Salg\u0131n sonras\u0131 yeni (!) D\u00fcnya d\u00fczeni <\/em><\/strong><\/h2>\n2006-2008 D\u00fcnya G\u0131da Krizi ve 2008-2010 D\u00fcnya Finans Krizi s\u00fcrecinde ve sonras\u0131nda benzeri gelecek kurgular\u0131 \u00e7ok konu\u015fuldu, yaz\u0131ld\u0131. Yeni d\u00fcnya d\u00fczeni epeyce bir zamand\u0131r akademisyenler, siyaset\u00e7iler, sermaye ve teknoloji devlerince ve komplo teorisyenlerince ele al\u0131nmakta. COVID-19 salg\u0131n\u0131 bu konuyu tekrar canland\u0131rd\u0131. \u00dclkeler gelecek projeksiyonlar\u0131nda benzeri durumlara kar\u015f\u0131 k\u00f6kl\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fclerle ciddi tedbirler elbette alacaklar ama as\u0131l de\u011fi\u015fiklikler k\u00fcresel sistemlerde olacak. Ancak de\u011fi\u015fimler baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gibi insanl\u0131k tarihini de\u011fi\u015ftirecek boyutta, devrim niteli\u011finde olmayacak. Bilime fark\u0131ndal\u0131k artacak ama sonra safsatac\u0131lar ve felaket tellallar\u0131 komplo teorilerine te\u015fne insanlar\u0131 etkilemenin yeni yollar\u0131n\u0131 bulacaklar.<\/p>\n
K\u00fcresel boyutta ani ve beklenmedik, COVID-19 salg\u0131n\u0131 gibi bir pandemi dahil, sorunlara kar\u015f\u0131 \u00f6ncelikle devletler temel gereksinimlerini kar\u015f\u0131layacak sistemleri g\u00f6zden ge\u00e7ireceklerdir.<\/p>\n
Yeni sorunlar yeni \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r <\/em><\/strong><\/h2>\nG\u0131da ve beslenme, su, i\u00e7 g\u00fcvenlik, mal tedarik ve da\u011f\u0131t\u0131m sistemleri, hassas gruplar\u0131n desteklenmesi, savunma sistemleri ve ekonomilerin ak\u0131\u015fkan ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi gibi. \u00dclkedeki duyarl\u0131 gruplar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve sosyal patlama ve kaosa yol a\u00e7mayacak tebdirler de \u00f6ncelikler aras\u0131nda olacakt\u0131r. Salg\u0131n hastal\u0131k, devletin muktedir, kapsay\u0131c\u0131 ve d\u00fczenleyici rol\u00fcn\u00fc tekrar hat\u0131rlatt\u0131.<\/em> Devletler aras\u0131nda dayan\u0131\u015fma ve k\u00fcresel sorunlara k\u00fcresel \u00e7\u00f6z\u00fcmler gerekti\u011fini bir daha g\u00f6sterdi.<\/p>\nCOV\u0130D-19 salg\u0131n\u0131, D\u00fcnya tarihinde olmam\u0131\u015f bir h\u0131zla vir\u00fcse kar\u015f\u0131 bilinen ve yeni y\u00f6ntemlerle (mRNA) a\u015f\u0131 geli\u015ftirilerek kitlesel a\u015f\u0131lamalar yap\u0131lmas\u0131na da yol a\u00e7t\u0131. Vir\u00fcse kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen ila\u00e7lar da yak\u0131nda piyasaya \u00e7\u0131kar. Devletler \u00f6ncelikle kendi canlar\u0131n\u0131 kurtarma derdine d\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak bir bah\u00e7edeki zararl\u0131 sine\u011fi, b\u00f6ce\u011fi \u00f6ld\u00fcrmekle t\u00fcm vadideki bah\u00e7eleri kurtarman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 yeniden ke\u015ffedildi. Vir\u00fcs s\u0131n\u0131r tan\u0131m\u0131yor. Bir \u00fclke tamamen a\u015f\u0131lansa da, vir\u00fcs d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc ba\u015fka \u00fclkelerde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fck\u00e7e yeni varyasyonlar ortaya \u00e7\u0131k\u0131p o \u00fclkeye tekrar haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak geliyor. \u00d6yle ya, vir\u00fcs de ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmenin yollar\u0131n\u0131 ar\u0131yor ve buluyor da.<\/p>\n
Bu arada komplo teorisyenleri de bo\u015f durmad\u0131lar ve akla, bilime ve ahl\u00e2ka uymayan iddialar\u0131na m\u00fc\u015fteri buldular. T\u00fcrkiye\u2019de \u2018kanaat \u00f6nderi\u2019, \u2018ayd\u0131n\u2019 denilen bir\u00e7ok ismin de bunlar aras\u0131nda olmas\u0131 do\u011frusu bizi de \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. Bu arada \u2018a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n mahiyetini de \u00e7ok\u00e7a merak ettik. Din\u00ee, ahl\u00e2ki ve hayat anlay\u0131\u015flar\u0131ndan (\u2018benim bedenim, benim karar\u0131m\u2019); cehalet ve ahmakl\u0131\u011fa kadar geni\u015f bir yelpazedeler. En \u015fa\u015ft\u0131\u011f\u0131m ise bir\u00e7ok \u2018insan hekiminin\u2019 a\u015f\u0131 olmay\u0131 reddederek bu salg\u0131n hastal\u0131ktan \u2018hayatlar\u0131n\u0131\u2019 kaybetmeleriydi. Onlar\u0131n \u2018hayatlar\u0131n\u0131\u2019 kaybetmeleri belki sadece kendilerini ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131 ilgilendirir ama as\u0131l daha ba\u015fka ne kaybettikleri ve kaybettirdikleri beynimi yakan k\u0131sm\u0131.<\/em> Toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile bireysel tercih \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kesi\u015fme alan\u0131\u2026<\/p>\nCOVID-19 salg\u0131n\u0131 sebebiyle, toplumun baz\u0131 kesimlerindeki mit, s\u0131r, giz, gizem, esrarengizlik merak\u0131n\u0131n ve tutkusunun kokusunu alan, ortal\u0131\u011f\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rma g\u00f6revlileri (conspiracy operator) bu s\u0131ralarda sosyal medyada \u00e7ok\u00e7a yer ald\u0131lar.<\/p>\n
San\u0131l\u0131yor ki, on y\u0131llar i\u00e7inde geli\u015fen, iyi-k\u00f6t\u00fc oturan yap\u0131lar birka\u00e7 ayda, y\u0131lda\u00a0 de\u011fi\u015fecek. Do\u011fru, de\u011fi\u015fti\u011fi de oldu: Devrimler gibi\u2026 Tek tek ve b\u00f6lgesel b\u00fcy\u00fck ve k\u00f6kl\u00fc siyasi de\u011fi\u015fimler oldu. Ama k\u00fcresel olmad\u0131lar; oraya giden yol uzun ve zahmetli.<\/p>\n
<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/intro-covid-19-002.jpg\")
<\/p>\n
<\/p>\n
Kom\u00fcnizm d\u00fc\u015f\u00fcncesinin bile Ekim 1917\u2019den \u00f6nce y\u00fczy\u0131ll\u0131k bir haz\u0131rl\u0131k s\u00fcreci vard\u0131 ve yanl\u0131\u015f yerde uygulanarak potansiyeline ula\u015famadan insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6t\u00fc bir tecr\u00fcbesi olarak kald\u0131. Kapitalist sistemin kendini reforme ede ede geldi\u011fi yer h\u00e2l\u00e2 neo-liberal sistem ya da i\u00e7ine biraz sosyalistlik kat\u0131lm\u0131\u015f Kuzey Avrupa ve \u0130skandinav \u00f6rnekleri.<\/p>\n
