{"id":14054,"date":"2021-09-23T19:00:00","date_gmt":"2021-09-23T16:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=14054&preview=true&preview_id=14054"},"modified":"2021-09-23T14:08:54","modified_gmt":"2021-09-23T11:08:54","slug":"fikir-sistemi-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sistemi-nedir\/","title":{"rendered":"Fikir sistemi nedir?"},"content":{"rendered":"

Ayhan Tu\u011fcugil mahlas\u0131yla \u0130skender \u00d6ks\u00fcz taraf\u0131ndan <\/em><\/p>\n

yaz\u0131lan ve T\u00f6re dergisinin 1976 y\u0131l\u0131 57<\/em>.say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanan <\/em><\/p>\n

\u201cFikir Sistemi Nedir?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalenin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. <\/em><\/p>\n

Bir ideolojiye iki t\u00fcrl\u00fc bakabiliriz: Bir iddialar, sloganlar ve hareketler toplulu\u011fu olarak… Veya bir fikir sistemi olarak. Birinci bak\u0131\u015f tarz\u0131nda ideoloji, karmakar\u0131\u015f\u0131k bir ormand\u0131r. Ortal\u0131kta, birbirinden kopukmu\u015f zann\u0131n\u0131 veren m\u00fcnaka\u015falar, hareketler, tezler u\u00e7u\u015fur.<\/p>\n

Kom\u00fcnizm, veya bilimsel sosyalizm adl\u0131 ideolojiye, asl\u0131nda iyi niyetli, fakat sistemden habersiz bir adam\u0131n bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bir g\u00fcn bir meydanda veya okulda “Tam ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrkiye” diye ba\u011f\u0131rarak y\u00fcr\u00fcyen insanlar g\u00f6recektir. Ertesi g\u00fcn bir kom\u00fcnist gazetede ger\u00e7ek demokrasi isteyen gen\u00e7lerle ilgili bir haber okuyacakt\u0131r. Daha \u00f6b\u00fcr g\u00fcn de bir kom\u00fcnistle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7ay i\u00e7erken ondan, meselelere bilimsel a\u00e7\u0131dan bakmak gerekti\u011fi, bilimsel olmayan yakla\u015f\u0131mlar\u0131n yan\u0131lt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine bir nutuk dinleyecektir.<\/p>\n

\u0130yi niyetli yurtta\u015f ve kom\u00fcnizm<\/h2>\n

Bu safdil vatanda\u015f\u0131m\u0131z, “Tam ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrkiye” hayk\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 dinlerken tabi\u00ee ki Lenin\u2019in emperyalizm teorisinden habersizdir. Sosyalist l\u00fcgatte, d\u00fcnya devletlerinin emperyalist ve emperyalist olmayan diye ikiye ayr\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131; emperyalistin, kom\u00fcnist rejime sahip olmayan end\u00fcstri \u00fclkeleri anlam\u0131na geldi\u011fini; emperyalist olmayan\u0131n da, ger\u00e7ekte en gaddar imparatorluklar bile olsalar, kom\u00fcnist \u00fclkeler demek oldu\u011funu bilmez. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ise kendi kafas\u0131ndaki “istikl\u00e2l” kavram\u0131ndan \u00e7ok fark\u0131 bulundu\u011funu ve bilimsel sosyalist terminolojide bunun sadece kom\u00fcnist olmayan \u00fclkelere kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilece\u011fini ve bu cins ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ancak sosyalist d\u00fcnyaya, yani kom\u00fcnist kuvvetlerin saf\u0131na ge\u00e7mekle sa\u011flanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmez bile. Bu nokta son on-on be\u015f y\u0131l i\u00e7inde biraz daha kar\u0131\u015ft\u0131: \u00c7in ve Rusya\u2019n\u0131n aralar\u0131n\u0131n gittik\u00e7e a\u00e7\u0131lmas\u0131, l\u00fcgati biraz daha kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Konu\u015ftu\u011funuz kom\u00fcnist Maocu ise emperyalist olmayan devletler \u00c7in, Arnavutluk ve irili ufakl\u0131 birka\u00e7 \u00c7in peykidir. Rusya sosyalist maskeli emperyalist olmu\u015ftur. 5-6 sene \u00f6nce \u00fclk\u00fcc\u00fclerin slogan\u0131 olan “Ne Amerika ne Rusya” s\u00f6z\u00fcn\u00fc bug\u00fcn Mao\u2019cular kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Fakat bu slogana bir de “…ne \u00c7in” eklenmesi fa\u015fistlik olarak yorumlanmaktad\u0131r. Yok e\u011fer Rus tipi bilimsel sosyalistle konu\u015fuyorsan\u0131z, emperyalist olmayan Rusya ve peykleridir.<\/p>\n

