![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Milletler.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Millet kavram\u0131ndan rahats\u0131zl\u0131k duyanlar, genellikle onun \u0130slamiyetle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerler. Konuyu daha iyi inceleyebilmek i\u00e7in bu kavram\u0131 ele almadan \u00f6nce, Kur\u2019an\u2019a g\u00f6re soy, sop veya nesep ile Kur\u2019an\u2019da adlar\u0131 ge\u00e7en sosyal gruplardan bahsetmek yerinde olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur\u2019an\u2019da, bug\u00fcn sosyolojik a\u00e7\u0131dan incelenebilecek bir\u00e7ok sosyal grup vard\u0131r.<\/p>\n
Kur\u2019an\u2019a bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, insan\u0131n bir soyunun veya bir nesebinin oldu\u011funu bunun da Allah taraf\u0131ndan insana bah\u015fedildi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u201c\u0130nsan\u0131 sudan yaratan, ona soy sop (=nesep) ve h\u0131s\u0131ml\u0131k veren O\u2019dur. Rabbin her \u015feye g\u00fcc\u00fc yetendir\u201d<\/em>(Furkan, 25\/54).<\/p>\n Kur\u2019an\u2019da ayr\u0131ca \u201cal\u201d kelimesi \u00e7ok s\u0131k ge\u00e7er. \u201cAile, s\u00fclale, soy, sop\u201d<\/em> anlam\u0131ndad\u0131r. Mesela, Al-i \u0130brahim= \u0130brahim soyu, s\u00fclalesi; Al-i \u0130mran= \u0130mran soyu, \u0130mran ailesi; Al-i Fir\u2019avn=Firavun soyu vs. Demek ki, Kur\u2019an\u2019a g\u00f6re nesep meselesi sosyal bir ger\u00e7ektir. \u00d6yle ki, ger\u00e7ek neseple, itibari, hukuki ve hissi beraberlikleri ve yak\u0131nl\u0131klar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 me\u015fru kabul etmez: \u201c\u2026Evlatl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131, o\u011fullar\u0131n\u0131z gibi k\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r\u201d<\/em>(Ahzab, 33\/4). Neseben yak\u0131n olanlar, birbirlerine di\u011fer m\u00fcminlerden daha yak\u0131nd\u0131rlar: \u201c\u2026Akraba olanlar da Allah\u2019\u0131n kitab\u0131nda, birbirlerine di\u011fer m\u00fcminlerden daha yak\u0131nd\u0131rlar, Ancak yak\u0131n dostlar\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00f6rfe uygun bir vasiyette bulunman\u0131z m\u00fcstesnad\u0131r\u2026\u201d<\/em>(Ahzab, 33\/6). Dolay\u0131s\u0131yla \u0130sl\u00e2m\u2019da din karde\u015fli\u011fi ile kan karde\u015fli\u011fi birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Bir M\u00fcsl\u00fcman din karde\u015fi olan bir kimseyle evlenebilir ama kan karde\u015fi olan bir kimseyle evlenemez.<\/p>\n Bununla birlikte Kur\u2019an, dost edinme konusunda iman\u0131 nesepten daha \u00fcst\u00fcn bir yak\u0131nl\u0131k sebebi sayar, \u00e7\u00fcnk\u00fc nesep ile dostluk kavramlar\u0131n\u0131 iman konusunda ay\u0131rmaktad\u0131r. \u201cEy iman edenler! Babalar\u0131n\u0131z ve karde\u015fleriniz k\u00fcfr\u00fc imana tercih ediyorlarsa, onlar\u0131 dost edinmeyin. Sizden kim onlar\u0131 dost edinirse, i\u015fte onlar zalimlerin ta kendileridir\u201d(Tevbe, 9\/23). <\/em>Bir di\u011fer ayette de \u201cAncak m\u00fcmin olanlar karde\u015ftir\u201d<\/em>(Hucurat, 49\/10) buyurulmaktad\u0131r.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi nesep olay\u0131 sosyal bir ger\u00e7ek ve toplumun vazge\u00e7ilmez bir nizam\u0131d\u0131r. Kur\u2019an, ancak iman konusunda nesep ile dostlu\u011fu ay\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n Bilindi\u011fi \u00fczere, sosyal grup dedi\u011fimiz zaman, en genel anlamda, k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck her t\u00fcrl\u00fc k\u00fcmele\u015fme, birle\u015fme anla\u015f\u0131l\u0131r. Bunlar sabit olmayan de\u011fi\u015fken insan topluluklar\u0131d\u0131r. Sosyolojik olarak iki t\u00fcrl\u00fc sosyal gruptan bahsedilebilir:<\/p>\n Birincisi tabii olan sosyal gruptur<\/em>. Klan, kabile, k\u00f6y, \u015fehir, millet vs. gibi. Burada i\u00e7g\u00fcd\u00fcler, hisler, gelenekler, akrabal\u0131klar daha a\u011f\u0131r basar.<\/p>\n \u0130kincisi ise, ideal olan sosyal gruptur<\/em> ki, siyasi, ticari, dini, k\u00fclt\u00fcrel ve iktisadi ama\u00e7larla olu\u015fan gruplard\u0131r. Burada zihni fakt\u00f6rler, inan\u00e7lar, idealler ve zihniyet \u00f6n plandad\u0131r.<\/p>\n Kur\u2019an her iki sosyal gruba giren topluluklardan bahseder. Bir ba\u015fka ifadeyle ayn\u0131 kan grubu, ayn\u0131 inan\u00e7 grubu, ayn\u0131 fikir grubu, ayn\u0131 siyasi anlay\u0131\u015fa sahip gruplar\u0131n hepsinden Kur\u2019an bahsetmektedir. Belli ba\u015fl\u0131 olanlar\u0131 \u015funlard\u0131r[1]<\/a>:<\/p>\n 1) \u015ea\u2019b:<\/strong> R\u00e2z\u00ee, me\u015fhur bir babaya dayanan insan toplulu\u011fudur[2]<\/a> derken, Rag\u0131p, bir aileden do\u011fup dallanan kabileler grubu[3]<\/a> demektedir. Kur\u2019an\u2019da \u201c\u015fu\u2019\u00fbben ve kab\u00e2ile\u201d<\/em>(\u015fubeler ve kabileler=oymaklar ve boylar) \u015feklinde ge\u00e7mektedir (Hucurat, 49\/13). Araplar bug\u00fcn \u201chalk\u201d <\/em>anlam\u0131nda kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n 2) Kabile:<\/strong> Bir baban\u0131n z\u00fcrriyetinden do\u011fup dallanan cemaate denir.[4]<\/a> T\u00fcrklerde boy ve oymak kavramlar\u0131yla ifade edilir.[5]<\/a> Hucurat, 49\/13 de ge\u00e7mektedir.<\/p>\n 3) A\u015firet:<\/strong> Asabe sisteminde \u015fa\u2019b ve kabileden sonra gelen gruptur. Kur\u2019an\u2019da yak\u0131n h\u0131s\u0131m, ayn\u0131 kan ba\u011f\u0131 olan akrabalar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 kandan gelenler demektir. Kur\u2019an\u2019da \u201c\u00d6nce en yak\u0131n a\u015firetini uyar\u201d<\/em>(\u015euara, 26\/214) ayetinde akrabalar kastedilmi\u015ftir. Yine ayn\u0131 anlamda Tevbe, 9\/ 24 ve M\u00fccadele, 58\/22 ayetlerde ge\u00e7mektedir.<\/p>\n 4) F\u0131rka, Ferik:<\/strong> Ba\u015fkalar\u0131ndan ay\u0131rt edici \u00f6zelli\u011fi bulunan gruptur.