Bizde baz\u0131lar\u0131 \u2018demokratik, laik, sosyal, hukuk devleti\u2026\u2019ni konu\u015fuyor olsalar da T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n ortak akl\u0131na, vicdan\u0131na i\u015flemi\u015f ve kurumla\u015fm\u0131\u015f durumda. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n z\u0131p\u00e7\u0131kt\u0131l\u0131klar\u0131 komplo teorisi yatk\u0131nlar\u0131n\u0131n hezeyanlar\u0131na benzer olmaktan \u00f6te bir \u015fey de de\u011fil. <\/em><\/p>\nDe\u011fi\u015fik bir d\u00fcnyan\u0131n hesaplar\u0131 epeyce y\u0131ld\u0131r yap\u0131l\u0131yor, uygulan\u0131yor ve her birimiz zaten bu kurgular\u0131n denekleriyiz. Bilimsel ve \u00f6zellikle teknolojik geli\u015fmeler ile teknolojilerin insan\u0131n g\u00fcndelik hayat\u0131na uyarlanmalar\u0131 kendi mecras\u0131ndaki geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bu uygulamalarla elde edilen b\u00fcy\u00fck veriler (big data) k\u00fcresel teknoloji devleri ile birka\u00e7 devletin de bir bak\u0131ma elini daha da g\u00fc\u00e7lendirdi. ABD \u2013 Rusya \u2013 \u00c7in aras\u0131ndaki gerilimin sebepleri aras\u0131nda dijital teknolojiyle ilgili olanlar en fazla s\u00f6z konusu edilenler. Gidi\u015fat\u0131n salg\u0131n hastal\u0131kla do\u011frudan ilgisi olmasa da insanlar\u0131n evlerine kapanmas\u0131 sosyal medyaya y\u00f6nelmeyi te\u015fvik edince de komplo teorilerine alan a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n
Devlet gibi devasa kurumsal yap\u0131lar, bunlar aras\u0131ndaki ili\u015fkiler \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k. Karma\u015f\u0131k yap\u0131lar\u0131n y\u00f6neti\u015fiminde kullan\u0131labilecek yapay ak\u0131l teknolojisi emekleme a\u015famas\u0131nda. Bunlar\u0131 devreye sokacak insanl\u0131k ortak ak\u0131l \u00fcr\u00fcn kapasitesi \u015fimdilik bu kadar.<\/p>\n
Kimse salg\u0131n sonras\u0131 d\u00fcnya de\u011fi\u015fecek diye elindeki arac\u0131n\u0131 birka\u00e7 ayda elden \u00e7\u0131karmaz, telefonunu de\u011fi\u015ftirmez; trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131, kurallar\u0131 ve yollar\u0131 da de\u011fi\u015fmez. Hepimiz biliriz ki deprem an\u0131nda on binlerce ki\u015finin meskun oldu\u011fu mahalde ancak birka\u00e7 ki\u015fi atlar balkondan. Hi\u00e7bir \u00fclke ya da \u00fclkeler grubu radikal keskin d\u00f6n\u00fc\u015fler yapamaz. Ya devrilece\u011fini ya savrulaca\u011f\u0131n\u0131 bilir. <\/em><\/p>\nHi\u00e7bir teknoloji firmas\u0131 b\u00fcy\u00fck maliyet ve zamanla geli\u015ftirip \u00fcretti\u011fi ve stoklad\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcnler, maliyetini kurtarmadan yeni \u00fcr\u00fcn\u00fc piyasaya s\u00fcrmez. AR-GE ve yeni \u00fcr\u00fcn \u00fcretimi yapacak, stoklar\u0131n\u0131 eritecek noktaya gelmeden, rakip \u00fcr\u00fcnlerin piyasaya girmeyi zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haller d\u0131\u015f\u0131nda, yeni \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc pazara sunmaz. O zaman kim neyi, nas\u0131l ve hemen de\u011fi\u015ftirecek: sermaye sahipleri mi, k\u00fcreselle\u015fmeciler mi, ulusalc\u0131lar m\u0131, demokratlar m\u0131, otokratlar m\u0131, teknoloji devleri mi, bilinen birka\u00e7 aile mi ya da bunlar\u0131n kontrol edebilecekleri g\u00fc\u00e7ler mi? Evet\u2026Paradigma de\u011fi\u015ftiren liderler var ama liderlerin arkas\u0131nda veya kar\u015f\u0131s\u0131nda sabahtan ak\u015fama fikir ve davran\u0131\u015f de\u011fi\u015ftirecek kitleler, inanm\u0131\u015flar ve adanm\u0131\u015flar yok.<\/p>\n
Ama \u00fclkelerin politikalar\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler olur, hatta iktidarlar de\u011fi\u015fir, siyasetin ve toplumsal\u00a0 kurumlar\u0131n\u0131n projeksiyonlar\u0131 de\u011fi\u015fir. Birka\u00e7 \u00fclke kaosa s\u00fcr\u00fcklenir, bir\u00e7ok \u00fclke i\u00e7in yeni f\u0131rsatlar ve s\u0131\u00e7rama ortam\u0131 do\u011far… Vir\u00fcs\u00fcn \u00c7in\u2019den yay\u0131lmas\u0131 sebebiyle ABD, \u00c7in\u2019le sava\u015fa tutu\u015fmaz. ABD\u2019de Ba\u015fkan Biden\u2019\u0131n salg\u0131n\u0131 bitirme iddias\u0131 kendine olan g\u00fcveni sarssa da, bu gelip ge\u00e7ici. Biden\u2019\u0131 as\u0131l t\u00f6kezletecek olan m\u00fcttefiklerinde a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 derin \u015f\u00fcphe ve g\u00fcvenilmezlik. Afganistan ve AUKUS anla\u015fmas\u0131 gibi. DAE\u015e aldatmacas\u0131yla PYD ve YPG\u2019ye olan i\u015ftahl\u0131 ve \u0131srarl\u0131 deste\u011finin de bu minvalde nihayetini de g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n
<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/world-map.jpg\")
<\/p>\n
\u2018D\u00fcnya be\u015ften b\u00fcy\u00fckt\u00fcr!\u2019 <\/strong><\/h2>\nNe Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n \u2018D\u00fcnya be\u015ften b\u00fcy\u00fckt\u00fcr\u2019 s\u00f6ylemindeki gibi Birle\u015fmi\u015f Milletler ve onun G\u00fcvenlik Konseyinin yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fir ne de AB da\u011f\u0131l\u0131r. BM yap\u0131s\u0131 ve hele G\u00fcvenlik Konseyi nas\u0131l bir d\u00fcnyada, kimler taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftu?<\/em> Bu dengeyi de\u011fi\u015ftirecek \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 m\u0131 oldu? Alt\u0131 \u00fcst\u00fc k\u00fcresel bir viral salg\u0131n (pandemik) hastal\u0131k; s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan (transboundary) ve h\u0131zla yay\u0131lan salg\u0131n hastal\u0131k. Bunun da \u00e7aresi a\u015f\u0131, ila\u00e7 ve hijyen tedbirleri olarak geli\u015ftirildi ve y\u00fczlerce ara\u015ft\u0131rmayla da uygulama talimatlar\u0131 haz\u0131rland\u0131. Bu arada kimseye de \u00e7ip tak\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n sand\u0131\u011f\u0131 gibi bilmem ka\u00e7 kollu, ka\u00e7 g\u00f6zl\u00fc, kuyruklu bebekler olmas\u0131n\u0131 da daha \u00e7ok beklerler. Yani durum, yine baz\u0131lar\u0131n\u0131n hemen her vesileyle merdiven alt\u0131 l\u00e2f piyasas\u0131na s\u00fcrd\u00fckleri k\u0131yamet alametleri kadar bile belirgin de\u011fil!.. Cumhurba\u015fkan\u0131 \u2018\u2019D\u00fcnya be\u015ften b\u00fcy\u00fckt\u00fcr\u2019\u2019 ifadesini de\u011fi\u015fik vesilelerle s\u00f6yl\u00fcyor. En son BM Genel kurulunda salg\u0131n vesilesiyle de tekrar etti. Bu beyan\u0131 belki y\u00fcz \u00fclke i\u00e7ten i\u00e7e, sessizce alk\u0131\u015flar ama bir tanesi bile a\u00e7\u0131k\u00e7a desteklemez (real-politics). Bu be\u015f \u00fclkenin \u00fczerinde uzla\u015ft\u0131klar\u0131 tek konu, BM G\u00fcvenlik Konseyindeki daimi \u00fcyelikleridir. Brezilya ve Hindistan y\u0131llard\u0131r bunun m\u00fccadelesini veriyor ve hatta Rusya ve \u00c7in taraf\u0131ndan da destekleniyor. \u00d6yle bir durumda Almanya, Japonya, Endonezya\u2026 nas\u0131l ve hangi arg\u00fcmanlarla ortaya \u00e7\u0131karlar? Afrika \u00fclkeleri hangi g\u00fc\u00e7lerin etraf\u0131nda ve hangi sebeple k\u00fcmelenirler?