{"id":15168,"date":"2022-03-11T20:30:00","date_gmt":"2022-03-11T17:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=15168&preview=true&preview_id=15168"},"modified":"2022-04-07T11:29:41","modified_gmt":"2022-04-07T08:29:41","slug":"degisimler-karsisinda-yonetici-yetersizligi-ve-yonetim-paradoksu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/degisimler-karsisinda-yonetici-yetersizligi-ve-yonetim-paradoksu\/","title":{"rendered":"De\u011fi\u015fimler kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00f6netici yetersizli\u011fi ve y\u00f6netim paradoksu"},"content":{"rendered":"

Y\u00f6netim S\u00fcreci Bir Liyakat Sistemidir<\/h2>\n

\u0130nsan, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in ba\u015fka insanlar\u0131n deste\u011fine ve i\u015f birli\u011fine zorunlu olarak muhta\u00e7 olan sosyal bir varl\u0131kt\u0131r. Tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde nicel olarak say\u0131lar\u0131 ve nitel olarak sosyo-ekonomik i\u015flevleri de\u011fi\u015fse de devlet, ordu, yarg\u0131, e\u011fitim ve din gibi makro \u00f6l\u00e7ekteki kurumlar ile i\u015fletmeler, vak\u0131flar, dernekler ve siyasi partiler gibi mikro \u00f6l\u00e7ekteki kurulu\u015flar, insanl\u0131\u011f\u0131n asla vazge\u00e7emedi\u011fi i\u015f birli\u011fi sistemleridir. Her i\u015f birli\u011fi sisteminin olu\u015fumu ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi, birden fazla insan\u0131n \u00f6nceden belirlenmi\u015f olan ama\u00e7lar do\u011frultusunda, di\u011fer insanlarla uzla\u015fmalar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kal\u0131c\u0131 bir i\u015f birli\u011fi sisteminin kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 aras\u0131nda, zoraki ya da kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 r\u0131zaya dayal\u0131 bir ast-\u00fcst ili\u015fkisi yani bir y\u00f6netim s\u00fcreci gerekmektedir. Birer y\u00f6netim s\u00fcreci olarak i\u015f birli\u011fi sistemleri, bir\u00e7ok i\u015f ve g\u00f6revi, bunlar\u0131 lay\u0131k\u0131yla yapabilecek insan kayna\u011f\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015f ve g\u00f6revlerini etkili ve verimli bir \u015fekilde yap\u0131labilmeleri i\u00e7in dengeli bir yetki ve sorumluluk da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kurum ve kurulu\u015flar\u0131n y\u00f6netim s\u00fcrecindeki her i\u015f ve g\u00f6revin, etkili ve verimli bir \u015fekilde yap\u0131labilmesi, bunlar\u0131 \u00fcstlenecek ki\u015filerin belirli yetenek, bilgi, beceri ve baz\u0131 ki\u015filik niteliklerine sahip olmas\u0131 gerekir. \u0130\u015f birli\u011fi sistemi olarak y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinde rol alan ki\u015filerin, fiilen sahip olduklar\u0131 yetenek, bilgi, beceri ve ki\u015filik nitelikleri ile bu i\u015flerin ve g\u00f6revlerin gerektirdi\u011fi yetenek, bilgi, beceri ile ki\u015filik niteliklerinin birbirlerine denk d\u00fc\u015fmesi beklenir. \u00c7\u00fcnk\u00fc herhangi bir y\u00f6netim s\u00fcrecinde yer alan ki\u015finin ba\u015far\u0131s\u0131, bu niteliklere fiilen sahip oldu\u011fu liyakat \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fir. Nas\u0131l, insanlar bedensel ve fizyolojik yap\u0131lar\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu kapasitenin \u00fcst\u00fcnde fiziksel eylemleri ger\u00e7ekle\u015ftiremezlerse bir y\u00f6netim sisteminde rol alan ki\u015filer de \u00fcstlendikleri i\u015f ve g\u00f6revin gerektirdi\u011fi liyakate sahip de\u011fillerse sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zemezler, i\u015flerini ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde yapamazlar ve de\u011fi\u015fimlerin gerektirdi\u011fi uyumu g\u00f6steremezler.<\/p>\n

