{"id":14598,"date":"2021-12-31T19:00:00","date_gmt":"2021-12-31T16:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=14598&preview=true&preview_id=14598"},"modified":"2021-12-31T18:22:29","modified_gmt":"2021-12-31T15:22:29","slug":"fikir-sisteminin-bes-unsuru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/","title":{"rendered":"Fikir sisteminin be\u015f unsuru"},"content":{"rendered":"

Ayhan Tu\u011fcugil mahlas\u0131yla \u0130skender \u00d6ks\u00fcz taraf\u0131ndan<\/em><\/p>\n

yaz\u0131lan ve T\u00f6re dergisinin 1976 y\u0131l\u0131 58.say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanan<\/em><\/p>\n

\u201cFikir Sistemi Nedir?-II\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makaledir.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

\u00d6nceki yaz\u0131m\u0131zda<\/a> sistemin be\u015f unsurundan bahsetmi\u015ftik. \u015eimdi bu be\u015f unsuru ayr\u0131 ayr\u0131 ve daha yak\u0131ndan inceleyelim :<\/p>\n

Gaye<\/strong><\/h2>\n

Sistemin konusunu ve varmak istedi\u011fi sonucu belirten unsur \u201cgaye\u201ddir. D\u00f6rt misalimiz i\u00e7in gaye unsurunu a\u015fa\u011f\u0131daki gibi tablola\u015ft\u0131rabiliriz (Tablo I). Tablodan, \u201cgaye\u201dnin de kendi i\u00e7inde \u201ckonu\u201d ve \u201cvar\u0131lmak istenen netice\u201d olmak \u00fczere iki ayr\u0131 unsur ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Genel \u201csistem\u201d kavram\u0131ndaki bu \u201ckonu\u201d unsuru, fikir sistemlerinde, yani insan cemiyetlerine ait sistemlerde (ideolojilerde) \u201ctercih\u201d unsuru haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u201cTercih\u201d kavram\u0131n\u0131 ilerdeki b\u00f6l\u00fcmlerde teferruat\u0131 ile inceleyece\u011fiz.<\/p>\n

\"Sistemin

Sistemin konusunu ve varmak istedi\u011fi sonucu belirten unsur \u201cgaye\u201ddir.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Fikir sistemlerine ait m\u00fcnaka\u015falarda ilk bak\u0131lmas\u0131 gereken nokta, gayedir. Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015f\u0131ndaki \u201ctonton vatanda\u015f\u201d\u0131n hatalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, gayenin te\u015fhisindeki yanl\u0131\u015fl\u0131ktan do\u011fmaktad\u0131r. O, mesel\u00e2 \u201cNATO\u2019ya hay\u0131r!\u201d slogan\u0131n\u0131 bir melodi gibi ve sempati ile dinlerken bu slogan\u0131n sahiplerinin gayesinin T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi\u2019ninkiyle e\u015f oldu\u011funu san\u0131yordu, \u201cNATO\u2019ya hay\u0131r!\u201d diye ba\u011f\u0131ranlar\u0131n en fazla, bir yanl\u0131\u015f de\u011ferlendirmenin kurban\u0131 olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirdi. Halbuki bilimsel sosyalistlerin gayesinin asla T\u00fcrk Milleti veya T\u00fcrkiye olamayaca\u011f\u0131n\u0131; bu fikir sisteminin d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda sadece \u201cProletarya s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n hakimiyeti\u201d i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu slogan\u0131n da bu gayenin bir vas\u0131tas\u0131ndan ibaret bulundu\u011fu ger\u00e7e\u011fini g\u00f6rebilse, \u201cyanl\u0131\u015f de\u011ferlendirme\u201d yerine \u201chainlik\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc verirdi.<\/p>\n

Bir sistemin gayesinin se\u00e7iminde mant\u0131kla veya ilimle ilgili hi\u00e7bir kural yoktur. Sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan, gaye se\u00e7imi, tamamen keyfidir. Bir geometrici, neden geometriyle u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorusunu, geometriye dayanarak cevapland\u0131ramaz. Ancak, \u201cBen, geometriyi seviyorum.\u201d gibi hisse dayanan bir cevap verebilir. Bir fizik\u00e7i, neden cisimlerle u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorusuna, fizikten faydalanarak bir cevap bulamaz ve yine geometrici gibi hisse, ilgiye ba\u011fl\u0131 bir izah yapabilir. Ancak, ille hisse dayanmayan bir sebep \u00fczerinde \u0131srar edilir veya soru daha genel olarak, \u201c\u0130nsanlar neden geometriyle, fizikle u\u011fra\u015f\u0131rlar?\u201d \u015fekline d\u00f6k\u00fcl\u00fcrse belki, \u201cGeometri ve fizik, insanlar\u0131n tabiata hakim olmalar\u0131n\u0131; daha iyi ya\u015famalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in\u2026\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bulunabilir. Dikkat edilecek nokta, bu son cevab\u0131n da geometriden veya fizikten de\u011fil, onlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndan, insan cemiyetlerine ait d\u00fc\u015f\u00fcncelerden do\u011fdu\u011fudur. Halbuki ideolojiler, b\u00f6yle faydac\u0131 bir cevab\u0131 da veremezler. \u00c7\u00fcnk\u00fc fikir sistemlerinin kendileri, \u015fu veya bu cemiyet biriminin faydas\u0131n\u0131 gaye edinmi\u015flerdir. Gaye, bir cemiyet biriminin faydas\u0131 olarak tespit edilince, d\u00f6n\u00fcp, \u201cBu gayeyi o cemiyete faydal\u0131 olsun diye se\u00e7tim\u201d demek, mant\u0131k \u00e7emberine d\u00fc\u015fmek olur.<\/p>\n

Aynen fizik\u00e7i veya geometrici misallerindeki gibi bir T\u00fcrk milliyet\u00e7isine de ni\u00e7in bu yolu tuttu\u011fu soruldu\u011funda, \u201cT\u00fcrk Milleti\u2019ni sevdi\u011fim i\u00e7in.\u201d cevab\u0131ndan ba\u015fkas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Samim\u00ee bir kom\u00fcnist de bu mesle\u011fe yine hislerinden dolay\u0131 girmi\u015ftir. \u0130limle, mant\u0131kla incelenebilecek, incelenmesi gereken mesele, gayenin se\u00e7imi de\u011fil, olsa olsa var\u0131lmak istenen \u201cnetice\u201dye ula\u015f\u0131l\u0131p ula\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131d\u0131r. Yani, bir adam\u0131n T\u00fcrk Milleti\u2019nin bekas\u0131n\u0131 isteyip istemeyece\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lamaz, ancak bu iste\u011fin d\u00fcnya \u015fartlar\u0131 i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015femeyece\u011fi incelenebilir. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u201cproleterya\u201dya duyulan a\u015fk m\u00fcnaka\u015fa edilemez; fakat \u201cproleterya hakimiyeti\u201dnin m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fabiliriz. Bu husus da ileriki b\u00f6l\u00fcmlerde tekrar ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n

