{"id":14156,"date":"2021-10-14T19:00:00","date_gmt":"2021-10-14T16:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=14156&#038;preview=true&#038;preview_id=14156"},"modified":"2021-10-14T15:46:39","modified_gmt":"2021-10-14T12:46:39","slug":"osmanlinin-azerbaycan-sessizligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/","title":{"rendered":"Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Azerbaycan sessizli\u011fi"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><em>Bu makale Prof. Dr. Nesib Nesibli\u2019nin <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>\u201cG\u00fcney ile Kuzey Azerbaycan Sorunlar\u0131\u201d <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>kitab\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em><\/p>\n<p>Azerbaycan&#8217;\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesi olarak bilinen milli faciam\u0131z on y\u0131llarca tarih\u00ee a\u00e7\u0131dan tahrif edilmi\u015f, bu tarihin varislerinde, do\u011fru bir tarih bilincinin olu\u015fmas\u0131 engellenmi\u015ftir. Resmi \u0130ran tarih yaz\u0131m\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin daima \u0130ran topraklar\u0131na g\u00f6z dikti\u011fi ve onu i\u015fgal etmek niyetinde oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Kuzey Azerbaycan\u2019da ise Sovyetler Birli\u011fi D\u00f6neminde a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 yalan propaganda y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu yalana g\u00f6re, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Azerbaycan \u00fc\u00e7 se\u00e7enekle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yayd\u0131: Feodal \u0130ran veya Osmanl\u0131\u2019n\u0131n i\u015fgali yahut \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n h\u00e2kimiyetinin kabul\u00fc. Bu \u201c\u00fc\u00e7 k\u00f6t\u00fcden birini se\u00e7me zorunlulu\u011fu&#8221; vatanda\u015flar\u0131n bilincine yerle\u015ftirildi. Bug\u00fcn Kuzey Azerbaycan&#8217;da &#8220;dengeli d\u0131\u015f politika&#8221; kavram\u0131n\u0131 tarihsel olaylarla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Bu k\u0131sa yaz\u0131da s\u00f6z konusu alg\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 Devleti ile ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ele al\u0131p ger\u00e7e\u011fin ne oldu\u011funu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;ndan sonra, Anadolu ve Azerbaycan&#8217;daki devletler aras\u0131nda \u00f6nemli \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fanm\u0131\u015f, hatta bazen ayn\u0131 T\u00fcrk boylar\u0131 bir taraftan di\u011fer tarafa g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130stanbul&#8217;un fethinden sonra, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n imparatorlu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 bat\u0131 ve do\u011fuya do\u011fru geni\u015fletme iste\u011fi, Karakoyunlu ve Akkoyunlu h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131 taraf\u0131ndan endi\u015fe ile izlenmi\u015ftir. Uzun Hasan\u2019\u0131n yay\u0131lmac\u0131 planlar\u0131nda bat\u0131ya do\u011fru ilerlemek, \u0130stanbul&#8217;u Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;ndan almak iste\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n<p>Orta \u00c7a\u011f\u2019da hanedanlar\u0131n \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 sonucu kanl\u0131 sava\u015flar\u0131n meydana gelmesi ve k\u0131sa bir s\u00fcre sonra iki hanedan aras\u0131nda akrabal\u0131k ili\u015fkilerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 s\u0131radan bir olayd\u0131.16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda bu durum de\u011fi\u015fti. B\u00fcy\u00fck iddialarla tarih sahnesinde yer alan Safevi Devleti, geni\u015fleyen Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne kar\u015f\u0131 direnme arac\u0131 olarak mezhep fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece Do\u011fu Anadolu\u2019da aktif bir \u015fekilde \u015eii propagandas\u0131 y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f, hatta