{"id":13664,"date":"2021-06-29T19:30:00","date_gmt":"2021-06-29T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=13664&preview=true&preview_id=13664"},"modified":"2021-06-29T00:52:36","modified_gmt":"2021-06-28T21:52:36","slug":"ataturkun-hatira-defteri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/ataturkun-hatira-defteri\/","title":{"rendered":"Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn hat\u0131ra defteri"},"content":{"rendered":"

Nejat G\u00f6\u011f\u00fcn\u00e7 taraf\u0131ndan yaz\u0131lan bu makale 1973<\/em><\/p>\n

y\u0131l\u0131nda T\u00f6re dergisinin 29-30. Say\u0131lar\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Ger\u00e7ekten de Osman Gazi’nin 1299\u2019da kurdu\u011fu beylik, zamanla b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, b\u00fcy\u00fck bir imparatorluk haline gelmi\u015ftir. Onun s\u0131n\u0131rlar\u0131 bir\u00e7ok \u00fclkeleri \u00e7evreler, bir\u00e7ok milletler onun sinesinde bar\u0131n\u0131r, din\u00ee h\u00fcrriyetlerine sahip olur, mill\u00ee k\u00fclt\u00fcrlerini de geli\u015ftirirler. Yaln\u0131z T\u00fcrk Tarihi\u2019nin de\u011fil, D\u00fcnya Tarihi\u2019nin de en b\u00fcy\u00fck ve en uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc imparatorluklar\u0131ndan birisi olan bu devlet, alt\u0131 y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fan bir s\u00fcre sonunda, 1922 senesi sonbahar\u0131nda tarihe mal olmu\u015f, t\u0131pk\u0131 birka\u00e7 as\u0131rl\u0131k dev bir \u00e7\u0131nar y\u0131k\u0131l\u0131rken, yerine gen\u00e7 s\u00fcrg\u00fcnlerinden birisinin canlanmas\u0131 gibi, bug\u00fcn 50. y\u0131l\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015f bulunan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, onun halefi olarak tarih sahnesine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu gen\u00e7 devletin de kurucusu, her sahadaki mimar\u0131, rehberi -bilindi\u011fi \u00fczere- Atat\u00fcrk’t\u00fcr.<\/p>\n

\u201cYeti\u015fecek \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za ve gen\u00e7lerimize g\u00f6recekleri tahsilin hudutlar\u0131 ne olursa olsun, en evvel ve her \u015feyden evvel T\u00fcrkiye\u2019nin istikl\u00e2line, kendi benli\u011fine, an\u2019an\u00e2t\u0131 milliyesine d\u00fc\u015fman olan b\u00fct\u00fcn anas\u0131rla m\u00fc\u00adcadele etmek l\u00fczumu \u00f6\u011fretilmelidir. Beynelmilel va\u00adziyeti cihana g\u00f6re b\u00f6yle bir cidalin istilzam eyledi\u011fi anas\u0131r\u0131 ruhiye ile m\u00fccehhez olmayan fertlere ve bu mahiyette fertlerden m\u00fcrekkep cemiyetlere hayat ve istikl\u00e2l yoktur.\u201d <\/em><\/p>\n