Misallerimizi ikiden d\u00f6rde \u00e7\u0131kar\u0131r ve fizikle matematikten de birer konu al\u0131rken sebep olarak, bilimsel sosyalizmi saran propaganda bulutunu; bu bulutun, kom\u00fcnizmin sistem \u00f6zelliklerini \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fck. Nitekim mekanik ve geometriye ait misallerimizle sistemin kendi gayesinin do\u011frulu\u011funu ispat edemeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Fakat kom\u00fcnistler, sistemlerin bu temel niteli\u011fini bile gizleyerek, ideolojilerinin gayesinin do\u011frulu\u011funu ve ideolojilerinin gereklili\u011fini yine ideolojilerini kullanarak ispatlamak gibi sa\u00e7ma bir \u00e7aba i\u00e7ine girmi\u015flerdir. Bir\u00e7ok temel kom\u00fcnizm kitab\u0131nda bu s\u00f6zde ispat \u015fu \u015fekilde y\u00fcr\u00fcr (Alt\u0131 \u00e7izili sorular bizimdir<\/em>):<\/p>\n

\u2014 Bilimsel sosyalizmi benimsemek zorunday\u0131z.<\/p>\n

\u2014 Ni\u00e7in?<\/p>\n

\u2014 \u00c7\u00fcnk\u00fc bilimsel sosyalizm proletaryan\u0131n felsefesidir ve proletarya yar\u0131n\u0131n hakimidir.<\/p>\n

\u2014 Peki bunlar\u0131 kim s\u00f6yl\u00fcyor?<\/p>\n

\u2014 Bilimsel sosyalizm!<\/p>\n

Bu, asl\u0131nda, enfes bir mant\u0131k \u00e7emberi \u00f6rne\u011fidir ve bir e\u015fine daha zor rastlan\u0131r. Son tahlilde bu iddia, \u201cBilimsel sosyalizmi benimse, \u00e7\u00fcnk\u00fc bilimsel sosyalizm bunu gerektirir\u201d sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmekte ve d\u00fcnya aptallar\u0131na sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Gayelerindeki farkl\u0131l\u0131k ve gaye se\u00e7imindeki bu serbestlikten dolay\u0131 \u00e7o\u011fu zaman ayr\u0131 sistemlerin mensuplar\u0131n\u0131n m\u00fcnaka\u015fa etmeleri bile gereksizdir. Nas\u0131l bir mekanik\u00e7i ile bir geometricinin sistemleri \u00fczerinde tart\u0131\u015fmalar\u0131 sa\u00e7ma ise, mesel\u00e2 bir bilimsel sosyalistle bir T\u00fcrk Milliyet\u00e7isinin tart\u0131\u015fmas\u0131 da \u00e7o\u011funlukla manas\u0131zd\u0131r. \u201cBen d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n kurtulu\u015fu i\u00e7in T\u00fcrk Devleti\u2019nin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 teklif ediyorum.\u201d diyen bir kom\u00fcnistle, \u201cBen, T\u00fcrk Milleti\u2019nin bekas\u0131 ve y\u00fccelmesi i\u00e7in onun devletini korumay\u0131 teklif ediyorum.\u201d diyen bir T\u00fcrk Milliyet\u00e7isi aras\u0131nda ne gibi bir fikir tart\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131labilir? A\u00e7\u0131lacak bir m\u00fcnaka\u015fa, \u00fcst kata \u00e7\u0131kmak isteyen bir insanla d\u00fcz yolda gitmek isteyenin oturup, \u201cAsans\u00f6r m\u00fc iyidir yoksa otob\u00fcs m\u00fc?\u201d tercihini yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kadar sa\u00e7ma olur.<\/p>\n

Tart\u0131\u015fma ancak, fikir sistemlerinin sistem olarak tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, se\u00e7tikleri gayelere varman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 konular\u0131nda a\u00e7\u0131labilir. Bir de iki gayeye birden hizmet iddias\u0131 ile ortaya at\u0131lan teklifler m\u00fcnaka\u015fa edilebilir. Misal verecek olursak, \u201cProletarya i\u00e7in T\u00fcrk Devleti\u2019ni y\u0131kmak…\u201d tek gayeli, sadece bilimsel sosyalizmin gayesine uygun bir tekliftir ve bizimle m\u00fcnaka\u015fa edilemez. Fakat ayn\u0131 kom\u00fcnist, \u201cBen proletaryan\u0131n hakimiyeti i\u00e7in NATO\u2019dan \u00e7\u0131kmam\u0131z\u0131 istiyorum; fakat bu, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk Milleti\u2019nin de lehinedir.\u201d diye gelirse, o zaman ve ancak ikinci gaye i\u00e7in onunla tart\u0131\u015fmaya girebiliriz.<\/p>\n

Tarifler<\/strong><\/h2>\n

Bir sistemin anla\u015f\u0131labilir olmas\u0131, herkesin kendine g\u00f6re yorumlayabilece\u011fi bir kavramlar anar\u015fisi durumuna d\u00fc\u015fmemesi i\u00e7in, temel kavramlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a tarif etmesi gerekir. Mesel\u00e2 geometride \u201cparalel\u201d, \u201c\u00fc\u00e7gen\u201d, \u201ca\u00e7\u0131\u201d vb. kavramlar tarif edilir. Tarifler, a\u00e7\u0131kl\u0131ktan ba\u015fka, anlat\u0131ma k\u0131sal\u0131k getirme faydas\u0131n\u0131 da sa\u011flar. Mesel\u00e2 her seferinde \u201csonsuzda kesi\u015fen do\u011frular\u201d demek yerine \u201cparalel\u201d tabirinin kullan\u0131lmas\u0131 muhakkak daha elveri\u015flidir. Mekanikte \u201ck\u00fctle\u201d, \u201civme\u201d, \u201cenerji\u201d vs., T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011finde \u201ccemiyet birimi\u201d, \u201ctarihin temel y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fc amili\u201d, \u201cmillet\u201d, \u201ctercih\u201d vs., bilimsel sosyalizmde \u201cproletarya\u201d, \u201cart\u0131k de\u011fer\u201d, \u201cs\u00f6m\u00fcr\u00fc\u201d, \u201cemperyalizm\u201d, \u201cdevrim\u201d hep tarif gerektiren kavramlard\u0131r.<\/p>\n

