![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/asiri-hava-olaylari.jpg\")
<\/p>\n
\u0130nsan ile do\u011fa aras\u0131ndaki dengede kantar\u0131n topuzu nerede ka\u00e7t\u0131? Tarih \u015feridini g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnden \u015f\u00f6yle bir ge\u00e7irirsek, tam manas\u0131yla \u015furada diyemesek de makul bir cevap bulabiliriz. \u015eimdi \u015feritte 18.YY\u2019a odaklanal\u0131m. Bu y\u00fczy\u0131lda, bug\u00fcnk\u00fc \u00fcretim, t\u00fcketim ve bu ili\u015fkiye ba\u011fl\u0131 ekonomik kalk\u0131nma modellerini \u015fekillendirecek en \u00f6nemli olaylardan biri ya\u015fand\u0131: Sanayi Devrimi. Bilindi\u011fi gibi bu at\u0131l\u0131m her alanda makine g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kullan\u0131labilece\u011fi fikrini de beraberinde getirdi. Yap\u0131lan icatlar insanlar\u0131n i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131rd\u0131, i\u015f i\u00e7in harcayacaklar\u0131 zaman\u0131 k\u0131saltt\u0131. At ile iki g\u00fcnde gidilebilecek bir yol, buharl\u0131 trenle daha k\u0131sa s\u00fcrede gidilebilir oldu. El ile bir haftada yap\u0131labilecek bir i\u015f, yeni icat edilen makineler sayesinde bir g\u00fcnde yap\u0131labilecek hale geldi. \u0130nsan g\u00fcc\u00fc ile \u00e7al\u0131\u015fanlar bir yana, bu icatlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu buhar g\u00fcc\u00fc ile \u00e7al\u0131\u015fan makinelerdi.<\/p>\n
Gittik\u00e7e geli\u015fen teknoloji sayesinde \u00fcretimin eski y\u00f6ntemlere g\u00f6re daha kolay yap\u0131lmas\u0131, arz ve talep dengelerini de de\u011fi\u015ftirdi. \u0130htiyaca y\u00f6nelik bir \u00fcr\u00fcn art\u0131k seri h\u00e2lde \u00fcretilebiliyordu. Talepler artt\u0131k\u00e7a daha fazla fabrika kuruldu. Yeni \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131 ve pazarlar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. B\u00f6ylece t\u00fcketim ve \u00fcretim aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fki, sanayile\u015fmeyi artan bir ivme ile h\u0131zland\u0131rd\u0131.\u00a0T\u00fcm bu geli\u015fmelerin sonucunda, t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 da h\u0131zla de\u011fi\u015fti.\u00a0 \u00dcretilen bir \u00fcr\u00fcn h\u0131zla t\u00fcketiliyor, yerine hemen yenileri \u00fcretilebiliyordu.<\/p>\n
Kabaca anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m sanayi devrimi ve sonraki h\u0131zl\u0131 \u00fcretim-t\u00fcketim s\u00fcreci ile insanl\u0131k geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir yola girdi.\u00a0 Sanayisi g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkeler, bu y\u00fczy\u0131ldan sonra hep h\u00e2kim konumda oldular. H\u0131zla geli\u015fen makinele\u015fme s\u00fcrecinde modern d\u00fcnya, dur durak bilmez bir \u015fekilde, \u00fcretimden ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnemez h\u00e2le geldi. Fakat bu h\u0131zl\u0131 sanayile\u015fme s\u00fcrecinde g\u00f6ze batmayan, sonras\u0131nda ba\u015f\u0131m\u0131za bela olacak bir meselenin temelinin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n hen\u00fcz kimse fark\u0131nda de\u011fildi. \u0130\u015fte kantar\u0131n topuzunun ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 nokta!<\/p>\n
\u00d6ld\u00fcren sis<\/strong><\/h2>\n![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/olduren-sis.jpg\")
<\/p>\n
\u015eimdi Sanayi Devrimi\u2019nden biraz daha ileriye, 1952 y\u0131l\u0131na gidelim. 1952 y\u0131l\u0131nda, Londra\u2019da ya\u015fanan ve yakla\u015f\u0131k 12.000 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olan\u00a0 \u201c\u00f6ld\u00fcren sis\u201d dengenin bozulmas\u0131 ile ilgili belki de en ciddi uyar\u0131lardan biriydi. \u00d6ld\u00fcren sisin, sanayide ve \u0131s\u0131nma amac\u0131yla evlerde kullan\u0131lan kalitesiz k\u00f6m\u00fcrlerden ve durgun hava \u015fartlar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 biliniyor.<\/p>\n
