{"id":13951,"date":"2021-09-01T12:00:36","date_gmt":"2021-09-01T09:00:36","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=13951"},"modified":"2021-09-01T21:43:56","modified_gmt":"2021-09-01T18:43:56","slug":"turk-dunyasi-bilimle-guclu-bir-ve-var-olacaktir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-dunyasi-bilimle-guclu-bir-ve-var-olacaktir\/","title":{"rendered":"T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131; bilimle g\u00fc\u00e7l\u00fc, bir ve var olacakt\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>\u00d6zbekistan K\u00fclt\u00fcr Bakan\u0131 Dan\u0131\u015fman\u0131 Prof. Dr. Marufjon Yuldashev, \u00d6zbekistan&#8217;\u0131n 30. ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k y\u0131l\u0131nda duygular\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ifade ediyor; ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131 \u00d6zbekistan&#8217;\u0131n i\u00e7 ve d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131, T\u00fcrk dili konusunda g\u00fcndem ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131 \u015eevket Mirziyoyev&#8217;in T\u00fcrkiye&#8217;yle ve T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131yla ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de\u011ferlendiriyor. Prof. Dr. Marufjon Yuldashev, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bilimle g\u00fc\u00e7l\u00fc, bir ve var olaca\u011f\u0131na inan\u0131yor.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-13952 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/23517552_1485520094858560_8309348876111648740_n.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"960\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/23517552_1485520094858560_8309348876111648740_n.jpg 960w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/23517552_1485520094858560_8309348876111648740_n-300x300.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/23517552_1485520094858560_8309348876111648740_n-150x150.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/23517552_1485520094858560_8309348876111648740_n-768x768.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p><strong>Yeliz \u015eenyerli: <\/strong>Bug\u00fcn 1 Eyl\u00fcl 2021, \u00d6zbekistan Cumhuriyeti\u2019nin 30\u2019uncu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k y\u0131l\u0131\u2026 \u00d6zbek T\u00fcrk\u00fc bir akademisyen olarak bug\u00fcn size neler d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor ve hissettiriyor?<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Marufjon Yuldashev<\/strong>: Evet, bug\u00fcn bizim i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir g\u00fcn. Orta Asya\u2019n\u0131n h\u0131zla geli\u015fen \u00fclkelerinden ve d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f \u00fclkeleri aras\u0131na girmeyi hedefleyen \u00d6zbekistan, bug\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 30. y\u0131l\u0131n\u0131 kutluyor.<\/p>\n<p>\u00d6zbekistan, bundan 30 sene \u00f6nce, 31 A\u011fustos 1991 tarihinde Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi\u2019nin(SSCB) da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmu\u015ftur. Ben o zaman \u00fcniversite \u00f6\u011frencisiydim. Olaylar\u0131n nas\u0131l geli\u015fti\u011fini \u00e7ok iyi hat\u0131rl\u0131yorum. \u00d6zbekistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na uzanan yolunun kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan edilmesiyle ba\u015flayan zorlu bir s\u00fcrecin nas\u0131l ilerledi\u011fini de daha d\u00fcn olmu\u015f gibi hat\u0131rl\u0131yorum. \u00dclke bir yandan sosyal, siyasi sorunlarla, bir yandan ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131larla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131; ama halk sab\u0131rla, umutla bekledi. Eskiden daha iyiydi, diye umutsuzlu\u011fa kap\u0131lmad\u0131. Kendi devletimizin kuruldu\u011funa sevindi. Yar\u0131n daha iyi olaca\u011f\u0131na inand\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc devlet bizim i\u00e7in milli kimli\u011fimizin koruyucusu, kendi de\u011ferlerimizi geri kazanman\u0131n g\u00fcvencesiydi. Devlet ba\u011f\u0131ms\u0131z olmadan ne dilimizi ne dinimizi ne de milli geleneklerimizi \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fayam\u0131yorduk. Ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet olunca bunlar\u0131 geri kazanaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bilinciyle hayaller kuruyorduk. Her sene Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k G\u00fcn\u00fc yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, o g\u00fcnler g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnden film \u015feridi gibi ge\u00e7iyor.<\/p>\n<p>\u00d6zbekistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilk tan\u0131yan \u00fclke T\u00fcrkiye oldu. Ard\u0131ndan d\u00fcnya devletleriyle siyasi ve ekonomik ili\u015fkilerini geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131. 2 Mart 1992\u2019de Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019e \u00fcye oldu. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda \u00d6zbekistan, ilk \u00f6nce kendi milli kimli\u011fini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tekrar kazanmaya gayret g\u00f6stermi\u015ftir. Bununla birlikte demokratik de\u011ferlere uyum sa\u011flamaya ve bu konuda geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerle entegre olmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 30 sene sonra gelinen noktada hayallerimizin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyor ve mutlu oluyoruz.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-13953 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Juliboy-Eltazarov-ve-Suleyman-Merdanoglu-ile-birlikte..jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"644\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Juliboy-Eltazarov-ve-Suleyman-Merdanoglu-ile-birlikte..jpg 960w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Juliboy-Eltazarov-ve-Suleyman-Merdanoglu-ile-birlikte.-300x201.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Juliboy-Eltazarov-ve-Suleyman-Merdanoglu-ile-birlikte.-150x101.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Juliboy-Eltazarov-ve-Suleyman-Merdanoglu-ile-birlikte.-768x515.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p><strong>Yeliz \u015eenyerli: <\/strong>K\u00f6kl\u00fc bir tarihe sahip b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk ailesine mensup olmak sizin i\u00e7in ne ifade ediyor?<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Marufjon Yuldashev:<\/strong> \u00d6zbekistan, son y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ekonomik reformlarla Orta Asya\u2019n\u0131n en \u00f6nemli \u00fclkesi olmay\u0131 hedefliyor. 2020 kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re; 34 milyonu a\u015fk\u0131n n\u00fcfusuyla b\u00f6lgenin en kalabal\u0131k \u00fclkesi say\u0131lmaktad\u0131r. Bilindi\u011fi \u00fczere her k\u00f6\u015fesi tarih kokan \u00fclke Harzem\u015fahlar, Timurlular, \u015eaybaniler, Bab\u00fcrl\u00fcler devletleri ile \u00c7ar Rusyas\u0131 taraf\u0131ndan devrilen Buhara Emirli\u011fi, Hokand ve Hive Hanl\u0131klar\u0131na ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhurba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n tabiriyle s\u00f6ylersek: \u201cT\u00fcrkistan medeniyetinin do\u011fdu\u011fu ve geli\u015fti\u011fi bu topraklar; Biruni, Mirza Ulugbek, \u0130bn-i Sina, H\u00e2rezm\u00ee, Ali Ku\u015f\u00e7u gibi d\u00fcnyay\u0131 ayd\u0131nlatan, insanl\u0131\u011f\u0131n ufkunu geni\u015fleten bilim insanlar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirmi\u015ftir. \u0130mam Buhari, \u0130mam M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee, \u0130mam Tirmiz\u00ee, Bah\u00e2edd\u00een Nak\u015fibendi gibi manevi \u00f6nderlerimiz buran\u0131n, bu topraklar\u0131n arma\u011fan\u0131d\u0131r.\u201d Bu listeyi daha uzatmak m\u00fcmk\u00fcn. Bunu idrak ederek ya\u015famak, tabii ki insana b\u00fcy\u00fck bir iftihar ve sorumluluk y\u00fckler.<\/p>\n<p>Zor zamanlarda biz k\u00f6kl\u00fc tarihimizden g\u00fc\u00e7 ald\u0131k, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za o zat-\u0131 muhteremlere uygun bir evlat olmas\u0131 gerekti\u011fini a\u015f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. O manevi de\u011ferlerimizi; \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za masal m\u0131 olur, destan m\u0131, \u015fark\u0131 veya t\u00fcrk\u00fc m\u00fc olur, bir yol bulup anlatt\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in onlara minnettar\u0131z. Biruni\u2019yi, H\u00e2rezm\u00ee&#8217;yi, \u0130bn-i Sina\u2019y\u0131, Nev\u00e2\u00ee &#8216;yi bilmeyen bir \u00e7ocuk, \u00d6zbek olamaz diye \u00f6\u011frettik. \u00d6zbekistan Halk \u015eairi Halime Hudayberdiyeva\u2019n\u0131n bir \u015fiiri var. \u0130zninizle yazmak isterim:<\/p>\n<p><em>Anne bana ne verdiysen<\/em><\/p>\n<p><em>Hepsini naklettim.