Nihayet bir isimlendirme, kavramlara ad takmadan ibaret olduklar\u0131 i\u00e7in tariflerde de bir serbestlik vard\u0131r. Ancak, bir kere isimlendirilen kavram\u0131n art\u0131k ba\u015fka adla an\u0131lmamas\u0131 ve tekrar isimlendirilmemesi gerekir. Sa\u011fduyunun bir gere\u011fi de kavramlara verilen isimlerin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar bu kavramlar\u0131 hat\u0131rlatan adlar olmas\u0131d\u0131r. \u201cBen, ba\u015fa giyilen \u015feye ayakkab\u0131 ismini verece\u011fim.\u201d diyebilirsiniz. Buna kimse m\u00e2ni olamaz ama sa\u011fduyu \u00f6nler…<\/p>\n

Bir kavrama, g\u00fcndelik lisanda bamba\u015fka anlama gelen bir isim vermek de sa\u011fduyuya ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Fakat baz\u0131 ideolojiler, propaganda i\u00e7in, muhataplar\u0131n\u0131 aldatmak i\u00e7in bu hatay\u0131 bile bile yaparlar. Mesel\u00e2 yerli kom\u00fcnistlerimizce Rus\u00e7adan T\u00fcrk\u00e7eye terc\u00fcme edilen ve kitap\u00e7\u0131 vitrinlerini s\u00fcsleyen bir \u201cFelsefe S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u201dnde iki t\u00fcrl\u00fc demokrasi tarif edilmektedir: \u201cS\u0131n\u0131fl\u0131 toplamlarda demokrasi, h\u00e2kim s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir diktat\u00f6rl\u00fck \u015feklidir\u2026 Sosyalist demokrasi… \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sosyal m\u00fclkiyetine dayan\u0131r.\u201d Ve Lenin, ba\u011f\u0131ra ba\u011f\u0131ra, proleter diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde, \u201cger\u00e7ek demokrasi\u201dde, \u201csiyas\u00ee demokrasinin, klikle\u015fmelere, partile\u015fmelere yol a\u00e7an demokrasinin s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d a\u00e7\u0131klar. Bu, a\u00e7\u0131klanmakla da kalmaz, \u201cger\u00e7ek demokrasi\u201dde aksine fikir beyan edenler, aksine fikir beyan etmesi m\u00fcmk\u00fcn olanlar, kafalar\u0131ndan aksine fikir ge\u00e7irdi\u011fi sosyalist bilimle tespit edilenler Gulag Tak\u0131madalar\u0131nda misafir edilir, SSCB\u2019nin kamplar\u0131 Hitler\u2019inkileri ikinci k\u00fcmeye iter…<\/p>\n

Koskoca bir memleket halk\u0131, K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri toptan yurtlar\u0131ndan s\u00fcr\u00fcl\u00fcr ve \u201cDemokratik Alman Cumhuriyeti\u201dnde ya\u015famak talihine erenleri i\u00e7erde tutmak i\u00e7in bu demokrasinin etra\u00adf\u0131 duvarlarla \u00e7evrilir… B\u00fct\u00fcn bun\u00adlar da utan\u0131lmadan, s\u0131k\u0131l\u0131nmadan \u201cDemokrasi\u201d hatta \u201cGer\u00e7ek demokrasi\u201d diye tarif edilir.[1]<\/a> Bu demok\u00adrasi tarifi gibi bir de \u00c7ekoslovak\u00adya ve Macaristan\u2019\u0131 da i\u00e7ine alan bir \u201cba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u201d, hatta \u201ctam ba\u00ad\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u201d tarifi vard\u0131r ki \u00e7ok \u015f\u00fc\u00adk\u00fcr biz bundan mahrumuz. Ve T\u00fcrkiye sokaklar\u0131nda \u201cgen\u00e7ler\u201d (bu da bir tariftir) \u201cTam ba\u011f\u0131ms\u0131z ve ger\u00e7ekten demokratik T\u00fcrkiye\u201d diye ba\u011f\u0131rarak y\u00fcr\u00fcr ve aptallar alk\u0131\u015f tutar.<\/p>\n

Halbuki \u201c\u00fcretim ara\u00e7\u00adlar\u0131n\u0131n sosyal m\u00fclkiyeti\u201dne mesel\u00e2 \u201ckamula\u015ft\u0131rma\u201d denerek, herkesin bildi\u011fi \u201cdemokrasi\u201d tarifine dokunulmayabilirdi. \u00c7ekoslovakya\u2019n\u0131n, Macaristan\u2019\u0131n i\u015fgaline \u201centernasyonal proleter diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d ad\u0131 verilebilir ve \u201cba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u201d rahat b\u0131rak\u0131labilirdi. Fakat \u201cKamula\u015ft\u0131\u00adr\u0131lm\u0131\u015f Almanya\u201d, \u201cDemokratik Al\u00adman Cumhuriyeti\u201d kadar propagandaya elveri\u015fli de\u011fildir ve \u201cTam enternasyonal proleter diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda ve ger\u00e7ekten kamula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f T\u00fcrkiye\u201d kullan\u0131lan slogan kadar \u00e7arp\u0131c\u0131 de\u011fildir (ve kim bilir ton tonlar bile bu i\u015fte bir bit yeni\u011fi sezebilirler).<\/p>\n