Bu elim olay, hava kirlili\u011finin en somut \u00f6rne\u011fi. 12.000 ki\u015finin ya\u015fam\u0131na mal olan olayda k\u00f6m\u00fcr kullan\u0131m\u0131 sorgulanmaya ba\u015fland\u0131. Temiz havaya eri\u015febilmek i\u00e7in, k\u00f6m\u00fcr kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131racak yasal d\u00fczenlemeler \u015fart olmu\u015ftu. Bu olaydan sonra \u0130ngiliz parlamentosu 1956 y\u0131l\u0131nda \u201cTemiz Hava Kanunu\u201dnu \u00e7\u0131kararak k\u00f6m\u00fcr kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131. Ayn\u0131 vakalar daha \u00f6nce, 1945’te ABD\u2019de g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc fakat etkilenen ki\u015fi say\u0131s\u0131 Londra’ya g\u00f6re daha azd\u0131. Onlar \u0130ngilizlerden \u00f6nce, 1955 y\u0131l\u0131nda \u201cTemiz Hava Kanunu\u201dnu \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n
\u00dclkemizde ve geli\u015fme seviyesi bizimle ayn\u0131 ya da daha a\u015fa\u011f\u0131 \u00fclkelerde ise durum biraz farkl\u0131yd\u0131.\u00a0ABD ve \u0130ngiltere gibi sanayi devlerinin bu dertleri bizim i\u00e7in \u015fimdilik uzak bir felaketti. Bu y\u0131llarda \u00fclkemizde sanayile\u015fmenin hen\u00fcz istenen d\u00fczeye ula\u015fmamas\u0131 ve n\u00fcfusumuzun bug\u00fcnk\u00fcn\u00fcn neredeyse d\u00f6rtte biri olmas\u0131 bizi hava kirlili\u011fi probleminden uzun s\u00fcre uzak tuttu desek pek de yanl\u0131\u015f say\u0131lmaz.<\/p>\n
Sanayi devriminden sonra ortaya \u00e7\u0131kan tek \u00e7evre sorunu hava kirlili\u011fi de\u011fildi elbette. ABD ve \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fanan \u00f6l\u00fcm olaylar\u0131 dikkatlerin bu noktaya \u00e7ekilmesine yol a\u00e7sa da, hen\u00fcz dikkat \u00e7ekmeyen ba\u015fka meseleler de arka planda b\u00fcy\u00fcmeye devam etti. End\u00fcstrinin at\u0131k sular\u0131 ve at\u0131klar\u0131 g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnecek kadar \u00e7ok de\u011fildi. G\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnmemesinin sebebi, miktarlar\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131ndan ziyade bug\u00fcne g\u00f6re yerle\u015fimin seyrekli\u011fi ve end\u00fcstriyel at\u0131\u011f\u0131n at\u0131labilece\u011fi alan\u0131n \u00e7oklu\u011fuydu. Bu sebeple \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir sorun te\u015fkil etmiyordu. En az\u0131ndan hava kirlili\u011fi gibi toplu \u00f6l\u00fcmlere yol a\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131nda bir de sanayinin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ham maddelerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndaki k\u0131y\u0131mlar var. D\u00fcnya \u00fczerinde bulunan ormanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 hem odunun ham madde olmas\u0131 hem de bir\u00e7ok madenin toprak alt\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131labilmesi i\u00e7in kesildi, yok edildi. Tabi bir de n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu arazi ihtiyac\u0131 da ormanlar\u0131n katline yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n
Say\u0131p d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz t\u00fcm teknolojik geli\u015fmeler medeniyetlerin ilerlemesi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli ad\u0131mlard\u0131r \u015f\u00fcphesiz. Fakat insanl\u0131k, teknolojinin ve medeniyetin geli\u015ftirilmesine odaklanm\u0131\u015fken, her \u015feyinden yararland\u0131\u011f\u0131 do\u011fan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden geldi. Do\u011fa, belirli bir noktaya kadar kendi kendini yenileyebilir, bir \u015fekilde d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne devam edebilirdi. Ancak \u00f6ylesine yoruldu, y\u00fck\u00fc \u00f6ylesine a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131 ki, hastal\u0131klar\u0131 her yerde g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Kaynak<\/a><\/p>\n1,5 Derece<\/strong><\/h2>\nSon zamanlar\u0131n en \u00e7ok konu\u015fulan konular\u0131ndan biri k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi. Sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 somut \u015fekilde g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan g\u00fcndemimizden d\u00fc\u015f\u00fcrmemiz pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n
<\/p>\n