{"id":14710,"date":"2022-01-18T19:00:55","date_gmt":"2022-01-18T16:00:55","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=14710"},"modified":"2022-01-18T02:12:01","modified_gmt":"2022-01-17T23:12:01","slug":"milli-tarih-ve-yerel-tarih-geriliminde-turk-kimligi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/milli-tarih-ve-yerel-tarih-geriliminde-turk-kimligi-2\/","title":{"rendered":"Mill\u00ee tarih ve yerel tarih geriliminde T\u00fcrk kimli\u011fi: Anadolucu tarih yakla\u015f\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"

\u201cMill\u00ee tarih ve yerel tarih<\/a> geriliminde T\u00fcrk kimli\u011fi<\/a>\u201d makalesinin 3.b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/em><\/p>\n

Kent, kasaba gibi mekana dayal\u0131 yerel tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, pek \u00e7ok disiplinin ortak nesnesi konumundad\u0131r. Sosyoloji, edebiyat, e\u011fitim bilimleri gibi sosyal bilimlerde \u00f6zellikle kent ve kentin fiziki ve k\u00fclt\u00fcrel unsurlar\u0131 farkl\u0131\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fma dallar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rma konusu olabilmektedir. Mesela, e\u011fitim bilimlerinde yerel tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 art\u0131k Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ders m\u00fcfredat\u0131na kadar girmi\u015ftir. Burada yerel tarih e\u011fitimi s\u00f6z konusu oldu\u011funda yayg\u0131n olarak s\u00f6zl\u00fc tarih y\u00f6ntemi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Akademisyenler ve \u00f6\u011fretmenler gibi gruplar, bilimsel y\u00f6ntem kullan\u0131rken ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lan b\u00f6lgenin mensubu amat\u00f6r tarih\u00e7ilerin, \u00e7o\u011fu zaman bilimsel y\u00f6nteme dikkat etmedikleri g\u00f6zlemlenebilmektedir. Herhangi bir akademik formasyona sahip olmayan ki\u015filerin y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f olduklar\u0131 tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da mevcut tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan eklektik\/derlemeler \u015feklinde yap\u0131lmakta, y\u00fczeysel betimlemeler \u00f6ne \u00e7\u0131kmakta, sistematik bir literat\u00fcr taramas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na girememektedir. Yerel mek\u00e2n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na b\u00f6lgedeki \u00fcniversitenin tarih b\u00f6l\u00fcm\u00fc mensuplar\u0131 da yo\u011fun ilgi g\u00f6stermektedir. Hatta baz\u0131 tarih\u00e7ilerin b\u00fct\u00fcn akademik kariyerini bu alana hasretti\u011fi de g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Bunlar\u0131n bulunduklar\u0131 \u015fehrin, il\u00e7elerinin, kasabalar\u0131n\u0131n ve \u00f6nemli addedilen mekanlar\u0131n\u0131n tarihinin ar\u015fivlere dayan\u0131larak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Temettuat, n\u00fcfus defterleri, salnameler, tahrir defterleri, icmal defterleri, vak\u0131f kay\u0131tlar\u0131, \u015feriyye sicilleri gibi kaynaklar\u0131n transkripsiyonu a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kendini g\u00f6sterirken kimi zaman incelenen yerle\u015fim yerinde ka\u00e7 ailenin bulundu\u011fu, sahip olduklar\u0131 hayvanlar ve say\u0131lar\u0131 gibi ar\u015fiv belgelerinden bilgiler herhangi bir analize tutulmadan aktar\u0131lmaktad\u0131r. Bu gibi tasvirci yakla\u015f\u0131mlardan ibaret olan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n analitik, toplumsal ve siyasal analizlerden uzak olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Toplumun yap\u0131sal unsurlar\u0131yla ili\u015fkisinin kurulup bir anlam i\u00e7ine dahil edilmemesiyle analiz eleman\u0131 olarak bu belgelerin toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel anlam\u0131 ve i\u015flevi sonu\u00e7suz kalabilmektedir. Ba\u015fka bir ifade ile yerel tarihin, genel \u00fclke veya devlet tarihi aras\u0131nda bir ba\u011f kurulmamas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerde zay\u0131f kalmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r.<\/p>\n

S\u00f6zl\u00fc Tarih Y\u00f6ntemi ve Yerel Tarih Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131<\/strong><\/h2>\n