<\/p>\nD\u00fcnya finans sistemi \u00f6teden beri konu\u015fuluyor ama yeni finans sistemi birka\u00e7 y\u0131lda olu\u015fturulacak bir konu de\u011fildir. Bunun m\u00fczakere s\u00fcreci bile asgari be\u015f y\u0131l s\u00fcrer. Bir\u00e7ok \u00fclke salg\u0131nda duran g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n ve ekonomilerin sorunlar\u0131yla y\u00fczle\u015firken para bast\u0131lar, para da\u011f\u0131tt\u0131lar. D\u00fcnyada milliyet\u00e7ilikle k\u00fcresel ve neo-liberal g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn devletlerin i\u00e7 yap\u0131lar\u0131nda ve devletler aras\u0131 ili\u015fkilerdeki yans\u0131malar\u0131 ile vatanda\u015flar\u0131ndaki yans\u0131malar\u0131 farkl\u0131 olacak.<\/p>\n
Atat\u00fcrk\u2026 diye ba\u015flayan birka\u00e7 c\u00fcmle yazmak, otokrat m\u0131yd\u0131 demokrat m\u0131 (?) gibi \u00e7\u0131lg\u0131nca bir tart\u0131\u015fma konusu geliyor akl\u0131ma ama s\u0131ras\u0131 de\u011fil (bence o devrin ortam\u0131nda ikisi aras\u0131, tarihte \u00f6rne\u011fi az g\u00f6r\u00fclebilen, m\u00fckemmel bir uyumdu ya neyse!).<\/p>\n
Biyolojik ger\u00e7eklik ve komplo teorileri aras\u0131nda\u2026 <\/strong><\/h2>\n\u0130ki y\u0131ll\u0131k salg\u0131n d\u00f6neminde yenilik \u00e7\u0131lg\u0131nlar\u0131 ile yenili\u011fe direnme taraflar\u0131 aras\u0131ndaki tarihsel m\u00fccadeleye de bir daha \u015fahit olduk. De\u011fi\u015fim d\u00f6nemleri sanc\u0131l\u0131d\u0131r. Baz\u0131 canl\u0131lardaki metamorfoz d\u00f6nemleri o canl\u0131lar\u0131n hayat d\u00f6ng\u00fclerinde en hassas olduklar\u0131 d\u00f6nemlerdir. \u0130nsanl\u0131k tarihinde de sosyo-k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fim d\u00f6nemleri komplo teorilerinin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerdir.<\/p>\n
Salg\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n birilerince \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, belli ama\u00e7lar\u0131 oldu\u011funa ili\u015fkin komplo teorileri \u00fczerinde durmaya de\u011fmez. Ancak bakteri, vir\u00fcs gibi primitif canl\u0131lar\u0131n mutasyona u\u011frayarak veya u\u011frat\u0131larak herhangi bir zamanda, yerde ortaya \u00e7\u0131karak pandemiler olu\u015fturmas\u0131 ihtimalinin y\u00fcksekli\u011fi gerek bilim insanlar\u0131nca, gerek uluslararas\u0131 kurulu\u015flarca ve devletlerin ilgili kurumlar\u0131nca \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve tedbirler \u00f6ng\u00f6r\u00fclen konulard\u0131r.<\/p>\n
D\u00fcnya \u00fclkelerindeki ekonomik, siyasal, sosyal yap\u0131lar COVID-19 gibi tecr\u00fcbeler sonras\u0131 kurulmad\u0131, COVID-19\u2019la da hemen de\u011fi\u015fmez. Bir sistem geli\u015ftirmek ve ortal\u0131\u011f\u0131 kaosa \u00e7evirmeden onu uygulamak o kadar kolay de\u011fildir. Yeni bir d\u00fcnya d\u00fczeni de on y\u0131llara yay\u0131lacak bir konu. K\u00fcreselle\u015fme 80\u2019lerden beri g\u00fcndemde, yani d\u00f6rt-on y\u0131l olmu\u015f, yenisi konu\u015fulurken de birka\u00e7 on y\u0131l daha gider.<\/em>\u00a0Devam edecek ve olacak olan biraz daha h\u0131zlanm\u0131\u015f de\u011fi\u015fim, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, ba\u015fkala\u015f\u0131m ve evrile\u015fim.<\/p>\nOn y\u0131ldan fazla s\u00fcren D\u00fcnya Tar\u0131msal \u00dcr\u00fcnler Ticaret M\u00fczakerelerinden bile \u00f6yle beklenen somut sonu\u00e7lar \u00fcretilemedi. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma, \u00e7evre felaketi vs. somut sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortada olmas\u0131na ra\u011fmen, anla\u015fmayla belirlenmi\u015f taahh\u00fctlerden bile geride kald\u0131 b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler. Zaten her \u00fclke, firma, karanl\u0131k g\u00fc\u00e7, insani \u00f6rg\u00fctler elinden geldi\u011fince bir \u015feyler yapma pe\u015finde. T\u00fcrkiye olarak biz de yapm\u0131yor muyuz, yapmayacak m\u0131y\u0131z? Ancak\u2026 Bu durumdan, her siyaset\u00e7i gibi, bizdeki siyaset de enine boyuna yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, T\u00fcrkiye’den b\u00fcy\u00fckt\u00fcr! <\/strong><\/h2>\nBeni ilgilendiren T\u00fcrk Milleti olarak bizim bu aray\u0131\u015f ve haz\u0131rl\u0131k s\u00fcrecindeki yerimiz ve di\u011fer \u00fclkelere ve k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lere g\u00f6re kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn ne oldu\u011fudur. K\u00fcresel d\u00fczeyde g\u00f6r\u00fcnen ve g\u00f6r\u00fcnmeyen \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve su alt\u0131ndaki boyutlar\u0131m\u0131z ne? Bu a\u011f\u0131rl\u0131k ve boyutu kim, ne kadar gelecek tasavvur sistemlerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir, kurgular ve kuru beyanatlar \u00f6tesinde ne kadar temsil edebilir? <\/em><\/p>\nReading \u00dcniversitenin Tar\u0131m Ekonomisi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn k\u00fct\u00fcphanesinde g\u00f6revli, fanatik kom\u00fcnist oldu\u011fundan herkesin Komrad (Yolda\u015f) diye hitap etti\u011fi biri vard\u0131. Bir g\u00fcn Komrad, \u2018Mast\u0131r tez konun ne olacak?\u2019 diye sordu. Ben de \u2018Avrupa Birli\u011fi Ortak Tar\u0131m Politikas\u0131\u2019 deyince; \u2018B\u0131rak ya b\u00f6yle \u015feyleri\u2026 Biz birbirimize benzeriz! Avrupa’yla, AB ile ne ilgimiz var? Biz \u00fcye olduk da iyi mi oldu? Biz k\u00fc\u00e7\u00fck bir ada \u00fclkesiyiz. Siz de \u2018K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019s\u0131n\u0131z<\/em>\u2019 deyince \u015fa\u015f\u0131rarak, zoraki bir g\u00fcl\u00fcmsemeyle cevap vermi\u015ftim. \u2018Adamdaki tarih bilincinin y\u00fczeyselli\u011fine bak! \u0130ngiltere\u2019yi sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir adadan ve \u00fc\u00e7 par\u00e7al\u0131 bir Birle\u015fik Devletler\u2019den (United Kingdom) ibaret san\u0131yor. T\u00fcrkleri de tan\u0131m\u0131yor\u2019 diye ge\u00e7irmi\u015ftim i\u00e7imden.