<\/em><\/p>\n<p><em>Atalar\u0131m\u0131n ahlak\u0131n\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>\u015eivelerini.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>Ben de sizin gibi durmadan<\/em><\/p>\n<p><em>Sab\u0131r a\u011fac\u0131n\u0131 yeti\u015ftirdim.<\/em><\/p>\n<p><em>Takatle toplad\u0131m,<\/em><\/p>\n<p><em>Takatin meyvesini.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>Hepsini verdim, <\/em><em>neleri verdi\u011fimi<\/em><\/p>\n<p><em>Hat\u0131rlayam\u0131yorum&#8230;<\/em><\/p>\n<p><em>Ne yaz\u0131k ki hi\u00e7 bir \u015feyim yok,<\/em><\/p>\n<p><em>Fasfakir, \u00f6zg\u00fcr\u00fcm.<\/em><\/p>\n<p><em>Sizden emanet upuzun boyu,<\/em><\/p>\n<p><em>C\u0131l\u0131z endam\u0131m\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>K\u0131z\u0131ma vermeye mecburum.<\/em><\/p>\n<p>\u015eiirde s\u00f6ylendi\u011fi gibi atalardan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015fey bize emanettir ve onlar\u0131 d\u00f6kmeden, k\u0131rmadan, eksiksiz bir \u015fekilde gelecek nesillere iletmek zorunday\u0131z.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-13954 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/933891_473488889395024_530350100_n.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"849\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/933891_473488889395024_530350100_n.jpg 960w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/933891_473488889395024_530350100_n-300x265.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/933891_473488889395024_530350100_n-150x133.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/933891_473488889395024_530350100_n-768x679.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p><strong>Yeliz \u015eenyerli: <\/strong>\u00d6zbekistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131 i\u00e7 ve d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 de\u011ferlendirir misiniz?<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Marufjon Yuldashev:<\/strong> Ge\u00e7en 30 sene zarf\u0131nda \u00d6zbekistan, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirip ekonomik kalk\u0131nma yolunda \u00f6nemli ad\u0131mlar atm\u0131\u015ft\u0131r. Bilindi\u011fi gibi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken en \u00f6nemli i\u015f, yeni bir devlet in\u015fas\u0131 \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmakt\u0131. Eski sistemin t\u00fcm kurumlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi, y\u00f6netim bi\u00e7iminin tamamen yenilenmesi, \u00e7a\u011fda\u015f demokrasiye uygun yasalar geli\u015ftirilmesi gerekirdi. Bunlar ba\u015far\u0131yla yap\u0131ld\u0131. Hatta yeni devlete, yeni alfabe ile ba\u015flama karar\u0131 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n<p>1993\u2019te okullarda e\u011fitim, yeni \u00d6zbek-Latin alfabesiyle verilmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de ayn\u0131 durum devam ediyor. 1995\u2019te \u0131slah edilen ve 2021 sonuna kadar yine bir defa \u0131slah edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen Latin alfabesine ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci 2023\u2019te sona erecek. \u00d6zbek-Latin alfabesine ge\u00e7memiz, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in de b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem arz etmektedir. Okuyup anlama konusundaki s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 giderece\u011fi kanaatindeyiz. 30 sene i\u00e7inde \u00fclkede, anayasa ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm temel yasalar yenilendi, geli\u015ftirildi ve hayata ge\u00e7irildi. Devletin \u00fc\u00e7 ba\u011f\u0131ms\u0131z erki olan yasaman\u0131n, y\u00fcr\u00fctmenin ve yarg\u0131n\u0131n temelleri olu\u015fturuldu. B\u00f6ylece anayasaya dayal\u0131 bir y\u00f6netim sistemi kuruldu.