Y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinde, temel ama\u00e7lara ula\u015f\u0131lmas\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 olunmas\u0131 i\u00e7in her bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n kendisiyle ilgili g\u00f6revi tam olarak yapmas\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 beklenir. Sistematik bir olu\u015fum olarak y\u00f6netim s\u00fcrecinde yer alan ki\u015filerin \u00fcstlendikleri i\u015f ve g\u00f6revlerin birbirini tamamlay\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 birka\u00e7 ki\u015finin etkili ve verimli olmas\u0131 yeterli olmamaktad\u0131r. \u00a0Her bir \u00e7al\u0131\u015fan ba\u015far\u0131l\u0131 olmal\u0131 ki y\u00f6netsel etkinlikler, ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar verebilsin. Bu ba\u011flamda, y\u00f6netim s\u00fcrecinde rol alan ki\u015filerin, \u00fcstlendikleri i\u015f ve g\u00f6revleri, birbiriyle anlaml\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturacak bi\u00e7imde ba\u015farmalar\u0131ndan ve kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 sorunlara yeterli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmalar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u201cy\u00f6neticiler\u201d sorumludur. Y\u00f6netici kadrolar\u0131n temel i\u015flevi, bir b\u00fct\u00fcn olarak kurum ve kurulu\u015flardaki \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015f ve g\u00f6revlerini etkili ve verimli bir bi\u00e7imde yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bu ba\u011flamda, y\u00f6netici konumundakilere, b\u00f6yle kapsaml\u0131 bir i\u015f g\u00f6rd\u00fcrme sorumluluklar\u0131ndan dolay\u0131 astlara g\u00f6re daha fazla y\u00f6netim yetkisinin verilmesi zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Ba\u015fka insanlara \u2018\u2018i\u015f g\u00f6rd\u00fcrmek\u2019\u2019, bir anlamda onlar\u0131n yeteneklerini, bilgilerini ve ki\u015filiklerini de y\u00f6netmek anlam\u0131na gelmektedir. Bir y\u00f6netim sistemindeki y\u00f6netici kadronun, birbirlerinden farkl\u0131 yetenek, bilgi ve ki\u015filiklere sahip \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, birbirleriyle \u00e7eli\u015fmeden ve \u00e7at\u0131\u015fmadan, i\u015flerin zaman\u0131nda ve tam olarak yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fanlara g\u00f6re, \u00e7ok daha fazla y\u00f6netme yetenek, bilgi ve becerisi olmal\u0131d\u0131r. Bir y\u00f6netim sistemindeki mevcut y\u00f6netim otoritesinin (yani yetki ve sorumlulu\u011funun), b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tepe y\u00f6netim kademelerinde toplanm\u0131\u015f oldu\u011fu otoriter ve merkeziyet\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerdeki y\u00f6neticiler, y\u00f6netimle ilgili kararlar\u0131n \u00e7o\u011funu kendileri alacaklar\u0131 i\u00e7in \u00f6zellikle bu y\u00f6neticilerin yetenek, bilgi ve becerilerinin daha y\u00fcksek olmas\u0131, sistemin sorunsuz i\u015flemesi bak\u0131m\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. Bu y\u00fczden, otoriter ve merkeziyet\u00e7i y\u00f6netim sistemlerinde yer alan y\u00f6neticiler, sahip olduklar\u0131 yetki ve sorumluluk \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, daha y\u00fcksek bir liyakat ve ehliyete sahip olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Y\u00f6netim S\u00fcrecinin \u00d6z\u00fc \u0130nsan Kayna\u011f\u0131ndand\u0131r<\/h2>\n

