{"id":12793,"date":"2021-03-26T19:30:00","date_gmt":"2021-03-26T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=12793&#038;preview=true&#038;preview_id=12793"},"modified":"2021-03-26T15:35:54","modified_gmt":"2021-03-26T12:35:54","slug":"kazan-tatarlarinin-son-kalesi-butun-tatar-toplum-merkezi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kazan-tatarlarinin-son-kalesi-butun-tatar-toplum-merkezi\/","title":{"rendered":"Kazan Tatarlar\u0131n\u0131n son kalesi: B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-12794\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Tatar.jpg\" alt=\"\" width=\"644\" height=\"298\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Tatar.jpg 644w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Tatar-300x139.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Tatar-150x69.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 644px) 100vw, 644px\" \/><\/p>\n<p>1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda SSCB\u2019de ba\u015flayan de\u011fi\u015fimleri Kazan Tatarlar\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir heyecanla kar\u015f\u0131lad\u0131. 1552 y\u0131l\u0131ndan beri Rus zulm\u00fc alt\u0131nda ezilen Kazan Tatarlar\u0131, meydana gelen de\u011fi\u015fimden yararlanmak i\u00e7in f\u0131rsat kolluyordu. Kazan Tatarlar\u0131, y\u00fczy\u0131llarca s\u00fcren \u00c7arl\u0131k ve Sovyet Rusya bask\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 k\u00e2h ellerinde silahla, k\u00e2h gizliden gizliye m\u00fccadele vermi\u015ftir. 1980\u2019li y\u0131llarda Kazan Tatar milliyet\u00e7ileri toprak alt\u0131na saklanan tohum gibi bir anda filizleniverdiler. Mill\u00ee hareket birdenbire canland\u0131, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 kurulmaya ba\u015flad\u0131. \u0130lk ad\u0131m, 1988 y\u0131l\u0131nda B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi\u2019nin<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> (BTTM) olu\u015fumu ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015fland\u0131. Kazan Tatarlar\u0131n\u0131n mill\u00ee menfaatlerini savunmak ama\u00e7l\u0131 kurulan bu merkez T\u00d6SSC<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a> Bakanlar Kurulu\u2019nun 17.07.1989 tarihli 274 numaral\u0131 karar\u0131 ile faaliyetlerine ba\u015flad\u0131. BTTM\u2019nin olu\u015fumu, di\u011fer mill\u00ee kurumlar\u0131n da a\u00e7\u0131lmas\u0131na bir emsal te\u015fkil etmi\u015f, ilham vermi\u015ftir. 1990 y\u0131l\u0131n\u0131n 30 A\u011fustos tarihinde Tataristan Parlamentosu\u2019nda Devlet Egemenli\u011fi Beyanat\u0131 kabul edilmi\u015f ve Tataristan Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti\u2019nden ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1991 y\u0131l\u0131nda, 1918 y\u0131l\u0131nda Sovyetler taraf\u0131ndan la\u011fvedilen Mill\u00ee Meclis, 73 y\u0131l aradan sonra tekrar kurulmu\u015ftur. Ayn\u0131 y\u0131llarda D\u00fcnya Tatar Ligas\u0131, Azatl\u0131k Gen\u00e7ler Birli\u011fi, \u0130ttifak, Vatan partileri, Suverenitet demokratik hareketi gibi olu\u015fumlar meydana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 1992 y\u0131l\u0131nda d\u00f6nemin Cumhurba\u015fkan\u0131 M. \u015eeymiyev\u2019in himayesinde D\u00fcnya Tatar Kongresi kurulmu\u015ftur. Kongrenin amac\u0131, d\u00fcnya Tatarlar\u0131 ile ba\u011flant\u0131 kurmak, Tatarlar\u0131 bir araya toplamak, mill\u00ee konulara \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmek, gelenek ve g\u00f6renekleri ya\u015fatmakt\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta umut verici olarak g\u00f6r\u00fcnen bu geli\u015fmeler ayn\u0131 do\u011frultuda devam edememi\u015ftir. Ger\u00e7ekten de Kazan Tatarlar\u0131n\u0131n problemlerini dile getirerek g\u00fcndemde tutan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 teker teker kapat\u0131lm\u0131\u015f, mevcut olanlar\u0131 da sadece k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. 