[6]<\/a> Aralar\u0131nda inan\u00e7 birli\u011fi olan ki\u015filerden olu\u015fan topluluklar\u0131n ad\u0131d\u0131r: \u201cBu iki f\u0131rkan\u0131n (=\u00a0kafirlerle m\u00fcminlerin) hali k\u00f6r ve sa\u011f\u0131rlarla, g\u00f6ren ve i\u015fitenler gibidir\u2026\u201d<\/em>(Hud, 11\/24) ayetinde oldu\u011fu gibi.<\/p>\n 5) Sulle<\/strong>: Sosyal stat\u00fc kavram\u0131n\u0131 ihtiva eden bir gruptur. Yani \u00fcyeleri aras\u0131nda stat\u00fc farkl\u0131la\u015fmas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n bulundu\u011fu gruptur diyebiliriz. Kur\u2019an\u2019da cemaat, \u00fcmmet ve topluluk anlam\u0131nda da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cBunlardan bir k\u0131sm\u0131 eski cemaat(veya \u00fcmmet) bir k\u0131sm\u0131 da yeni \u00fcmmetlerdendir\u201d<\/em>(Vak\u0131a, 56\/13, 39, 40)<\/p>\n 6) Fie:<\/strong> Birbiriyle yard\u0131mla\u015fmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kca yapan cemaat\u0131n ad\u0131d\u0131r. \u201c\u2026Kendilerinin Allah\u2019a kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 umanlar: az say\u0131da nice topluluk, \u00e7ok say\u0131da bir toplulu\u011fa Allah\u2019\u0131n izniyle galip gelmi\u015ftir\u2026\u201d<\/em>(Bakara, 2\/249).<\/p>\n 7) \u015eia:<\/strong> Bir insan\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren ve o insan\u0131n etraf\u0131nda yer alan topluluktur[7]<\/a> Partizan, taraftar anlam\u0131ndaki z\u00fcmre veya topluluklara denir. \u201cHer bir gruptan Rahman olan Allah\u2019a en \u00e7ok asi olanlar hangileri ise onlar\u0131 elbette \u00e7ekip ay\u0131r\u0131r\u0131z.\u201d<\/em>(Meryem, 19\/69) ayetinde oldu\u011fu gibi.<\/p>\n 8) Z\u00fcmre<\/strong>: Say\u0131ca \u00e7ok az ki\u015fiden olu\u015fan topluluktur[8]<\/a> Bu kavram, ayn\u0131 zamanda oturmu\u015f, bilin\u00e7li bir grubu ifade eder. \u201cO ink\u00e2rc\u0131lar grup halinde cehenneme s\u00fcr\u00fcl\u00fcrler\u2026\u201d<\/em>(Z\u00fcmer, 39\/71-73)<\/p>\n 9) Usbe<\/strong>: Ba\u011fnaz ve fanatik topluluklar\u0131n ad\u0131d\u0131r. Birbirini destekleyen ekip ve g\u00fcruh anlam\u0131ndad\u0131r.[9]<\/a> Bug\u00fcnk\u00fc anlam\u0131yla \u201c\u00f6rg\u00fct\u201d diyebiliriz. Kur\u2019an\u2019da ekip veya eleba\u015f\u0131s\u0131 olan g\u00fcruha denmektedir. \u201c(Peygamber\u2019in e\u015fine) o iftiray\u0131 uyduranlar i\u00e7inizden bir g\u00fcruhtur\u2026\u201d<\/em>(Nur, 24\/11). Usbe kelimesi, Yusuf, 12\/8, 14. ayetlerde de de birbirine ba\u011fl\u0131 topluluk anlam\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 10) Medine<\/strong>: \u015eehir anlam\u0131na gelir. Kur\u2019an bu kelimeyi \u015fehir halk\u0131 ve \u015fehirli anlam\u0131nda kullanmakta ve sorumluluklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan fark g\u00f6zetmemektedir.Tevbe, 9\/101, 120 ; Hicr, 15\/ 67 de ge\u00e7mektedir. \u015eehir millet ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz b\u00fcy\u00fck cemiyetin ilk \u00e7ekirde\u011fini ilk temelini olu\u015fturur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fehirde bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc vard\u0131r. Cemiyetin \u00fcyeleri aras\u0131nda dini, ahlaki, estetik, terbiyevi esaslar ve faaliyetlerle beraber, mesleklere g\u00f6re de bir birlik olu\u015fturulmu\u015ftur[10]<\/a>.<\/p>\n 11) Kavim:<\/strong> Kur\u2019an\u2019da en \u00e7ok ge\u00e7en kelimelerden biridir. 300 den fazla ayette yer al\u0131r. Yal\u0131n halde oldu\u011fu gibi, bazen \u015fah\u0131s adlar\u0131 veya yer izafe edilerek ge\u00e7er. Nuh kavmi, Lut kavmi, Meyden halk\u0131 vs gibi. Ancak, burada \u201cashap\u201d<\/em> kelimesi ge\u00e7er. Halk anlam\u0131ndad\u0131r. Kur\u2019an\u2019da ge\u00e7en kavm kelimesi her yerde ayn\u0131 anlamda de\u011fildir. Bunlar\u0131 d\u00f6rt ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplay\u0131p, birer ayetle hepsini \u00f6rneklemeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n \u00a0<\/strong>12) \u00dcmmet:<\/strong> Bu kelime Kur\u2019an\u2019da bir \u00e7ok anlamda ge\u00e7er.<\/p>\n 13) Millet:<\/strong> Bu kelime Kur\u2019an\u2019da 15 ayette ge\u00e7mektedir. Hepsinde \u201cdin\u201d<\/em> anlam\u0131 mevcuttur.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, Kur\u2019an\u2019da millet kelimesi din anlam\u0131na gelmekle birlikte asl\u0131nda din etraf\u0131nda olu\u015fan k\u00fclt\u00fcrel topluluklar kastedilmektedir. Bir di\u011fer ifadeyle, bu husus, bildi\u011fimiz inan\u00e7 sistemi olan dinden ziyade, dinin pratikle\u015fip bir hayat tarz\u0131 haline getirilmi\u015f ve g\u00fcncel ya\u015fam\u0131n her safhas\u0131nda yerini alm\u0131\u015f \u015feklidir. Bu anlamda k\u00fclt\u00fcr\u00fc de ifade etmektedir. Nitekim Rag\u0131p, \u201cM\u00fcfredat\u201d<\/em>\u0131nda millet ile din kelimeleri aras\u0131ndaki fark\u0131 a\u00e7\u0131klarken b\u00f6yle anlamaya m\u00fcsait yorumlar yapmaktad\u0131r. Ona g\u00f6re millet kelimesi bir peygamber ismine izafe edilebilmektedir. \u201c\u0130brahim\u2019in dini\u201d<\/em> gibi. Kald\u0131 ki, bu kelime, ne Allah ismine ne de bir ferdin ismine muzaf gelir. Yani \u201cAllah\u2019\u0131n milleti\u201d<\/em> denemeyece\u011fi gibi, \u201cAli\u2019nin milleti\u201d<\/em> de denemez. Ama din i\u00e7in b\u00f6yle de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cAllah\u2019\u0131n dini, Ali\u2019nin dini\u201d denebilir[12]<\/a>. \u015eu halde buradan anlamam\u0131z gereken: ki\u015filere ve topluluklara muzaf geldi\u011fine g\u00f6re, millet kelimesi inan\u00e7 ve hayat tarz\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Yani biraz ileride a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m\u0131z sosyolojik tan\u0131mlara uygundur.