yerel halk\u0131 isyana te\u015fvik etmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00a0G\u00fcney ile Kuzey Azerbaycan Sorunlar\u0131 ikili ili\u015fkilerde \u00e7ok gergin bir durum meydana gelmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> \u00a0Sultan II. Bayezid, Anadolu i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmamas\u0131, geni\u015fleme siyasetinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc do\u011fuya \u00e7evirmesi ve de S\u00fcnn\u00ee halka yumu\u015fak davranmas\u0131 i\u00e7in \u015eah \u0130smail&#8217;e tavsiyelerde bulunmu\u015ftur; ancak bu tavsiyelerin etkisiz kalmas\u0131 ve daha sonra \u00c7ald\u0131ran Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n meydana gelmesi ile iki devlet aras\u0131nda iki y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcreyle sava\u015f d\u00f6nemi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 Devleti, defalarca (1534, 1548, 1549, 1551, 1555, 1578, 1585, 1605, 1610, 1617, 1639, 1722, 1724, 1732 y\u0131llar\u0131nda) Azerbaycan&#8217;\u0131n tamam\u0131n\u0131 ve \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerini istila etmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/p>\n<p>Sovyet tarih yaz\u0131m\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi gibi, Osmanl\u0131 ordusu ayn\u0131 etnik k\u00f6kenden gelen Azerbaycan\u2019\u0131 ya\u011fmalamad\u0131. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;nun Azerbaycan\u2019da hayata ge\u00e7irdi\u011fi bay\u0131nd\u0131rl\u0131k i\u015fleri dikkat \u00e7ekmektedir. \u00d6rne\u011fin, \u015eamah\u0131&#8217;da ve ba\u015fka yerlerde in\u015fa edilen camiler veya 1586 y\u0131l\u0131nda \u00d6zdemiro\u011flu Osman Pa\u015fa&#8217;n\u0131n Bak\u00fc&#8217;de yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kale duvarlar\u0131 gibi in\u015faat i\u015fleri Osmanl\u0131 n\u00fcfuzunun canl\u0131 \u015fahitleridir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-14166\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/bayrak.jpg\" alt=\"\" width=\"480\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/bayrak.jpg 480w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/bayrak-300x225.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/bayrak-150x113.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/p>\n<p>18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda 2-3 y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesine oranla hayli zay\u0131flayan Azerbaycan hanl\u0131klar\u0131 Osmanl\u0131 Devleti ile rekabet edecek durumda de\u011fildi. Azerbaycan\u2019\u0131n da d\u00e2hil oldu\u011fu \u0130ran, \u015eah Abbas ile (\u00f6lm. 1629) daha fazla Fars devleti karakteri ta\u015f\u0131maya ba\u015flad\u0131. Azerbaycan siyasi merkez olma niteli\u011fini h\u0131zla kaybediyordu. Kuzey Azerbaycan\u2019daki baz\u0131 hanl\u0131klar Fars idar\u00ee-k\u00fclt\u00fcr merkezli \u0130ran&#8217;dan kopma e\u011filimindeydiler. Milli k\u00fclt\u00fcr alan\u0131nda ilerleme, \u00f6rne\u011fin kudretli \u015fairler Vagif ve Vidad\u00ee\u2019nin sanat\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 bunun bir g\u00f6stergesi olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Bir ba\u015fka sebep de Kuzey Azerbaycan halk\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131n\u0131n S\u00fcnn\u00ee olmas\u0131yd\u0131. Bu nedenlerden dolay\u0131 Kuzey&#8217;deki hanl\u0131klar\u0131n merkezka\u00e7 e\u011filimleri yaln\u0131z hanlar\u0131n feodal \u00e7\u0131karlar\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir. Kuzey Azerbaycan, g\u00fcneyine k\u0131yasla Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu i\u00e7in daha \u00e7ekiciydi. Fakat Osmanl\u0131 Devleti, Nadir \u015eah\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u0130ran&#8217;da meydana gelen siyasi krizden faydalanma konusunda acele etmedi. Afganistan&#8217;da yeni devlet kuran Ahmet \u015eah D\u00fcrrani, \u0130stanbul&#8217;a g\u00f6nderdi\u011fi mektubunda K\u0131z\u0131lba\u015flardan kurtulmak i\u00e7in f\u0131rsat do\u011fdu\u011funu bildirerek, Osmanl\u0131 Sultan\u0131\u2019na, \u015eii devletini yok etmek i\u00e7in ortak hareket etmeyi \u00f6neriyordu. Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131 III. Mustafa, cevap mektubunda &#8220;onurlu bir T\u00fcrkmen lideri olan Nadir \u015eah&#8221; ile imzalanan antla\u015fmalar\u0131n h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erli oldu\u011funu belirtmi\u015f, \u201cAllah\u2019\u0131n yard\u0131m\u0131 ile Devlet-i Aliyyemizin hazinesi ve askeri \u00e7ok ve kuvvetli oldu\u011fundan bizler i\u00e7in \u0130ran\u2019\u0131 zapt etmek gayet kolay ise de b\u00f6yle zay\u0131f durumda olan bir milletin \u00fczerine asker g\u00f6ndermek, onlar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 harap etmek devlet-i aliyemizin \u015fan\u0131na yak\u0131\u015fmaz\u201d ifadeleri ile onun teklifini reddetmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a> Bab-\u0131 \u00c2li, \u0130ran i\u015flerine di\u011fer m\u00fcdahale \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na da cevap vermedi. Nadir \u015eah&#8217;\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra Tebriz Valisi R\u0131za Han Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmetine ba\u015fvurarak, Azerbaycan&#8217;da ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sultanl\u0131k kurmak i\u00e7in buraya bir \u015fehzade g\u00f6nderilmesini istemi\u015f; ancak \u0130stanbul bu ba\u015fvuruya olumlu cevap vermemi\u015ftir. <a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a> Nadir \u015eah&#8217;\u0131n resmi el\u00e7isi olarak \u0130stanbul&#8217;a g\u00f6nderdi\u011fi \u015eaml\u0131 Mustafa Han, \u015eah&#8217;\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra yolda, Ba\u011fdat Valisi ile ona yard\u0131m sa\u011flanmas\u0131 halinde \u0130sfahan, Kazvin, Hemedan ve Kirman\u015fah\u2019\u0131 Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne katmak teklifinde bulunmu\u015ftur. Ancak onun teklifi de Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan reddedilmi\u015ftir. <a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a><\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Devleti, Hindistan&#8217;daki Haydarabad Devleti\u2019nin sultan\u0131 Nizam\u00fclm\u00fclk&#8217;\u00fcn \u0130ran&#8217;\u0131 istila etmek ve &#8220;\u015eiili\u011fin ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131p, S\u00fcnn\u00eeli\u011fin h\u00e2kim duruma getirilmesi, b\u00f6ylece halk\u0131n rahatlat\u0131lmas\u0131&#8221; teklifi kar\u015f\u0131s\u0131nda da ayn\u0131 tutumu sergilemi\u015ftir. \u0130ran s\u0131n\u0131rlar\u0131ndaki valilere, \u0130ran topraklar\u0131n\u0131n taciz edilmemesi y\u00f6n\u00fcnde talimat verilmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a> \u00a0Bab-\u0131 \u00c2li&#8217;nin \u0130ran ile ilgili zay\u0131f tepkisi, \u00fclkenin genel durumu ile a\u00e7\u0131klanmal\u0131d\u0131r. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu bu d\u00f6nemde yorgun d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, idar\u00ee, asker\u00ee, adl\u00ee ve ekonomik a\u00e7\u0131dan zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131. Sadrazam Koca Rag\u0131p Pa\u015fa Osmanl\u0131 Devleti\u2019ni &#8220;t\u0131rnaklar\u0131 s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f aslana&#8221; benzetmi\u015f, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca devleti yeni sava\u015flara girmekten al\u0131koymu\u015ftu. <a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a> Kuzey Azerbaycan hanlar\u0131ndan birka\u00e7\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne m\u00fcracaat\u0131 da Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00e7ekingen do\u011fu siyasetinin gerektirdi\u011fi \u015fekilde cevapland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eeki Han\u0131 Hac\u0131 \u00c7elebi 1747 y\u0131l\u0131nda, Gence Han\u0131 \u015eahverdi 1751 y\u0131l\u0131nda, \u015eirvan Han\u0131 Muhammed ise 1760 y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne tabi olmak istediklerini resmen bildirmi\u015flerdir.