1992 y\u0131l\u0131nda b\u00fcy\u00fck umutlar vadeden D\u00fcnya Tatar Kongresi (DTK) ise bug\u00fcnlerde Rus g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde olan Tataristan h\u00fck\u00fcmetinin emrinde olup \u015fark\u0131 s\u00f6yleyip, dans edip e\u011flenmekten \u00f6teye gidemeyen bir kurum haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>1991 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda Sovyetlerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra 1992 y\u0131l\u0131n\u0131n 21 Mart tarihinde Tataristan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet olmas\u0131 konusunda yap\u0131lan referandumda halk\u0131n %61,2\u2019si Tataristan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan yana oy kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Referandum sonu\u00e7lar\u0131na esasen 6 Kas\u0131m 1992\u2019de Tataristan Anayasas\u0131 kabul edilmi\u015ftir. Ancak tepeden inme Rusya Federasyonu, ne s\u00f6z konusu halk oylamas\u0131n\u0131 ne de Tataristan Anayasas\u0131\u2019n\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. 2000 y\u0131l\u0131nda Putin\u2019in iktidara gelmesi ile birlikte y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcregelen Rusla\u015ft\u0131rma siyaseti ivme kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Putin kanunlar \u00e7\u0131kararak Rus olmayan milletlerin asimilasyonunu h\u0131zland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. 2002 y\u0131l\u0131nda Latin Alfabesi\u2019ne ge\u00e7i\u015fin yasaklanmas\u0131, 2007\u2019de ana dilde e\u011fitimin yasaklan\u0131p mill\u00ee okullar\u0131n kapat\u0131lmas\u0131, 2018 y\u0131l\u0131nda 273 numaral\u0131 kanun de\u011fi\u015fikli\u011fi gere\u011fi Rus dilinin \u201cana dil\u201d yap\u0131lmas\u0131, mill\u00ee dil e\u011fitiminin 2 saate indirilip onun da velilerin iste\u011fine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 bunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Ba\u015fta Kazan Tatarlar\u0131 olmak \u00fczere Rusya\u2019daki t\u00fcm milletleri ilgilendiren bu problemler kar\u015f\u0131s\u0131nda tepkisini dile getiren sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131nda B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi de vard\u0131r.<\/p>\n<p>1989 y\u0131l\u0131nda kurulan B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi\u2019nin Kazan, T\u00fcben Kama, Elmet, Alabuga gibi Tataristan \u015fehirlerinde, Moskova ve Ba\u015fkurdistan olmak \u00fczere Rusya\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde ve \u00d6zbekistan, Kazakistan, T\u00fcrkiye olmak \u00fczere 50 civar\u0131nda \u015fubesi ve temsilcisi bulunmaktad\u0131r. Eskiden 25 y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi olan merkez, h\u0131zl\u0131 toplan\u0131p kararlar alabilmek i\u00e7in son y\u0131llarda \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131 15\u2019e indirmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi, Putin\u2019in Kazan Tatarlar\u0131n\u0131 yok etmeye y\u00f6nelik kararlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda durarak Tatarlar\u0131n mill\u00ee menfaatlerini savunmu\u015f, bu ba\u011flamda \u00e7e\u015fitli eylemler yapm\u0131\u015ft\u0131r. 1992 y\u0131l\u0131nda kabul edilen Tataristan Anayasas\u0131\u2019ndaki <em>\u201cTataristan\u2019da Tatar ve Rus dilleri e\u015fit hukuklara sahip resm\u00ee dildir\u201d<\/em> \u015feklindeki 8. maddesi ne yaz\u0131k ki sadece k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kalm\u0131\u015f, Tatar dili asla resmi dairelere girememi\u015ftir. Durum bununla da s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; Tatar okullar\u0131 kapat\u0131lm\u0131\u015f, ana dil e\u011fitimi s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. BTTM bu olumsuzluklar\u0131 her daim dile getirmi\u015f, Kazan Tatarlar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli g\u00fcnler ile ilgili etkinlikler d\u00fczenlemi\u015ftir. BTTM\u2019nin ses \u00e7\u0131kar\u0131p kamuoyuna