Bilimsel bir y\u00f6ntem olarak kabul g\u00f6ren s\u00f6zl\u00fc tarih, g\u00fcndelik ya\u015fama dokunan ki\u015filerin, gruplar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 konu edinir. G\u00fcndelik ya\u015fama ba\u011fl\u0131 olarak hat\u0131rlanabildi\u011fi kadar\u0131yla belirlenen amaca g\u00f6re, insan\u0131n nas\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, yedi\u011fi, i\u00e7ti\u011fi, gelenekleri, hangi sorunlar\u0131 nas\u0131l \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc, hangi olay ve durum kar\u015f\u0131s\u0131nda neler d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc, hissetti\u011fi ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. K\u0131sacas\u0131 bir ki\u015finin, g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn olaylar\u0131n ve ya\u015fant\u0131lar\u0131n anlat\u0131m\u0131na dayan\u0131r. Genel oldu\u011fu gibi, belirli alanlarla s\u0131n\u0131rlanarak o alan\u0131n b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131 da ara\u015ft\u0131r\u0131labilir. B\u00fct\u00fcn bu anlat\u0131mlardan elde edilen bilgi, \u00fcretilen bilgidir. Bu bilgi konu\u015fmaya dayan\u0131r. \u0130\u015fte bu \u00f6zelli\u011fiyle tarihten ayr\u0131l\u0131r. S\u00f6zl\u00fc tarih ar\u015five, kitaplara, an\u0131tlara vs. dayanan tarihten farkl\u0131 bir bilgi t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u00d6znenin mek\u00e2na ba\u011fl\u0131 olmas\u0131na dayanarak anlat\u0131lan ve \u00fcretilen bilgi de yerel tarihin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Yerel tarihin ara\u015ft\u0131rma nesnesinin genelde mek\u00e2na ba\u011fl\u0131 bir tarih \u00fcretimi oldu\u011funu belirtmi\u015ftik. Bu noktada temel bir sorun alan\u0131 olarak k\u00f6y, il\u00e7e, il tarihlerinde ilk \u00f6nce b\u00f6lgenin sakinlerinin kim oldu\u011fu konusu g\u00fcndeme getirilir ve uzun uzun b\u00f6lgenin binlerce y\u0131l \u00f6ncesinin sakinleri anlat\u0131l\u0131r. Yerle\u015fim yerlerinin k\u00fclt\u00fcrlerinin ve isimlerinin k\u00f6kenleri tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken kadim Anadolu halklar\u0131na ve k\u00fclt\u00fcrlerine kadar tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Mill\u00ee tarihle ve bilin\u00e7le olan k\u0131r\u0131lma da burada somut olarak tezah\u00fcr eder. Tarih be\u015f binden on binlere kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Hititler, Urartular, Lidyal\u0131lar, Frigler, Helenistik uygarl\u0131klar, Romal\u0131lar gibi \u201cuygarl\u0131klara\u201d vurgular yap\u0131l\u0131r. Ermeniler ve Rumlar\u0131n kom\u015fuluklar\u0131ndan, eski sahipliklerinden bahsedilir. Mek\u00e2n ve insan unsuru aras\u0131nda kurulan bu ba\u011f do\u011fal olarak bir aidiyet ili\u015fkisine d\u00f6n\u00fc\u015febilmektedir. Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n \u0130lk\u00f6\u011fretim sosyal bilgiler dersi m\u00fcfredat programlar\u0131nda yerel tarihe ili\u015fkin maddeler s\u00f6z konusudur. Tarih kitaplar\u0131n\u0131n yan\u0131nda okullarda tarih ve sosyal bilgiler dersi b\u00fcnyesinde m\u00fcfredat arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yayg\u0131nla\u015fan, ait olunan b\u00f6lgedeki bu kadim halklara y\u00f6nelik arkeolojik eserlerin, tarihin ilk \u00f6\u011frenme a\u015famas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir aidiyet ba\u011f\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi de g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Mek\u00e2na\/co\u011frafyaya ba\u011fl\u0131 olarak in\u015fa edilen aidiyet duygusu b\u00f6ylece Hititlerle, Lidyal\u0131larla, Ermenilerle ayn\u0131\\\u00f6zde\u015f bir toplulukmu\u015f gibi ba\u011f kurulabilmektedir.<\/p>\n