Kemal Atat\u00fcrk<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Daha 1929 y\u0131l\u0131 A\u011fustos’unda \u201cBeni g\u00f6rmek demek, behemehal (mutlaka) y\u00fcz\u00fcm\u00fc g\u00f6rmek de\u011fildir. Benim fikirlerimi, benim duygular\u0131m\u0131 anl\u0131yorsan\u0131z ve hissediyorsan\u0131z, bu k\u00e2fidir.\u201d diyen Atat\u00fcrk\u2019\u00fc, acaba, \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 35. ve kurdu\u011fu cumhuriyetin 50. y\u0131l\u0131nda herkes gere\u011fince do\u011fru anl\u0131yor, tan\u0131yor mu? Onun \u00e7e\u015fitli kimseler taraf\u0131ndan derlenen fikirleri, onun s\u00f6ylev ve deme\u00e7leri iyi okunmu\u015f, benimsenmi\u015f midir? Atat\u00fcrk daha 1922 Mart’\u0131ndaki bir hitabesinde \u201cyeti\u015fecek \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za ve gen\u00e7lerimize, g\u00f6recekleri tahsilin (\u00f6\u011frenimin) hududu ne olursa olsun, en evvel ve her \u015feyden evvel T\u00fcrkiye’nin istikl\u00e2line, kendi benli\u011fine, an\u2019an\u00e2t-\u0131 milliyesine (mill\u00ee geleneklerine) d\u00fc\u015fman olan b\u00fct\u00fcn an\u00e2s\u0131rla (unsurlarla) m\u00fccadele etmek l\u00fczumu \u00f6\u011fretilmelidir.\u201d, yine bir sene sonraki bir ba\u015fka konu\u015fmas\u0131nda \u201cs\u0131n\u0131f-\u0131 m\u00fcnevverin (ayd\u0131n s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n) halka telkin edece\u011fi mefk\u00fbreler (\u00fclk\u00fcler), halk\u0131n ruh ve vicdan\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.\u201d der. Bu hususlar ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmi\u015f midir? Herkes, hatta senelerce T\u00fcrk \u0130nk\u0131lab\u0131 Tarihi dersleri b\u00fct\u00fcn, \u00fcniversite ve y\u00fcksek okullar\u0131 bitirenlere mecbur\u00ee ders olarak okutulmas\u0131na ra\u011fmen, b\u00fct\u00fcn y\u00fcksek \u00f6\u011frenimini bitirenler Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Mill\u00ee M\u00fccadele’deki rol\u00fcn\u00fc yeterince bilmekte ve anlayabilmekte midirler? B\u00fct\u00fcn bu sorular\u0131n hepsine birden, hemen ve kesin olarak, \u201cevet\u201d diye cevap verebilmek m\u00fc\u015fk\u00fcld\u00fcr. B\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen, yine de, her b\u00fcy\u00fck adam gibi, onun fikirleri ve hareketleri \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde yorumlanmakta, zaman zaman herkes kendi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc Atat\u00fcrk’\u00fcnkilere ba\u011flayarak, onlara, aksi kanaatte olanlar\u0131nkine kar\u015f\u0131, bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck kazand\u0131rabilmek istemektedir.<\/p>\n

\u201cTarih, vukuat, hadiseler ve m\u00fc\u015fahedeler, insanlar ve milletler aras\u0131nda hep milliyetin h\u00e2kim oldu\u011funu g\u00f6s\u00adtermi\u015ftir. Milliyet prensibi aleyhindeki b\u00fcy\u00fck mikyas\u00adta fiil\u00ee tecr\u00fcbelere ra\u011fmen gene milliyet hissinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclemedi\u011fi ve onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u201d<\/em><\/p>\n

Kemal Atat\u00fcrk<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

T\u00fcrk Tarih Kurumu taraf\u0131ndan ge\u00e7en y\u0131l sonlar\u0131na do\u011fru yay\u0131mlanan Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Hat\u0131ra Defteri<\/em>, aziz Ata’y\u0131 tan\u0131mak ve anlayabilmek bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7anakkale muharebeleri s\u0131ras\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fi \u00fcst\u00fcn kumandanl\u0131k vas\u0131flar\u0131 ile sivrilen ve hakl\u0131 olarak \u201cAnafartalar Kahraman\u0131\u201d unvan\u0131n\u0131 da alan miralay (albay) Mustafa Kemal Bey, d\u00fc\u015fman\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fcmitlerini yitirerek Gelibolu Yar\u0131madas\u0131n\u0131 tahliye etmesi ve bu sebeple Anafartalar Gurubu’nun da 27 Kas\u0131m 1915’de la\u011fvedilmesi \u00fczerine, Edirne’deki 16. Kolordu kumandanl\u0131\u011f\u0131na tayin edilir.<\/p>\n