<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a> Sonraki y\u0131llarda da bu istek tekrarlanm\u0131\u015f, Osmanl\u0131&#8217;n\u0131n himayesini isteyen hanlar\u0131n say\u0131s\u0131 . G\u00fcney ile Kuzey Azerbaycan Sorunlar\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 1787 y\u0131l\u0131 Kas\u0131m ay\u0131nda \u0130revan Han\u0131 Muhammed, Osmanl\u0131 padi\u015fah\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 Fars\u00e7a mektubunda Tiflis Han\u0131 \u0130rakli\u2019nin \u0130revan kalesini istila edip M\u00fcsl\u00fcmanlar \u00fczerine sald\u0131rma niyetinde oldu\u011funu kaydederek Osmanl\u0131&#8217;dan yard\u0131m talep etmi\u015f ve \u0130revan Hanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n Osmanl\u0131 himayesinde oldu\u011funu birka\u00e7 kez \u00f6zel notlarla bildirmi\u015ftir. Mektubun Fars\u00e7adan Osmanl\u0131 T\u00fcrk\u00e7esine terc\u00fcmesinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, bu hanl\u0131\u011f\u0131n Osmanl\u0131 Sultan\u0131\u2019n\u0131n bir memleketi gibi korundu\u011fu belirtilmektedir: &#8220;&#8230; \u00c7uhur\u0131 Sa&#8217;d-\u0131 \u0130revan&#8217;\u0131 memalik-i fesuhat\u00fc&#8217;l-mesalik-i sultani kurb \u00fc civar\u0131nda vaki\u2019 etmekle&#8230;&#8221; <a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>A\u011fa Muhammed Han&#8217;\u0131n Karaba\u011f seferi s\u0131ras\u0131nda, Karaba\u011f Han\u0131 Osmanl\u0131 sadrazam\u0131na yard\u0131m iste\u011fini i\u00e7eren mektubunda kendisi hakk\u0131nda \u015fu ifadeleri kaydeder: &#8220;H\u00fclasat\u00fc&#8217;l-kelam Devlet-i Aliye-i Aliye&#8217;nin hizmetg\u00fczar bendeleriy\u00fcz.&#8221; <a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>Bab-\u0131 \u00c2li \u00c7\u0131ld\u0131r Beylerbeyi\u2019ne, Kars Valisi ve Van Ba\u015fkomutan\u0131\u2019na Kafkaslar ve Azerbaycan hanl\u0131klar\u0131 ile ilgilenme emri vermi\u015f, burada olup bitenlerden an\u0131nda haberdar olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hanlara arada bir de\u011ferli hediyeler de g\u00f6nderilmi\u015f, buradan gelen el\u00e7ilerin ihtiya\u00e7lar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a> Ancak Osmanl\u0131 Devleti manev\u00ee destekten, yard\u0131m vaatlerinden, hanlar\u0131 birli\u011fe davet etmenin \u00f6tesine gidememi\u015ftir, onlar\u0131 tehdit eden tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda ne A\u011fa Muhammed \u015eah Kacar\u2019\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan ne de Rusya&#8217;n\u0131n artan bask\u0131lar\u0131ndan Azerbaycan hanl\u0131klar\u0131n\u0131 korumam\u0131\u015f, bu y\u00f6nde ciddi bir \u00e7aba sarf etmemi\u015ftir. Bu ba\u011flamda Karaba\u011fl\u0131 \u0130brahim Han&#8217;\u0131n Osmanl\u0131 Sadrazam\u0131\u2019na yazd\u0131\u011f\u0131 mektup sadece bir \u00f6rnektir. Han mektubunda \u015fu ifadeleri kullanm\u0131\u015ft\u0131r: &#8220;Yirmi y\u0131l, belki de daha uzun zamand\u0131r, Rum diyar\u0131n\u0131n ahali siyah\u0131s\u0131na d\u00fc\u015fmekle \u015fereflendirilmi\u015fim.&#8221; \u0130brahim Han, A\u011fa Muhammed Han&#8217;\u0131n Karaba\u011f\u2019a sald\u0131r\u0131s\u0131 s\u0131ras\u0131nda &#8220;bizleri koruyup, bize yard\u0131mc\u0131 olup ve inayetinizi esirgemeyin&#8221; talebi ile Osmanl\u0131&#8217;dan yard\u0131m istemi\u015ftir. Sadrazam\u0131n cevab\u0131 ise nettir: &#8220;\u0130ran&#8217;la Devlet-i \u00c2liye aras\u0131nda sulh oldu\u011fundan, A\u011fa Muhammed Han&#8217;\u0131n sulh\u00fc bozar bir hareketi g\u00f6r\u00fclmedik\u00e7e Osmanl\u0131 Devleti taraf\u0131ndan \u0130ran havalisine asker\u00ee m\u00fcdahale yap\u0131lmayacakt\u0131r.