Anadolucu Tarih(!) Yakla\u015f\u0131m\u0131<\/h2>\n

S\u00f6z konusu insana ba\u011fl\u0131 zaman-mek\u00e2n ili\u015fkisindeki kopukluk, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ki\u015filerinin ge\u00e7mi\u015f alg\u0131s\u0131ndaki anakronik bir tarih tahayy\u00fcl\u00fcne dayanmaktad\u0131r. Bu durum ise \u201cKavimler kap\u0131s\u0131 Anadolu\u201d, \u201cAnadolu mozai\u011fi\u201d, \u201cAnadolu uygarl\u0131klar\u0131\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 melezlik, \u00e7o\u011fulculuk, \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fck gibi toplum-k\u00fclt\u00fcr modellerine bir temel olu\u015fturma gayretlerine yol a\u00e7abilmektedir. Sonu\u00e7 olarak bu ili\u015fki bi\u00e7imi T\u00fcrk kimli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u0131k\u0131c\u0131, mill\u00ee bilinci par\u00e7alay\u0131c\u0131, benli\u011fi zay\u0131flat\u0131c\u0131 nitelikle ortaya \u00e7\u0131kma potansiyeli ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

S\u0131k s\u0131k g\u00fcndeme gelen sa\u011f ve sol versiyonlar\u0131yla Anadolucu tarih yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ortak y\u00f6n\u00fc Anadolu\u2019nun yerli halk\u0131 olarak sunulan Hitit, Lidya, \u0130yon, Rum, Ermeni vb. Anadolu halklar\u0131yla T\u00fcrklerin Anadolu\u2019ya gelmesiyle kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkler art\u0131k T\u00fcrkistan\u2019dan gelen T\u00fcrkler de\u011fildir. Anadolu\u2019da kar\u0131\u015fm\u0131\u015f ve hem \u0131rki hem de k\u00fclt\u00fcrel olarak farkl\u0131 bir millet olmu\u015flard\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de 47 etnik topluluktan olu\u015fan \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir Anadolu veya T\u00fcrkiye toplumu oldu\u011fumuz d\u00fc\u015f\u00fcncesi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n her birinin \u00fczerinde ittifak etti\u011fi nokta, \u201cT\u00fcrk\u201d\u00fcn bu d\u00fc\u015f\u00fcncede yer bulamamas\u0131d\u0131r. T\u00fcrk milleti olgusunun yok say\u0131lmas\u0131 kendini ciddi bir paradoks olarak Av\u015far, T\u00fcrkmen, Y\u00f6r\u00fck gibi kimlik sunumlar\u0131nda ve \u00e7o\u011funlu\u011fu masum bir yerel tarih \u00f6znesi olarak Lidya, Hitit, Urartu vs. halklar\u0131n bir devam\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinde kendini yeniden \u00fcretebilmektedir.<\/p>\n