<\/p>\n Kur\u2019an a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, insan topluluklar\u0131n\u0131n farkl\u0131 \u0131rklar ve farkl\u0131 kabile ve kavimlere mensubiyeti, ilahi iradenin bir tecellisi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bir di\u011fer ifadeyle, be\u015feriyetin bu nevi \u0131rk\u00ee farkl\u0131l\u0131klar\u0131, be\u015feriyetin kendi iradesiyle olu\u015fmu\u015f bir farkl\u0131l\u0131k de\u011fil, bilakis Allah\u2019\u0131n kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n birer i\u015fareti, birer ayeti oldu\u011funu g\u00f6steren bizzat Allah taraf\u0131ndan var k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f bir ger\u00e7ektir. Mesela \u015fu ayette bu ger\u00e7ek ifade edilmektedir: \u201cG\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131lmas\u0131, dillerinizin ve renklerinizin de\u011fi\u015fik de\u011fi\u015fik olmas\u0131 O\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belgelerindendir. \u015e\u00fcphesiz bunda bilenler i\u00e7in ibretler(=ayetler) vard\u0131r\u201d<\/em>(Rum, 30\/22). Bu ayette de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, renkler ve dillerin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0131rk\u00ee farkl\u0131l\u0131klard\u0131r. Bu farkl\u0131l\u0131k ayete g\u00f6re, insanlar\u0131n kendilerinin olu\u015fturdu\u011fu bir \u015fey de\u011fil, Allah\u2019\u0131n takdir etti\u011fi bir keyfiyet olup, kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belgesi(=ayeti) yapm\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fmen birileri \u00e7\u0131k\u0131p da \u201cIrk neymi\u015f?\u201d, \u201c\u0130slamiyette \u0131rk diye bir \u015fey yoktur?\u201d<\/em> vs. derse her halde ona \u201c\u0131rk \u00f6z\u00fcrl\u00fc\u201d <\/em>demekten ba\u015fka bir cevap olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur\u2019an\u2019a g\u00f6re o ki\u015fi, ilahi iradeyi reddediyordur. E\u011fer \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k yoktur deniyorsa buna kat\u0131l\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa, ne Kur\u2019an ve ne de Hz. Peygamber onay vermektedir. Daha ileride bu konuda bilgi verilecektir.<\/p>\n Bir di\u011fer ayette: \u201cAllah dileseydi sizi tek bir \u00fcmmet yapard\u0131. Fakat bu, size verdikleriyle sizi denemesi i\u00e7indir. O halde iyiliklerde yar\u0131\u015f\u0131n\u0131z. Hepinizin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc Allah\u2019ad\u0131r. Ayr\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u015feyleri size bildirir\u201d<\/em>(Maide, 5\/ 48) buyurulur. Bu ayetten anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, ilahi irade, b\u00fct\u00fcn bir be\u015feriyeti tek bir \u00fcmmet olarak dilememi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizleri s\u0131namaktad\u0131r.<\/p>\n Kur\u2019an\u2019a g\u00f6re Allah, bir kavimle di\u011fer bir kavmi terbiye ediyor: \u201c(Sava\u015fa) \u00e7\u0131kmazsan\u0131z, Allah size can yak\u0131c\u0131 bir azapla azap eder ve yerinize ba\u015fka bir kavim getirir. Ona bir \u015fey de yapamazs\u0131n\u0131z. Allah\u2019\u0131n her \u015feye g\u00fcc\u00fc yeter\u201d<\/em>(Tevbe, 9\/39). Nitekim \u015fu ayet de ayn\u0131 hususu vurgulamaktad\u0131r: \u201cEy inananlar! Sizden kim dininden d\u00f6nerse, bilsin ki, Allah\u2019\u0131 seven ve Allah\u2019\u0131n da kendilerini sevdi\u011fi, m\u00fcminlere kar\u015f\u0131 al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc, k\u00e2firlere kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc, Allah yolunda cihat eden k\u0131nayan\u0131n k\u0131namas\u0131ndan korkmayan bir kavim getirir. Bu Allah\u2019\u0131n faziletidir, diledi\u011fine verir. Allah her \u015feyi ku\u015fatan ve en iyi bilendir\u201d<\/em>( Maide, 5\/ 54). G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, kavimler aras\u0131nda s\u0131fat farklar\u0131 da belirtiliyor. Burada daha ziyade inan\u00e7, sevgi, \u015fecaat ve cesaret gibi birini di\u011ferinden ay\u0131ran vas\u0131flard\u0131r. Bir kavim, di\u011fer bir kavimle yola getirilmektedir.<\/p>\n Irk ve kavim ger\u00e7e\u011fini ortaya koyan Kur\u2019an, kavimler aras\u0131 ili\u015fkilerde terbiyev\u00ee bir yol izler, birinin di\u011ferini istihza etmesini ho\u015f kar\u015f\u0131lamaz:<\/em><\/p>\n \u201cEy inananlar, bir kavim di\u011fer bir kavmi alaya almas\u0131n. Belki de onlar kendilerinden daha iyidirler…\u201d(Hucurat, 49\/11<\/em>). Kur\u2019an ayr\u0131ca her kavmin i\u00e7inden kendilerine yol g\u00f6stericiler geldi\u011fini de belirtir: \u201c\u2026Sen ancak uyarans\u0131n. Her kavmin bir yol g\u00f6stereni vard\u0131r\u201d<\/em>(Ra\u2019d, 13\/7).<\/p>\n \u0130lahi irade, be\u015feriyeti bir\u00e7ok nesep ve kabileye, \u0131rk ve kavimlere taksim ederken onlar\u0131 makul bir gerek\u00e7eye ba\u011flar: \u201cli-te\u00e2ref\u00fb\u201d<\/em>(Birbirinizi bilesiniz diye).<\/p>\n \u201cEy insanlar! Biz sizin her birinizi bir erkek ve bir di\u015fiden yaratt\u0131k,birbirinizi bilesiniz diye sizleri farkl\u0131 topluluklar ve kabileler halinde yapt\u0131k. Sizin en y\u00fcceniz, Allah indinde O\u2019na kar\u015f\u0131 gelmekten en fazla sak\u0131nan\u0131n\u0131zd\u0131r. \u015e\u00fcphesiz ki Allah, en iyi bilen ve her \u015feyden haberdar oland\u0131r.\u201d<\/em>(Hucurat, 49\/13). Buradan anla\u015f\u0131lan b\u00fct\u00fcn farkl\u0131 topluluklar kabileler, kavimler veya milletler birbirleriyle irfanla\u015fma yard\u0131mla\u015fma ve bili\u015fme konusunda yar\u0131\u015facaklard\u0131r. Her birinin di\u011ferinden alaca\u011f\u0131, \u00f6\u011frenece\u011fi \u00e7ok \u015fey vard\u0131r. Kimse kimseye kar\u015f\u0131 sadece \u0131rk\u00ee ve kavm\u00ee\u00a0 \u00f6zelli\u011fiyle \u00f6v\u00fcnmeyecektir.