B\u00fct\u00fcn y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinin asli temeli, \u201cinsan\u201d \u00f6\u011fesine dayanmaktad\u0131r. Y\u00f6netim etkinlikleri ile ilgili yap\u0131lan en ge\u00e7erli tan\u0131m, \u201cbelirli ama\u00e7lara ba\u015fka insanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ula\u015f\u0131lmas\u0131\u201d \u015feklindedir. Y\u00f6netim s\u00fcrecinin b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011feleri (s\u00f6z gelimi, bina, sermaye, teknoloji vb.) son derece nitelikli olsa dahi, bu sistemi i\u015fletecek ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131racak olan y\u00f6netimin \u201cinsan kayna\u011f\u0131\u201d, \u00fcstlenmi\u015f olduklar\u0131 i\u015f ve g\u00f6revin gerektirdi\u011fi d\u00fczeyde yetenekli, bilgili ve deneyimli de\u011filse etkili ve verimli bir y\u00f6netimin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu \u00e7er\u00e7evede, \u00f6zellikle ba\u015fka insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 \u00e7ok yak\u0131ndan ilgilendiren kararlar\u0131 almak ve y\u00fcr\u00fctmek \u00fczere se\u00e7ilmi\u015f veya atanm\u0131\u015f olan ki\u015filerin sahip olduklar\u0131 yetenek, bilgi ve deneyim ile o i\u015f ve g\u00f6revin etkili ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde yap\u0131labilmesi i\u00e7in gerekli olan yetenek, bilgi ve deneyim d\u00fczeyi birbirine denk olmal\u0131d\u0131r. E\u011fer, \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f g\u00f6renlerin sahip olduklar\u0131 yetenek, bilgi ve deneyim, se\u00e7ildikleri ya da atand\u0131klar\u0131 i\u015f ve g\u00f6revin gerektirdi\u011finden a\u00e7\u0131k ara y\u00fcksek ise o zaman, yeti\u015fmi\u015f-vas\u0131fl\u0131 insan kayna\u011f\u0131 israf ediliyor demektir. E\u011fer, \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f g\u00f6renlerin sahip olduklar\u0131 yetenek, bilgi ve deneyim, se\u00e7ildikleri ya da atand\u0131klar\u0131 i\u015f ve g\u00f6revin gerektirdi\u011finden a\u00e7\u0131k ara d\u00fc\u015f\u00fck ise o zaman da bu dengesizlik hali, yetersiz ve vas\u0131fs\u0131z ki\u015filerin \u00e7ok \u00f6nemli karar ve y\u00f6netim birimlerini, ac\u0131mas\u0131zca i\u015fgal etmesi anlam\u0131na gelir. Uygar toplumlarda, \u00e7e\u015fitli psikoteknik y\u00f6ntemler kullan\u0131lmak suretiyle, i\u015f ve g\u00f6revlerin tan\u0131mlar\u0131, \u015fartnameleri ve gerekli vas\u0131f d\u00fczeyleri daha \u00f6nceden tespit edilmekte ve bu g\u00f6revleri \u00fcstlenecek y\u00f6neticilerin belirlenmesi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ak\u0131lc\u0131 ve bilimsel y\u00f6ntemlerin kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak liyakat ve ehliyet ilkelerine g\u00f6re yap\u0131lmaktad\u0131r. Ak\u0131lc\u0131 ve bilimsel zihniyet ile y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr\u00fcn egemen oldu\u011fu, y\u00f6netilenlerin y\u00f6netici kadrolar hakk\u0131nda \u201cbiat\u00e7\u0131\u201d bir anlay\u0131\u015f yerine, bilin\u00e7li ve sorgulay\u0131c\u0131 bir tav\u0131r geli\u015ftirdikleri uygar y\u00f6netim sistemlerinde, bulunduklar\u0131 i\u015f ve g\u00f6revlerin gerektirdi\u011fi liyakat ve vas\u0131flara sahip olan y\u00f6neticilerdir. Bu g\u00f6revliler, i\u015f ve g\u00f6revleriyle ilgili de\u011fi\u015fimlerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yeni durum ve \u015fartlara h\u0131zl\u0131 uyum g\u00f6sterme konusunda, son derece duyarl\u0131 ve kendilerini yenilemeye yatk\u0131n ki\u015filerdir.<\/p>\n