Bu \u00e7ok bilimsel iki grup, bug\u00fcn T\u00fcrkiye sokaklar\u0131nda birbirlerine kur\u015fun s\u0131k\u0131yor… Mesel\u00e2 T\u00fcrkiye, ABD \u00fcslerinin faaliyetlerine kendi kararlar\u0131yla son verebilse de bu, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k say\u0131lmaz, \u00c7\u00fcnk\u00fc kom\u00fcnistlere g\u00f6re T\u00fcrkiye kom\u00fcnist kamplardan birine, Rus veya \u00c7in mandas\u0131na girmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir; ABD ve Bat\u0131 Avrupa\u2019ya tarih\u00ee materyalizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Lenin\u2019 in emperyalizm teorisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00c7ekoslovaklar SSCB\u2019nin ho\u015funa gitmeyen l\u00e2flar ediyorlar diye, Macarlar ba\u015flar\u0131ndaki Rus kuklalar\u0131n\u0131 istemiyorlar diye veya Do\u011fu T\u00fcrkistan (\u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin resm\u00ee tabiriyle “Sinkiang”, yani “Yeni \u00dclke”) T\u00fcrkleri T\u00fcrk gibi ya\u015famak istiyor diye Rus veya \u00c7in tanklar\u0131n\u0131n bu \u00fclkeleri talan etmesi asla ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k anlam\u0131na gelmez. Hatt\u00e2 Brejnev\u2019in, bu istil\u00e2lar\u0131na asl\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k garantisi oldu\u011funu s\u00f6yleyen bir doktrini bile vard\u0131r : Brejnev Doktrini :”Bir sosyalist \u00fclkede sosyalist rejim tehlikeye d\u00fc\u015ferse m\u00fcdahale di\u011fer sosyalist \u00fclkelerin hakk\u0131 ve g\u00f6revidir.”<\/p>\n

Sloganlar ve ger\u00e7ekler<\/h2>\n

\"\"<\/p>\n

\u00dcstelik iyi niyetli yurtta\u015f\u0131m\u0131z, “Tam ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrkiye” diye ba\u011f\u0131ranlar\u0131n as\u0131l gayesinin T\u00fcrkiye oldu\u011funu sanmaktad\u0131r. Halbuki emperyalizm teorisi, bilimsel sosyalizmde temel \u00e7eli\u015fki olan s\u0131n\u0131f kavgas\u0131n\u0131 yerinden kald\u0131rmam\u0131\u015f, sadece ona ba\u015f \u00e7eli\u015fki s\u0131fat\u0131yla emperyalist devletlerle s\u00f6m\u00fcr\u00fclen devletler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiyi eklemi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019den bahsederken bile temel gaye T\u00fcrkiye de\u011fil, d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n kurtulu\u015fudur. T\u00fcrkiye’de olup biten ancak bu temel gaye i\u00e7in bir basamakt\u0131r.<\/p>\n

Yine bu iyi niyetli yurtta\u015f, gazetede “ger\u00e7ek demokrasi” s\u00f6z\u00fcn\u00fc okudu\u011fu zaman, halk\u0131 i\u00e7eride tutmak i\u00e7in s\u0131n\u0131rlar\u0131na duvar \u00f6r\u00fclen Do\u011fu Almanya\u2019n\u0131n resm\u00ee isminin “Demokratik Alman Cumhuriyeti” oldu\u011funu hat\u0131rlamayabilir. Bu demokrasiyi, kendi kafas\u0131ndaki \u00e7ok partili, h\u00fcr propagandal\u0131 ve h\u00fcr se\u00e7imli demokrasinin biraz daha iyisi, biraz daha ger\u00e7e\u011fi olarak alabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilimsel sosyalizmin sosyalist demokrasi tarifini, yani, en hakik\u00ee demokrasinin \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sosyal m\u00fclkiyeti oldu\u011funu ve sadece bundan ibaret bulundu\u011funu, siyas\u00ee demokrasi denilen burjuva \u00fcst yap\u0131 kurumu ile uzak yak\u0131n bir akrabal\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemez.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7ay i\u00e7erken dinledi\u011fi genci de \u00e7ok sempatik bulacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o her “bilim”, “bilimsel” dedi\u011finde bizim tonton vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n akl\u0131na fizik, kimya, v.s. gelmektedir ve kendisi de \u00e7a\u011fda\u015f, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc, v.s. oldu\u011fu i\u00e7in ilme b\u00fcy\u00fck h\u00fcrmeti vard\u0131r. Bilimsel sosyalist ideolojide bilimin diyalektik ve tarih\u00ee maddecilik anlam\u0131na geldi\u011fini, bu felsefelere kom\u00fcnistlerin “bilimlerin bilimi” olarak iman ettiklerini duymam\u0131\u015ft\u0131r bile…<\/p>\n