<\/p>\n Bilimsel olarak yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda pek \u00e7ok tan\u0131mla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yoruz. Her bir tan\u0131m farkl\u0131 perspektiflerden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta mevcut \u015fartlara ve hedef al\u0131nan gayeye g\u00f6re de kavim \u00f6zellikle millet tarif edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mesela, Almanlar ve Slavlar milleti \u0131rk ve dil birli\u011fi ile tan\u0131mlarlarken, Frans\u0131zlar arzu ve iradeyi, ferdi h\u00fcrriyeti yani vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 esasa alarak tan\u0131mlam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130talyanlar da co\u011frafya ve dil birli\u011fini \u00f6ne \u00e7\u0131kararak bir tan\u0131ma gitmi\u015flerdir. Bu a\u00e7\u0131lardan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yery\u00fcz\u00fcndeki mevcut topluluklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 bu tan\u0131mlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131r. Mesela Yahudi milleti co\u011frafya fakt\u00f6r\u00fcnden 1948 e kadar mahrumdu ama bir milletti. Keza M\u0131s\u0131r bir co\u011frafya ad\u0131d\u0131r, bir millet ad\u0131 de\u011fildir. Bug\u00fcn olu\u015fturulan bir\u00e7ok devletin ad\u0131 genelde co\u011frafya adlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n Millet kavram\u0131n\u0131 daha belirgin olarak tan\u0131mlayabilmek i\u00e7in san\u0131r\u0131m \u015f\u00f6yle bir tan\u0131m daha kapsaml\u0131 olacakt\u0131r: Ayn\u0131 dil, \u0131rk ve tarih \u015fuurunun olu\u015fturdu\u011fu sosyal vicdana sahip fertlerin birlik ve beraberli\u011finden meydana gelmi\u015f insan topluluklar\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ortak vicdana sahip her fert, kendini \u00f6yle hissetti\u011fi s\u00fcrece o milletten say\u0131l\u0131r. Mesela kendini T\u00fcrk hisseden herkes T\u00fcrk\u2019t\u00fcr. Kendini \u00f6yle hissetmesi olay\u0131, bir \u015fuur ve bir k\u00fclt\u00fcr olay\u0131d\u0131r. \u015eu halde milli k\u00fclt\u00fcr kavram\u0131 ve millet kavram\u0131, i\u00e7 i\u00e7e olan kavramlard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc milletler, k\u00fclt\u00fcrel anlamda birbirleriyle bir al\u0131\u015f veri\u015f i\u00e7indedirler.<\/p>\n Bundan \u00f6nceki sayfalarda millet kavram\u0131n\u0131n Kur\u2019an\u2019a g\u00f6re, toplumdan ziyade inan\u00e7 ve hayat tarz\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fi sosyal yap\u0131 ve davran\u0131\u015f bi\u00e7imi oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. \u015eu halde millet ad\u0131n\u0131 alan her toplumun kendine has bir \u00fcsl\u00fbbu, bir ya\u015fama bi\u00e7imi ve farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve hareket tarz\u0131 vard\u0131r. Zaten bir toplumun millet haline gelebilmesi i\u00e7in, onun kendine \u00f6zg\u00fc bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ya\u015fam bi\u00e7imine sahip olmas\u0131 gerekir. Bu da k\u0131saca kendine \u00f6zg\u00fc bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn te\u015fekk\u00fcl\u00fc demektir.<\/p>\n Milletle kavim aras\u0131nda bir ili\u015fki vard\u0131r. Baz\u0131 milletlerin temelinde kavimler, baz\u0131 kavimlerin temelinde de milletler vard\u0131r. H. Z. \u00dclken bu hususta \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: Kavm, muayyen bir vatana yerle\u015fmemi\u015f, m\u00fc\u015fterek bir tarih \u015fuuru ile ayr\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr yaratmam\u0131\u015f olan g\u00f6\u00e7ebe veya yerli dil ve soy birlikleridir. Ona g\u00f6re ayn\u0131 kavimden bir \u00e7ok milletler do\u011fabilece\u011fi gibi, birka\u00e7 kavim birle\u015ferek de bir milleti v\u00fccuda getirebilirler. Mesala, \u0130ngilizler, Kelt, Anglosaxon, Norman kavimlerinin; Almanlar, Germen, Slav ve Latin; Birle\u015fik Amerikal\u0131lar, Anglosaxon, Latin ve yerli kavimlerin kar\u0131\u015fmas\u0131ndan do\u011fmu\u015ftur. Buna mukabil, Latin kavmi par\u00e7alanarak Alman, Danimarka ve Hollanda milletlerinin do\u011fmas\u0131na sebep olmu\u015flard\u0131r. \u015eu halde kavim, milletin do\u011fu\u015funda ham madde vazifesi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr ve ondan tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r[13]<\/a>. Demek ki, milletin kavimle irtibat\u0131 daha ziyade tarihi zeminde ve sosyal de\u011fi\u015fme s\u00fcreci i\u00e7inde olmaktad\u0131r. \u00dclken\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc temele al\u0131rsak, T\u00fcrk Milleti i\u00e7in, 24 O\u011fuz boyunun meydana getirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck kitlenin ad\u0131d\u0131r demek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu anlamda K\u0131rg\u0131zlar\u0131n, T\u00fcrkmenlerin, K\u00fcrtlerin, Tatarlar\u0131n, Azerilerin, \u00d6zbeklerin Kazaklar\u0131n Yakutlar\u0131n vs. nin m\u00fc\u015fterek soyad\u0131 T\u00fcrk\u2019t\u00fcr. Ayn\u0131 soyun, ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131d\u0131rlar. Keza Slav Milleti de Do\u011fu, Bat\u0131 ve G\u00fcney Slavlar\u0131 olmak \u00fczere \u00fc\u00e7e ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Ruslar, Beyaz Ruslar ve Ukraynal\u0131lar Do\u011fu Slavlar\u0131n\u0131; Polonyal\u0131lar, \u00c7ekler, Slovaklar ve Lusasienler Bat\u0131 Slavlar\u0131n\u0131; S\u0131rplar, H\u0131rvatlar, Slovenler, Makedonlar ve Bulgarlar da G\u00fcney Slavlar\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar.<\/p>\n Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa \u0131rk kavram\u0131yla millet kavram\u0131 da birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Mesela T\u00fcrk \u0131rk\u0131ndan olmakla, T\u00fcrk milletinden olmak farkl\u0131 \u015feylerdir. Mesela Macarlar, T\u00fcrk \u0131rk\u0131ndand\u0131rlar ama T\u00fcrk milletinden de\u011fildirler.