Y\u00f6netim Dengesinin Bozulmas\u0131 ve Y\u00f6netim Paradoksu<\/h2>\n

Y\u00f6netim ve organizasyon teorilerinde, ister makro isterse mikro \u00f6l\u00e7ekteki \u00f6rg\u00fctlenmeler d\u00fczeyinde olsun, b\u00fct\u00fcn y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7leriyle ilgili modellerde, her \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n ideal \u00f6l\u00e7\u00fcde etkili ve verimli olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00fcstlendikleri i\u015flerin gerektirdi\u011fi yetenek, bilgi ve baz\u0131 ki\u015filik nitelikleriyle donan\u0131ml\u0131 olduklar\u0131 varsay\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca, \u201cemaneti ehline vermek\u201d \u0130sl\u00e2miyet ile birlikte, bir\u00e7ok din ve felsefi sistemlerin temel \u00f6\u011fretileri aras\u0131ndad\u0131r. Ancak, temel \u00f6\u011fretilerin iman esaslar\u0131, y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n tutkular\u0131 ile \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc k\u00fclt\u00fcrel sapmalar y\u00fcz\u00fcnden, \u00e7o\u011funlukla ya\u015fanan hayata pek yans\u0131maz. Bu kapsamda, fiili durumdaki i\u015f ve g\u00f6revlere insanlar\u0131n yerle\u015ftirilmesi ya da etkili g\u00f6reve y\u00fckseltilen ki\u015filerin se\u00e7imiyle ilgili i\u015flemlerde, \u201cemaneti ehline vermek\u201d yerine, \u00e7o\u011funlukla yak\u0131nl\u0131k, yanda\u015fl\u0131k, particilik, kay\u0131rmac\u0131l\u0131k, ya\u011fc\u0131l\u0131k, r\u00fc\u015fvet\u00e7ilik ve \u00e7etecilik gibi uygulamalara daha s\u0131k rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ak\u0131lc\u0131 ve bilimsel zihniyetten uzak, pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131, pop\u00fclist ve ya\u011fmac\u0131 siyaset anlay\u0131\u015f\u0131 do\u011frultusunda tutucu, ganimet d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc, rant tutkusu y\u00fcksek ve despotik e\u011filimlere sahip olan toplumsal yap\u0131lardaki y\u00f6netim birimleri, daha i\u015fin ba\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u201cyetenek\u201d, \u201cbilgi\u201d ve \u201cdeneyim\u201d konusunda deh\u015fetli bir \u201ci\u015f-i\u015f g\u00f6ren\u201d dengesizli\u011fine sahiptir. Hen\u00fcz sosyolojik olarak \u201cmillet\u201d olma bilincine ula\u015fmam\u0131\u015f olan bu topluluklar, zihniyet d\u00fcnyalar\u0131 itibar\u0131yla etnik, dinsel, mezhepsel, cemaat\u00e7i, parti yanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve hem\u015fericilik gibi \u00e7e\u015fitli alt kimlik kal\u0131plar\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kamayan ki\u015fi ve gruplardan olu\u015fmaktad\u0131r. Pop\u00fclist siyasetin tercihleri do\u011frultusunda \u015fekillenen, bu y\u00f6netim yap\u0131lar\u0131ndaki, \u00e7o\u011fu y\u00f6netim birimlerine, i\u015f ve g\u00f6revlere en lay\u0131k ve ehil olanlar de\u011fil, \u00e7o\u011funlukla \u201cbizden olsun, \u00e7amurdan olsun\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 sonucunda \u201cbizden olanlar\u201d yerle\u015ftirilir. Ayr\u0131ca, yolsuzluk ekonomilerinin ve ganimet k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bask\u0131n oldu\u011fu toplumlardaki y\u00f6netim birimlerine, \u00f6zellikle \u201cak\u00e7eli\u201d i\u015f ve g\u00f6revlere yerle\u015ftirme ve atamalar, \u00e7o\u011funlukla \u201cr\u00fc\u015fvet\u201d kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda adeta \u201cihale\u201d edilir; kim daha fazla \u201cr\u00fc\u015fvet\u201d verirse mevki ve makam onlar\u0131n olur. Bulunduklar\u0131 mevki ve makamlar\u0131 hak etmeyen ve subjektif \u00f6l\u00e7\u00fctlerle oralara yerle\u015fen y\u00f6netici kadrolar, \u201ci\u015fgal\u201d ettikleri i\u015f ve g\u00f6revler bak\u0131m\u0131ndan, \u00e7o\u011funlukla yeteneksiz, bilgisiz ve deneyimsizdirler. Ancak, \u201cemre haz\u0131r\u201d ki\u015filer olup yapt\u0131klar\u0131 i\u015fin yasal dayana\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile umursamazlar.<\/p>\n

A\u00e7\u0131k, sivil ve uygar toplumlardaki y\u00f6netim k\u00fclt\u00fcr\u00fc, \u201cyetki- sorumluluk denkli\u011fi\u201d ba\u011flam\u0131nda, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00f6netim otoritesini alt kademelerine do\u011fru geni\u015fletmesine kar\u015f\u0131l\u0131k; kapal\u0131, yar\u0131 resmi ve cemaat\u00e7i toplumlardaki y\u00f6netim k\u00fclt\u00fcr\u00fc, hem y\u00f6netim otoritesini en tepenin tekeline b\u0131rak\u0131r hem de \u00fcst kademe y\u00f6neticiler, y\u00f6netim otoritesinin neredeyse b\u00fct\u00fcn \u201cyetkilerini\u201d kendilerinde toplarken, \u201csorumluluklar\u0131\u201d da alt kademe \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na do\u011fru kayd\u0131r\u0131rlar. B\u00f6ylece, otoriter ve despotik y\u00f6netim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn egemen oldu\u011fu toplumsal s\u00fcre\u00e7lerde g\u00f6r\u00fclen bu dengesizlik, temel y\u00f6netim d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u201cyetki ve sorumluk denkli\u011fi\u201d paradigmas\u0131na tamamen ayk\u0131r\u0131 bir uygulamad\u0131r. Bu durumda; karar alma, i\u015f yapma, sorun \u00e7\u00f6zme, yenilik yapma ve de\u011fi\u015fimlere h\u0131zla uyum sa\u011flama konusunda son derece yetenekli, bilgili ve deneyimli olunmas\u0131 gereken g\u00f6revlerde, yetersiz ve liyakatsiz ki\u015filerin hem de a\u015f\u0131r\u0131 yetkiyle donat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, y\u00f6netim d\u00fc\u015f\u00fcncesinin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bozularak deh\u015fetli bir y\u00f6netim \u00e7eli\u015fkisinin ve paradoksunun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

