki en de\u011ferli doktoralardan! \u0130stanbul \u00dcniversitesi\u2019nin fahri doktoras\u0131 da d\u00fcnyadaki benzerleri aras\u0131nda en yerinde tevcih. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir devletin ola\u011fan\u00fcst\u00fc felsefesini, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir bilim adam\u0131 ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir yay\u0131nevi bize hediye edebilirdi ancak ve \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr bu \u00fc\u00e7\u00fc bir araya gelebildi.<\/p>\n

*Panama Yay\u0131nlar\u0131, 2017, sayfa: 114. \u0130lk yay\u0131m tarihi 2011.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130skender \u00d6ks\u00fcz, d\u00fcn kaybetti\u011fimiz tarih\u00e7i Mehmet Gen\u00e7’in Osmanl\u0131s\u0131n\u0131 anlat\u0131yor: “Ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir devletin ola\u011fan\u00fcst\u00fc felsefesini, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir bilim adam\u0131 bize hediye edebilirdi.”<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12157,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[63,2,66],"tags":[1694,1698,1696,1695,1697],"coauthors":[5],"class_list":["post-12726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","category-genel","category-siyaset-tarih","tag-mehmet-genc","tag-osmanli-imparatorlugunda-devlet-ve-ekonomi","tag-osmanli-nasil-coktu","tag-osmanli-nasil-yukseldi","tag-osmanlininn-cokusu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12726"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12726\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12735,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12726\/revisions\/12735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12157"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12726"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=12726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}