\u201cDevrim\u201d, \u201cdevrimci\u201d, \u201cilerici\u201d, \u201cgerici\u201d tariflerindeki benzer oyunlara daha \u00f6nce temas etmi\u015ftik. Bildi\u011fimiz \u201cistismar\u201d anlam\u0131nda de\u011fil, \u201cart\u0131k de\u011fer\u201d kavram\u0131na uygun olarak kullan\u0131lan \u201cs\u00f6m\u00fcr\u00fc\u201d de bu tarif sapt\u0131rmalar\u0131n\u0131n bir ba\u015fka t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Misaller \u00e7o\u011falt\u0131labilir. Ancak, ne y\u00f6nden bak\u0131l\u0131rsa bak\u0131ls\u0131n kelimeleri kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin kafas\u0131ndakinden ba\u015fka manalarda kullanarak sempati sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fmak birinci s\u0131n\u0131f bir siyas\u00ee ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131kt\u0131r. Ayn\u0131 oyunlar, memleketimizde bilimsel sosyalistlerden ba\u015fka, siyasi \u00fcmmet\u00e7iler [2]<\/a> taraf\u0131ndan da sahnelenmektedir. \u201cMillet\u201d kelimesinin bir zamanlar \u201c\u00fcmmet\u201d manas\u0131na kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle (bu gerek\u00e7e ancak dost toplant\u0131lar\u0131nda a\u00e7\u0131\u011fa vurulur) bu gurup \u201cmillet\u201di \u201c\u00fcmmet\u201d, \u201cmill\u00ee\u201dyi de \u201c\u00fcmmetle ilgili\u201d anlam\u0131nda sarf eder olmu\u015flard\u0131r. Ancak bu sapt\u0131rma \u201cmill\u00ee\u201d de kalm\u0131\u015f, \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr \u015fimdilik \u201cmilliyet\u00e7ilik\u201d kavram\u0131na bula\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu gurubun siyas\u00ee liderinin bug\u00fcnlerde herkesin \u201cMilliyet\u00e7i Cephe\u201d dedi\u011fi nesneye \u201cMill\u00ee Cephe\u201d deyip durmas\u0131 dil s\u00fcr\u00e7mesinden ibaret de\u011fildir. Baz\u0131 kimselerce ciddiye al\u0131nmasalar bu tipleri yalan yere yemin ederken aya\u011f\u0131m\u0131 kald\u0131rarak sorumluluktan kurtulaca\u011f\u0131m sanan \u00e7ocu\u011fa benzetip g\u00fcl\u00fcp ge\u00e7ebilirdik…<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015f\u0131nda verdi\u011fimiz hayal\u00ee tonton vatanda\u015f- kom\u00fcnist diyalogundaki yanl\u0131\u015f anlamalar\u0131n \u00e7o\u011fu kom\u00fcnistin kavramlar\u0131 tarif etmeden ve g\u00fcnl\u00fck manalar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kullanmas\u0131ndan do\u011fuyordu. \u00c2deta taraflardan biri, geometride, ki \u015fekli kastederek \u201ck\u00fcp\u201d derken di\u011feri, i\u00e7ine tur\u015fu kurulan kab\u0131 anl\u0131yor ve a\u011fz\u0131 sulan\u0131yordu…<\/p>\n

Sistemin \u201ctarif\u201d unsurunu \u201cgaye\u201dden hemen sonraya almam\u0131z, tariflerin hepsinin gayenin a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan sonra verilece\u011fi manas\u0131na al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Tarifler, sistemin yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde, ihtiya\u00e7 duyulduk\u00e7a verilir. Dikkat edilecek nokta, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar tarifsiz kavram kullanmamaktad\u0131r, nihayet, tariflerin gereklili\u011fi yan\u0131nda, her \u015feyin tarif edilemeyece\u011fini, baz\u0131 kavramlar\u0131 sa\u011fduyuya b\u0131rakmak l\u00fczumunu da belirtelim. Bu yaln\u0131z fikir sistemlerinde de\u011fil, ma, tematikte bile b\u00f6yledir. Mesel\u00e2 geometride \u201c\u00e7izgi\u201d ve \u201cnokta\u201d kavramlar\u0131ndan birini tarifsiz b\u0131rakmak zorunday\u0131z. \u00c7izgiyi noktan\u0131n hareketi olarak tarif edersek, d\u00f6n\u00fcp, \u201cnokta, iki \u00e7izginin kesim yeridir\u201d diyemeyiz. (Bir \u015feyi kendisiyle tarif etmi\u015f ve biraz \u00f6nce bilimsel sosyalist felsefeden bir misalle anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cmant\u0131k \u00e7emberi\u201dne d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oluruz.) Noktay\u0131 iki \u00e7izginin kesim yeri olarak al\u0131rsak, bu sefer noktan\u0131n hareketi ile \u00e7izgiyi tarif etmemiz gerekir. Ancak, her \u015feyin di\u011fer tariflerin \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131nda ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu ka.dar az say\u0131da bulunmas\u0131na dikkat edilmelidir.<\/p>\n

Metod<\/strong><\/h2>\n

Sistemin a\u00e7\u0131klanan gayesine varmak i\u00e7in tutaca\u011f\u0131 yol metod\u2019dur. Ancak metod yaln\u0131z \u201cgaye\u201dden \u201cuygulama\u201d ya gidi\u015fte de\u011fil, sistemin yap\u0131s\u0131n\u0131n kurulu\u015funda da tesirini g\u00f6sterir. Bir d\u00fc\u015f\u00fcnme yolu haline gelir. Sistemin hangi metodu kullanaca\u011f\u0131 da gayeyle s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Mesel\u00e2 geometri \u201cmant\u0131k\u201d\u0131 metod olarak al\u0131r. Ancak geometrinin ve b\u00fct\u00fcn matemati\u011fin kulland\u0131\u011f\u0131 mant\u0131k g\u00fcnl\u00fck lisanda mant\u0131k dedi\u011fimiz kavramla ilgili olmakla birlikte o derece i\u015flenmi\u015f, geli\u015ftirilmi\u015ftir ki ona \u201cmatematik metodu\u201d da diyebiliriz. \u201cMant\u0131k\u201d\u0131n veya \u201cmatematik metodu\u201dnun ilim metodundan en b\u00fcy\u00fck fark\u0131, fizik d\u00fcnyayla, hadiselerle uyu\u015fmas\u0131n\u0131n \u015fart olmamas\u0131d\u0131r. Nitekim matematik\u00e7iler- \u00f6zel olarak da geometriciler- tamam\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayanan ve fizik d\u00fcn ya da hi\u00e7bir benzeri bulunmayan sistemlerle u\u011fra\u015fabilirler; zaman zaman u\u011fra\u015fmaktad\u0131rlar da. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k mekanik veya daha genel olarak fizik, vak\u0131alarla uyum i\u00e7inde olmak ve metod olarak mant\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, ilim metodunun kullanmak zorundad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc gayesi fizik\u00ee d\u00fcnyadan se\u00e7ilmi\u015ftir. T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi\u2019nin metodu da ilim metodudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cT\u00fcrk Milletinin bekas\u0131\u201d gayesi vak\u0131alara ve d\u00fcnyaya s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir hedeftir ve metod se\u00e7imi bu ba\u011f\u0131 hesaba katmak mecburiyetindedir.<\/p>\n

Burada hemen a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gereken bir nokta, T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011finin \u201cilim metodu\u201dndan kastetti\u011fi \u015feyin \u201cilimlerin ilmi\u201d, \u201c\u0130l\u00e2h\u00ee ilim\u201d, \u201cger\u00e7ek bilim\u201d, \u201cen hakiki bilim\u201d, vs. olmay\u0131p; d\u00fcped\u00fcz, alelade \u201cilim metodu\u201dndan; fizi\u011fin, kimyan\u0131n, sosyolojinin, psikolojinin kulland\u0131\u011f\u0131 m\u00fctevazi ilim metodundan ibaret oldu\u011fudur. Bu ilim metodunun da gayemizi kesinlikle ispat eden, mesel\u00e2 d\u00fcnyaya neden T\u00fcrklerin h\u00e2kim olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir sihir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da daha \u00f6nce s\u00f6ylemi\u015ftik. Nihayet ilim, bizim i\u00e7in bir metoddan ibarettir. Yani bir vas\u0131ta, bir alettir. T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi bir ilim de\u011fildir. \u0130lme m\u00fcdahale etmez. Fakat ilmi kullan\u0131r…<\/p>\n