<\/p>\nKomrad\u2019\u0131n kafas\u0131ndaki \u0130ngiltere gibi miyiz, yoksa d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm \u2018\u0130ngiliz, \u0130ngiltere Adas\u0131ndan ibaret de\u011fildir\u2019<\/em> mi?<\/p>\nYeni d\u00fcnya tasavvurunda T\u00fcrk Milliyet\u00e7ilerinin, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n, T\u00fcrkiye’nin duru\u015fu hepimizin kafas\u0131nda. T\u00fcrkiye, T\u00fcrkiye\u2019den ibaret de\u011fildir!. \u2018\u0130slam \u00c2leminin\u2019 umut s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ve s\u00fcr\u00fckleyicisi olma hayali ise bize g\u00f6re hem ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil hem do\u011fru de\u011fil. \u0130slam \u00fclkeleriyle s\u0131k\u0131 ili\u015fkilerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ba\u015fka, onlara liderlik iddias\u0131nda bulunmak ba\u015fka. Stratejik ba\u011flamda ka\u00e7 \u0130slam \u00fclkesi yan\u0131m\u0131zda oldu ya da olabilir? Y\u00fckselen g\u00fcce bak\u0131l\u0131r ve insanlar genellikle ba\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6\u011fe \u00e7evirirler. <\/em><\/p>\nT\u00fcrkiye bir yandan yolsuzluklar, ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar, i\u015fsizlik, adalet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n iyice a\u015f\u0131nmas\u0131, \u00e7evremizdeki ulusal meselelerle u\u011fra\u015f\u0131rken di\u011fer yandan \u2018Ba\u015fkanl\u0131k sistemi\u2019 ile \u2018G\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f Parlamenter Sistem\u2019i tart\u0131\u015f\u0131yor. <\/em><\/p>\nBir sistem t\u00fcm potansiyeliyle birlikte kullan\u0131lmadan yeterli veya yetersiz diye de\u011ferlendirmek her zaman eksik kal\u0131r. Konunun bu y\u00f6n\u00fc \u00fczerinde siyasilerce fazlaca durulmuyor. Demokratik toplum d\u00fczeninin oturmu\u015flu\u011fu, derinli\u011fi bu tart\u0131\u015fmalarda belli eder kendisini. Eski iyi de\u011fildi yenisini getirdik. Yenisi iyi \u00e7\u0131kmad\u0131, eskiyi g\u00fc\u00e7lendirerek, tahkim ederek geri getirelim konu\u015fuluyor. Yeni sistemin, denge, denetim ve g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n fiilen bir ba\u015f\u0131n bak\u0131\u015f\u0131na ba\u011flanmas\u0131yla ger\u00e7ekten k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu sistem savunucular\u0131nca bile z\u0131mnen kabul ediliyor. G\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter sistemin de ad\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki kapsam\u0131 hen\u00fcz ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f de\u011fil. Uzun s\u00fcreli, toplumsal me\u015fruiyet bedeli y\u00fcksek bir deneme-yan\u0131lma (trial and error) s\u00fcreci ya\u015f\u0131yoruz.<\/em> T\u00fcm bunalar asl\u0131nda de\u011fi\u015fim s\u00fcreci. <\/em><\/p>\nYurtta\u015flar aras\u0131nda bir belirsizlik kayg\u0131s\u0131 havas\u0131 var. Durum kamuoyu yoklamalar\u0131n\u0131n ortak tespiti. T\u00fcm bu sorunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e d\u00fcnya \u00fcst\u00fcme y\u00fcr\u00fcyor hissine kap\u0131l\u0131yorum\u2026 Durum tam da paranoyaklar\u0131n ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc bozguncular\u0131n ortam\u0131 gibi\u2026 <\/em><\/p>\nT\u00fcrkiye’nin potansiyelinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 asl\u0131nda salg\u0131n d\u00f6neminde bir daha test edildi. Baz\u0131 yerel y\u00f6netimler kendi \u00f6zg\u00fcn, h\u0131zl\u0131, etkili ve insani \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini \u00fcretebildiler. T\u00fcrkiye t\u00fcm hakl\u0131 ele\u015ftirilere ra\u011fmen bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerden daha sorumlu ve etkili bir s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi de ortaya koyabildi. Meselenin g\u00fcndelik siyaset taraf\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ederek potansiyelimizi ve bunu gerekti\u011finde kullanabilme g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc ve becerimizi de g\u00f6rd\u00fck. <\/em><\/p>\nAncak ayn\u0131 sorunlar t\u00fcm \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda ve T\u00fcrkiye bu hengamede bile yolunu a\u00e7acak ve ilerleyecek birikime ve g\u00fcce sahiptir. Siyasi tart\u0131\u015fmalar elbette gerekli ancak siyasi partiler aras\u0131ndaki s\u00f6z yar\u0131\u015f\u0131nda bo\u011fulmak da var. Durum ne kadar ac\u0131 ve karamsar olsa da, gelip ge\u00e7ici sorunlar i\u00e7inde bo\u011fulmadan ileriye bakmak, ufuklar\u0131 geni\u015f tutmak, T\u00fcrk milletinin enerjisini israf etmeden ve asl\u00ee do\u011frultudan sapmadan bir gelecek in\u015fas\u0131na katk\u0131da bulunmak T\u00fcrk ayd\u0131n\u0131n\u0131n ortak sorumlulu\u011fudur. <\/em><\/p>\n13 Ekim 2021, Ankara <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"D\u00fcnya \u00fclkelerindeki ekonomik, siyasal, sosyal yap\u0131lar COVID-19 gibi tecr\u00fcbeler sonras\u0131 kurulmad\u0131, COVID-19\u2019la da hemen de\u011fi\u015fmez. Bir sistem geli\u015ftirmek ve ortal\u0131\u011f\u0131 kaosa \u00e7evirmeden onu uygulamak o kadar kolay de\u011fildir.<\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":14177,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[60,2,64],"tags":[199,775,188,1275,420,1469,1791],"yoast_head":"\n