<\/p>\n<p><strong>Yeliz \u015eenyerli: <\/strong>Baz\u0131 T\u00fcrk devletlerinin ve topluluklar\u0131n\u0131n uzunca bir d\u00f6nem Sovyet Rusya\u2019n\u0131n hakimiyetinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve milli ba\u011flar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l etkiledi?<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Marufjon Yuldashev:<\/strong> Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k \u00f6ncesi her sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc Moskova\u2019da idi. Herhangi bir sorunu bile \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmak i\u00e7in Moskova\u2019dan izin istenirdi. Biz \u00e7ocuktuk; ama birileri \u015fikayet etmek isterse \u201cMoskova\u2019ya \u015fikayet edece\u011fim.\u201d diye s\u00f6ylenenleri hat\u0131rl\u0131yoruz. Hatta \u201cMoskova\u2019ya yazm\u0131\u015f, sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f.\u201d gibi konu\u015fmalar\u0131 da duyuyorduk tabii olarak.<\/p>\n<p>Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda tezler Rus\u00e7a yaz\u0131l\u0131r ve Moskova&#8217;da ya da Petersburg\u2019ta savunulurdu. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan sonra bu durum hemen de\u011fi\u015fti. Milli gelenekler, \u00f6rf ve adetlere ba\u011fl\u0131l\u0131k, \u201cgericilik\u201d olarak nitelendirilirdi. Mesela ben hat\u0131rl\u0131yorum, ilkbaharda Nevruz kutlamas\u0131 bile yasaklanm\u0131\u015ft\u0131. Nevruz&#8217;un evlerde bile kutlanmamas\u0131 tembihlenirdi. Bahar tatl\u0131s\u0131 olan s\u00fcmelek yapmay\u0131 bile yasaklayan bir zihniyet vard\u0131. \u0130nanc\u0131 ya\u015famak konusunda s\u00f6ylemesem de olur zaten.<\/p>\n<p>Sovyet propagandas\u0131na g\u00f6re; milli diller, elbette kaybolacak ve tek dil, Sovyet dili kalacakt\u0131. T\u00fcrk halklar\u0131 da birbirleriyle Rus\u00e7a konu\u015fmaya mecburdu. Oysa ki sokakta, pazarda Kazak, Tatar, \u00d6zbek bir araya gelirse herkes kendi \u015fivesiyle konu\u015farak anla\u015fabiliyordu. Zaten yekpare olan T\u00fcrkistan topraklar\u0131, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda par\u00e7aland\u0131, ayr\u0131 devletler olu\u015fturuldu, tek milletten farkl\u0131 milletler ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bir ve ayn\u0131 olan hususlar yerine farkl\u0131l\u0131klar s\u00fcrekli konu\u015fuldu, g\u00fcndemde tutuldu. Bu nedenle tek olan T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve milli ba\u011flar\u0131m\u0131z zay\u0131flad\u0131. Bu konuyu daha da geni\u015fletmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-13955 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/470628_3835853469389_745130568_o.jpg\" alt=\"\" width=\"2048\" height=\"1536\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/470628_3835853469389_745130568_o.jpg 2048w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/470628_3835853469389_745130568_o-300x225.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/470628_3835853469389_745130568_o-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/470628_3835853469389_745130568_o-150x113.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/470628_3835853469389_745130568_o-768x576.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/470628_3835853469389_745130568_o-1536x1152.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" \/><strong>Yeliz \u015eenyerli: <\/strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00d6zbekistan Cumhurba\u015fkan\u0131 \u015eevket Mirziyoyev\u2019in ve \u00d6zbek T\u00fcrklerinin, T\u00fcrkiye ve T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de\u011ferlendirir misiniz?<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Marufjon Yuldashev:<\/strong> Bu konuyla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerimi birka\u00e7 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda dile getirebilirim:<\/p>\n<p><strong>1.