Asl\u0131nda \u00e7ok basit ve herkesin hemen kabul etmesi gerekecekmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen bu a\u00e7\u0131klamalar T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi haricindeki hemen hi\u00e7bir ideoloji taraf\u0131ndan benimsenmez. Bilhassa son iki as\u0131rda ortaya \u00e7\u0131kan fikir sistemleri, ilmi bir metod olarak almak yerine, kendilerinin bizzat ilim olduklar\u0131n\u0131 iddia etmi\u015f, ilim iddialar\u0131na uymay\u0131nca da ilme sald\u0131rmaya kalkm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6zellikle kom\u00fcnist \u00fclkelerde b\u00fct\u00fcn \u015fiddetiyle h\u00fck\u00fcm s\u00fcren bu yeni orta \u00e7a\u011f apayr\u0131 bir kitaba konu olabilir.[3]<\/a> Nazizm\u2019in \u201cAri \u0131rk\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201d ilmi, en az bilimsel sosyalizm kadar ayn\u0131 sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131n sahibidir.<\/p>\n

T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi\u2019nin ilmi metod olarak se\u00e7i\u015fi ve ilme b\u00fct\u00fcn ideolojilerden farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan bak\u0131\u015f\u0131 onun en belirli \u00f6zelliklerindendir. Ger\u00e7ekten, T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fini di\u011fer b\u00fct\u00fcn fikir sistemlerinden tabiat itibariyle ay\u0131ran en \u00f6nemli unsur \u201cilimcilik\u201dtir. Bu y\u00fczden ilmin ne oldu\u011fu ve daha \u00f6nemlisi, ne olmad\u0131\u011f\u0131, ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcmde ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n

Bilimsel sosyalizmin metodu ise \u201cdiyalektik mant\u0131k\u201dt\u0131r. Bu ideolojinin tam bir orta \u00e7a\u011f do\u011fmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin ba\u015f sebebi de belki metod olarak ilmin de\u011fil bir mant\u0131k t\u00fcr\u00fcn\u00fcn se\u00e7ilmesi ve dolay\u0131s\u0131yla ilmin vak\u0131alarla devaml\u0131 m\u00fcnasebet, i\u00e7i\u00e7elik imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 kaybetmesidir. Bilimsel sosyalistler, ilimden uzakla\u015fman\u0131n kayb\u0131n\u0131 diyalektik mant\u0131\u011fa ve diyalektik materyalizme \u201cbilimsel\u201d s\u0131fat\u0131n\u0131 eklemekle kapatamam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Kabuller<\/strong><\/h2>\n

Do\u011frulu\u011fu ispat edilemeyen, fakat \u00e7e\u015fitli sebeplerle itimat edilen esaslar \u201ckabuller\u201di te\u015fkil eder. \u0130limde bu kabullere \u201cpost\u00fcl\u00e2\u201d ad\u0131 verilir.<\/p>\n

Bir sistem, kabuls\u00fcz kurulamaz. Sistem i\u00e7indeki b\u00fct\u00fcn iddialar\u0131n ispat\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. \u0130lk misal olarak geometriyi alal\u0131m: Geometride iddialara \u201cteorem\u201d denir ve ispatlan\u0131rlar. Ancak bir teoremin ispat\u0131 s\u0131ras\u0131nda ba\u015fka teoremleri kullan\u0131r ve bu kulland\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 da ispat zorunda kal\u0131r\u0131z. Bu ispatlarda da ba\u015fka teoremler kullan\u0131l\u0131r ve bu hal, art\u0131k ispatlanamayan iddialara kadar gelip dayan\u0131r. \u00d6klid geometrisinde, \u201cBir do\u011fruya, d\u0131\u015f\u0131ndaki bir noktadan ancak bir paralel \u00e7izilebilir\u201d iddias\u0131 bu, art\u0131k ispatlanamayan kabullerden post\u00fcl\u00e2lardan biridir.<\/p>\n

Mekanikte de durum ayn\u0131d\u0131r. \u0130ncelenen herhangi bir sistem, daha \u00f6nce sa\u011flanm\u0131\u015f, ispatlanm\u0131\u015f bilgilere dayan\u0131larak \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Kullan\u0131lan bu bilgiler de kendilerinden \u00f6nce ispatlanm\u0131\u015f ba\u015fkalar\u0131na dayan\u0131r ve sonunda art\u0131k ispatlanamayan, fakat belki binlerce g\u00f6zleme, deneye dayan\u0131larak ortaya konmu\u015f \u201ckanun\u201d veya post\u00fcl\u00e2lara inilir Nevton\u2019un, \u201c\u00dczerine bir kuvvet tesir etmeyen bir cisim ya hareketsiz kal\u0131r yahut da sabit bir h\u0131zla bir do\u011fru \u00fczerinde hareket eder\u201d bu cins bir kabuld\u00fcr ve ispatlanamaz.<\/p>\n

Sistemlerin kulland\u0131klar\u0131 metod da asl\u0131nda bir kabuld\u00fcr. Geometrinin gayesine \u201cmant\u0131k\u201d veya e\u015fde\u011fer olarak \u201cmatematik metodu\u201dnu kullanarak gidebilece\u011fi ispatlanamaz. Ayn\u0131 \u015fekilde mekani\u011fin \u201cilim metodu\u201d ile gayesine varaca\u011f\u0131 g\u00f6sterilemez. Fakat her ikisine de inanmam\u0131z i\u00e7in elimizde epey sebep vard\u0131r. T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi\u2019nin yeg\u00e2ne kabul\u00fc metod olarak \u201cilim metodu\u201dnu se\u00e7mesidir. Bu asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn sistemimizde bir tek kabul bulundu\u011funu ve bu y\u00fczden sistemimizin di\u011ferlerine nazaran \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6stermez. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cilim metodu\u201dnu se\u00e7mekle ilmin bizi ilgilendiren herhangi bir sahas\u0131nda yapmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 kabulleri de benimsemi\u015f oluyoruz. Fakat insanl\u0131\u011f\u0131n uzun tecr\u00fcbeleri, d\u00fcnya meselelerini halletmede ilim metodunun mant\u0131ktan da, felsefeden de daha sa\u011flam oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Bu konulara \u201cilim metodu\u201dnun etrafl\u0131ca anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmde d\u00f6n\u00fclecektir.<\/p>\n