yans\u0131tmas\u0131, Rus y\u00f6neticiler ba\u015fta olmak \u00fczere Moskova g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde olan Tataristan idarecilerini de rahats\u0131z etmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda Tataristan Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131 30 Aral\u0131k 2020 tarihinde <em>\u201cdevlet ve toplum menfaatlerini koruma amac\u0131yla\u201d<\/em> B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi\u2019nin \u201ca\u015f\u0131r\u0131l\u0131kla m\u00fccadele\u201d kapsam\u0131nda kapat\u0131lmas\u0131 ile ilgili bir iddianame haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ddianamede daval\u0131 BTTM ad\u0131na ba\u015fkan Ferit Zekiyev; davac\u0131lar Rusya Federasyonu\u2019nun Tataristan Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131, FSB\u2019nin Tataristan \u015eubesi ve Tataristan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019d\u0131r. Tataristan Savc\u0131s\u0131, Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 Dan\u0131\u015fman\u0131 \u0130. S. Nafikov\u2019un haz\u0131rlam\u0131\u015f oldu\u011fu 241 sayfal\u0131k iddianamede, BTTM\u2019nin a\u015f\u0131r\u0131 bir kurulu\u015f oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle kapat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi tezi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130ddianamede uluslararas\u0131 hukuk normlar\u0131ndan s\u00f6z edilerek BTTM, ezelden beri s\u00fcregelen tarihi devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozma, Rusya Federasyonu Anayasas\u0131 d\u00fczenini zorla de\u011fi\u015ftirme, milletler ve dinler aras\u0131 kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa tahrik, Rusya\u2019n\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozma gibi su\u00e7larla itham edilmi\u015ftir. \u0130thamlara gerek\u00e7e olarak,<\/p>\n<ol>\n<li>BTTM\u2019nin 2017 y\u0131l\u0131nda Rusya Devlet Dumas\u0131 Tataristan milletvekilleri, Tataristan Devlet \u015euras\u0131 milletvekilleri, Kazan \u015eehir Dumas\u0131 milletvekilleri, siyasi ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri ve Tatar dilinin kaderine duyars\u0131z olmayan herkese atfen yaz\u0131p \u201cTatar Dilini Kurtarmak!\u201d ad\u0131yla internette payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bildiri;<\/li>\n<li>12.10.2019 tarihinde Kazan\u2019\u0131n Kerim Tin\u00e7urin Park\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015fen \u201c1552 Kazan \u015eehitlerini Anma\u201d mitingi;<\/li>\n<li>06.11.2019 tarihinde \u201cTataristan Anayasas\u0131\u2019n\u0131n Kabul\u00fc G\u00fcn\u00fc\u201d mitingi g\u00f6sterilmektedir.<\/li>\n<\/ol>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-12797\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/tatar2.jpg\" alt=\"\" width=\"652\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/tatar2.jpg 652w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/tatar2-300x184.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/tatar2-150x92.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 652px) 100vw, 652px\" \/><\/p>\n<p>\u0130ddianamede bulunan uzman raporunda BTTM\u2019nin t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerine, psikolojik dil incelemesi, siyasi ve hukuki inceleme olmak \u00fczere 3 ayr\u0131 inceleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Raporda, B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi\u2019nin sistematik bir \u015fekilde Federal kanunu ihlal etti\u011fi, FSB uyar\u0131lar\u0131na kulak asmad\u0131\u011f\u0131, FSB talimatlar\u0131n\u0131 yerine getirmedi\u011fi, Tataristan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek Rusya\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozdu\u011fu, merkez\u00ee devlet y\u00f6netimine tehdit olu\u015fturdu\u011fu, siyasi hukuk ve insan h\u00fcrriyetini de\u011fi\u015ftirmeye y\u00f6nelik giri\u015fimlerde bulundu\u011fu, milleti ayr\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in faaliyetler yapt\u0131\u011f\u0131 iddia edilmi\u015ftir. T\u00fcm bunlar Kazan Tatarlar\u0131n\u0131n son kalesi olan B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi\u2019ni kapatmak i\u00e7in uydurma gerek\u00e7elerdir. Bu \u201csu\u00e7lamalar\u0131n\u201d ger\u00e7ekleri bar\u0131nd\u0131ran asl\u0131na gelecek olursak 2017 y\u0131l\u0131nda \u201cTatar Dilini Kurtarmak!