Belirli ama\u00e7lara, ba\u015fka insanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ula\u015fma eylemi olan y\u00f6netim etkinlikleri, bu i\u015flevini etkili ve verimli bir \u015fekilde yerine getiremiyorsa bu durum bir y\u00f6netim krizi say\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn toplumsal s\u00fcre\u00e7lerin y\u00f6netimi, \u00e7ok say\u0131daki alt-sistemlerin, alt- \u00fcst- sistem mant\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim d\u00fczeninde ger\u00e7ekle\u015fir. Y\u00f6netim sisteminin \u00e7ok say\u0131daki alt sistemlerine ili\u015fkin y\u00f6netim birimlerinde ortaya \u00e7\u0131kan ve d\u00fczeltilmeyen baz\u0131 bozulmalar, zaman i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn y\u00f6netim sisteminin i\u015flevsizli\u011fine yol a\u00e7mak suretiyle, derin bir krizin ya\u015fanmas\u0131na ortam haz\u0131rlar. Y\u00f6netim, y\u00f6netici ve y\u00f6netilen ki\u015filer arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, \u00f6nceden belirlenen ama\u00e7lara etkili ve verimli bir \u015fekilde ula\u015fam\u0131yorsa, ya\u015fanan derin sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zemiyorsa, de\u011fi\u015fen durum ve \u015fartlara yeterince uyum sa\u011flayam\u0131yorsa, insanlar birbirlerine ve kurumlara olan g\u00fcvenlerini kaybediyorsa y\u00f6netim krizi a\u015famas\u0131ndan, kaotik bir ortama ge\u00e7ilmi\u015f demektir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Yetersiz Y\u00f6neticilerin De\u011fi\u015fime Uyum Sorunu ve Davran\u0131\u015f Kat\u0131la\u015fmas\u0131<\/h2>\n

Y\u00f6netim kadrolar\u0131n\u0131n doldurulmas\u0131, miras yoluyla hanedana dayand\u0131r\u0131l\u0131rsa, silah ve kaba g\u00fc\u00e7le y\u00f6netim gasp edilirse, kitle k\u00fclt\u00fc ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 cahil ve a\u00e7g\u00f6zl\u00fc kitleyi memnun etmek amac\u0131yla pop\u00fclist (halk dalkavuklu\u011fu) istihdam politikas\u0131 izlenirse, y\u00f6netim paradoksu ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Kald\u0131 ki bir toplumda y\u00f6netici kadrolar\u0131n yerle\u015ftirilmesinde ve atanmas\u0131nda ba\u015flang\u0131\u00e7ta, k\u00fc\u00e7\u00fck bir ihtimal, s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yeterlilik olsa bile g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki kapsaml\u0131 ve h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler kar\u015f\u0131s\u0131nda, yetenek, bilgi ve beceri gibi liyakat \u00f6l\u00e7\u00fctleri konusunda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir zihinsel alt yap\u0131s\u0131 olmayan y\u00f6neticiler, de\u011fi\u015fime ba\u011fl\u0131 yeni durum ve \u015fartlar kar\u015f\u0131s\u0131nda yetersiz kalacaklard\u0131r. Eskiden, \u00e7o\u011funlukla de\u011fi\u015fimin alan\u0131 belirli ve h\u0131z\u0131 nispeten d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00f6zellikle 1990\u2019l\u0131 y\u0131llardan itibaren k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinin do\u011furdu\u011fu yenilikler ve de\u011fi\u015fim dalgalar\u0131 sonucunda, de\u011fi\u015fimin kapsam\u0131 geni\u015flemi\u015f, k\u0131sa s\u00fcrelerde \u00e7ok h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fmeler ya\u015fanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda, eski durum ve \u015fartlar \u00e7er\u00e7evesinde \u015fekillenen y\u00f6netim yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, yeni durum ve \u015fartlar\u0131 y\u00f6netme kapasitesini ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz hayat\u0131n her alan\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan yeniliklerin ve yeni de\u011fi\u015fim dalgalar\u0131n\u0131n arkas\u0131nda, yeni bilgi sistemleri vard\u0131r; o halde yeni durum ve \u015fartlara h\u0131zla uyum sa\u011flayabilecek y\u00f6netim anlay\u0131\u015flar\u0131 ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131 geli\u015ftirmek gerekir. B\u00f6yle bir y\u00f6netsel uyumun en etkili arac\u0131 ve malzemesi, yeni ara\u015ft\u0131rma ve inceleme bulgular\u0131na dayanan yeni bilgi dalgas\u0131d\u0131r. Y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin yeni kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve y\u00f6netimin sorun \u00e7\u00f6zme kapasitesinin y\u00fckseltilmesi, eski y\u00f6netsel al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na tak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015f tutucu y\u00f6neticilerin i\u015fi de\u011fildir. De\u011fi\u015fimler kar\u015f\u0131s\u0131nda bu uyumu g\u00f6sterecek olanlar, yine yetenekli, bilgili ve zaman\u0131n ruhuna g\u00f6re hareket edebilecek zihin yap\u0131s\u0131na sahip olan liyakat ve vas\u0131f d\u00fczeyi y\u00fcksek olan y\u00f6neticilerdir.<\/p>\n