&#8221; <a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a><\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Devleti ile Azerbaycan hanl\u0131klar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde pasifli\u011fin bir di\u011fer nedeni, 1798-1805 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Osmanl\u0131 ve Rusya\u2019n\u0131n ittifak i\u00e7inde olmas\u0131yd\u0131. Napolyon\u2019un Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131 istil\u00e2s\u0131, \u00f6zellikle M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131 istil\u00e2 etmesi Bab-\u0131 \u00c2li\u2019yi m\u00fcttefik aramaya ve nihayetinde \u0130ngiltere ve Rusya&#8217;n\u0131n da d\u00e2hil oldu\u011fu ittifakta olmaya mecbur etmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a> B\u00f6ylece, yukar\u0131da aktar\u0131lan tarih\u00ee ger\u00e7eklerin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi, resmi \u0130ran tarih yaz\u0131m\u0131n\u0131n veya Sovyetler d\u00f6neminden kalan Kuzey Azerbaycan tarih yaz\u0131m gelene\u011finin, Azerbaycan&#8217;\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesi hakk\u0131nda yaz\u0131lan metinlerin Osmanl\u0131 Devleti ile ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc, bilimsel de\u011fil, tamamen siyasi ama\u00e7lara hizmet eden bak\u0131\u015f\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131 ve 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti&#8217;nin Azerbaycan&#8217;daki hanl\u0131klar\u0131 i\u015fgal etme niyeti olmam\u0131\u015f, aksine Azerbaycan hanl\u0131klar\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 sultan\u0131na ba\u011flanma istekleri dahi olumlu kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 Devleti bu d\u00f6nemde Azerbaycan&#8217;\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Rusya taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmesi konusuna kar\u0131\u015fmam\u0131\u015f, bu konuda sessiz kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> \u0130kili ili\u015fkilerdeki bu gerilimin az sonra sava\u015f haddine \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n di\u011fer nedeni de Safevilerin yan\u0131 s\u0131ra Osmanl\u0131\u2019da da XVI. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren mezhep ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n siyas\u0131 hayata yans\u0131mas\u0131 oldu. Bkz: Bu kitab\u0131n Milletle\u015fme S\u00fcrecinde Mezhebin Konumu b\u00f6l\u00fcm\u00fc.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> \u00a0Zeki Velidi Togan, \u2018Azerbaycan\u2019, \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi, 2. Cilt, \u0130stanbul, s. 113-114.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>Mehmet Saray, T\u00fcrk-\u0130ran M\u00fcnasibetlerinde \u015eiili\u011fin Rol\u00fc, Ankara: T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc, s. 59-60 .<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Zeki Velidi Togan, \u2018Azerbaycan\u2019, s. 115.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Abdurrahman Ate\u015f, \u2018Nadir \u015eah Af\u015far\u0131n \u00d6l\u00fcm\u00fcnden Sonra \u0130randa Hakimiyyet M\u00fccadeleleri ve Osmanl\u0131 Devletinin \u0130ran Politikas\u0131\u2019, Sosial Bilimler Dergisi, y\u0131l 8, say\u0131 2, s. 59<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> A.g.e, s. 60-61<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> A.g.e, s. 62<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> \u0130brahim Y\u00fcksel, \u2018\u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131n\u0131n Azerbaycan\u0131 \u0130stilas\u0131 ve Osmanl\u0131 Devletinin Tutumu\u2019, Azerbaycan, y\u0131l 37, say\u0131 265, 1988, s. 58. 88<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> Osmanl\u0131 Devleti ile Azerbaycan T\u00fcrk Hanl\u0131klar\u0131 Aras\u0131ndak\u0131 M\u00fcnasebetlere Dair Ar\u015fiv Belgeleri, I cilt (1578-1914), Ankara: Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, 1992, s.37.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> 10\u201cLaf\u0131n k\u0131sas\u0131, Devlet-i Aliye\u2019nin hizmet\u00e7i kuluyuz.\u201d Osmanl\u0131 Devleti ile Azerbaycan T\u00fcrk Hanl\u0131klar\u0131 Aras\u0131ndak\u0131 M\u00fcnasebetlere Dair Ar\u015fiv Belgeleri, II cilt (1575-1918), s. 98<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> . Bkz: Osmanl\u0131 Devleti ile Azerbaycan T\u00fcrk Hanl\u0131klar\u0131 Aras\u0131ndak\u0131 M\u00fcnasebetlere Dair Ar\u015fiv Belgeleri, I cilt (1578-1914), s.34.