\u201d ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131nlanan bildiride, Tataristan\u2019da sadece Rus dilinin devlet dili h\u00e2line getirildi\u011finin alt\u0131 \u00e7izilmi\u015f, Rusya Federasyonu\u2019nda 4000, Tataristan\u2019da 699 Tatar okulu, \u00fcniversitelerde Tatar dili ve edebiyat\u0131 fak\u00fcltelerinin kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca 26 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde Tataristan Devlet \u015euras\u0131\u2019ndaki oturumlar\u0131n hi\u00e7birinin Tatar dilinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, Kazan \u015eehir Dumas\u0131\u2019nda Tatarca \u00e7evirinin kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Tatarca konu\u015fman\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131 ve b\u00f6ylece Tataristan\u2019da sadece Rus dilinin devlet dili olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bildiride\u00a0 \u201cNe yapal\u0131m\u201d sorusundan sonra, \u201cTataristan\u2019da Tatar dili devlet dili olmal\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131l\u0131k m\u0131? Belki Tatar dilini koruma konusunda ba\u015fka \u00f6nerileriniz vard\u0131r? Tataristan\u2019da iki resm\u00ee dilin olmas\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i mi? Haydi bu konuyu birlikte tart\u0131\u015fal\u0131m!\u201d denmi\u015ftir. Kazan Tatar dilini korumak i\u00e7in yay\u0131nlanan bu bildiri, nedense \u201ca\u015f\u0131r\u0131l\u0131k\u201d olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Oysa bu su\u00e7lama hem Rusya Federasyonu (RF) Anayasas\u0131, hem de Tataristan Anayasas\u0131\u2019na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. RF. Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 68. maddesinde, Rusya Federasyonu\u2019ndaki t\u00fcm halklar\u0131n ana dilini koruma ve geli\u015ftirme hakk\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nacakt\u0131r, denilmektedir.\u00a0 Tataristan Anayasas\u0131\u2019nda ise Tatar dili resm\u00ee devlet dili stat\u00fcs\u00fcndedir. Rusya bir taraftan mill\u00ee diller konusunda g\u00fcvence verirken di\u011fer taraftan ana dilini korumaya \u00e7al\u0131\u015fan Kazan Tatarlar\u0131na kar\u015f\u0131 dava a\u00e7makta, BTTM\u2019ni a\u015f\u0131r\u0131l\u0131kla su\u00e7lay\u0131p kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmektedir.<\/p>\n<p>2019 y\u0131l\u0131n\u0131n 10 Ekim tarihinde ger\u00e7ekle\u015fen 1552 Kazan \u015eehitlerini Anma G\u00fcn\u00fc ile ilgili su\u00e7lamalar, Tataristan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve bu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k u\u011fruna m\u00fccadele edilmesi gerekti\u011finin dile getirilmesi uzman taraf\u0131ndan milletler aras\u0131 kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa tahrik olarak nitelendirilmi\u015ftir. 1552 y\u0131l\u0131nda \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n i\u015fgal hareketine direnirken \u015fehit d\u00fc\u015fenler i\u00e7in dua okumak bile su\u00e7 olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda baz\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar yarg\u0131lanm\u0131\u015f, kamuda \u00e7al\u0131\u015fma cezas\u0131 ve para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>6 Kas\u0131m 2019 tarihinde ger\u00e7ekle\u015fen \u201cTataristan Anayasas\u0131\u2019n\u0131n Kabul\u00fc G\u00fcn\u00fc\u201d\u00a0 mitinginin a\u015f\u0131r\u0131l\u0131kla m\u00fccadele kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131na g\u00f6sterilen gerek\u00e7eler, kamu d\u00fczenini bozma, yap\u0131lan