<\/strong> \u201cYeni \u00d6zbekistan\u201d vizyonunu getirdi. \u201cYeni \u00d6zbekistan\u201d veya \u201c\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc R\u00f6nesans\u201d diye adland\u0131r\u0131lan vizyonunun temelinde, milli de\u011ferlere sahip \u00e7\u0131karak \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma konusu ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00d6zbekistan\u2019\u0131n\u0131n bulundu\u011fu topraklarda, eskiden iki b\u00fcy\u00fck uyan\u0131\u015f s\u00fcreci ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Birincisi; IX-XII y\u00fczy\u0131llarda, ikincisi; Timurlular saltanat\u0131n\u0131n zirvede oldu\u011fu d\u00f6nem olan XIV-XV y\u00fczy\u0131llarda Do\u011fu R\u00f6nesans\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 \u015eevket Mirziyoyev\u2019in ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc projeler, hayata ge\u00e7irilmesi planlanan b\u00fcy\u00fck hedefler, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir uyan\u0131\u015f\u0131n haberini veriyor. Bu vizyon, topluma bir umut oldu. T\u00fcm alanlarda \u201cYeni \u00d6zbekistan\u201da uygun projeler \u00fcretiliyor,\u00a0 yeniden yap\u0131lanma s\u00fcreci ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu konuda ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 zaman g\u00f6sterir; ama bunlar\u0131n tamam\u0131 milleti, bir olmaya ve bir olarak var olmaya inand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p><strong> 2.<\/strong> \u0130nanc\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015fama konusunda yasaklar ortadan kalkt\u0131. Her bir vatanda\u015f, \u00f6zg\u00fcrce dinini ya\u015famakta. 2021 y\u0131l\u0131nda, yani 1 senede 13 b\u00fcy\u00fck cami a\u00e7\u0131ld\u0131. Son \u00fc\u00e7 senede 256 yeni cami yap\u0131ld\u0131, kapal\u0131 olan 308 tanesi ise tamirden sonra ibadete a\u00e7\u0131ld\u0131. Ba\u015f \u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131 ortadan kalkt\u0131. Dinini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hapse at\u0131lan vatanda\u015flara af getirildi.<\/p>\n<p><strong>3.<\/strong> Bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc getirildi. \u015eeffafl\u0131k ve adalet ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar h\u0131zland\u0131r\u0131ld\u0131. Bloger ve medya mensuplar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yasalarla geli\u015ftirildi.<\/p>\n<p><strong> 4.<\/strong> \u00d6zbek-Latin alfabesine ge\u00e7i\u015f s\u00fcresi h\u0131zland\u0131r\u0131ld\u0131. \u00d6zbek T\u00fcrk\u00e7esinin devlet dili olarak t\u00fcm kurum ve kurulu\u015flarda kullan\u0131lmas\u0131 yasala\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Cumhurba\u015fkan\u0131, uluslararas\u0131 toplant\u0131larda devlet dilinde konu\u015farak topluma \u00f6rnek oluyor. \u00d6rne\u011fin; Cumhurba\u015fkan\u0131 Mirziyoyev, BM Genel Kurulu\u2019nda ilk kez \u00d6zbek\u00e7e konu\u015fma yapt\u0131 ve bu konu\u015fmay\u0131, toplum b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla kar\u015f\u0131 ald\u0131.<\/p>\n<p><strong>5.<\/strong> \u0130nsan haklar\u0131 konusunda b\u00fcy\u00fck reformlar hayata ge\u00e7irildi. \u0130nsanlar\u0131n devlete, adalete, yasalara g\u00fcveni artt\u0131.<\/p>\n<p><strong>6.<\/strong> T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na ve t\u00fcm d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131l\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Say\u0131n Mirziyoyev\u2019in g\u00fczel at\u0131l\u0131mlar\u0131yla \u00d6zbekistan, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel merkezi haline geliyor. Her alanda i\u015f birli\u011fi g\u00fcnbeg\u00fcn art\u0131yor. Zaten b\u00f6yle olmas\u0131 gerekiyor. \u00d6zbekistan\u2019s\u0131z T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? T\u00fcrkistan\u2019\u0131n ve T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n manevi \u00fcss\u00fc, e\u015fsiz turizm merkezidir \u00d6zbekistan.<\/p>\n<p><strong>Yeliz \u015eenyerli: <\/strong>\u00d6zbekistan Cumhuriyeti\u2019nin T\u00fcrk dili konusunda g\u00fcndem ba\u015fl\u0131klar\u0131 neler? \u00d6rne\u011fin; Rusya\u2019n\u0131n etkisinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u00d6zbek\u00e7e t\u00fcm kurum ve kurulu\u015flarda \u00f6zg\u00fcrce konu\u015fulabiliyor mu, T\u00fcrk devlet ve topluluklar\u0131yla alfabe birli\u011fini sa\u011flama konusunda somut ad\u0131mlar at\u0131yor mu?