K\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimlerden ge\u00e7ildi\u011fi zaman, de\u011fi\u015fime uygun uyum sa\u011flayamayan tutucu ki\u015filer ve gruplar, \u00e7o\u011funlukla uyumsuzluk ve ihtirasl\u0131 ruh halleri gibi davran\u0131\u015f kat\u0131la\u015fmas\u0131 ya\u015farlar. Ki\u015filer ve gruplar, k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimlere maruz kal\u0131p da gerekli uyumu g\u00f6sterecek bilgi ve beceriye sahip de\u011fillerse giderek \u00f6zg\u00fcven ve \u00f6zsayg\u0131lar\u0131n\u0131 kaybederler. \u00d6zg\u00fcven ve \u00f6zsayg\u0131lar\u0131n\u0131 kaybeden ki\u015filer ise insan \u015fahsiyetinin bu \u00e7ok \u00f6nemli niteliklerinin yerine, kendilerinin ya da ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hi\u00e7 sorgulama hakk\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri inan\u00e7 ve dinsel tutumlara sar\u0131l\u0131rlar. \u0130nan\u00e7, tutku ve \u015fevk yo\u011funlu\u011fu genellikle bilgi ve becerinin yerine ge\u00e7er ve sanal bir \u00f6zg\u00fcven imgesi ortaya \u00e7\u0131kar (Hoffer, 2017, s. 8-9). Yetersiz y\u00f6neticilerin uyumsuzluk ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu k\u0131zg\u0131nl\u0131k, \u00f6fke ve otoriterle\u015fme, y\u00f6netim davran\u0131\u015flar\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 bir kat\u0131la\u015fmaya yol a\u00e7ar ve bask\u0131c\u0131 uygulamalar ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Y\u00f6netim zihniyeti itibar\u0131yla hen\u00fcz rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u015famas\u0131na gelememi\u015f, bireysel irade ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun olup mensubiyet duydu\u011fu kolektif gruplar\u0131n (s\u00f6z gelimi, cemaat, tarikat ve birer cemaat- tarikat mensubiyetine d\u00f6n\u00fc\u015fen parti yanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n), belirli y\u00f6netim anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kal\u0131plar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamayan, zay\u0131f karakterli y\u00f6neticiler, ister makro isterse mikro \u00f6l\u00e7ekte y\u00f6netim birimlerinin ba\u015f\u0131nda olsunlar, ba\u015f\u0131nda bulunduklar\u0131 y\u00f6netim alan\u0131n\u0131 \u00f6nce bir y\u00f6netim krizine, daha sonra da derin ve karma\u015f\u0131k bir y\u00f6netim paradoksunun i\u00e7ine sokarlar.<\/p>\n

T\u00fcrk Y\u00f6netim D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Temel Paradigmalar\u0131na D\u00f6n\u00fc\u015f<\/h2>\n

\u00c7evresel de\u011fi\u015fimler kar\u015f\u0131s\u0131nda, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ya\u015fanmakta olan y\u00f6netim krizleri, ak\u0131l ve bilim \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde y\u00f6netim sistemleri olu\u015fturmu\u015f toplumlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan, nispeten k\u0131sa s\u00fcrelerde ve hasars\u0131z bir \u015fekilde y\u00f6netilebilmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, toplumlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda y\u00f6neticilerin yetersizli\u011fi ve liyakatsizli\u011fi, y\u00f6netilenlerin aymazl\u0131\u011f\u0131 ve cahilli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden son derece ba\u015far\u0131s\u0131z y\u00f6netimler, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ac\u0131lar\u0131n ya\u015fanmas\u0131na ve kaynaklar\u0131n heba olmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Yayg\u0131n y\u00f6netim ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, her toplumsal k\u00fclt\u00fcr a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendine \u00f6zg\u00fc birtak\u0131m etkenleri olmakla birlikte, y\u00f6netici yetersizli\u011fi ve y\u00f6netilenlerin duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hemen tamam\u0131nda, ortak etken oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