Bilimsel sosyalizmin \u201cdiyalektik mant\u0131k\u201d\u0131 metod olarak se\u00e7mesi de ayn\u0131 \u015fekilde bir kabuld\u00fcr. Yaln\u0131z, bir felsefeyi metod olarak benimseyen bu sistem, d\u00fcnya meselelerini incelerken ba\u015fka kabuller de yapmak zorunda kal\u0131r. D\u00fcnya tarihinin sadece \u00fcretim vas\u0131talar\u0131 ile bunlar\u0131n m\u00fclkiyetinden do\u011fan \u00e7eli\u015fki ile belirlendi\u011fi iddias\u0131ndan ibaret olan \u201ctarih\u00ee maddecilik\u201d bir ikinci kabul\u00fc te\u015fkil eder.<\/p>\n

Tarih\u00ee maddecilik i\u00e7inde kullan\u0131lan \u00abeme\u011fin de\u011fer teorisi\u00bb bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kabuld\u00fcr. Ancak bilimsel sosyalistler bu noktada da toz bulutundan fayda umar ve kabullerini hi\u00e7 kimsenin itiraz edemeyece\u011fi b\u00fcy\u00fck bilimler olarak takdim ederler. \u00d6zellikle \u201cdiyalektik maddecilik\u201d ve \u201ctarih\u00ee maddecilik\u201d ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcrken \u00e2deta terbiyesizle\u015filir ve \u201cinanmayan aptald\u0131r\u201d cinsinden l\u00e2flar edilir. Bazen de \u201cHangi felsefeyi benimseyece\u011fin sorusuna senin akl\u0131n yetmez. Bak, bizim sistemimizi kuranlar \u00e7ok ak\u0131ll\u0131 insanlard\u0131r. Sen gel, d\u00fc\u015f\u00fcnme zahmetine girmeden bize kat\u0131l.\u201d fikrinden ibaret bir ispat yoluna giderler!<\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131rlar, bir T\u00fcrkiyeli bilimsel sosyalistin kitab\u0131ndan (Ali K\u0131z\u0131l\u0131rmak, \u201cBilimde ve Felsefede Diyalektik Nedir?\u201d, Odak Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1973) al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r: \u201c\u00d6yle ise \u2018ben KEND\u0130 d\u00fc\u015f\u00fcncemle hakikati bulurum\u2019 sanmak yanl\u0131\u015ft\u0131r, kuruntudur. Ki\u015finin \u2018kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesi’ sa\u011flam ayakkab\u0131 de\u011fildir. Toplum i\u00e7inde y\u00fczy\u0131llarca i\u015flenip geli\u015ftirilmi\u015f olan d\u00fc\u015f\u00fcnce yordamlar\u0131ndan birini se\u00e7mek gerekir. (Peki hangisini?) Her \u015fey gibi d\u00fc\u015f\u00fcncenin de bir bilimi vard\u0131r. Herhangi bir konu \u00fczerinde do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnebilmek i\u00e7in, do\u011fru bir d\u00fc\u015f\u00fcnce bilimi (Demek bilimler de ikiye ayr\u0131l\u0131yor: Do\u011fru bilimler ve yanl\u0131\u015f bilimler…) yani do\u011fru bir y\u00f6ntem bulmak ve kullanmak \u015fartt\u0131r. B\u00f6yle bir bilim ve mant\u0131k da vard\u0131r. Ad\u0131: diyalektik\u2019dir. Toplumun genel gidi\u015f kanunlar\u0131n\u0131 inceleyen bilime tarihsel maddecilik diyoruz…\u201d Eh, art\u0131k sosyologlar tatile \u00e7\u0131kabilir!<\/p>\n

Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de bu tip kafalar\u0131n bir mesele olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilmesi bile cemiyetimiz hesab\u0131na bir ay\u0131pt\u0131r. Biz yine ger\u00e7e\u011fe d\u00f6nelim ve tespitimizi tekrarlayal\u0131m: Sistemlerin metod se\u00e7imi de bir kabul sonucudur. Bir sistemin kendi kendini ispatlayamayaca\u011f\u0131, metod i\u00e7in de aynen ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

Bilimsel sosyalizmin kabullerinin tenkidini, bu sistemin ele alma ca\u011f\u0131 bir kitaba b\u0131rakarak \u201ckabul\u201d kavram\u0131n\u0131n genel incelemesine devam edelim.<\/p>\n

\u201cKabul\u201d ismine bak\u0131larak, post\u00fcl\u00e2lar\u0131n se\u00e7iminde, gaye se\u00e7imin-dekine benzer bir serbestlik bulundu\u011fu zannedilebilir. Bu do\u011fru de\u011fildir. Kabul\u2019\u00fcn tarifinde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z, \u201c…fakat \u00e7e\u015fitli sebeplerle itimat etti\u011fimiz…\u201d kayd\u0131 b\u00f6yle bir serbestli\u011fi \u00f6nler. Kabul\u00fcn, her \u015feyden \u00f6nce ger\u00e7ekle \u00e7eli\u015fmemesi gerekir. Mesel\u00e2 yukarda verdi\u011fimiz Nevton post\u00fcl\u00e2s\u0131 keyfe g\u00f6re, \u201c\u00dczerine bir kuvvet tesir etmeyen cisim daireler \u00e7izerek hareket eder.\u201d \u015feklinde al\u0131namazd\u0131. Bunun ger\u00e7eklerle \u00e7eli\u015fti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Benzer \u015fekilde, bilimsel sosyalistler, \u201cBir defa kom\u00fcnizmi tadan insan, bir daha vazge\u00e7emez\u201d gibi bir kabul yapmay\u0131 \u00e7ok isterlerdi; ama bu da hakikate z\u0131tt\u0131r. Bir kabul\u00fcn ger\u00e7ekle \u00e7eli\u015fip \u00e7eli\u015fmedi\u011finin tahkikinde en g\u00fc\u00e7l\u00fc metod yine ilim metodudur. Ancak ilim metodu, bir kabul\u00fcn ger\u00e7ekle \u00e7eli\u015fmedi\u011fini g\u00f6ster\u00adse bile, bu ispat say\u0131lmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekle \u00e7eli\u015fmeyen her \u015fey do\u011fru olmak zorunda de\u011fildir. Ve ger\u00e7ekle \u00e7eli\u015fmemek, kabul\u00fcn \u201ckabul” niteli\u011fini de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n