<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Marufjon Yuldashev:<\/strong> 2020\u2019de \u00d6zbekistan&#8217;\u0131n Bakanlar Kurulu nezdinde Devlet Dilini Geli\u015ftirme Departman\u0131 olu\u015fturuldu. T\u00fcm bakanl\u0131k ve devlet kurulu\u015flar\u0131nda ba\u015fkan\u0131n dan\u0131\u015fman\u0131 kadrosuna bir dil bilimci veya \u00d6zbek\u00e7e uzman istihdam etme \u015fart\u0131 getirildi. Ben de \u00d6zbekistan K\u00fclt\u00fcr Bakan\u0131 Dan\u0131\u015fman\u0131 olarak devletin dil siyasetinin bakanl\u0131k ve ona ba\u011fl\u0131 kurumlarda kullan\u0131lmas\u0131ndan sorumluyum.<\/p>\n<p>1 A\u011fustos 2021 itibariyle t\u00fcm yaz\u0131\u015fmalar, \u00d6zbek T\u00fcrk\u00e7esiyle ve \u00d6zbek-Latin alfabesiyle yap\u0131l\u0131yor. Bununla birlikte \u015funu da s\u00f6ylemek gerekir ki \u00d6zbekistan\u2019\u0131n dil siyesetinde herhangi bir dilin yasaklanmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil. T\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00d6zbek\u00e7enin kullan\u0131m alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek ve y\u00f6netimde \u00f6nemini artt\u0131rmaya y\u00f6neliktir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-13959 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Screenshot_20210830-121257_Facebook.jpg\" alt=\"\" width=\"1080\" height=\"609\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Screenshot_20210830-121257_Facebook.jpg 1080w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Screenshot_20210830-121257_Facebook-300x169.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Screenshot_20210830-121257_Facebook-1024x577.jpg 1024w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Screenshot_20210830-121257_Facebook-150x85.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Screenshot_20210830-121257_Facebook-768x433.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1080px) 100vw, 1080px\" \/><\/p>\n<p><strong>Yeliz \u015eenyerli: <\/strong>Son olarak T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na mesaj\u0131n\u0131z nedir?<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Marufjon Yuldashev:<\/strong> T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131, bilime \u00f6nem verdi\u011fi zamanlarda d\u00fcnyay\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ferganali bir bilim insan\u0131, M\u0131s\u0131r halk\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131, Mikyas-\u0131 Nil\u2019i ke\u015ffederek \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015ft\u00fc. El-H\u00e2rezm\u00ee, bug\u00fcnk\u00fc bilgisayar biliminin ve dijital elektroni\u011fin temeli olan 2\u2019lik say\u0131 sistemini ve s\u0131f\u0131r say\u0131s\u0131n\u0131 bulmu\u015ftu. \u0130bn-i Sina, t\u0131pta bug\u00fcn\u00fcn bilim insanlar\u0131n\u0131 bile \u015fa\u015f\u0131rtan ke\u015fifler yapm\u0131\u015ft\u0131. Bir\u00fbni, aritmetik, geometri, fizik, kimya, mineraloji gibi bir\u00e7ok bilim dal\u0131nda, M\u00e2t\u00fcrid\u00ee itikat ilminde, Buh\u00e2r\u00ee hadis ilminde, Mirza Ulu\u011fbek astronomide fevkalade eserlere imza atm\u0131\u015ft\u0131. Bu listeyi daha devam ettirmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n<p>K\u0131saca s\u00f6ylemek gerekirse, zaman\u0131nda bilimle neler yapabilece\u011fini d\u00fcnyaya kan\u0131tlayan T\u00fcrkler, yine bilimle d\u00fcnyan\u0131n sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm getirebilirler. Ben buna inan\u0131yorum. Corona vir\u00fcs\u00fc salg\u0131n\u0131na kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131 geli\u015ftiren iki T\u00fcrk bilim insan\u0131na, d\u00fcnyan\u0131n minnettar oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6zbekistan\u2019da yenilebilir \u201cdomates-a\u015f\u0131\u201dlar\u0131 geli\u015ftiren bilim insanlar\u0131 da \u0130bni Sina\u2019n\u0131n miras\u00e7\u0131lar\u0131d\u0131r. O y\u00fczden de T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131; bilimle g\u00fc\u00e7l\u00fc, bir ve var olacakt\u0131r. \u00dclkelerimiz aras\u0131ndaki dostluk ili\u015fkilerinin ve i\u015f birli\u011finin her alanda daha da g\u00fc\u00e7lenece\u011fine inan\u0131yorum.<\/p>\n<h3 dir=\"auto\"><strong>Marufjon Yuldashev kimdir?