![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/bilim-hiyerarsi.png\")
<\/p>\nElimde de\u011fil, hayat\u0131m boyunca merak etmekten ve “daha do\u011frusu” aray\u0131\u015f\u0131ndan kendimi kurtaramad\u0131m. D\u00f6nem d\u00f6nem “do\u011fru” sand\u0131klar\u0131m\u0131, daha sonra “daha do\u011fru” sand\u0131klar\u0131mla de\u011fi\u015ftirdim. Her de\u011fi\u015fim, aray\u0131\u015f motivasyonumu daha da kam\u00e7\u0131lad\u0131.<\/p>\n
Zamanla (konu ne olursa olsun) insan denen varl\u0131\u011f\u0131 -iyice- tan\u0131man\u0131n \u00f6n \u015fart oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na vard\u0131m. Neyse ki, doktor olmam nedeniyle -bu anlamda- k\u0131smen avantajl\u0131yd\u0131m. Ancak insan\u0131 lay\u0131k\u0131yla anlayabilmek istiyorsam, canl\u0131lar d\u00fcnyas\u0131n\u0131 anlamam gerekti\u011fini fark etmem i\u00e7in uzun s\u00fcre ge\u00e7mesi gerekmedi.<\/p>\n
Canl\u0131lar\u0131 daha iyi anlayabilme \u00e7abas\u0131 ise, beni \u00f6nce kimya, sonra fizi\u011fe g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Zaman\u0131nda y\u00fcksek notlar alan bir \u00f6\u011frenci olmama ra\u011fmen, kimya ve fizi\u011fi “anlamaktan” \u00e7ok, ezberledi\u011fimi fark edip, yeniden temel bilimlere y\u00f6neldim.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu \u00e7abalar\u0131m s\u0131ras\u0131nda, bir zamanlar (burnumuzun dibinde bunca sorun varken \u201cY\u0131ld\u0131z aray\u0131p g\u00f6kte nice turfa m\u00fcneccim, Gaflet ile g\u00f6rmez kuyuyu reh-g\u00fcz\u00e2rinde!\u201d diyen Ziya Pa\u015fa\u2019ya hak verip) uzak evren ve uzak zamanlara mesafeli dururken, kendimi kozmolojinin i\u00e7inde buluverdim.<\/p>\n
\u0130yi de oldu. Big Bang\u2019in (yani B\u00fcy\u00fck Patlama\u2019n\u0131n), galaksileri, gezegenleri ortaya \u00e7\u0131karman\u0131n \u00f6tesinde (ve ondan daha \u00e7ok), -a\u015fkla pe\u015finden ko\u015ftu\u011fum- bilginin kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. O, atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klardan devasa g\u00f6k adalara, maddeden enerjiye kadar her \u00f6l\u00e7ekteki varl\u0131\u011f\u0131n, uzay ve zaman\u0131n ve t\u00fcm do\u011fa yasalar\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yerdi.<\/p>\n
Kafamdaki karma\u015f\u0131k sorunlar yuma\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeye yetmese de, ipin ucunu yakalayabildi\u011fim hissi, benim i\u00e7in heyecan verici bir deneyim oldu.<\/p>\n
Yaz\u0131dan as\u0131l amac\u0131m, zihinsel ser\u00fcvenimi payla\u015fmak de\u011fil. Amac\u0131m; bu yolculu\u011fun sonunda -daha fazla\u2013 fark\u0131na vard\u0131\u011f\u0131m, sa\u011flam temel bilimlere dayanmayan her d\u00fc\u015f\u00fcncenin i\u011fretili\u011fini vurgulamak ve bilimlerin hiyerar\u015fisine daha fazla sayg\u0131 duymaya davettir\u2026<\/p>\n
Hangi alanda olursa olsun, temel bilimleri yeterince kavramayan birinde, bir \u015feylerin eksik kalaca\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Asl\u0131nda temel bilimler, ad\u0131yla uyumlu \u015fekilde, uygulamac\u0131 bilimlerin de temelidir. Ancak o temel sayesinde, insanl\u0131\u011f\u0131n yarar\u0131na pratik ve teknolojiler geli\u015ftirilebilir; ya\u015fam\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak mal ve hizmetler \u00fcretilebilir. Temel bilimleri a\u011faca, uygulamac\u0131 bilimleri o a\u011fac\u0131n meyvelerine benzetebiliriz. A\u011fa\u00e7 yoksa ve\/veya yeni meyveler vermiyorsa meyve yiyemezsiniz!<\/p>\n
Demem o ki, temel bilimler> uygulamac\u0131 bilimler> \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n yarar\u0131na mal ve hizmetler,<\/em> \u015feklindeki dizgenin kesintisiz s\u00fcrebilmesi i\u00e7in, olmazsa olmaz temel bilimlerdeki geli\u015fimin s\u00fcrmesidir.<\/p>\n \u0130lk bak\u0131\u015fta sorun yok gibidir: G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, teknoloji ve hizmetlerdeki ilerlemeler ivmelenerek s\u00fcrmekte ve ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 \u00e2deta her y\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir. Ne var ki, bu ilerleme ve inan\u0131lmaz de\u011fi\u015fimi, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulamac\u0131 bilimlere bor\u00e7luyuz. Temel bilimlerse bu h\u0131zl\u0131 geli\u015fime ayak uydurmaktan uzakt\u0131r.<\/p>\n Bu uyumsuzlu\u011fun gerisinde, bir par\u00e7a \u2018miyopi\u2019 (yahut uza\u011f\u0131 g\u00f6rememe) ama daha \u00e7ok “bencillik” vard\u0131r: Birileri toplumun “uzun d\u00f6nem” \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131, sonucunu hemen alabilecekleri “k\u0131sa d\u00f6nem” \u00e7\u0131karlar\u0131na kurban etmekte bir sak\u0131nca g\u00f6rmemektedirler.<\/p>\n Bunlardan ilki siyasilerdir: Onlar i\u00e7in \u00f6nemli olan iktidar d\u00f6nemleri ve bir sonraki se\u00e7imlerdir.<\/p>\n Di\u011feri giri\u015fimcilerdir: Onlar\u0131n motivasyonu, en az yat\u0131r\u0131mla, en k\u0131sa zamanda, en y\u00fcksek k\u00e2r\u0131 elde edebilmektir.<\/p>\n D\u00fcnyay\u0131 ve \u00fclkeleri y\u00f6netme g\u00fcc\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bu iki grubun elindedir ve -genellikle- uyum i\u00e7inde el eledirler.<\/p>\n Sonu\u00e7 verip vermeyece\u011fi belirsiz, verse bile ne zaman verece\u011fi belli olmayan temel bilimlere yat\u0131r\u0131m yapmaktansa (a\u011fa\u00e7 dikmektense), halihaz\u0131rdaki temel bilimlerin yard\u0131m\u0131yla h\u0131zla \u00fcr\u00fcn ve hizmete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilecek uygulamac\u0131 bilimlere yat\u0131r\u0131m\u0131 (mevcut meyveleri toplamay\u0131) ye\u011flerler.<\/p>\n Alabildi\u011fine t\u00fckettirmeye dayal\u0131 kapitalist ekonominin d\u00fcnyay\u0131 k\u00fcresel bir pazara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan sonra bu e\u011filimin g\u00fc\u00e7 kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ger\u00e7ekten de temel bilimlerin en parlak zaman\u0131n\u0131n 19. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131yla 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/bilimler.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/bilim-adamlari.jpg\")
<\/p>\n