Buradan da, 17 \u015eubat 1916\u2019da Bitlis\u2019in Ruslar taraf\u0131ndan i\u015fgali \u00fczerine, Ba\u015fkumandan Vekili ve Harbiye Naz\u0131r\u0131 Enver Pa\u015fa taraf\u0131ndan Do\u011fu cephesine tayin edilir. 16. Kolordu kararg\u00e2h\u0131 ve a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 ile Edirne\u2019den \u0130stanbul’a, oradan da 2 Mart 1916’da trenle hareket ederek, 5 Mart 1916\u2019da Pozant\u0131\u2019ya gelirler. Mustafa Kemal Bey, yan\u0131nda kurmay ba\u015fkan\u0131 yarbay \u0130zzettin Bey (merhum Orgeneral \u0130zzettin \u00c7al\u0131\u015flar), yaveri Cevat Abbas (G\u00fcrer) Bey ve bir kurmay subay\u0131 ile otomobil ile 14 Mart 1916’da Diyarbak\u0131r\u2019a ula\u015f\u0131r. Kolordu kararg\u00e2h\u0131n\u0131n geri kalan mensuplar\u0131 ve a\u011f\u0131rl\u0131klar da k\u00e2h y\u00fcr\u00fcyerek, k\u00e2h trenle Yenice-Bah\u00e7e-\u0130sl\u00e2hiye-Res\u00fclayn-Mardin \u00fczerinden 22 Mart\u2019ta Diyarbak\u0131r’a var\u0131rlar. Mustafa Kemal Bey, bu yolculuk esnas\u0131nda 13\/19 gecesi Mardin\u2019de iken mirliva (tu\u011fgeneral) r\u00fctbesine y\u00fckseltilir.<\/p>\n

Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Do\u011fu cephesindeki 16. Kolordu Kumandanl\u0131\u011f\u0131 devresi, hayat\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131larla dolu yeni bir d\u00f6nemidir. Bitlis ve Mu\u015f d\u00fc\u015fman i\u015fgalinden kurtar\u0131lm\u0131\u015f (6\/7 A\u011fustos 1916), Tatvan’\u0131n geri al\u0131nmas\u0131 ile, T\u00fcrk ordusu Van G\u00f6l\u00fc k\u0131y\u0131lar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 1916 senesi sonlar\u0131nda bir s\u00fcre bu b\u00f6lgede II. Ordu Kumandan Vekili olarak da bulunan Mustafa Kemal Pa\u015fa 1917 \u015eubat\u2019\u0131nda da Hicaz Sefer\u00ee Kuvvetleri Kumandanl\u0131\u011f\u0131na tayin olununca, k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in bu b\u00f6lgeden ayr\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7ok ge\u00e7meden merkezi Diyarbak\u0131r’da bulunan II. Ordu Kumandanl\u0131\u011f\u0131na tayini \u00fczerine de, \u015eam\u2019dan geriye d\u00f6nerek, 11 Mart 1917\u2019de tekrar bu \u015fehre vas\u0131l olmu\u015ftur.<\/p>\n