Yeni D\u00fcnya m\u0131? T\u00fcrkiye nerede?.. - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Yeni D\u00fcnya m\u0131? T\u00fcrkiye nerede?..\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Yeni D\u00fcnya m\u0131? T\u00fcrkiye nerede?.. - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yeni D\u00fcnya m\u0131? T\u00fcrkiye nerede?..\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-10-18T16:00:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-10-18T21:26:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WorldOfQuestions800x400.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"400\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"9 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WorldOfQuestions800x400.png\",\"width\":800,\"height\":400},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/\",\"name\":\"Yeni D\\u00fcnya m\\u0131? T\\u00fcrkiye nerede?.. - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2021-10-18T16:00:39+00:00\",\"dateModified\":\"2021-10-18T21:26:40+00:00\",\"description\":\"Yeni D\\u00fcnya m\\u0131? T\\u00fcrkiye nerede?..\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/\",\"name\":\"Yeni D\\u00fcnya m\\u0131? T\\u00fcrkiye nerede?..\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/9cab1674ef19853842c61a048cc221b7\"},\"headline\":\"Yeni D\\u00fcnya m\\u0131? T\\u00fcrkiye nerede?..\",\"datePublished\":\"2021-10-18T16:00:39+00:00\",\"dateModified\":\"2021-10-18T21:26:40+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"ABD,Birle\\u015fmi\\u015f Milletler,\\u00c7in,Covid-19,\\u0130ngiltere,salg\\u0131n,yeni d\\u00fcnya d\\u00fczeni\",\"articleSection\":\"B\\u0130L\\u0130M-TEKNOLOJ\\u0130,KURUMLAR\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yeni-dunya-mi-turkiye-nerede\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/9cab1674ef19853842c61a048cc221b7\",\"name\":\"Mustafa \\u0130mir\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d45668f5d2e38d1f9787ffd629012b14?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Mustafa \\u0130mir\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14170"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/140"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14170"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14170\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14189,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14170\/revisions\/14189"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14177"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
G\u0131da ve beslenme, su, i\u00e7 g\u00fcvenlik, mal tedarik ve da\u011f\u0131t\u0131m sistemleri, hassas gruplar\u0131n desteklenmesi, savunma sistemleri ve ekonomilerin ak\u0131\u015fkan ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi gibi. \u00dclkedeki duyarl\u0131 gruplar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve sosyal patlama ve kaosa yol a\u00e7mayacak tebdirler de \u00f6ncelikler aras\u0131nda olacakt\u0131r. Salg\u0131n hastal\u0131k, devletin muktedir, kapsay\u0131c\u0131 ve d\u00fczenleyici rol\u00fcn\u00fc tekrar hat\u0131rlatt\u0131.<\/em> Devletler aras\u0131nda dayan\u0131\u015fma ve k\u00fcresel sorunlara k\u00fcresel \u00e7\u00f6z\u00fcmler gerekti\u011fini bir daha g\u00f6sterdi.<\/p>\n COV\u0130D-19 salg\u0131n\u0131, D\u00fcnya tarihinde olmam\u0131\u015f bir h\u0131zla vir\u00fcse kar\u015f\u0131 bilinen ve yeni y\u00f6ntemlerle (mRNA) a\u015f\u0131 geli\u015ftirilerek kitlesel a\u015f\u0131lamalar yap\u0131lmas\u0131na da yol a\u00e7t\u0131. Vir\u00fcse kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen ila\u00e7lar da yak\u0131nda piyasaya \u00e7\u0131kar. Devletler \u00f6ncelikle kendi canlar\u0131n\u0131 kurtarma derdine d\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak bir bah\u00e7edeki zararl\u0131 sine\u011fi, b\u00f6ce\u011fi \u00f6ld\u00fcrmekle t\u00fcm vadideki bah\u00e7eleri kurtarman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 yeniden ke\u015ffedildi. Vir\u00fcs s\u0131n\u0131r tan\u0131m\u0131yor. Bir \u00fclke tamamen a\u015f\u0131lansa da, vir\u00fcs d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc ba\u015fka \u00fclkelerde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fck\u00e7e yeni varyasyonlar ortaya \u00e7\u0131k\u0131p o \u00fclkeye tekrar haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak geliyor. \u00d6yle ya, vir\u00fcs de ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmenin yollar\u0131n\u0131 ar\u0131yor ve buluyor da.<\/p>\n Bu arada komplo teorisyenleri de bo\u015f durmad\u0131lar ve akla, bilime ve ahl\u00e2ka uymayan iddialar\u0131na m\u00fc\u015fteri buldular. T\u00fcrkiye\u2019de \u2018kanaat \u00f6nderi\u2019, \u2018ayd\u0131n\u2019 denilen bir\u00e7ok ismin de bunlar aras\u0131nda olmas\u0131 do\u011frusu bizi de \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. Bu arada \u2018a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n mahiyetini de \u00e7ok\u00e7a merak ettik. Din\u00ee, ahl\u00e2ki ve hayat anlay\u0131\u015flar\u0131ndan (\u2018benim bedenim, benim karar\u0131m\u2019); cehalet ve ahmakl\u0131\u011fa kadar geni\u015f bir yelpazedeler. En \u015fa\u015ft\u0131\u011f\u0131m ise bir\u00e7ok \u2018insan hekiminin\u2019 a\u015f\u0131 olmay\u0131 reddederek bu salg\u0131n hastal\u0131ktan \u2018hayatlar\u0131n\u0131\u2019 kaybetmeleriydi. Onlar\u0131n \u2018hayatlar\u0131n\u0131\u2019 kaybetmeleri belki sadece kendilerini ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131 ilgilendirir ama as\u0131l daha ba\u015fka ne kaybettikleri ve kaybettirdikleri beynimi yakan k\u0131sm\u0131.<\/em> Toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile bireysel tercih \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kesi\u015fme alan\u0131\u2026<\/p>\n COVID-19 salg\u0131n\u0131 sebebiyle, toplumun baz\u0131 kesimlerindeki mit, s\u0131r, giz, gizem, esrarengizlik merak\u0131n\u0131n ve tutkusunun kokusunu alan, ortal\u0131\u011f\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rma g\u00f6revlileri (conspiracy operator) bu s\u0131ralarda sosyal medyada \u00e7ok\u00e7a yer ald\u0131lar.<\/p>\n San\u0131l\u0131yor ki, on y\u0131llar i\u00e7inde geli\u015fen, iyi-k\u00f6t\u00fc oturan yap\u0131lar birka\u00e7 ayda, y\u0131lda\u00a0 de\u011fi\u015fecek. Do\u011fru, de\u011fi\u015fti\u011fi de oldu: Devrimler gibi\u2026 Tek tek ve b\u00f6lgesel b\u00fcy\u00fck ve k\u00f6kl\u00fc siyasi de\u011fi\u015fimler oldu. Ama k\u00fcresel olmad\u0131lar; oraya giden yol uzun ve zahmetli.