[14]<\/a> \u00c7\u00fcnk\u00fc dilleri, dinleri ve k\u00fclt\u00fcrleri farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ziya G\u00f6kalp: \u201cDil, din, ahlak ve b\u00fct\u00fcn g\u00fczel sanatlar bak\u0131m\u0131ndan ortak olan, yani ayn\u0131 e\u011fitimi alm\u0131\u015f bulunan ki\u015filerden olu\u015fan bir topluluk olup, T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn milleti, \u2018dili dilime, dini dinime uyan\u2019 diye tarif etti\u011fini\u2019 s\u00f6yler[15]<\/a> Weber\u2019e g\u00f6re millet, kendini ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet bi\u00e7iminde ifade edebilen bir \u201cduygu birli\u011fi\u201ddir.[16]<\/a> T\u00fcrkdo\u011fan: \u201cMillet, belirli bir arazi \u00fczerinde devlet ve dil unsurlar\u0131n\u0131n kayna\u015fmas\u0131d\u0131r\u201d demektedir.[17]<\/a><\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi millet \u0131rk ve dilin temelde olu\u015fturdu\u011fu birli\u011fin, mensuplar\u0131n\u0131n sosyal vicdan\u0131nda birlik ve beraberlik meydana getirdi\u011fi ayn\u0131 inan\u00e7 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc payla\u015fan insan toplulu\u011fudur. Bu toplulu\u011fun fertlerinde soya \u00e7ekim kendini g\u00f6sterir. Kal\u0131tsal \u00f6zellikler, sadece fertlerde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplum \u00fczerinde de m\u00fcessirdir. Bir milletin tarihi i\u00e7erisinde b\u00fct\u00fcn fertlerinde var olan psikolojik bir karakter meydana gelir ki buna \u201cmilli karakter\u201d<\/em> denir. Milliyet duygusu da bu karakterden do\u011far.<\/p>\n 1) Milliyet Duygusunun F\u0131tr\u00ee Olu\u015fu:<\/strong><\/p>\n \u0130nsan do\u011fdu\u011fu zaman, belli bir dilin konu\u015fuldu\u011fu, belli bir aile ve belli bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn i\u00e7inde kendini bulur. \u00d6yleyse millet fikri ve buna dayal\u0131 milliyet duygusu ve d\u00fc\u015f\u00fcncesi f\u0131tr\u00eedir. Yani do\u011fu\u015ftan gelen bir fikirdir. Baz\u0131lar\u0131 bu fikrin Frans\u0131z ihtilaliyle Bat\u0131\u2019dan geldi\u011fini iddia ederek bu tarife kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar. H\u00e2lbuki Bat\u0131\u2019dan gelen \u015fey, milliyet fikrinin siyasi bir kimlik kazanmas\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle milliyet\u00e7ili\u011fin siyasi platforma ge\u00e7i\u015fi, politik arenada kendini g\u00f6stermesi ve ideolojilerde yer al\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n Millet, objektif bir realitedir. Bu realitenin objektif unsurlar\u0131 vard\u0131r. Bunlar da: Ayn\u0131 kandan gelme, ayn\u0131 dili konu\u015fma, ayn\u0131 dine inanma, ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcrden olma, m\u00fc\u015fterek bir tarih \u015fuuruna sahip olma ve istikbal i\u00e7in ayn\u0131 \u00fclk\u00fcy\u00fc ta\u015f\u0131mad\u0131r. \u0130\u015fte bu objektif unsurlar\u0131n tek tek bir fertte s\u00fcbjektifle\u015fmi\u015f y\u00f6n\u00fcne milliyet duygusu diyoruz.[18]<\/a><\/p>\n \u015eu halde milliyet duygusunun bir tezah\u00fcr\u00fc olan milliyet\u00e7ilik bir ideoloji de\u011fil, bir \u201cidrak\u201d<\/em>tir. T\u0131pk\u0131 insan\u0131n kendi insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 idrak etmesi gibi, milliyetini tan\u0131y\u0131p bilmesi de bir idraktir. Nas\u0131l ki, insan olmak objektif bir vas\u0131f, fakat insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 idrak etmek s\u00fcbjektif bir \u00f6zellik ise, millet objektif bir realite, milliyet\u00e7ilik de bunun idrakine sahip olmak yani milliyet \u015fuuru ta\u015f\u0131mak da s\u00fcbjektif bir keyfiyettir.[19]<\/a> Milletin objektif realitelerinden biri veya bir ka\u00e7\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131nda, milleti ayakta tutan milliyet\u00e7ilik duygusudur. Mesela Yahudilerde toprak ve dil birli\u011fi yoktu ama milliyet\u00e7ilik duygular\u0131 millet realitesinin \u015fartlar\u0131n\u0131 bir araya getirme azmini kaybettirmedi. Zaten milliyet\u00e7ilik bir milletin milli benli\u011fini koruma zaruretini i\u015fleyen bir ak\u0131m, bir duygudur. \u015eu halde millet statik, milliyet\u00e7ilik dinamik bir kavramd\u0131r. E\u011fer bir millet, kendini millet yapan de\u011ferlere sahip olmas\u0131na ra\u011fmen bunlar\u0131n karakteristi\u011fini tarih i\u00e7inde koruyam\u0131yorsa, milliyet\u00e7ili\u011fe sahip de\u011fildir. Zamanla bu de\u011ferleri kaybetme riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r. Bu itibarla milliyet\u00e7ilik, millet olma vasf\u0131n\u0131n hem dinamik hem de psikolojik \u015fart\u0131d\u0131r.[20]<\/a><\/p>\n \u0130\u015fte f\u0131tr\u00ee bir din olarak \u0130slamiyet, f\u0131tr\u00ee bir duygu olan milliyet fikrini reddetmeyip, sahip \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u015eayet milliyet kavram\u0131 \u0130slamiyet\u2019te olmasayd\u0131 neler olurdu?<\/p>\n 2) Hadislere G\u00f6re Milliyet Duygusu: <\/strong><\/p>\n Milliyet duygusu, Hz. Peygamber\u2019in hadislerinde de g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r.<\/p>\n \u201c\u015eair Hassan, m\u00fc\u015frikleri hicvetmesi i\u00e7in Resululahtan izin istedi. Resulullah: \u2018Nas\u0131l olur, benim nesebim Kurey\u015f i\u00e7indedir. \u015eu halde onlar\u0131 zemmetmekle benim de nesebimi zemmetmi\u015f olursun\u2019 dedi. Bunun \u00fczerine \u015fair Hassan: \u2018Seni onlardan tereya\u011f\u0131ndan k\u0131l \u00e7eker gibi ay\u0131r\u0131r\u0131m\u2019 deyince hicve m\u00fcsaade edildi\u201d<\/em>. Bu hadiste, Hz. Peygamber, ki\u015finin neseben ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu kabilesinin hicvedilmesiyle kendisini de hicvedilece\u011fi ger\u00e7e\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyor. Demek ki, nesep yani soy ve sop ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 f\u0131tr\u00ee bir olayd\u0131r. Buradan da milliyet duygusunun, insandaki aidiyet duygusunun bir neticesi oldu\u011funu da d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz.<\/p>\n Yine bu ba\u011flamda \u015fu hadisten de milliyet duygusunun f\u0131trili\u011fini anl\u0131yoruz: Selman\u2019dan rivayet edilmi\u015ftir: \u201cResulullah bana: \u2018Ya Selman dedi. Bana bu\u011fz etme, sonra dininden ayr\u0131l\u0131rs\u0131n. Bunun \u00fczerine: \u2018Ya Resulallah! Sana nas\u0131l bu\u011fz ederim, Allah, yaln\u0131z seninle bizi hidayete erdirmi\u015ftir\u2019 dedim. Resul-i Ekrem buyurdu ki: \u2018Arap\u2019a bu\u011fz eder ve dolay\u0131s\u0131yla bana da bu\u011fz etmi\u015f olursun\u201d<\/em>[21]<\/a><\/p>\n \u201cEbu Hureyre\u2019den rivayet edilmi\u015ftir: \u2018Resulullah\u2019\u0131n huzurunda Acemler\u2019den (=Arap olmayanlardan) bahsedildi. Bunun \u00fczerine \u015f\u00f6yle buyurdu: Onlara veya onlar\u0131n baz\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ben, size veya sizden baz\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011fumdan daha itimatl\u0131y\u0131m\u201d.<\/em>[22]<\/a> Buradan anla\u015f\u0131lan \u0130slam, l\u00fczumsuz yere soy sopla \u00f6v\u00fcnmeye ve hele kendi milleti b\u00e2t\u0131l yolda ise, onlar\u0131n cahiliye devrine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n S\u00fcraka b. Malik\u2019ten rivayet edilen bir di\u011fer hadiste Hz. Peygamber, me\u015fru halde a\u015firetini savunanlar\u0131 takdir etmi\u015ftir. Nitekim S\u00fcraka\u2019n\u0131n bu rivayetinde: \u201cSizin en hay\u0131rl\u0131n\u0131z, m\u00fcdafaas\u0131nda g\u00fcnah i\u015flemedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e a\u015firetini m\u00fcdafaa eden kimsedir\u201d<\/em> [23]<\/a> Demek ki, hakl\u0131 konularda ki\u015fi g\u00fcnaha girmemek kayd\u0131yla mensup oldu\u011fu a\u015firetine yard\u0131mc\u0131 olabilecektir. Buradan koruma, kollama ve sahip \u00e7\u0131kma anlam\u0131 da vard\u0131r. Hz. Peygamber, \u201cen hay\u0131rl\u0131n\u0131z\u2026\u201d<\/em> diyerek bunu te\u015fvik de etmektedir.<\/p>\n 3) Hadislere G\u00f6re Irk\u00e7\u0131l\u0131k(=Asabiyye):<\/strong><\/p>\n Gelelim \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k meselesine, \u0130slam\u2019da bunun \u00f6zel tabiri \u201casabiyye\u201d<\/em>dir. \u201cAsab\u201d<\/em> kelimesi dilimize Arap\u00e7a\u2019dan ge\u00e7mi\u015ftir ve damar, sinir<\/em> anlam\u0131na gelir. Nitekim \u201c\u0131rk\u201d kelimesi de Arap\u00e7a\u2019da ge\u00e7mi\u015f ve \u201cdamar\u201d<\/em> demektir. Ayn\u0131 damardan veya ayn\u0131 kandan gelen h\u0131s\u0131m ve akrabalar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Kan ba\u011f\u0131n\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 akrabalar\u0131n, yak\u0131nlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu sosyal gruplara fanatik bir ba\u011fl\u0131l\u0131k diye tarif edebilece\u011fimiz \u201casabiyye\u201d kelimesi Kur\u2019an\u2019da ge\u00e7mez. Ancak baz\u0131 hadislerde ge\u00e7mektedir. \u0130slam\u2019da milliyet\u00e7ili\u011fin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler genellikle bu hadisleri ileriye s\u00fcrerler ve onlar\u0131 kendi anlay\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6re terc\u00fcme ederler. \u015eimdi bu hadisleri ele alal\u0131m:<\/p>\n \u201cKim haks\u0131z bir i\u015fte kavmine yard\u0131m ederse, kuyuya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f deve gibidir ki, kuyru\u011fundan \u00e7ekilip \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r\u201d<\/em>[24]<\/a> Burada yaln\u0131z kavm kelimesi ge\u00e7iyor.<\/p>\n Vasile b. Eska\u2019dan rivayet edilir: \u201cDedim ki: \u2018 Ya Resulallah, asabiyet\u00e7ilik nedir?\u2019 Resulullah : \u2018Zul\u00fcmde kavmine yard\u0131m etmendir\u2019 buyurdu.\u201d<\/em>[25]<\/a> Burada hem kavm hem de asabiyye kelimeleri ge\u00e7iyor.<\/p>\n C\u00fcbeyr b. Mut\u2019im\u2019den rivayet edilmi\u015ftir: \u201cAsabiyyeye davet eden bizden de\u011fildir. Asabiyye \u00fczerine sava\u015fan bizden de\u011fildir. Asabiyye \u00fczerine \u00f6len de bizden de\u011fildir\u201d<\/em>[26]<\/a><\/p>\n Sahabeden Vasile b. El-Eska sorar: \u201cYa Resulallah! Bir kimsenin kavmini sevmesi asabiyetten(=\u0131rk\u00e7\u0131l\u0131ktan) say\u0131l\u0131r m\u0131? Hz. Peygamber buyurdu ki: \u2018Hay\u0131r, Ancak ki\u015finin zul\u00fcm ve haks\u0131zl\u0131k halinde olan kavmine yard\u0131m etmesi asabiyyettir.\u2019\u201d<\/em>[27]<\/a><\/p>\n G\u00f6r\u00fcl\u00fcyorki \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, ki\u015finin kendi kabilesi veya kavmine haks\u0131z olsa da savunmas\u0131d\u0131r. Hz. Peygamber\u2019in yasaklad\u0131\u011f\u0131 \u015fey budur. Bir di\u011fer ifadeyle \u201cHz. Peygamber\u2019in asabiyet tabiri ile yasaklad\u0131\u011f\u0131 \u015fey, fikir de\u011fil, fiildir.\u201d<\/em>[28]<\/a> Elbette her fiil de\u011fil, zul\u00fcm ve haks\u0131zl\u0131k gibi, olumsuz fiillerdir.<\/p>\n Hz. Peygamber\u2019in hadislerinde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u0130slam\u2019\u0131n reddetti\u011fi \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k:<\/p>\n 1-Kan \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc veya soy sop \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc davas\u0131 g\u00fctmek,<\/p>\n 2-Kendi \u0131rk\u0131ndan dolay\u0131 bir nevi \u00fcst\u00fcnl\u00fck psikolojisine kap\u0131lmak ve bu y\u00f6nde ba\u015fkalar\u0131na tahakk\u00fcm etmek,<\/p>\n 3-Kendi \u0131rk\u0131ndan olmayan di\u011fer insanlara hayat hakk\u0131 tan\u0131mamak,<\/p>\n 4-\u0130nsanl\u0131k hislerini rencide eden davran\u0131\u015flarda bulunmak,<\/p>\n 5-Kendi \u0131rk, adet ve geleneklerini, her \u015feyden \u00fcst\u00fcn tutmakt\u0131r.