T\u00fcrk y\u00f6netim d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00e7ok \u00f6nemli bir a\u015famas\u0131n\u0131 temsil eden G\u00f6kt\u00fcrk Yaz\u0131tlar\u0131nda, T\u00fcrk Milleti\u2019nin kaderi ile y\u00f6neticilerin nitelikleri aras\u0131nda, do\u011frudan bir ba\u011flant\u0131 kurulur. \u0130kinci G\u00f6kt\u00fcrk Devleti\u2019nin kurulu\u015funda ve y\u00f6netiminde \u00e7ok etkili bir g\u00f6rev g\u00f6ren Bilge Tonyukuk, y\u00f6netim kadrolar\u0131nda yer alacaklar\u0131n, ak\u0131ll\u0131, bilge, cesur, deneyimli, kendinden emin ve zaman\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc rakipleri olan \u00c7in\u2019i \u00e7ok iyi tan\u0131yan ki\u015filer olmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6nerir. Bilge Ka\u011fan Yaz\u0131t\u0131\u2019nda, devletin varl\u0131\u011f\u0131 ile y\u00f6netici kadrolar\u0131n nitelikleri \u00f6zde\u015f kabul edilmesinden dolay\u0131, iyi ka\u011fan ve y\u00f6neticilerin, devlet kurup d\u00fczeni s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, k\u00f6t\u00fc ka\u011fan ve y\u00f6neticilerin d\u00fczeni bozarak devletin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne neden olduklar\u0131 belirtilir. \u201cKarde\u015fler a\u011fabeyleri gibi, o\u011fullar babalar\u0131 gibi yarat\u0131lmad\u0131klar\u0131ndan, ak\u0131ls\u0131z ka\u011fanlar i\u015f ba\u015f\u0131na gelmi\u015f, yard\u0131mc\u0131 olarak da ak\u0131ls\u0131z komutanlar se\u00e7tiklerinden, d\u00fczeni bozmu\u015flar\u201d (Bilge Ka\u011fan D 5,6). Bilge Ka\u011fan\u2019a g\u00f6re, devlet y\u00f6netiminin ba\u015far\u0131s\u0131, \u015fans ve hanedan \u00fcyeli\u011fi gibi subjektif \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re de\u011fil, ka\u011fanlar\u0131n becerileri, y\u00f6neticilerin iyili\u011fi ve halk\u0131n tutumuyla ili\u015fkilidir. Birinci G\u00f6kt\u00fcrk Devleti\u2019nin y\u0131k\u0131lma nedenlerinden birisi, ka\u011fan ve y\u00f6neticilerin yetersizli\u011fi ise ikinci \u00f6nemli etken olarak halk\u0131n tutumu g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bilge Ka\u011fan, \u201cEy T\u00fcrk halk\u0131, sen tok g\u00f6zl\u00fc ve aksisin: A\u00e7l\u0131\u011f\u0131 toklu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnmezsin; bir de doyarsan a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmezsin, b\u00f6yle oldu\u011fun i\u00e7in hep mahvoldun ve t\u00fckendin\u201d (Bilge Ka\u011fan, K 6-7; K\u00fcl Tigin, G 8-9) ; \u201cKanlar\u0131n\u0131z \u0131rmaklar gibi akt\u0131, kemikleriniz da\u011flar gibi y\u0131\u011f\u0131ld\u0131; bey olacak o\u011fullar\u0131n\u0131z k\u00f6le oldu, han\u0131m olacak k\u0131zlar\u0131n\u0131z cariye oldu\u201d (Bilge Ka\u011fan, D 18-20; K\u00fcl Tigin, D 23-24) \u00a0diyerek, ba\u015far\u0131s\u0131z y\u00f6netimden dolay\u0131 hem y\u00f6neticileri hem de halk\u0131 birlikte ele\u015ftirir ( B\u0131\u00e7ak, 2009, s. 70-73). T\u00fcrk y\u00f6netim d\u00fc\u015f\u00fcncesinin kutup y\u0131ld\u0131zlar\u0131ndan Herat (Afganistan) do\u011fumlu Ali \u015eir Nev\u00e2yi, \u201cT\u00fcrkler de yararlans\u0131n\u201d diye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve 1500\u2019de yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cG\u00f6n\u00fcllerin Sevgilisi\u201d adl\u0131 eserinde, \u201cHakan\u0131n halk\u0131n\u0131n da, hakan\u0131n i\u015fine ve tavr\u0131na benzeyece\u011fini; hakan adaletli ise halk\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da adaletli, hakan zul\u00fcm \u00fczere ise halk\u0131n da zul\u00fcm yapma d\u00fc\u015f\u00fcncesinde olaca\u011f\u0131n\u0131; hakan, M\u00fcsl\u00fcmanca davran\u0131rsa halk\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 da \u0130slam\u2019a g\u00f6re, hakan k\u00e2fir ahlakl\u0131 ise halk\u0131n fiillerinin de k\u00fcf\u00fcr yolunda olaca\u011f\u0131n\u0131\u201d anlatmaktad\u0131r (Nev\u00e2yi, 2020, s. 34).<\/p>\n