Atat\u00fcrk’\u00fcn Do\u011fu cephesindeki hemen hemen on bir ayl\u0131k bu ilk vazife s\u00fcresi s\u0131ras\u0131nda, 7 Kas\u0131m- 25 Aral\u0131k 1916 tarihleri aras\u0131nda bir hat\u0131ra defteri tuttu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu defteri \u00c7anakkale muharebelerine yedek subay olarak i\u015ftirak eden, sonradan bu cephede muharebenin bitmesi \u00fczerine, Edirne’de g\u00f6revlendirilen, bu s\u0131rada 16. Kolordu kumandan\u0131 olarak kendisini bir defa tefti\u015f etti\u011fi, Do\u011fu cephesine tayin edildi\u011finde de, bir dostunun da tavsiyesi ile yan\u0131na emir subay\u0131 olarak ald\u0131\u011f\u0131, bir ka\u00e7 sene yaverli\u011fini de yapan \u015e\u00fckr\u00fc Beye (Tezer) vermi\u015ftir. \u015e\u00fckr\u00fc Bey de bu defteri uzun m\u00fcddet her t\u00fcrl\u00fc tehlikelere kar\u015f\u0131 korumu\u015f, gerek Birinci D\u00fcnya Harbi s\u0131ras\u0131nda Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131n yan\u0131nda ve hizmetinde ge\u00e7irdi\u011fi iki senelik (1915-18) devreye ait hat\u0131ralar\u0131n\u0131 yazarak, gerekse Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131nkilere a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 notlar il\u00e2ve ederek onlar\u0131 tamamlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. L\u00e2kin, \u015e\u00fckr\u00fc Tezer, bu eserini bast\u0131ramadan vefat edince, yazd\u0131klar\u0131 Atat\u00fcrk’\u00fcn defteri ile birlikte, o\u011flu Cahit Tezer\u2019e intikal etmi\u015f, o da yay\u0131nlanmas\u0131 dile\u011fi ile, Prof. Dr. Afet \u0130nan vas\u0131tas\u0131 ile, T\u00fcrk Tarih Kurumu’na vermi\u015ftir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Hat\u0131ra Defteri, hem Ata\u2019n\u0131n kendi el yaz\u0131s\u0131 ile kaleme al\u0131nan hat\u0131ralar\u0131 olmas\u0131, hem de iki uzun harp y\u0131l\u0131nda, onun en yak\u0131n\u0131nda bulunan ve bir\u00e7ok olaylara ve Ata\u2019n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na tan\u0131kl\u0131k eden birisi (\u015e\u00fckr\u00fc Tezer) taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f hat\u0131ralar\u0131 da ihtiva etmesi bak\u0131m\u0131ndan oldu\u011fu kadar, Atat\u00fcrk’\u00fcn y\u00fcksek meziyetlerini, onun bu vatan\u0131n fedak\u00e2r Mehmet\u00e7iklerini ne derece iyi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, onun \u00e7evresindekilere ne derecede m\u00fc\u015ffik davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131, vazifesindeki titizli\u011fini g\u00f6stermesi y\u00f6n\u00fcnden de son derecede \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca, onun harp esnas\u0131nda bile, cephedeki kararg\u00e2h\u0131nda geceleri okudu\u011funu, zaman zaman yan\u0131ndakilerle, sonralar\u0131 Cumhuriyet Devrinde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi, bir k\u0131s\u0131m ink\u0131l\u00e2p konular\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Atat\u00fcrk, yoldan ge\u00e7en kumandan\u0131n maiyyetindeki askeri yaln\u0131z ba\u015f ile selamlamas\u0131n\u0131n onu tan\u0131mas\u0131na yetmeyece\u011fi kanaatindedir. Kumandanlar, k\u0131talar\u0131n\u0131n, i\u00e7 durumunu ve erlerinin ruh\u00ee vaziyetlerini bizzat i\u00e7lerine girmek sureti ile \u00f6\u011frenmelidirler. Y\u00fcksek r\u00fctbedekiler, kendilerinden daha k\u00fc\u00e7\u00fck r\u00fctbelerdekilerle konu\u015fmal\u0131, onlar\u0131 \u00fcstlerine kar\u015f\u0131 rahat konu\u015fma\u011fa al\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131d\u0131rlar. Astlar\u0131n muhakeme tarzlar\u0131n\u0131 ve ifade yollar\u0131n\u0131 bilmek gereklidir. Atat\u00fcrk’\u00fcn, 21 Kas\u0131m 1916\u2019da Bitlis’te defterine not etti\u011fi bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, onun sonraki devlet adaml\u0131\u011f\u0131 ve cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde de dikkatle takip etti\u011fi hususlardan birisi olmam\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?<\/p>\n

Mustafa Kemal Pa\u015fa, Bitlis’teki kararg\u00e2h\u0131nda, vaktinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kitap okuyarak de\u011ferlendirmektedir. Bunlar aras\u0131nda, Alphonse Daudet\u2019nin Sapho – Moeurs Parisiennes gibi Frans\u0131zca bir eser oldu\u011fu gibi, Nam\u0131k Kemal’in Makal\u00e2t-\u0131 Siyasiyye ve Edebiyye, Tarih-i Osman\u00ee adl\u0131 kitaplar\u0131, Mehmet Emin Yurdakul\u2019un T\u00fcrk\u00e7e \u015eiirler\u2019i ve Tevfik Fikret\u2019in R\u00fcb\u00e2b-\u0131 \u015eikeste\u2019si de vard\u0131r.<\/p>\n