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Kom\u00fcnizm d\u00fc\u015f\u00fcncesinin bile Ekim 1917\u2019den \u00f6nce y\u00fczy\u0131ll\u0131k bir haz\u0131rl\u0131k s\u00fcreci vard\u0131 ve yanl\u0131\u015f yerde uygulanarak potansiyeline ula\u015famadan insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6t\u00fc bir tecr\u00fcbesi olarak kald\u0131. Kapitalist sistemin kendini reforme ede ede geldi\u011fi yer h\u00e2l\u00e2 neo-liberal sistem ya da i\u00e7ine biraz sosyalistlik kat\u0131lm\u0131\u015f Kuzey Avrupa ve \u0130skandinav \u00f6rnekleri.<\/p>\n Bizde baz\u0131lar\u0131 \u2018demokratik, laik, sosyal, hukuk devleti\u2026\u2019ni konu\u015fuyor olsalar da T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n ortak akl\u0131na, vicdan\u0131na i\u015flemi\u015f ve kurumla\u015fm\u0131\u015f durumda. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n z\u0131p\u00e7\u0131kt\u0131l\u0131klar\u0131 komplo teorisi yatk\u0131nlar\u0131n\u0131n hezeyanlar\u0131na benzer olmaktan \u00f6te bir \u015fey de de\u011fil. <\/em><\/p>\n De\u011fi\u015fik bir d\u00fcnyan\u0131n hesaplar\u0131 epeyce y\u0131ld\u0131r yap\u0131l\u0131yor, uygulan\u0131yor ve her birimiz zaten bu kurgular\u0131n denekleriyiz. Bilimsel ve \u00f6zellikle teknolojik geli\u015fmeler ile teknolojilerin insan\u0131n g\u00fcndelik hayat\u0131na uyarlanmalar\u0131 kendi mecras\u0131ndaki geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bu uygulamalarla elde edilen b\u00fcy\u00fck veriler (big data) k\u00fcresel teknoloji devleri ile birka\u00e7 devletin de bir bak\u0131ma elini daha da g\u00fc\u00e7lendirdi. ABD \u2013 Rusya \u2013 \u00c7in aras\u0131ndaki gerilimin sebepleri aras\u0131nda dijital teknolojiyle ilgili olanlar en fazla s\u00f6z konusu edilenler. Gidi\u015fat\u0131n salg\u0131n hastal\u0131kla do\u011frudan ilgisi olmasa da insanlar\u0131n evlerine kapanmas\u0131 sosyal medyaya y\u00f6nelmeyi te\u015fvik edince de komplo teorilerine alan a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n Devlet gibi devasa kurumsal yap\u0131lar, bunlar aras\u0131ndaki ili\u015fkiler \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k. Karma\u015f\u0131k yap\u0131lar\u0131n y\u00f6neti\u015fiminde kullan\u0131labilecek yapay ak\u0131l teknolojisi emekleme a\u015famas\u0131nda. Bunlar\u0131 devreye sokacak insanl\u0131k ortak ak\u0131l \u00fcr\u00fcn kapasitesi \u015fimdilik bu kadar.<\/p>\n Kimse salg\u0131n sonras\u0131 d\u00fcnya de\u011fi\u015fecek diye elindeki arac\u0131n\u0131 birka\u00e7 ayda elden \u00e7\u0131karmaz, telefonunu de\u011fi\u015ftirmez; trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131, kurallar\u0131 ve yollar\u0131 da de\u011fi\u015fmez. Hepimiz biliriz ki deprem an\u0131nda on binlerce ki\u015finin meskun oldu\u011fu mahalde ancak birka\u00e7 ki\u015fi atlar balkondan. Hi\u00e7bir \u00fclke ya da \u00fclkeler grubu radikal keskin d\u00f6n\u00fc\u015fler yapamaz. Ya devrilece\u011fini ya savrulaca\u011f\u0131n\u0131 bilir. <\/em><\/p>\n Hi\u00e7bir teknoloji firmas\u0131 b\u00fcy\u00fck maliyet ve zamanla geli\u015ftirip \u00fcretti\u011fi ve stoklad\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcnler, maliyetini kurtarmadan yeni \u00fcr\u00fcn\u00fc piyasaya s\u00fcrmez. AR-GE ve yeni \u00fcr\u00fcn \u00fcretimi yapacak, stoklar\u0131n\u0131 eritecek noktaya gelmeden, rakip \u00fcr\u00fcnlerin piyasaya girmeyi zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haller d\u0131\u015f\u0131nda, yeni \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc pazara sunmaz. O zaman kim neyi, nas\u0131l ve hemen de\u011fi\u015ftirecek: sermaye sahipleri mi, k\u00fcreselle\u015fmeciler mi, ulusalc\u0131lar m\u0131, demokratlar m\u0131, otokratlar m\u0131, teknoloji devleri mi, bilinen birka\u00e7 aile mi ya da bunlar\u0131n kontrol edebilecekleri g\u00fc\u00e7ler mi? Evet\u2026Paradigma de\u011fi\u015ftiren liderler var ama liderlerin arkas\u0131nda veya kar\u015f\u0131s\u0131nda sabahtan ak\u015fama fikir ve davran\u0131\u015f de\u011fi\u015ftirecek kitleler, inanm\u0131\u015flar ve adanm\u0131\u015flar yok.<\/p>\n Ama \u00fclkelerin politikalar\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler olur, hatta iktidarlar de\u011fi\u015fir, siyasetin ve toplumsal\u00a0 kurumlar\u0131n\u0131n projeksiyonlar\u0131 de\u011fi\u015fir. Birka\u00e7 \u00fclke kaosa s\u00fcr\u00fcklenir, bir\u00e7ok \u00fclke i\u00e7in yeni f\u0131rsatlar ve s\u0131\u00e7rama ortam\u0131 do\u011far… Vir\u00fcs\u00fcn \u00c7in\u2019den yay\u0131lmas\u0131 sebebiyle ABD, \u00c7in\u2019le sava\u015fa tutu\u015fmaz. ABD\u2019de Ba\u015fkan Biden\u2019\u0131n salg\u0131n\u0131 bitirme iddias\u0131 kendine olan g\u00fcveni sarssa da, bu gelip ge\u00e7ici. Biden\u2019\u0131 as\u0131l t\u00f6kezletecek olan m\u00fcttefiklerinde a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 derin \u015f\u00fcphe ve g\u00fcvenilmezlik. Afganistan ve AUKUS anla\u015fmas\u0131 gibi. DAE\u015e aldatmacas\u0131yla PYD ve YPG\u2019ye olan i\u015ftahl\u0131 ve \u0131srarl\u0131 deste\u011finin de bu minvalde nihayetini de g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n <\/p>\n Ne Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n \u2018D\u00fcnya be\u015ften b\u00fcy\u00fckt\u00fcr\u2019 s\u00f6ylemindeki gibi Birle\u015fmi\u015f Milletler ve onun G\u00fcvenlik Konseyinin yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fir ne de AB da\u011f\u0131l\u0131r. BM yap\u0131s\u0131 ve hele G\u00fcvenlik Konseyi nas\u0131l bir d\u00fcnyada, kimler taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftu?<\/em> Bu dengeyi de\u011fi\u015ftirecek \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 m\u0131 oldu? Alt\u0131 \u00fcst\u00fc k\u00fcresel bir viral salg\u0131n (pandemik) hastal\u0131k; s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan (transboundary) ve h\u0131zla yay\u0131lan salg\u0131n hastal\u0131k. Bunun da \u00e7aresi a\u015f\u0131, ila\u00e7 ve hijyen tedbirleri olarak geli\u015ftirildi ve y\u00fczlerce ara\u015ft\u0131rmayla da uygulama talimatlar\u0131 haz\u0131rland\u0131. Bu arada kimseye de \u00e7ip tak\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n sand\u0131\u011f\u0131 gibi bilmem ka\u00e7 kollu, ka\u00e7 g\u00f6zl\u00fc, kuyruklu bebekler olmas\u0131n\u0131 da daha \u00e7ok beklerler. Yani durum, yine baz\u0131lar\u0131n\u0131n hemen her vesileyle merdiven alt\u0131 l\u00e2f piyasas\u0131na s\u00fcrd\u00fckleri k\u0131yamet alametleri kadar bile belirgin de\u011fil!.. Cumhurba\u015fkan\u0131 \u2018\u2019D\u00fcnya be\u015ften b\u00fcy\u00fckt\u00fcr\u2019\u2019 ifadesini de\u011fi\u015fik vesilelerle s\u00f6yl\u00fcyor. En son BM Genel kurulunda salg\u0131n vesilesiyle de tekrar etti. Bu beyan\u0131 belki y\u00fcz \u00fclke i\u00e7ten i\u00e7e, sessizce alk\u0131\u015flar ama bir tanesi bile a\u00e7\u0131k\u00e7a desteklemez (real-politics). Bu be\u015f \u00fclkenin \u00fczerinde uzla\u015ft\u0131klar\u0131 tek konu, BM G\u00fcvenlik Konseyindeki daimi \u00fcyelikleridir. Brezilya ve Hindistan y\u0131llard\u0131r bunun m\u00fccadelesini veriyor ve hatta Rusya ve \u00c7in taraf\u0131ndan da destekleniyor. \u00d6yle bir durumda Almanya, Japonya, Endonezya\u2026 nas\u0131l ve hangi arg\u00fcmanlarla ortaya \u00e7\u0131karlar? Afrika \u00fclkeleri hangi g\u00fc\u00e7lerin etraf\u0131nda ve hangi sebeple k\u00fcmelenirler?<\/p>\n D\u00fcnya finans sistemi \u00f6teden beri konu\u015fuluyor ama yeni finans sistemi birka\u00e7 y\u0131lda olu\u015fturulacak bir konu de\u011fildir. Bunun m\u00fczakere s\u00fcreci bile asgari be\u015f y\u0131l s\u00fcrer. Bir\u00e7ok \u00fclke salg\u0131nda duran g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n ve ekonomilerin sorunlar\u0131yla y\u00fczle\u015firken para bast\u0131lar, para da\u011f\u0131tt\u0131lar. D\u00fcnyada milliyet\u00e7ilikle k\u00fcresel ve neo-liberal g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn devletlerin i\u00e7 yap\u0131lar\u0131nda ve devletler aras\u0131 ili\u015fkilerdeki yans\u0131malar\u0131 ile vatanda\u015flar\u0131ndaki yans\u0131malar\u0131 farkl\u0131 olacak.<\/p>\n Atat\u00fcrk\u2026 diye ba\u015flayan birka\u00e7 c\u00fcmle yazmak, otokrat m\u0131yd\u0131 demokrat m\u0131 (?) gibi \u00e7\u0131lg\u0131nca bir tart\u0131\u015fma konusu geliyor akl\u0131ma ama s\u0131ras\u0131 de\u011fil (bence o devrin ortam\u0131nda ikisi aras\u0131, tarihte \u00f6rne\u011fi az g\u00f6r\u00fclebilen, m\u00fckemmel bir uyumdu ya neyse!).<\/p>\n \u0130ki y\u0131ll\u0131k salg\u0131n d\u00f6neminde yenilik \u00e7\u0131lg\u0131nlar\u0131 ile yenili\u011fe direnme taraflar\u0131 aras\u0131ndaki tarihsel m\u00fccadeleye de bir daha \u015fahit olduk. De\u011fi\u015fim d\u00f6nemleri sanc\u0131l\u0131d\u0131r. Baz\u0131 canl\u0131lardaki metamorfoz d\u00f6nemleri o canl\u0131lar\u0131n hayat d\u00f6ng\u00fclerinde en hassas olduklar\u0131 d\u00f6nemlerdir. \u0130nsanl\u0131k tarihinde de sosyo-k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fim d\u00f6nemleri komplo teorilerinin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerdir.<\/p>\n Salg\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n birilerince \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, belli ama\u00e7lar\u0131 oldu\u011funa ili\u015fkin komplo teorileri \u00fczerinde durmaya de\u011fmez. Ancak bakteri, vir\u00fcs gibi primitif canl\u0131lar\u0131n mutasyona u\u011frayarak veya u\u011frat\u0131larak herhangi bir zamanda, yerde ortaya \u00e7\u0131karak pandemiler olu\u015fturmas\u0131 ihtimalinin y\u00fcksekli\u011fi gerek bilim insanlar\u0131nca, gerek uluslararas\u0131 kurulu\u015flarca ve devletlerin ilgili kurumlar\u0131nca \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve tedbirler \u00f6ng\u00f6r\u00fclen konulard\u0131r.<\/p>\n D\u00fcnya \u00fclkelerindeki ekonomik, siyasal, sosyal yap\u0131lar COVID-19 gibi tecr\u00fcbeler sonras\u0131 kurulmad\u0131, COVID-19\u2019la da hemen de\u011fi\u015fmez. Bir sistem geli\u015ftirmek ve ortal\u0131\u011f\u0131 kaosa \u00e7evirmeden onu uygulamak o kadar kolay de\u011fildir. Yeni bir d\u00fcnya d\u00fczeni de on y\u0131llara yay\u0131lacak bir konu. K\u00fcreselle\u015fme 80\u2019lerden beri g\u00fcndemde, yani d\u00f6rt-on y\u0131l olmu\u015f, yenisi konu\u015fulurken de birka\u00e7 on y\u0131l daha gider.<\/em>\u00a0Devam edecek ve olacak olan biraz daha h\u0131zlanm\u0131\u015f de\u011fi\u015fim, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, ba\u015fkala\u015f\u0131m ve evrile\u015fim.<\/p>\n On y\u0131ldan fazla s\u00fcren D\u00fcnya Tar\u0131msal \u00dcr\u00fcnler Ticaret M\u00fczakerelerinden bile \u00f6yle beklenen somut sonu\u00e7lar \u00fcretilemedi. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma, \u00e7evre felaketi vs. somut sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortada olmas\u0131na ra\u011fmen, anla\u015fmayla belirlenmi\u015f taahh\u00fctlerden bile geride kald\u0131 b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler. Zaten her \u00fclke, firma, karanl\u0131k g\u00fc\u00e7, insani \u00f6rg\u00fctler elinden geldi\u011fince bir \u015feyler yapma pe\u015finde. T\u00fcrkiye olarak biz de yapm\u0131yor muyuz, yapmayacak m\u0131y\u0131z? Ancak\u2026 Bu durumdan, her siyaset\u00e7i gibi, bizdeki siyaset de enine boyuna yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/p>\n Beni ilgilendiren T\u00fcrk Milleti olarak bizim bu aray\u0131\u015f ve haz\u0131rl\u0131k s\u00fcrecindeki yerimiz ve di\u011fer \u00fclkelere ve k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lere g\u00f6re kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn ne oldu\u011fudur. K\u00fcresel d\u00fczeyde g\u00f6r\u00fcnen ve g\u00f6r\u00fcnmeyen \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve su alt\u0131ndaki boyutlar\u0131m\u0131z ne? Bu a\u011f\u0131rl\u0131k ve boyutu kim, ne kadar gelecek tasavvur sistemlerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir, kurgular ve kuru beyanatlar \u00f6tesinde ne kadar temsil edebilir? <\/em><\/p>\n Reading \u00dcniversitenin Tar\u0131m Ekonomisi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn k\u00fct\u00fcphanesinde g\u00f6revli, fanatik kom\u00fcnist oldu\u011fundan herkesin Komrad (Yolda\u015f) diye hitap etti\u011fi biri vard\u0131. Bir g\u00fcn Komrad, \u2018Mast\u0131r tez konun ne olacak?