konu\u015fmalarda Rusya Federasyonu\u2019nun devlet idaresine y\u00f6nelik yap\u0131lan ele\u015ftiriler, Rusya Federasyonu\u2019nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen mill\u00ee siyasete yap\u0131lan olumsuz yorumlard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ddianamenin sonunda savc\u0131 \u0130. S. Nafikov, B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi\u2019nin a\u015f\u0131r\u0131 bir kurulu\u015f oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle Federal kanunun \u201cA\u015f\u0131r\u0131l\u0131kla m\u00fccadele\u201d ile ilgili 9. maddesi gere\u011fi kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015ftir. Haz\u0131rlanan iddianame ile ilgili 14 Ocak 2021 tarihli FSB\u2019nin A\u015f\u0131r\u0131l\u0131k ve Ter\u00f6rle M\u00fccadele B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 \u0130. K. \u0130smagilov imzal\u0131 tebligat BTTM ba\u015fkan\u0131 Ferit Zekiyev\u2019e g\u00f6nderilmi\u015ftir. As\u0131ls\u0131z su\u00e7lamalar kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015fkan, 3 \u015eubat 2021 tarihinde, siyasi a\u00e7l\u0131k ilan etmi\u015f ve Rusya Ba\u015fkan\u0131 Putin\u2019e, Tataristan Cumhurba\u015fkan\u0131 R. Minnehanov\u2019a, Kazan B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Met\u015fin\u2019a, Tataristan Devlet \u015euras\u0131 ve Rusya Devlet Dumas\u0131na, Avrupa Parlamentosu milletvekillerine, AG\u0130T Genel Sekreteri Lamberto Zannier ve BM \u0130nsan Haklar\u0131 Y\u00fcksek Komiseri Michelle Bachelet\u2019e a\u00e7\u0131k mektup yollam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu mektupta BTTM\u2019nin, 30 A\u011fustos 1990\u2019da Tataristan\u2019\u0131n Devlet Egemenli\u011fi Beyanat\u0131 kabul\u00fc, 21 Mart 1992\u2019de referandum yap\u0131lmas\u0131, 6 Kas\u0131m 1992 tarihinde Tataristan Anayasas\u0131\u2019n\u0131n kabul\u00fcnde \u00f6nemli rol \u00fcstlendi\u011fini belirtmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi\u2019nin her daim Tataristan Anayasas\u0131 ve RF Anayasas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde hareket etti\u011fini, merkezin \u201ca\u015f\u0131r\u0131\u201d olarak su\u00e7lanmas\u0131n\u0131n tamamen as\u0131ls\u0131z oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015ftir. Zekiyev, 2017 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u201cTatar Dilini Kurtarmak!\u201d bildirisinde veya 2004 y\u0131l\u0131nda kabul edilen BTTM\u2019nin t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde hi\u00e7bir \u201ca\u015f\u0131r\u0131l\u0131k\u201d unsurunun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Mektubun sonunda, \u201cB\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi\u2019nin a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6rg\u00fct olarak tan\u0131nmas\u0131 t\u00fcm Kazan Tatarlar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131l\u0131kla su\u00e7lanmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir, Tataristan Cumhuriyeti\u2019nin devlet\u00e7ilik fikrinin a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k olarak nitelendirilmesi, Rusya Anayasas\u0131\u2019n\u0131n Federasyon ile ilgili \u2018milletlerin e\u015fitlik ve kendi kaderlerini kendilerinin tayin etme\u2019 \u015feklinde yaz\u0131lan 5. maddesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu da insanlar\u0131n anayasal hakk\u0131 olan toplumsal b\u00fct\u00fcnle\u015fme ve s\u00f6z ve fikir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlalidir\u201d, denmi\u015ftir. Merkez ba\u015fkan\u0131n\u0131n mektubu yetkililere ula\u015fm\u0131\u015f ise de ilgilenen olmam\u0131\u015ft\u0131r. 12 \u015eubat tarihine Zekiyev sa\u011fl\u0131k nedeniyle a\u00e7l\u0131k grevini b\u0131rakmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. 