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> S. \u018fliyarl\u0131 (red.), Az\u0259rbaycan tarixi, Bak\u0131: Az\u0259rbaycan n\u0259\u015friyyat\u0131, 1996, s. 545.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> Prof. Dr. Nesib L. NES\u0130BL\u0130 89<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osmanl\u0131 Devleti ile Azerbaycan hanl\u0131klar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde pasifli\u011fin bir di\u011fer nedeni,1798-1805 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Osmanl\u0131 ve Rusya\u2019n\u0131n ittifak i\u00e7inde olmas\u0131yd\u0131. Napolyon\u2019un,\u00f6zellikle M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131 istil\u00e2 etmesi Bab-\u0131 \u00c2li\u2019yi \u0130ngiltere ve Rusya&#8217;n\u0131n da dahil oldu\u011fu ittifakta yer almaya mecbur etmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"author":130,"featured_media":12138,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[1280,630,1264,187],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v16.0.2 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Azerbaycan sessizli\u011fi - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu -<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Azerbaycan sessizli\u011fi - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Osmanl\u0131 Devleti ile Azerbaycan hanl\u0131klar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde pasifli\u011fin bir di\u011fer nedeni,1798-1805 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Osmanl\u0131 ve Rusya\u2019n\u0131n ittifak i\u00e7inde olmas\u0131yd\u0131. Napolyon\u2019un,\u00f6zellikle M\u0131s\u0131r&#039;\u0131 istil\u00e2 etmesi Bab-\u0131 \u00c2li\u2019yi \u0130ngiltere ve Rusya&#039;n\u0131n da dahil oldu\u011fu ittifakta yer almaya mecbur etmi\u015ftir.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-10-14T16:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-10-14T12:46:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/nesib.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"799\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"432\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"7 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/nesib.png\",\"width\":799,\"height\":432},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/\",\"name\":\"Osmanl\\u0131\\u2019n\\u0131n Azerbaycan sessizli\\u011fi - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2021-10-14T16:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2021-10-14T12:46:39+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/\",\"name\":\"Osmanl\\u0131\\u2019n\\u0131n Azerbaycan sessizli\\u011fi\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/b4d3406fc7184588228a108773833889\"},\"headline\":\"Osmanl\\u0131\\u2019n\\u0131n Azerbaycan sessizli\\u011fi\",\"datePublished\":\"2021-10-14T16:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2021-10-14T12:46:39+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"Azerbaycan Cumhuriyeti,iran,\\u0130ran Azerbaycan\\u0131,T\\u00fcrkiye\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/osmanlinin-azerbaycan-sessizligi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/b4d3406fc7184588228a108773833889\",\"name\":\"Nesib Nesibli\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f061784a08fd934adb4a02a357cfbbe0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nesib Nesibli\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14156"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/130"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14156"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14156\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14168,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14156\/revisions\/14168"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12138"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}