Uygulama ve doktrin<\/strong><\/h2>\n

Gayesi, kavramlar\u0131n\u0131n tarifleri, metodu ve kabulleri belli bir sis\u00adtem, art\u0131k hedefe do\u011fru y\u00fcr\u00fcme\u00adye haz\u0131rd\u0131r. Uygulamaya ge\u00e7er. Geometride, ispatlanan her teorem bu sistemin bir uygulamas\u0131d\u0131r. Mekanikte, Nevton post\u00fcl\u00e2lar\u0131ndan hareketle bulunan her prensip bu sistemin bir uygulamas\u0131n\u0131, yani gaye al\u0131nan \u201cCisimlerin denge ve hareket kanunlar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131\u201d yolunda bir ad\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fkil eder. (Bizim inceledi\u011fimiz sistem kavram\u0131 i\u00e7inde geometri ve mekani\u011fin gayeleri yolunda ilerlemeleri \u201cuygulama\u201dy\u0131 te\u015fkil etmektedir. Bu dallar\u0131n m\u00fchendislik veya mimar\u00adl\u0131ktaki tatbikat\u0131 de\u011fil… G\u00fcnl\u00fck lisanda matematik veya fizi\u011fin \u201cuygulanmas\u0131\u201dndan bu ikinci mana anla\u015f\u0131l\u0131r.)<\/p>\n

T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi\u2019nin uygulamas\u0131 i\u00e7inde T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7lendirilmesi, tar\u0131m kentleri, a\u011f\u0131r sanayi- makina ya\u00adpan makinalar…-, birinci s\u0131n\u0131f \u00fcl\u00adk\u00fcc\u00fc ilim ve teknik kadrolar\u0131n kurulu\u015fu-, \u00f6zetle, Milliyet\u00e7i Hareketin teklif ve projeleri bulunur. Bu uy\u00adgulama da, gayemize, \u201cT\u00fcrk Milleti\u2019nin bekas\u0131\u201dna y\u00f6nelmi\u015f at\u0131lma\u00adlard\u0131r. T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi\u2019nin uygulama esaslar\u0131, Dokuz I\u015f\u0131k Doktrininde \u00f6zetlenir.<\/p>\n

Proleter ihtil\u00e2li, proleter diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, mill\u00ee demokratik devrim, \u201cYeni Ekonomik Politika\u201d (NEP), tek \u00fclkede sosyalizm, Brejnev doktrini, vs. bilimsel sosyalizmin veya bilimsel sosyalist mezheplerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n uygulamalar\u0131d\u0131r. Demek ki b\u00fct\u00fcn bu teklif ve doktrinler, ana gaye, Kom\u00fcnist cemiyetin kurulmas\u0131na veya daha yak\u0131n ara-gaye, \u201cD\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n kurtulmas\u0131-hakimiyeti\u201dne giden ad\u0131mlar olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n

\u00dczerinde \u00f6nemle durulmas\u0131 gereken nokta, her d\u00f6rt sistemde de uygulama ile di\u011fer unsurlar-gaye, tarifler, metod, kabuller-aras\u0131ndaki s\u0131k\u0131 ba\u011fd\u0131r. Ger\u00e7ekten, uygulamadan \u00f6nceki unsurlar bir kere ortaya kondu mu, uygulama art\u0131k kendili\u011finden \u00e7\u0131kmal\u0131, sistemin metodunun imk\u00e2n verdi\u011fi baz\u0131 tercihler hari\u00e7, art\u0131k serbestli\u011fe, keyfili\u011fe yer kalmamal\u0131d\u0131r. Daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi uygulama, bir sistemde, bir geometri teoremi ispatlar gibi gayeden hareketle, metod, tarifler ve kabuller kullan\u0131larak ad\u0131m ad\u0131m \u00e7\u0131kart\u0131labilmelidir.<\/p>\n

Doktrin, bir uygulamaya, bir uygulama pl\u00e2n\u0131na veya bir seri uygulama teklifinin t\u00fcm\u00fcne birden verilen \u00f6zel bir isimdir. Demek ki doktrin, tek veya \u00e7ok gayeli olabilir. Misal olarak Monroe Doktrini\u2019ni, Brejnev Doktrini\u2019ni ve Dokuz I\u015f\u0131k Doktrini\u2019ni alabiliriz.<\/p>\n

Bunlardan birincisi, \u201cAvrupal\u0131lar, Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n i\u015flerine m\u00fcdahale etmemelidirler.\u201d \u015feklinde \u00f6zetlenebilir. Gayesi, k\u0131ta \u00fczerindeki Avrupa milletleri tesirini gidererek Amerika\u2019y\u0131, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin kontrol\u00fcnde tutmakt\u0131r.<\/p>\n

Brejnev Doktrini, ayn\u0131 \u015feyi, Rus tesir sahas\u0131 i\u00e7inde Rusya hesab\u0131na yapar.[4]<\/a> Ancak \u0130kincisinin tatbikat\u0131nda daha kesin davran\u0131lm\u0131\u015f ve silahl\u0131 i\u015fgale daha \u00e7ok yer verilmi\u015ftir. Gerek Monreo, gerekse Brejnev doktrinleri, tek konuya inhisar eder.<\/p>\n

Dokuz I\u015f\u0131k ise, 20. as\u0131r T\u00fcrkiye\u2019sinde T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi\u2019nin b\u00fct\u00fcn uygulama pl\u00e2n\u0131n\u0131 toplayan bir demettir. Sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u201cT\u00fcrk Milleti\u2019nin bekas\u0131\u201dn\u0131 gaye edinmi\u015ftir ve o da bir milletin, T\u00fcrk Milletinin menfaatlerine hizmete y\u00f6nelmi\u015ftir. \u00d6zel olarak, Dokuz I\u015f\u0131k\u2019\u0131n baz\u0131 maddeleri, T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi\u2019nin b\u00fct\u00fcn\u00fcne o derece s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, bu doktrin, ayn\u0131 zamanda, fikir sisteminin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da i\u00e7inde ta\u015f\u0131r. Mesel\u00e2, dokuz esastan biri olan \u201cmilliyet\u00e7ilik\u201d, nesillere bir fikir sistemi verme anlam\u0131nda uygulama, fakat ayn\u0131 zamanda, muhteva bak\u0131m\u0131ndan T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi\u2019nin gayesidir. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u201cilimcilik\u201d, T\u00fcrkiye\u2019nin kalk\u0131nmas\u0131nda bir uygulama esas\u0131, fakat ayn\u0131 zamanda fikir sisteminin metodudur.<\/p>\n