<\/strong><\/h3>\n<div dir=\"auto\">1973 y\u0131l\u0131nda \u00d6zbekistan&#8217;\u0131n Fergana \u015fehrinde do\u011fdu. 1996 y\u0131l\u0131nda Fergana Devlet \u00dcniversitesi&#8217;nin \u00d6zbek Dili ve Edebiyat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden mezun oldu. 1996-2010 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Ta\u015fkent Devlet Pedagoji \u00dcniversitesi&#8217;nde ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi, do\u00e7ent ve profes\u00f6r olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00d6zbek dil biliminin leng\u00fcapoetik alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla 2000 y\u0131l\u0131nda Doctor of Philosophy(Ph. D.) derecesini, 2008 y\u0131l\u0131nda do\u00e7ent payesini, 2009 y\u0131l\u0131nda Doctor of Sciences (Philology) derecesini kazand\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 \u00d6zbek dili, dil bilimi, leng\u00fcapoetik, \u00fcsl\u00fbp bilimi, metin bilimi \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131. Bu alanda \u00d6zbek, T\u00fcrk, Rus ve \u0130ngiliz dillerinde yay\u0131mlanm\u0131\u015f y\u00fczden fazla bilimsel makalesi ve yirmi kitab\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00c7evirmen olarak \u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk Leh\u00e7elerinden ve Rus\u00e7adan \u00d6zbek\u00e7eye bir\u00e7ok edebi ve televizyon eserini aktarm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte \u00d6zbek\u00e7eden T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esine \u015fiir ve hik\u00e2yeler aktarmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">2010-2017 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Ege \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi \u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk Leh\u00e7eleri Ana Bilim Dal\u0131&#8217;nda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">2017 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00d6zbekistan Devlet Sanat ve Medeniyet Enstit\u00fcs\u00fc, \u00d6zbek Dili ve Edebiyat\u0131 Ana Bilim dal\u0131nda \u00f6\u011fretim \u00fcyesidir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">H\u00e2len \u00d6zbekistan K\u00fclt\u00fcr Bakan\u0131 Dan\u0131\u015fman\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6zbekistan K\u00fclt\u00fcr Bakan\u0131 Dan\u0131\u015fman\u0131 Prof. Dr. Marufjon Yuldashev, \u00d6zbekistan&#8217;\u0131n 30.ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k y\u0131l\u0131nda duygular\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ifade ediyor; ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131 \u00d6zbekistan&#8217;\u0131n i\u00e7 ve d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131, T\u00fcrk dili konusunda g\u00fcndem ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n","protected":false},"author":176,"featured_media":13979,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"\u00d6zbekistan K\u00fclt\u00fcr Bakan\u0131 Dan\u0131\u015fman\u0131 Prof. Dr. Mafurjon Yuldashev, \u00d6zbekistan'\u0131n 30.ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k y\u0131l\u0131nda duygular\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ifade ediyor ve T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bilimle g\u00fc\u00e7l\u00fc, bir ve var olaca\u011f\u0131na inan\u0131yor.","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[62,2,68,69],"tags":[1975,982,112,609,264,113,593,122,481],"coauthors":[1919],"class_list":["post-13951","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim-kultur","category-genel","category-turkluk-turkculuk","category-yakin-cografya","tag-ozbekistan-ozbekistancumhuriyeti-mafurjonyuldashev-yelizsenyerli-basin-turkiye-turkiyecumhuriyeti-ozbekistanbagimsizlikgunu-bagimsizlik-hurriyet-ozgurluk-mdm-millidusuncemerkezi","tag-millet","tag-milliyetcilik","tag-turk","tag-turk-dunyasi","tag-turk-milliyetciligi","tag-turkce","tag-turkculuk","tag-turkler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/176"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13951"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13951\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13983,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13951\/revisions\/13983"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13979"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13951"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=13951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}