Zaman zaman, beraberindekilere ufak tabya meseleleri de vererek, onlar\u0131n asker\u00ee sahadaki geli\u015fmelerini temin etti\u011fi gibi, bir k\u0131s\u0131m yurt sim yurt meselelerinin de tart\u0131\u015fma konusu te\u015fkil etti\u011fi de g\u00f6r\u00fclmektedir. 22 Kas\u0131m 1916 gecesi Kurmay ba\u015fkan\u0131 Yarbay \u0130zzettin (\u00c7al\u0131\u015flar) Bey\u2019le kad\u0131n haklar\u0131 ve sosyal hayat\u0131m\u0131z\u0131n \u0131slah\u0131 mevzular\u0131n\u0131 konu\u015fmaktad\u0131r. Kad\u0131nlara serbestlik verilmeli, g\u00fc\u00e7l\u00fc, hayat\u0131 anlayan ana yeti\u015ftirmeli, i\u015f hayat\u0131nda kad\u0131nlarla birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunun erkeklerin ahl\u00e2k\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, hissiyat\u0131 \u00fczerinde olumlu tesirleri olaca\u011f\u0131na inanmaktad\u0131r, Atat\u00fcrk.<\/p>\n

Bitlis’in 1916 \u015eubat\u2019\u0131nda Rus i\u015fgaline u\u011framas\u0131 \u00fczerine, \u015fehri terk ederek, d\u00fc\u015fman eline d\u00fc\u015fmeyen, b\u00f6lgelere g\u00f6\u00e7en bir k\u0131s\u0131m halk, ayn\u0131 sene sonbahar\u0131nda tekrar eski yurtlar\u0131na d\u00f6nmektedirler, \u0130\u015fgal s\u0131ras\u0131nda, Bitlis’te katliam da yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131nlar bile, bu feci \u00f6l\u00fcm dalgas\u0131ndan kurtulamam\u0131\u015flard\u0131r. Mustafa Kemal Pa\u015fa, a\u00e7 ve peri\u015fan yurtlar\u0131na d\u00f6nen bu bahts\u0131z kafilelere kar\u015f\u0131 ilgisiz kalamaz. Onlara yiyecek yard\u0131m\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 emretti\u011fi gibi, \u00f6ks\u00fcz iki yavruyu da himayesine al\u0131r: \u0130hsan ve \u00d6mer. Bu \u00f6rnekler, onun asker-halk, ordu-millet i\u015fbirli\u011fine ne kadar \u00f6nem verdi\u011finin delilleridir.<\/p>\n

\u015e\u00fckr\u00fc Tezer, Atat\u00fcrk’\u00fcnkilerine ekledi\u011fi, bizzat g\u00f6rg\u00fc \u015fahidi oldu\u011fu bir k\u0131s\u0131m hat\u0131ralar\u0131 ile, bu e\u015fsiz kumandan\u0131n\u0131n maiyetindeki tek ere bile ne kadar \u00f6nem verdi\u011finin bir misalini vermektedir: 1916 senesi Haziran\u0131 ba\u015flar\u0131nda, Rus kuvvetlerinin, bask\u0131n \u015feklindeki ani taarruzlar\u0131 \u00fczerine, Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n emrindeki bir k\u0131s\u0131m kuvvetlerin Kulp Ge\u00e7idi’nin gerisine, daha elveri\u015fli mevzilere \u00e7ekilmesine karar verilir. Bu geri \u00e7ekilme hareketini, bizzat Mustafa Kemal Pa\u015fa idare etmektedir. H\u00e2kim bir tepeden durumu, dimdik ayakta durarak, g\u00f6zetlemektedir. Yan\u0131nda yaveri Cevat Abbas (G\u00fcrer) ve emir subay\u0131 \u015e\u00fckr\u00fc (Tezer) Beyler vard\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte, b\u00fct\u00fcn kuvvetler \u00e7ekilmi\u015f, d\u00fc\u015fman yakla\u015fmakta, fakat Mustafa Kemal Pa\u015fa istifini hi\u00e7 bozmamakta, bulundu\u011fu yerde k\u0131p\u0131rdamamaktad\u0131r. Cevat Abbas Bey kumandan\u0131na \u201cAtlar\u0131 emreder misiniz, Pa\u015fam?\u201d diye sordu\u011funda ald\u0131\u011f\u0131 cevap \u015fudur: \u201cAcele etme\u011fe l\u00fczum yok, hareket zaman\u0131n\u0131 ben bilirim!\u201d<\/p>\n