Tonton vatanda\u015flar\u0131m\u0131zla kom\u00fcnistler aras\u0131ndaki diyalo\u011fun hik\u00e2yesi daha \u00e7ok uzat\u0131labilir. “Devrim”, “ilericilik”, “fa\u015fist” gibi nice kavramda bu “Efendim nerede ben nerede?” komedisi devam edip gider…<\/p>\n

Bilimsel sosyalizmi bir sistem olarak kavrayamayan bu adam, f\u0131rsat bulduk\u00e7a mesel\u00e2 “\u00dclk\u00fcc\u00fclerle, sosyalist gen\u00e7ler Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc \u00e7izgide birle\u015fsin” vecizesini yumurtlayabilecek veya ihtil\u00e2lin, bilimsel sosyalist sistemin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu bilmedi\u011finden kom\u00fcnistlere d\u00f6n\u00fcp, “\u00c7ok iyisiniz, \u00e7ok ho\u015fsunuz ama, ihtil\u00e2l yapmasan\u0131z olmaz m\u0131 ?” nasihatini verebilecektir. Ald\u0131\u011f\u0131 netice, sadece, kendisi gibi tontonlardan bol alk\u0131\u015f ve sistemleri bilenlerin tebess\u00fcmlerinden ibaret kalmaya mahk\u00fbmdur.<\/p>\n

Kom\u00fcnistlerle bizim iyi niyetlimiz ayn\u0131 dalgalardan yay\u0131m yapmaya ve bizimki onlar\u0131, arada bir yaramazl\u0131k etseler de, asl\u0131nda devrimci, ilerici, bilimsel ve hatt\u00e2 milliyet\u00e7i zannederken Bulgaristan\u2019a u\u00e7ak ka\u00e7\u0131ranlar\u0131n “Bizim T\u00fcrk oldu\u011fumuzu size kim s\u00f6yledi?” veya Fransa\u2019daki kom\u00fcnistlerimizin Rum kom\u00fcnistleriyle birlikte “Gerici ve \u015foven T\u00fcrk askeri K\u0131br\u0131s\u2019 tan at\u0131lmal\u0131d\u0131r” gibi hesap harici \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda a\u011fz\u0131 bir kar\u0131\u015f a\u00e7\u0131k kalacak; e\u011fer beyni az y\u0131kanm\u0131\u015fsa “Yahu, bunlar ne bi\u00e7im T\u00fcrk genci ?” sorusunu ak\u0131l edebilecektir. Fakat beyninin y\u0131kanmas\u0131 birka\u00e7 su ilerlemi\u015f ve hatta bilimsel sosyalistlere uzun y\u0131llar yard\u0131m da etmi\u015fse, irkili\u015fi ancak Nadir Nadi\u2019nin “Yahu bunlar ne bi\u00e7im ilerici?” sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131 mertebesinde kalacakt\u0131r[1]. Beyin y\u0131kaman\u0131n bu son safhas\u0131nda art\u0131k ilerici, devrimci, sosyalist , gibi s\u00f6zlerin aras\u0131nda mana fark\u0131 kalmam\u0131\u015f, bunlar, topu birden “cici”, \u00fclk\u00fcc\u00fc, komando, milliyet\u00e7i, sa\u011fc\u0131, gerici ise “kaka” anlam\u0131na gelir olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\u0130yi niyetli yurtta\u015f ve milliyet\u00e7ilik<\/h2>\n

\"\"<\/p>\n

Ayn\u0131 iyi niyetli vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n bir T\u00fcrk milliyet\u00e7isi ile maceralar\u0131n\u0131 da inceleyebiliriz. T\u00fcrk milliyet\u00e7isi de ona ilimcilikten, ilim metodundan bahsedecektir. O, kendilerini ilim yerine koymak gayretindeki ideolojilerle T\u00fcrk milliyet\u00e7isi ile maceralar\u0131n\u0131n da b\u00fcy\u00fck fark\u0131n i\u015fte bu ilimcilikte yat\u00adt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayamayacak ve belki saf saf, “Ne iyi. \u0130\u015fte siz ilimcisiniz; onlar da bilimsel sosyalist. Neden kavga edi\u00adyorsunuz?” diye soracakt\u0131r. Belki de b\u00fct\u00fcn fikirlerimizi kabul etti\u011fini, fa\u00adkat Avrupa milletlerinin k\u00fclt\u00fcr\u00fcne di\u00adrenmemizi tasvip etmedi\u011fini belirte\u00adcek ve “Milliyet\u00e7i olun ama \u015fu g\u00fczelim bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de kabul edin. Hem Atat\u00fcrk muas\u0131r medeniyet seviyesine \u00e7\u0131kmam\u0131z\u0131 istememi\u015f miydi?” diyebilecektir. Sistemden habersiz oldu\u011fundan, mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr – millet – milliyet\u00e7ilik aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131n kuvvetini de bilmemekte; G\u00f6kalp\u2019in ve Ata\u00adt\u00fcrk\u2019\u00fcn hars – medeniyet ayr\u0131m\u0131ndan habersiz bulunmakta, k\u00fclt\u00fcrle medeniyetin ayn\u0131 nesneler olabileceklerine akl\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc ermemektedir.<\/p>\n