G\u00fcnl\u00fck konu\u015fmalarda, \u201cfikir sistemi\u201d ile \u201cdoktrin\u201d kavramlar\u0131 s\u0131k s\u0131k e\u015f manal\u0131 imi\u015f gibi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Buraya kadar izah edilen \u201csistem\u201d kavram\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bu anlay\u0131\u015f\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ger\u00e7ekten de \u201cdoktrin\u201d (Dokuz I\u015f\u0131k\u2019\u0131n yukar\u0131da i\u015faret etti\u011fimiz baz\u0131 \u00f6zellikleri istisna edilmek kayd\u0131yla) fikir sisteminin kendisi de\u011fil, bir veya bir\u00e7ok alandaki uygulamas\u0131d\u0131r. Fikir sisteminin zamanla de\u011fi\u015fmeyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Fakat doktrin, uygulama sahalar\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklere g\u00f6re de\u011fi\u015febilir. Mesel\u00e2 bug\u00fcn Dokuz I\u015f\u0131k\u2019\u0131n bir maddesi olan \u201ck\u00f6yc\u00fcl\u00fck\u201d, k\u00f6y meselemiz hallolduktan, tar\u0131m kentleri kurulduktan sonra kendili\u011finden ortadan kalkacakt\u0131r. Fakat o zaman da, T\u00fcrk Milleti\u2019nin bekas\u0131 gayesi, ba\u015fka maddelerin doktrine il\u00e2vesini gerektirebilir (\u201cuzayc\u0131l\u0131k\u201d gibi\u2026) Fakat b\u00fct\u00fcn bu de\u011fi\u015fiklikler olurken T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi Fikir Sistemi, gayesi, tarifleri ve metoduyla de\u011fi\u015fmez olarak kalacakt\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"Buraya

Buraya kadar d\u00f6rt ayr\u0131 misal \u00fczerinde inceledi\u011fimiz sistem unsurlar\u0131, Tablo II\u2019de \u00f6zetlenmi\u015ftir.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

[1]<\/a> Nasrettin Hoca, bu noktada, bilimsel sosyalistlerimizi iyi alaya al\u0131r. Ho\u00adca, leyle\u011fi be\u011fenmez. T\u00fcylerini yolar, gagas\u0131n\u0131, kuyru\u011funu, ayaklar\u0131n\u0131 keser ve sonra kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7ip, \u201cHah! \u0130\u015fte \u015fimdi ku\u015fa benzedin!\u201d der… Maale\u00adsef fikri montaj sanayimizin \u00fcr\u00fcn\u00fc standart ayd\u0131n\u0131m\u0131z Nasrettin Hocan\u0131n engin ferasetinden \u00e7ok uzak…<\/p>\n

[2]<\/a> \u201cSiyas\u00ee \u00fcmmet\u00e7ilik\u201dde tarif gerektiren bir kavramd\u0131r. \u201c\u00dcmmetini sevmek\u201d anlam\u0131na gelmez; \u201cT\u00fcrk Milletindenim, \u0130sl\u00e2m \u00dcmmetindenim, Garp Medeniyetindenim\u201d d\u00fcsturuyla bir \u0130lgisi yoktur. Siyas\u00ee \u00fcmmet\u00e7ilik, \u201c\u00fcmmetin bir bayrak alt\u0131nda, yani siyas\u00ee devlet birli\u011fi i\u00e7inde toplanmas\u0131, milletlerin yok olmas\u0131\u201d gayesine sahiptir. Dolay\u0131s\u0131yla bir taraftan milliyet\u00e7ili\u011fe ayk\u0131r\u0131d\u0131r, di\u011fer taraftan \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n gere\u011fi de de\u011fildir. Bu konu, bundan sonraki b\u00f6l\u00fcmde etrafl\u0131ca incelenecektir.<\/p>\n

[3]<\/a> As\u0131l konumuz \u201cbilimsel sosyalizm\u201d olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu nokta \u00fczerinde faz\u00adla duram\u0131yoruz. En \u00e7arp\u0131c\u0131 bir misal olarak 1937-1964 aras\u0131nda tam 27 sene Sovyet biyolojisine ve tar\u0131m\u0131na Lysenko adl\u0131 bir \u015farlatan\u0131n \u201cproleter biyoloji\u201d ad\u0131na hakim oldu\u011funu ve ona direnen ilim adamlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fc\u00adm\u00fcne kadar varan cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 verebiliriz. Engizisyon Galile\u2019yi susturmu\u015f, fakat \u00f6ld\u00fcrmemi\u015fti.<\/p>\n

[4]<\/a> Burada, d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131 konu edinmi\u015f bir fikir sisteminin nas\u0131l olup da bir millet, Rus Milleti, hesab\u0131na uygulama yapt\u0131\u011f\u0131 sorusu sorulabilir. Asl\u0131nda Brejnev doktrini \u201cRusya, raydan \u00e7\u0131kan sosyalist \u00fclkeleri m\u00fcdahale edebilir\u2026\u201d \u015feklinde de\u011fil. \u201cBir sosyalist \u00fclke, di\u011fer bir sosyalist \u00fclkeye…\u201d \u015feklinde konulmu\u015ftur. Fakat ger\u00e7ekte, mesel\u00e2 \u00c7ekoslo\u00advakya’n\u0131n Rusya\u2019ya m\u00fcdahalesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyece\u011finden pratik sonu\u00e7, birinci ifadedeki gibi olmaktad\u0131r. Asl\u0131nda bilimsel sosyalizm kitap\u00adta, Rus ve \u00c7in milliyet\u00e7ilikleri de uygulamada hakimdir…<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir fikir sisteminin hedefe gidebilmesi i\u00e7in be\u015f unsur vard\u0131r: Gaye, tarifler, metot, kabuller ve uygulama. <\/p>\n","protected":false},"author":171,"featured_media":14601,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,68],"tags":[1813,156,1802,1890],"yoast_head":"\nFikir sisteminin be\u015f unsuru - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Fikir sisteminin be\u015f unsuru - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bir fikir sisteminin hedefe gidebilmesi i\u00e7in be\u015f unsur vard\u0131r: Gaye, tarifler, metot, kabuller ve uygulama.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-12-31T16:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-12-31T15:22:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/fikir2.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"675\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"16 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/fikir2.jpeg\",\"width\":1200,\"height\":675},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/\",\"name\":\"Fikir sisteminin be\\u015f unsuru - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2021-12-31T16:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2021-12-31T15:22:29+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/\",\"name\":\"Fikir sisteminin be\\u015f unsuru\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/5701b71b71b9e6b19ae553ca1bca5332\"},\"headline\":\"Fikir sisteminin be\\u015f unsuru\",\"datePublished\":\"2021-12-31T16:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2021-12-31T15:22:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"fikir sistemleri,T\\u00f6re,T\\u00f6re dergisi,T\\u00fcrk Milliyet\\u00e7ili\\u011fi Fikir Sistemi\",\"articleSection\":\"S\\u0130YASET-TAR\\u0130H,T\\u00dcRKL\\u00dcK-T\\u00dcRK\\u00c7\\u00dcL\\u00dcK\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/fikir-sisteminin-bes-unsuru\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/5701b71b71b9e6b19ae553ca1bca5332\",\"name\":\"T\\u00f6re Dergisi\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b49f46eeaa26c1565a556c0ec9ed09a1?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"T\\u00f6re Dergisi\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14598"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/171"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14598"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14598\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14610,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14598\/revisions\/14610"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}