Biraz sonra, tekrar sab\u0131rs\u0131zlanan yaveri, \u00f6nceki sorusunu tazeler \u201cPa\u015fam, kimse kalmad\u0131, atlar\u0131 emreder misiniz?\u201d Pa\u015fa, kendisini iyice bir ha\u015flad\u0131ktan sonra \u201cKar\u015f\u0131dan gelmekte oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm asker \u00f6n\u00fcmden ge\u00e7ip emniyete girmedik\u00e7e, buradan ayr\u0131lmay\u0131 hi\u00e7 bir zaman d\u00fc\u015f\u00fcnemem!..\u201d Ger\u00e7ekten de kumandan\u0131n eli ile g\u00f6sterdi\u011fi yerde, birli\u011finde ayr\u0131 kalm\u0131\u015f, hasta, sil\u00e2h\u0131, cephanesi ve s\u0131rt\u0131ndaki \u00e7antas\u0131 ile g\u00fc\u00e7l\u00fckle y\u00fcr\u00fcyebilen bir Mehmet\u00e7ik, a\u011f\u0131r-aksak kendilerine yakla\u015fmaktad\u0131r. Mustafa Kemal Pa\u015fa, bu erini de emniyete ald\u0131ktan sonra, yan\u0131ndakilerle bulundu\u011fu yerden ayr\u0131l\u0131r. G\u00f6nl\u00fc bu topraklardan ayr\u0131lman\u0131n \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc ile dolu, tesellisi \u00e7ok k\u0131sa bir gelecekte, yeniden buralara, daha da ilerilere gelmektir. (\u015e\u00fckr\u00fc Tezer, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn, Hat\u0131ra Defteri, Ankara 1972, s. 44).<\/p>\n

Atat\u00fcrk\u2019\u00fc tan\u0131mak, elbette y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek de\u011fil, onun fikirlerini, duygular\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini anlayabilmek sureti ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Onun hayat\u0131n\u0131n muhtelif safhalar\u0131n\u0131, onun kumandan olarak, devlet adam\u0131 olarak \u00e7e\u015fitli davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 iyi bilmekle, ona ait yaz\u0131lan hat\u0131ralar\u0131 dikkatle okumak ve yorumlamakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yukar\u0131daki son misalde oldu\u011fu gibi, bazen ufak, ehemmiyetsiz gibi g\u00f6r\u00fclebilecek hat\u0131ralar, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn millet sevgisini en iyi \u015fekilde belirtme\u011fe vesile olaca\u011f\u0131 gibi, onun ilerideki ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n da temel ta\u015f\u0131 olan e\u015fsiz insan sevgisi, fedak\u00e2rl\u0131k, yan\u0131ndakilere sonsuz de\u011fer verme meziyetlerinin de en iyi birer belgesini verebilirler. T\u00fcrk Milleti\u2019nin, T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn, T\u00fcrk erinin O\u2019na sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fi emsalsiz sevginin ve bug\u00fcn de ya\u015fayan muhabbetin kayna\u011f\u0131, Ata\u2019s\u0131n\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 duydu\u011fu sonsuz g\u00fcven ve ilgidir. T\u00fcrk Milleti, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u015fahs\u0131nda, kendisini tan\u0131yan, en iyi \u015fekilde de\u011ferlendiren, kendi ki\u015fili\u011fine inanan devlet adam\u0131n\u0131n ve \u00f6nderin ta kendisini bulmu\u015ftur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nejat G\u00f6\u011f\u00fcn\u00e7 taraf\u0131ndan yaz\u0131lan bu makale, 1973 y\u0131l\u0131nda T\u00f6re dergisinin 29-30. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":171,"featured_media":13670,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66],"tags":[1896,331,1899,1898,1897],"coauthors":[1716],"class_list":["post-13664","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-siyaset-tarih","tag-ataturkun-hatira-defteri","tag-mustafa-kemal-ataturk","tag-sukru-tezer","tag-turk-tarih-kurumu","tag-turk-tarih-kurumu-yayinlari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/171"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13664"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13675,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13664\/revisions\/13675"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13664"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=13664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}