\u2019 diye sordu. Ben de \u2018Avrupa Birli\u011fi Ortak Tar\u0131m Politikas\u0131\u2019 deyince; \u2018B\u0131rak ya b\u00f6yle \u015feyleri\u2026 Biz birbirimize benzeriz! Avrupa’yla, AB ile ne ilgimiz var? Biz \u00fcye olduk da iyi mi oldu? Biz k\u00fc\u00e7\u00fck bir ada \u00fclkesiyiz. Siz de \u2018K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019s\u0131n\u0131z<\/em>\u2019 deyince \u015fa\u015f\u0131rarak, zoraki bir g\u00fcl\u00fcmsemeyle cevap vermi\u015ftim. \u2018Adamdaki tarih bilincinin y\u00fczeyselli\u011fine bak! \u0130ngiltere\u2019yi sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir adadan ve \u00fc\u00e7 par\u00e7al\u0131 bir Birle\u015fik Devletler\u2019den (United Kingdom) ibaret san\u0131yor. T\u00fcrkleri de tan\u0131m\u0131yor\u2019 diye ge\u00e7irmi\u015ftim i\u00e7imden.<\/p>\n Komrad\u2019\u0131n kafas\u0131ndaki \u0130ngiltere gibi miyiz, yoksa d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm \u2018\u0130ngiliz, \u0130ngiltere Adas\u0131ndan ibaret de\u011fildir\u2019<\/em> mi?<\/p>\n Yeni d\u00fcnya tasavvurunda T\u00fcrk Milliyet\u00e7ilerinin, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n, T\u00fcrkiye’nin duru\u015fu hepimizin kafas\u0131nda. T\u00fcrkiye, T\u00fcrkiye\u2019den ibaret de\u011fildir!. \u2018\u0130slam \u00c2leminin\u2019 umut s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ve s\u00fcr\u00fckleyicisi olma hayali ise bize g\u00f6re hem ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil hem do\u011fru de\u011fil. \u0130slam \u00fclkeleriyle s\u0131k\u0131 ili\u015fkilerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ba\u015fka, onlara liderlik iddias\u0131nda bulunmak ba\u015fka. Stratejik ba\u011flamda ka\u00e7 \u0130slam \u00fclkesi yan\u0131m\u0131zda oldu ya da olabilir? Y\u00fckselen g\u00fcce bak\u0131l\u0131r ve insanlar genellikle ba\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6\u011fe \u00e7evirirler. <\/em><\/p>\n T\u00fcrkiye bir yandan yolsuzluklar, ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar, i\u015fsizlik, adalet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n iyice a\u015f\u0131nmas\u0131, \u00e7evremizdeki ulusal meselelerle u\u011fra\u015f\u0131rken di\u011fer yandan \u2018Ba\u015fkanl\u0131k sistemi\u2019 ile \u2018G\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f Parlamenter Sistem\u2019i tart\u0131\u015f\u0131yor. <\/em><\/p>\n Bir sistem t\u00fcm potansiyeliyle birlikte kullan\u0131lmadan yeterli veya yetersiz diye de\u011ferlendirmek her zaman eksik kal\u0131r. Konunun bu y\u00f6n\u00fc \u00fczerinde siyasilerce fazlaca durulmuyor. Demokratik toplum d\u00fczeninin oturmu\u015flu\u011fu, derinli\u011fi bu tart\u0131\u015fmalarda belli eder kendisini. Eski iyi de\u011fildi yenisini getirdik. Yenisi iyi \u00e7\u0131kmad\u0131, eskiyi g\u00fc\u00e7lendirerek, tahkim ederek geri getirelim konu\u015fuluyor. Yeni sistemin, denge, denetim ve g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n fiilen bir ba\u015f\u0131n bak\u0131\u015f\u0131na ba\u011flanmas\u0131yla ger\u00e7ekten k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu sistem savunucular\u0131nca bile z\u0131mnen kabul ediliyor. G\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter sistemin de ad\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki kapsam\u0131 hen\u00fcz ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f de\u011fil. Uzun s\u00fcreli, toplumsal me\u015fruiyet bedeli y\u00fcksek bir deneme-yan\u0131lma (trial and error) s\u00fcreci ya\u015f\u0131yoruz.<\/em> T\u00fcm bunalar asl\u0131nda de\u011fi\u015fim s\u00fcreci. <\/em><\/p>\n Yurtta\u015flar aras\u0131nda bir belirsizlik kayg\u0131s\u0131 havas\u0131 var. Durum kamuoyu yoklamalar\u0131n\u0131n ortak tespiti. T\u00fcm bu sorunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e d\u00fcnya \u00fcst\u00fcme y\u00fcr\u00fcyor hissine kap\u0131l\u0131yorum\u2026 Durum tam da paranoyaklar\u0131n ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc bozguncular\u0131n ortam\u0131 gibi\u2026 <\/em><\/p>\n T\u00fcrkiye’nin potansiyelinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 asl\u0131nda salg\u0131n d\u00f6neminde bir daha test edildi. Baz\u0131 yerel y\u00f6netimler kendi \u00f6zg\u00fcn, h\u0131zl\u0131, etkili ve insani \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini \u00fcretebildiler. T\u00fcrkiye t\u00fcm hakl\u0131 ele\u015ftirilere ra\u011fmen bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerden daha sorumlu ve etkili bir s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimi de ortaya koyabildi. Meselenin g\u00fcndelik siyaset taraf\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ederek potansiyelimizi ve bunu gerekti\u011finde kullanabilme g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc ve becerimizi de g\u00f6rd\u00fck. <\/em><\/p>\n Ancak ayn\u0131 sorunlar t\u00fcm \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda ve T\u00fcrkiye bu hengamede bile yolunu a\u00e7acak ve ilerleyecek birikime ve g\u00fcce sahiptir. Siyasi tart\u0131\u015fmalar elbette gerekli ancak siyasi partiler aras\u0131ndaki s\u00f6z yar\u0131\u015f\u0131nda bo\u011fulmak da var. Durum ne kadar ac\u0131 ve karamsar olsa da, gelip ge\u00e7ici sorunlar i\u00e7inde bo\u011fulmadan ileriye bakmak, ufuklar\u0131 geni\u015f tutmak, T\u00fcrk milletinin enerjisini israf etmeden ve asl\u00ee do\u011frultudan sapmadan bir gelecek in\u015fas\u0131na katk\u0131da bulunmak T\u00fcrk ayd\u0131n\u0131n\u0131n ortak sorumlulu\u011fudur. <\/em><\/p>\n 13 Ekim 2021, Ankara <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" D\u00fcnya \u00fclkelerindeki ekonomik, siyasal, sosyal yap\u0131lar COVID-19 gibi tecr\u00fcbeler sonras\u0131 kurulmad\u0131, COVID-19\u2019la da hemen de\u011fi\u015fmez. Bir sistem geli\u015ftirmek ve ortal\u0131\u011f\u0131 kaosa \u00e7evirmeden onu uygulamak o kadar kolay de\u011fildir.<\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":14177,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[60,2,64],"tags":[199,775,188,1275,420,1469,1791],"yoast_head":"\n<\/p>\n<\/p>\n\u2018D\u00fcnya be\u015ften b\u00fcy\u00fckt\u00fcr!\u2019 <\/strong><\/h2>\n
Biyolojik ger\u00e7eklik ve komplo teorileri aras\u0131nda\u2026 <\/strong><\/h2>\n
T\u00fcrkiye, T\u00fcrkiye’den b\u00fcy\u00fckt\u00fcr! <\/strong><\/h2>\n