Her d\u00f6nemin ge\u00e7irdi\u011fi de\u011fi\u015fimler kapsam\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan \u015fartlar ve durumlar ile farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel ve politik sistemler, o zaman\u0131n ruhuna uygun olacak olan y\u00f6netim ili\u015fkilerine yeni boyutlar kazand\u0131r\u0131r. Ancak, her toplumsal k\u00fclt\u00fcr i\u00e7in bir\u00e7ok de\u011fi\u015fim ya\u015fanmas\u0131na ra\u011fmen bir k\u0131s\u0131m k\u00fclt\u00fcrel genler her daim ge\u00e7erlili\u011fini ve de\u011ferlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Thomas S. Kuhn\u2019\u0131n belirli teori ve \u00f6\u011fretilerin olmazsa olmaz nitelikteki temel \u015fartlar\u0131n\u0131 \u201cparadigma\u201d kavram\u0131yla a\u00e7\u0131klamas\u0131ndan esinlenerek, Bilge Ka\u011fan ve Bilge Tonyukuk\u2019un \u0130kinci G\u00f6kt\u00fcrk Devletinden, \u00a0\u00a0Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn T\u00fcrkiye Cumhuriyet\u2019ine uzanan T\u00fcrk y\u00f6netim d\u00fc\u015f\u00fcncesinin k\u00fclt\u00fcr genleri veya k\u00f6k paradigmalar\u0131 d\u00f6rt ba\u015fl\u0131k halinde ifade edilebilir: Birincisi, \u201cKut ve T\u00f6re\u201d (adalet) inanc\u0131; ikincisi, \u201cbilgelik\u201d; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, kurultay-kenge\u015f (dan\u0131\u015fma meclisleri); d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, haks\u0131z otoriteye \u201cdirenme\u201d hakk\u0131 (Ero\u011flu, 2021, s. 4-5).\u00a0 Bu \u00e7er\u00e7evede, otoriter y\u00f6netim k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kman\u0131n ve a\u011f\u0131r bir y\u00f6netim paradoksundan kurtulman\u0131n en ak\u0131lc\u0131 ve bilimsel yolu, yetenekli, bilgili ve i\u015f bilir insan kayna\u011f\u0131n\u0131 liyakat ve ehliyet esasl\u0131 istihdam politikas\u0131yla karar merkezlerine ve \u00fcretim s\u00fcrecine dahil etmektir.<\/p>\n

 <\/p>\n

KAYNAK\u00c7A<\/strong><\/p>\n

B\u0131\u00e7ak, A. (2009): T\u00fcrk D\u00fc\u015f\u00fcncesi I, K\u00f6kenler<\/em>, \u0130stanbul: Dergah Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n

Ero\u011flu, F. (2021). \u201cT\u00fcrk Y\u00f6netim D\u00fc\u015f\u00fcncesinin K\u00f6k Paradigmalar\u0131 ve Y\u00f6netim Anlay\u0131\u015f\u0131nda Ortado\u011fula\u015fma S\u00fcreci\u201d, Feyzullah Ero\u011flu (Ed.), Y\u00f6netim D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve Pop\u00fcler K\u00fclt\u00fcr Alt\u0131nda \u00d6rg\u00fctsel Davran\u0131\u015flar<\/em>, \u0130stanbul: Beta Bas\u0131m Yay\u0131m.<\/p>\n

Hoffer, E. (2017). De\u011fi\u015fim Sanc\u0131s\u0131<\/em> (Filiz, B. \u00c7ev.), \u0130stanbul: Dergah\u00a0 Yay\u0131nlar\u0131 702.<\/p>\n

Nev\u00e2yi, A. \u015e. (2020). Mahb\u00fbbu\u2019l Kul\u00fbb (G\u00f6n\u00fcllerin Sevgilisi) <\/em>(2. Bas\u0131m), Haz\u0131rlayan: Vahit T\u00fcrk, \u00a0\u0130stanbul: \u00d6t\u00fcken Ne\u015friyat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Toplu ya\u015fayan \u00f6b\u00fcr canl\u0131lar\u0131n birlikteli\u011fi,b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel ve biyolojik s\u00fcre\u00e7lere ba\u011fl\u0131 olmakla birlikte,insanlardaki grup halinde ya da toplum olarak ya\u015fama arzusunun as\u0131l belirleyici etkeni,ki\u015filerin istemsiz ya da iradi olarak ba\u015fka insanlarla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve etkile\u015fim ihtiyac\u0131d\u0131r<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":15178,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[62,2,64,66,67],"tags":[2185,2241,2240,2222,79,2239],"coauthors":[2225],"class_list":["post-15168","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim-kultur","category-genel","category-kurumlar","category-siyaset-tarih","category-tehditler","tag-liyakat","tag-paradoks","tag-yetersizlik","tag-yonetici","tag-yonetim","tag-yonetim-krizi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/187"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15168"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15366,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15168\/revisions\/15366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15168"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=15168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}