13 \u015eubat 2021 tarihinde B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi\u2019nin Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Kurultay\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Tataristan\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli illerinden ba\u015fta olmak \u00fczere Ba\u015fkurdistan, \u00c7uva\u015f, Umdurt \u00d6zerk Cumhuriyetleri, Ulyan ve Kirov b\u00f6lgesi, Moskova, Altay ve Ukrayna\u2019dan toplam 150 delegenin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fen kurultayda gelecekte at\u0131lacak ad\u0131mlar, yap\u0131lacak giri\u015fimler ile ilgili kararlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>24 \u015eubat 2021 tarihinde Tataristan Y\u00fcksek Mahkemesi\u2019nde B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi\u2019nin kapat\u0131lmas\u0131 ile ilgili ilk duru\u015fma ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. 10 saat civar\u0131nda s\u00fcren duru\u015fmadan 2017 y\u0131l\u0131nda internette payla\u015f\u0131lan bildirinin dil ba\u011flam\u0131nda uzman taraf\u0131ndan incelenip raporlanmas\u0131 karar\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bir sonraki duru\u015fma uzman raporu \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra yap\u0131lacakt\u0131r. Tek seferde BTTM\u2019ni kapatamayan savc\u0131l\u0131k duru\u015fmadan sonra merkezin y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerini hizaya getirmek, susturmak, sindirmek, bask\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in bask\u0131n d\u00fczenlemi\u015ftir. 4 Mart 2021 tarihinde sabah\u0131n erken saatlerinde merkezin ofisine, ba\u015fkan Ferit Zekiyev, y\u00f6netim kurulu \u00fcyeleri Renat Nurgaliyev, Renat Rizvanov ve Ravil M\u00f6hemmet\u015finlerin evlerine arama yapmak i\u00e7in FSB g\u00f6revlileri gelmi\u015ftir. Ellerinde arama emri olmayan g\u00f6revliler kap\u0131lar\u0131 k\u0131rarak i\u00e7eri girmi\u015f, evin alt\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne getirmi\u015flerdir. Arama s\u0131ras\u0131nda savunma avukatlar\u0131 i\u00e7eri al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Saatlerce s\u00fcren aramadan sonra merkez ofisindeki t\u00fcm belgelere, ayn\u0131 zamanda bilgisayar, tablet, telefon, yaz\u0131c\u0131ya el konulmu\u015ftur. B\u00f6ylelikle merkez y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerinin ileti\u015fim kurmas\u0131, haber vermesi engellenmi\u015ftir. R. Nurgali\u2019nin evinde bulunan hediyelik mermi \u00e7ekirde\u011fi tutanaklara \u201csilah\u201d olarak ge\u00e7mi\u015ftir. FSB g\u00f6revlileri bununla da yetinmemi\u015f, y\u00f6netim kurulu \u00fcyeleri hakk\u0131nda <em>\u201ckamu g\u00f6revlisine ve emniyet g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 koyma\u201d<\/em> gerek\u00e7esiyle davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Yavuz h\u0131rs\u0131z ev sahibini bast\u0131r\u0131r, atas\u00f6z\u00fcndeki gibi FSB g\u00f6revlileri su\u00e7lar\u0131n\u0131 zarar g\u00f6ren y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerinin \u00fcst\u00fcne y\u00fcklemi\u015ftir. A\u00e7\u0131lan dava sonucunda Zekiyev ve Rizvanov para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Mohemmet\u015fin davan\u0131n Tatarca yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011finden duru\u015fma bir sonraki tarihe ertelenmi\u015f, Nurgaliyev arama s\u0131ras\u0131nda evinde olmad\u0131\u011f\u0131ndan hen\u00fcz ifadesi al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-12795\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ord.-Prof.-Dr.-Zeki-Velidi-Toganin-St.-Petersburgdaki-aniti-kaldirildi.jpg\" alt=\"\" width=\"715\" height=\"454\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ord.-Prof.-Dr.-Zeki-Velidi-Toganin-St.-Petersburgdaki-aniti-kaldirildi.jpg 715w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ord.-Prof.-Dr.-Zeki-Velidi-Toganin-St.-Petersburgdaki-aniti-kaldirildi-300x190.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ord.-Prof.-Dr.-Zeki-Velidi-Toganin-St.-Petersburgdaki-aniti-kaldirildi-150x95.