Belki bir ba\u015fka sohbette, “\u00c7ok iyisiniz, \u00e7ok ho\u015fsunuz ama, bu Turanc\u0131l\u0131k ne oluyor? Bu devirde oklarla, yaylarla, at s\u0131rt\u0131nda fethe mi \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z?” diye nasihat verecektir. \u0130yi niyetli yurtta\u015f\u0131m\u0131z, bir taraftan “millet”i sadece siyas\u00ee bir kavram sanmakta, di\u011fer taraftan T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve propaganda sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n tesirinde y\u00fcz binlerce T\u00fcrk milliyet\u00e7isini ok ve yaylarla Sovyetler Birli\u011fi ve \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019ne harp a\u00e7maya haz\u0131r deliler zannetmektedir. Asl\u0131nda bir\u00e7ok ayd\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n T\u00fcrk milliyet\u00e7ileri hakk\u0131nda besledikleri acayip zan, okumu\u015f kesimindeki erken bunaman\u0131n derecesini g\u00f6sterir. Bu zavall\u0131lar \u015fu sat\u0131rlar yaz\u0131l\u0131rken T\u00fcrkiye\u2019de say\u0131lar\u0131 milyona yakla\u015fan bir fikir sisteminin taraftarlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc bu derece aptal, kendilerini de bu derece ak\u0131ll\u0131 g\u00f6rmekle aptall\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck belirtisinin belki tarihteki en \u015fiddetli numunesini ya\u015famaktad\u0131rlar. Aptall\u0131\u011f\u0131n ba\u015f belirtisi, kendini \u00e7ok ak\u0131ll\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ise \u00e7ok aptal g\u00f6rmektir.<\/p>\n

[1] (*) 1974 A\u011fustos\u2019unda Paris\u2019te T\u00fcrkiyeli \u00d6\u011frenciler Birli\u011fi, T\u00fcrkiyeli \u0130\u015f\u00e7iler Birli\u011fi (T\u00fcrk de\u011fil “T\u00fcrkiyeli”…), Frans\u0131z eski Muharipler Birli\u011fi ve Yu\u00adnan \u0130\u015f\u00e7ileri Birli\u011fi (Fransal\u0131, Yunanistanl\u0131 de\u011fil, Frans\u0131z, Yunan!) bir bil\u00addiriyle “Birbirlerinin karde\u015fleri olan K\u0131br\u0131sl\u0131 Rumlar ve T\u00fcrkler, emperyalist ve sald\u0131rgan, gerici ve \u015foven T\u00fcrk askerlerine kar\u015f\u0131 birlikte m\u00fccadele etmelidirler…” gibi y\u00fcksek fikirlerini il\u00e2n ettiler. Paris’teki “T\u00fcrkiyeli” lerin ger\u00e7ek karde\u015flerine y\u0131llard\u0131r gazetesini a\u00e7an ve ekmek babal\u0131\u011f\u0131 yapan Nadir Nadi, bu bildiriye \u00e7ok k\u0131zd\u0131 ve “Bunlar da \u0130lerici Ha!” ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131 kaleme ald\u0131. \u0130\u015fin tuhaf taraf\u0131, ayn\u0131 fikirlerin, ayn\u0131 g\u00fcnlerde kendi gazetesinde bol bol yaz\u0131l\u0131p \u00e7izilmekte olu\u015fuydu… (Bak\u0131n\u0131z: A. Bican Ercilasun, “\u0130ki Mektup”, T\u00f6re Dergisi, Say\u0131: 42, Kas\u0131m 1974.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir ideolojiye iki t\u00fcrl\u00fc bakabiliriz: Bir iddialar, sloganlar ve hareketler toplulu\u011fu olarak… Veya bir fikir sistemi olarak. Birinci bak\u0131\u015f tarz\u0131nda ideoloji, karmakar\u0131\u015f\u0131k bir ormand\u0131r. Ortal\u0131kta, birbirinden kopukmu\u015f zann\u0131n\u0131 veren m\u00fcnaka\u015falar, hareketler, tezler u\u00e7u\u015fur.<\/p>\n","protected":false},"author":171,"featured_media":14066,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,68],"tags":[1814,1815,883,112,156],"coauthors":[1716],"class_list":["post-14054","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-siyaset-tarih","category-turkluk-turkculuk","tag-ideoloji","tag-ideolojik-savas","tag-komunizm","tag-milliyetcilik","tag-tore"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14054","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/171"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14054"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14054\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14065,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14054\/revisions\/14065"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14054"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=14054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}