Tarih \u0130n\u015fa Edilir<\/strong><\/h2>\n

Tarihteki bir olay\u0131n anlat\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekli\u011fi, var olu\u015fu tek ba\u015f\u0131na bir \u015fey ifade etmez. O tarih de\u011fildir. Tarih olabilmesi i\u00e7in bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde anlam olu\u015fturucu veya peki\u015ftirici i\u015flev g\u00f6rmelidir. Tarih in\u015fa edilir, kurgulan\u0131r. Bu sebeple olaylar\u0131n ve bilgilerinin tek ba\u015f\u0131na bir tarih de\u011feri yoktur. Mesela bir mek\u00e2n\u0131n \u00f6nceki sahibinin Lidyal\u0131lar olmas\u0131 mevcut toplum i\u00e7in bir anlam ta\u015f\u0131r m\u0131? Bu, bilginin ki\u015finin bili\u015fsel evrenindeki anlam \u015femas\u0131ndaki i\u015flevine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Siz, Lidyal\u0131lar ile psikolojik bir ba\u011f kurarsan\u0131z, kendi atan\u0131z, k\u00f6k\u00fcn\u00fcz olarak g\u00f6r\u00fcrseniz sizin zihin d\u00fcnyan\u0131zda da i\u015flevsel bir konumda demektir. Tarih\u00e7i kurgusu i\u00e7inde buna bir anlam verilebilmesi, tarihin bir unsuru yap\u0131labilmesi i\u00e7in psikolojik bir ba\u011f kurarak anlam \u00fcretmesi veya \u00fcretilen anlam\u0131n ve b\u00fct\u00fcn\u00fcn bir unsuru olarak g\u00f6rev almas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Her tarih tasar\u0131m\u0131n\u0131n me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir i\u015flev g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, iktidar m\u00fccadelesi anlam\u0131na geldi\u011fini hat\u0131rda tutarak, belirtmeliyiz ki, yerel tarih tasar\u0131m\u0131 ideolojik bilgi yap\u0131s\u0131na g\u00f6re, mill\u00ee kimli\u011fi olumsuzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir i\u015flev g\u00f6rebilmektedir. Ayr\u0131ca, mill\u00ee tarihin b\u00fct\u00fcnsel yap\u0131y\u0131 \u00f6nceleyen, yakla\u015f\u0131m\u0131na tezat te\u015fkil eder. Tarih bilincinin yani \u00f6zde\u015fle\u015fmenin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in \u201cbug\u00fcnde\u201d ya\u015fayan \u00f6znenin psikolojik bir ba\u011fl\u0131l\u0131k ve s\u00fcreklilik gerektiren sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel bir aidiyet gerekir. Tarih bir bak\u0131ma olu\u015fturucu dinamik ili\u015fkiler ve etkile\u015fimlerle in\u015fa edilir. Bu sebeple, co\u011frafyaya ba\u011fl\u0131 bir tarih kurgusunda bug\u00fcnde ya\u015fayan \u00f6zne, ge\u00e7mi\u015fte var olmu\u015f ve sonras\u0131nda yok olmu\u015f, b\u00fct\u00fcn bilgisi arkeolojik arg\u00fcmanlardan ortaya \u00e7\u0131kan toplumlar ve k\u00fclt\u00fcrlerle bir \u00f6zde\u015fle\u015fme kuramaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bug\u00fcnk\u00fc \u00f6zne ile k\u00fclt\u00fcrel bir s\u00fcreklilik s\u00f6z konusu de\u011fildir. Yerel tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki kadim Anadolu halklar\u0131na ve k\u00fclt\u00fcrlerine y\u00f6nelik ili\u015fkilendirme gayreti bu noktada \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00d6zakp\u0131nar\u2019\u0131n da vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u201cTarihin konusu olan eylemler, g\u00f6zlenebilir davran\u0131\u015flarla birlikte onlar\u0131 do\u011furan d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve duygulard\u0131r. \u0130nsan eylemlerinin anlam\u0131, onlar\u0131 do\u011furan d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve duygular\u0131 sezmeden anla\u015f\u0131lmaz. \u0130nsan\u0131n olaylar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve duygular\u0131 bir de\u011fer sistemine g\u00f6redir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan, bir imk\u00e2nlar alan\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck kayna\u011f\u0131 olan bir zihinle eylemlerini se\u00e7er. Bu se\u00e7im bir de\u011fer sistemine g\u00f6re olmak zorundad\u0131r.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0131k s\u0131k g\u00fcndeme gelen sa\u011f ve sol versiyonlar\u0131yla Anadolucu tarih yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ortak y\u00f6n\u00fc Anadolu\u2019nun yerli halk\u0131 olarak sunulan Hitit, Lidya, \u0130yon, Rum, Ermeni vb. Anadolu halklar\u0131yla T\u00fcrklerin Anadolu\u2019ya gelmesiyle kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkler art\u0131k T\u00fcrkistan\u2019dan gelen T\u00fcrkler de\u011fildir. Anadolu\u2019da kar\u0131\u015fm\u0131\u015f ve hem \u0131rki hem de k\u00fclt\u00fcrel olarak farkl\u0131 bir millet olmu\u015flard\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de 47 etnik topluluktan olu\u015fan \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir Anadolu veya T\u00fcrkiye toplumu oldu\u011fumuz d\u00fc\u015f\u00fcncesi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n her birinin \u00fczerinde ittifak etti\u011fi nokta, \u201cT\u00fcrk\u201d\u00fcn bu d\u00fc\u015f\u00fcncede yer bulamamas\u0131d\u0131r. T\u00fcrk milleti olgusunun yok say\u0131lmas\u0131 kendini ciddi bir paradoks olarak Av\u015far, T\u00fcrkmen, Y\u00f6r\u00fck gibi kimlik sunumlar\u0131nda ve \u00e7o\u011funlu\u011fu masum bir yerel tarih \u00f6znesi olarak Lidya, Hitit, Urartu vs. halklar\u0131n bir devam\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinde kendini yeniden \u00fcretebilmektedir.<\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":14718,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[2149,2088,2147,2089],"coauthors":[39],"class_list":["post-14710","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset-tarih","tag-eski-anadolu-halklari","tag-milli-tarih","tag-turk-kimligi","tag-yerel-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14710","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/37"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14710"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14710\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14719,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14710\/revisions\/14719"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14710"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=14710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}