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 715px) 100vw, 715px\" \/><\/p>\n<p>Yukar\u0131da Kazan Tatarlar\u0131 \u00f6rne\u011finde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fczere Rusya\u2019da ya\u015fayan, Rus olmayan milletler ayn\u0131 kaderi payla\u015fmaktad\u0131r. Rusya\u2019da ya Rus olacaks\u0131n ya da yok olacaks\u0131n noktas\u0131na gelinmi\u015ftir. Moskova\u2019n\u0131n g\u00f6z\u00fcnde M\u00fcsl\u00fcmanlar ter\u00f6rist, milliyet\u00e7iler de a\u015f\u0131r\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00fcnl\u00fc tarih\u00e7i, devlet adam\u0131 Zeki Velidi Togan\u2019\u0131n Sankt-Petersburg \u00dcniversitesi bah\u00e7esindeki b\u00fcst\u00fcn\u00fcn \u201ca\u015f\u0131r\u0131l\u0131kla m\u00fccadele\u201d kapsam\u0131nda kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u015fahidi olduk. Ne yaz\u0131k ki Togan\u2019a yap\u0131lan sayg\u0131s\u0131zl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda birlik olamad\u0131k, ortak bir ses \u00e7\u0131karamad\u0131k. \u015eimdi ise B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi de \u201ca\u015f\u0131r\u0131l\u0131kla m\u00fccadele\u201d kapsam\u0131nda kapat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Putin\u2019in kanun \u00e7\u0131kararak y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Rusla\u015ft\u0131rma siyaseti kar\u015f\u0131s\u0131nda sessiz kalmak Tatarlara yap\u0131lan su\u00e7a ortak olmak anlam\u0131na gelmektedir. B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi, Kazan Tatarlar\u0131n\u0131n menfaatlerini cesurca savunmu\u015f ve savunmaya devam edecektir. Ruslar\u0131n mahkemeleri, yasaklar\u0131, tehditleri kar\u015f\u0131s\u0131nda boyun e\u011fmeyen BTTM, Kazan Tatarlar\u0131n\u0131n son kalesidir ve bu kalenin d\u00fc\u015fmesine asla izin vermeyece\u011fiz. Sald\u0131r\u0131, bask\u0131, zulme maruz kalan B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerini, Kazan Hanl\u0131\u011f\u0131 i\u015fgali s\u0131ras\u0131nda Ruslar Kazan\u2019a girdikten sonra Kul \u015eerif Camii yan\u0131nda yap\u0131lan son sava\u015fta canlar\u0131n\u0131 ortaya koyan kahraman ecdatlar\u0131m\u0131za benzetiyorum. B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi \u00fcyelerinin Moskova zulm\u00fcne kar\u015f\u0131 korkusuz, vakur duru\u015flar\u0131 milletimize umut vermektedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> B\u00fct\u00fcn Tatar Toplum Merkezi T\u00fcrkiye\u2019de Tatar \u0130\u00e7timai Merkezi ad\u0131yla da bilinmektedir.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> T\u00d6SSC \u2013 Tataristan \u00d6zerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rusya\u2019da ya\u015fayan, Rus olmayan milletler ayn\u0131 kaderi payla\u015fmaktad\u0131r. Rusya\u2019da ya Rus olacaks\u0131n ya da yok olacaks\u0131n noktas\u0131na gelinmi\u015ftir. Moskova\u2019n\u0131n g\u00f6z\u00fcnde M\u00fcsl\u00fcmanlar ter\u00f6rist, milliyet\u00e7iler de a\u015f\u0131r\u0131d\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"author":170,"featured_media":12796,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,70,66,68,69],"tags":[1705,1232,1670,1704],"coauthors":[1703],"class_list":["post-12793","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-rusya","category-siyaset-tarih","category-turkluk-turkculuk","category-yakin-cografya","tag-bttm","tag-ersin-tatar","tag-kazan-turklugu","tag-tatar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12793","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/170"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12793"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12793\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12802,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12793\/revisions\/12802"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12793"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12793"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12793"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=12793"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}