[29]<\/a><\/p>\n Netice olarak, \u0131rk, kana; kavim, dile; \u00fcmmet, dine; millet ise k\u00fclt\u00fcr ve tarih \u015fuuruna dayanmaktad\u0131r. K\u00fclt\u00fcr ve tarih \u015fuuru \u00fczerine dayanan milliyet\u00e7ilik ise \u0130slam a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman onay al\u0131r yeter ki, o k\u00fclt\u00fcr \u0130slam\u2019dan onay als\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam m\u00fc\u015frik ve sap\u0131k k\u00fclt\u00fcrlere onay vermiyor.<\/p>\n Milliyet\u00e7ili\u011fin milletin ortak bir tarih ve k\u00fclt\u00fcr \u015fuuruna sahip olunmas\u0131 ve bu \u015fuurun ya\u015fanmas\u0131 oldu\u011funu daha \u00f6nce beyan ettik. Ancak Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131, milliyet\u00e7ili\u011fi fa\u015fizm \u015feklinde de\u011ferlendirmektedir. Buna ne cevap verilebilir? Bu hususta rahmetli dostumuz Erol G\u00fcng\u00f6r\u2019\u00fcn bir yorumunu aktaral\u0131m:<\/p>\n \u201cBug\u00fcnk\u00fc Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131, bilhassa Amerikal\u0131lar\u0131n etkisinde kalarak, milliyet\u00e7ilik denince daha \u00e7ok fa\u015fizm ve nazizmi anlamaktad\u0131r. Hakikatte milliyet\u00e7ilik bir k\u00fclt\u00fcr hareketi olmas\u0131 hasebiyle \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, halka dayanan bir siyasi hareket olarak da otoriter idare sistemlerini reddeder. Bu bak\u0131mdan fa\u015fizm \u00f6rne\u011fine bakarak milliyet\u00e7ili\u011fi de\u011ferlendirmek her \u015feyden \u00f6nce yanl\u0131\u015f misalden hareket etmek olur(\u2026). Irk\u00e7\u0131l\u0131k tamamen kan ba\u011f\u0131 ve soy sop \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6n plana al\u0131rken; milliyet\u00e7ilik, kendi milletini her t\u00fcrl\u00fc k\u00fclt\u00fcr yozla\u015fmas\u0131ndan uzak tutmak suretiyle, tamamen kendine has yap\u0131lar i\u00e7erisinde ve milli k\u00fclt\u00fcr\u00fc bizzat bir medeniyet kayna\u011f\u0131 haline getirme ve cemiyeti soysuz de\u011fi\u015fmelerin a\u00e7\u0131k Pazar yeri halinden kurtarma hareketidir<\/em>.\u201d[30]<\/a><\/p>\n Kavram karga\u015fas\u0131 ya\u015fanan \u00fclkemizde, baz\u0131 ki\u015filer millet\u00e7ilik kavram\u0131n\u0131 maalesef, hi\u00e7bir literat\u00fcrde olmayan bir anlam y\u00fckleyerek ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Mesela s\u0131k s\u0131k medyada duydu\u011fumuz \u201cDini milliyet\u00e7ilik, etnik milliyet\u00e7ilik ve b\u00f6lgesel milliyet\u00e7ilik\u201d tabirleriyle ne kastedilmektedir? Anlamak cidden zor. Bu ifadelerin bilimsel hi\u00e7bir taraf\u0131 yoktur. Her halde \u201cayr\u0131mc\u0131l\u0131k\u201d diyecekleri yerde yanl\u0131\u015fl\u0131kla \u201cmilliyet\u00e7ilik\u201d<\/em> demektedirler. Halbuki milliyet\u00e7ilik ayr\u0131mc\u0131l\u0131k de\u011fil, birle\u015ftiricilik ve b\u00fct\u00fcnle\u015ftiriciliktir.<\/p>\n Bug\u00fcn gerek baz\u0131 bas\u0131n organlar\u0131nda ve gerekse baz\u0131 medya kanallar\u0131nda \u00f6zellikle iki kavrama sald\u0131r\u0131 olmakla birlikte, ikisinden biri ad\u0131na di\u011ferini yok etme gayretleri g\u00f6zlenmektedir. Bu iki kavram T\u00fcrk ve \u0130sl\u00e2m kavramlar\u0131d\u0131r. Baz\u0131 kimseler, maalesef \u0130sl\u00e2m dinini arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak T\u00fcrk milleti, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc, T\u00fcrk devleti ve T\u00fcrk dili d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapmaktad\u0131rlar. Ayr\u0131ca T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar, ba\u015fka her hangi bir etnik grubun, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na ses \u00e7\u0131karmamaktad\u0131rlar.<\/p>\n Konuyla ilgili vermi\u015f oldu\u011fum konferanslarda, bana bir\u00e7ok sorular tevcih edildi. Onlardan ilgin\u00e7 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir ka\u00e7\u0131n\u0131 ve verdi\u011fim cevaplar\u0131 aktararak, bu konudaki s\u00f6zlerime son vereyim.<\/p>\n Soru:<\/strong> Emeviler ve Abbasiler \u201cArap Milliyet\u00e7isi\u201d idiler. \u0130slam ad\u0131na \u00e7ok zararlar\u0131 oldu. Milliyet\u00e7ilik \u0130sl\u00e2m\u2019a zararl\u0131 de\u011fil mi?<\/em><\/p>\n Cevap:<\/strong> Eski kavimler, d\u00fcnyan\u0131n merkezine kendilerini al\u0131rlar, di\u011fer kavimleri d\u0131\u015flarlard\u0131. Mesela Yunanl\u0131lar, d\u00fcnyay\u0131 \u201cYunanl\u0131lar ve barbarlar\u201d<\/em> olarak ikiye ay\u0131r\u0131rlar. Kendilerinden olmayan b\u00fct\u00fcn kavimler barbard\u0131. Keza \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n geldi\u011fi d\u00f6nemde cahiliye Araplar\u0131 da, d\u00fcnyadaki kavimleri ikiye taksim etmi\u015flerdi: \u201cAraplar ve acemler\u201d<\/em>. Onlara g\u00f6re Arap olmayan herkes acemdi. \u201cAcem\u201d <\/em>tabiri bize g\u00f6re \u0130ranl\u0131lar\u0131n lakab\u0131d\u0131r. Araplara g\u00f6re ise, Arab\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda herkestir. Araplar da ikiye ayr\u0131l\u0131rd\u0131: Kurey\u015fliler ve Kurey\u015fli olmayanlar. Elbette bu husus soy ve kan \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayanan bir Arap \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Her ne kadar \u0130slamiyet onlar\u0131, milliyetlerini unutturmamak kaydiyle, \u201c\u0130sl\u00e2m\u201d<\/em> kavram\u0131 \u00fczerinde bir \u00fcst kimlik kazand\u0131rm\u0131\u015fsa da Emeviler, hilafeti bir saltanat haline getirince ilk i\u015fleri, cahileye d\u00f6nemi Arap \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yani asabiyecili\u011fi g\u00fcndeme ta\u015f\u0131mak ve onu bir devlet politikas\u0131 haline getirmek oldu. Asl\u0131nda onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 \u201cmilliyet\u00e7ilik\u201d<\/em> de\u011fildir. Kelimenin tam anlam\u0131yla, en ileri safhada bir \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendilerinden olmayanlara \u201cmev\u00e2li\u201d<\/em>(=k\u00f6le olmaya lay\u0131k) derlerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, soy sop itibariyle kendilerini di\u011fer milletlerden \u00fcst\u00fcn g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Takvada, ahlakta ve \u0130sl\u00e2m\u2019a hizmette de\u011fil, soylar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve \u201ckavm-i necip\u201d olmalar\u0131yla \u00f6v\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Hatta bu zihniyet, Emeviler d\u00f6neminde te\u015fekk\u00fcl eden F\u0131kh\u00ee mezhepler \u00fczerinde m\u00fcessir olmu\u015f ve Araplar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc f\u0131kh\u00ee i\u00e7tihatlarla peki\u015ftirilip din ad\u0131na, din diye uygulana gelmi\u015ftir. Mesela, evlenmede denklik hususunda \u015eafi mezhebine g\u00f6re, Arap olmayan erkekler, Arap olan kad\u0131nlara denk olamazd\u0131. Velev ki anas\u0131 Arap dahi olsa. Keza Arap olmayan bir \u00e2lim de Arap olan cahil bir kad\u0131na denkti. Hanbeli mezhebine g\u00f6re, Arap olmayan erkekler Arap olan kad\u0131nlara denk olamazlar.[31]<\/a> Hatta \u0130bn Teymiyye\u2019ye g\u00f6re, M\u00fcsl\u00fcman Arap milleti, di\u011fer milletlerden daha y\u00fcksek derecelidir[32]<\/a>. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u201cmilliyet\u00e7ilik\u201d<\/em>le ifade edemeyiz. Bunlar kesif bir Arap \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tezah\u00fcrleridir. E\u011fer Emeviler ve Abbasiler, Arap milliyet\u00e7ili\u011fi yapsalard\u0131, her \u015feyden \u00f6nce di\u011fer milletlere ve kavimlere sayg\u0131 g\u00f6sterirlerdi. Hucurat suresi 13. ayetinde de ifade edilen \u201cli-te\u00e2refu\u201d<\/em>(=birbirinizi bilmeniz i\u00e7in) emrine uygun olarak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flarlard\u0131. Di\u011fer kavimlere sevgi ile yakla\u015f\u0131rlard\u0131. Oysa onlar \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 dini h\u00fck\u00fcm haline getirip uygulama alan\u0131na sokmu\u015flard\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlara milliyet\u00e7ilik demek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n yasaklad\u0131\u011f\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ta kendisidir. Bundan dolay\u0131 Emeviler ve Abbasiler \u201cArap milliyet\u00e7isi\u201d<\/em> de\u011fil, \u201cArap \u0131rk\u00e7\u0131s\u0131\u201d<\/em><\/strong> idiler. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130sl\u00e2m i\u00e7in, \u0130sl\u00e2m ad\u0131na \u00e7ok zararl\u0131 oldular.<\/p>\n Soru:<\/strong> T\u00fcrk m\u00fcs\u00fcn M\u00fcsl\u00fcman m\u0131s\u0131n? Veya Milliyet\u00e7i misin yoksa M\u00fcsl\u00fcman m\u0131s\u0131n?<\/em><\/p>\n Cevap:<\/strong> \u201cBu soruyu, sporcu musun yoksa M\u00fcsl\u00fcman m\u0131s\u0131n diye de sorabilirsiniz. Sanki bunlardan biri olunca di\u011feri olmaz da!\u201d[33]<\/a>. Elbette insan hem T\u00fcrk hem M\u00fcsl\u00fcman olabilir. Hem M\u00fcsl\u00fcman hem milliyet\u00e7i olabilir. T\u0131pk\u0131 hem Arap hem M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fu gibi. Ki\u015fi soyunu sopunu, nesep ve akrabas\u0131n\u0131, kavmini ve milletini kendi tayin edemez ama dinini kendi iradesiyle tayin edebilir. \u201cBen \u015fu millettenim, \u00f6yle hissediyorum. O milletin k\u00fclt\u00fcr\u00fcndenim ve milletimi seviyorum\u201d demekten daha tabii ne olabilir? Veyahut \u201cAllah beni o milletten yaratm\u0131\u015f, benim milliyetim budur\u201d demekten daha tabii ne olabilir? Kald\u0131 ki bu sorular ayn\u0131 sahan\u0131n sorular\u0131 de\u011fildir. Biri din di\u011feri milliyettir. Mant\u0131k\u2019ta me\u015fhur bir kural vard\u0131r. Birbirine z\u0131t iki h\u00fck\u00fcm bir arada bulunmaz. Milliyet\u00e7i olman\u0131n z\u0131tt\u0131, milliyet\u00e7i olmamak veya T\u00fcrk olman\u0131n z\u0131tt\u0131, T\u00fcrk olmamakt\u0131r. \u00d6te yandan M\u00fcsl\u00fcman olman\u0131n z\u0131tt\u0131, M\u00fcsl\u00fcman olmamakt\u0131r. Milliyet\u00e7i olmak veya T\u00fcrk olmak de\u011fildir. Bu nevi sorularda h\u00e2l\u00e2 \u0131srar edenler varsa onlara \u201cMant\u0131k fukaras\u0131\u201d<\/em> demekten ba\u015fka bir cevap bulam\u0131yorum.<\/p>\n *<\/a> Bu yaz\u0131 Prof. Dr. \u0130smail Yak\u0131t\u2019\u0131n \u201c\u0130slam\u2019\u0131 Anlamak\u201d isimli kitab\u0131n\u0131n 347-367 sayfalar\u0131 aras\u0131ndan iktibas edilmi\u015ftir.<\/p>\n [1]<\/a> Geni\u015f bilgi i\u00e7in Bkz. Y\u00fcmni Sezen, \u0130slam Sosyolojisine Giri\u015f<\/em>, Turan K\u00fclt\u00fcr Vakf\u0131, \u0130stanbul, 1994, s. 91 vd. Bu konuda ayr\u0131ca dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131mda yap\u0131lm\u0131\u015f ba\u015far\u0131l\u0131 bir doktora tezi vard\u0131r. A. Galip Gezgin, Tefsirde semantik Metod ve Kur\u2019an\u2019da Kavm Kelimesinin Semantik Analizi,<\/em> \u00d6t\u00fcken, \u0130stanbul, 2002, s.246 vd.<\/p>\n [2]<\/a> Razi, Tefsir.,<\/em> XXVIII, 138<\/p>\n [3]<\/a> Rag\u0131p, M\u00fcfredat<\/em>, s.261<\/p>\n [4]<\/a> Firuzabadi, Kamus,<\/em> III, 320 vd.<\/p>\n [5]<\/a> Y. Sezen, \u0130slam Sosyolojisine Giri\u015f<\/em>, s. 91<\/p>\n [6]<\/a> Rag\u0131p, M\u00fcfredat<\/em>, 79<\/p>\n [7]<\/a> Pag\u0131p, age,<\/em> s.272 vd.<\/p>\n [8]<\/a> Rag\u0131p, age.,<\/em> s. 214<\/p>\nB- KUR\u2019AN\u2019DA ADI GE\u00c7EN SOSYAL GRUPLAR<\/strong><\/h2>\n
\n
\n
\n
C-KUR\u2019AN\u2019A G\u00d6RE IRK VE KAV\u0130M GER\u00c7E\u011e\u0130:<\/strong><\/h2>\n
D-SOSYOLOJ\u0130K VE FELSEF\u00ce A\u00c7IDAN KAV\u0130M, M\u0130LLET VE M\u0130LL\u0130YET DUYGUSU:<\/strong><\/h2>\n
E- M\u0130LL\u0130YET\u00c7\u0130L\u0130K VE IRK\u00c7ILIK NED\u0130R NE DE\u011e\u0130LD\u0130R?<\/strong><\/h2>\n
\n
F-M\u0130LL\u0130YET\u00c7\u0130L\u0130K TARTI\u015eMALARI:<\/strong><\/h2>\n