{"id":15266,"date":"2022-03-23T19:00:35","date_gmt":"2022-03-23T16:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=15266"},"modified":"2022-03-23T16:00:14","modified_gmt":"2022-03-23T13:00:14","slug":"rusyanin-ukraynaya-saldirisi-tehlikeler-ve-firsatlar-bir-arada","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/rusyanin-ukraynaya-saldirisi-tehlikeler-ve-firsatlar-bir-arada\/","title":{"rendered":"Rusya’n\u0131n Ukrayna’ya sald\u0131r\u0131s\u0131: T\u00fcrkiye\u2019nin tavr\u0131"},"content":{"rendered":"

Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna i\u015fgali ve T\u00fcrkiye\u2019nin durumu<\/a> yaz\u0131s\u0131n\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/em><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin Rusya Federasyonu ve Ukrayna aras\u0131nda arabulucu (facilitator, mediator) olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 politik bir iyi niyet yakla\u015f\u0131m\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f ve T\u00fcrkiye\u2019ye b\u00f6yle bir i\u015flev verilmesine Rusya\u2019n\u0131n evet demesini zaten beklememi\u015ftik. Nitekim, taraflar aras\u0131ndaki do\u011frudan m\u00fczakereler, Ukrayna \u2013 Belarus – Polonya s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n kesi\u015fme alan\u0131nda ba\u015flad\u0131. Bu m\u00fczakereler nihai sonu\u00e7 \u00fcretemez ve taktik m\u00fczakereler olarak s\u00fcrer. Sorun sadece Rusya ile Ukrayna aras\u0131nda olan k\u0131smen kolay y\u00f6netilebilir bir sorun olman\u0131n \u00f6tesindedir ve arabuluculuk T\u00fcrkiye\u2019nin kapasitesini a\u015far. Nihai sonuca yol a\u00e7an m\u00fczakereler, Rusya Federasyonu ile ABD, AB ve NATO aras\u0131nda ve T\u00fcrkiye dahil di\u011fer birka\u00e7 hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r devletin i\u015ftirakiyle, Birle\u015fmi\u015f Milletler’in\u00a0de kurumsal olarak temsiliyle yap\u0131l\u0131r ve y\u0131llarca s\u00fcrer.<\/em><\/p>\n

Di\u011fer taraftan T\u00fcrkiye\u2019nin arabuluculuk niyet ve \u00e7abas\u0131, hem Rusya hem Ukrayna ile ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00f6zen g\u00f6stermesi ve hatta stratejik i\u015fbirlikleri geli\u015ftirmesi; ABD, AB ve bir\u00e7ok Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin Rusya\u2019ya yapt\u0131r\u0131m kararlar\u0131na kat\u0131lmamas\u0131 ve ihtiyatl\u0131 duru\u015fu neredeyse moral olarak yaln\u0131z kalan Rusya ve Putin i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferlidir. \u00dcstelik, T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131k\u00e7a K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n ilhak\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011funu, Ukrayna\u2019n\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 gerekti\u011fini ve her iki \u00fclkeyle ili\u015fkilerini yap\u0131c\u0131 y\u00f6nde s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini de vurgulamaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulunda, T\u00fcrkiye’nin de ortak sunucular\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131, Rusya\u2019n\u0131n k\u0131nanmas\u0131 karar tasar\u0131s\u0131 oylamas\u0131nda Rusya, Belarus, Suriye, Kuzey Kore ve Eritre ret oyu kulland\u0131; \u00c7in ve Hindistan dahil 35 \u00fclke \u00e7ekimser kald\u0131 ve karar 141 oyla kabul edildi. Durum, Rusya\u2019ya b\u00fcy\u00fck bir uluslararas\u0131 siyasi darbedir fakat bu k\u0131naman\u0131n pratik sonu\u00e7lar\u0131, Rusya\u2019ya uygulanan yapt\u0131r\u0131mlar kadar etkili olmaz.<\/p>\n

Taraflar aras\u0131nda arabulucu olarak birdenbire \u0130srail ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Asl\u0131nda \u2018birdenbire\u2019 gibi g\u00f6z\u00fcken siyasal ger\u00e7ekli\u011fin arkas\u0131nda \u0130srail\u2019in boyundan ve c\u00fcssesinden b\u00fcy\u00fck olan a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 var. \u0130srail\u2019in a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzun uzad\u0131ya anlatmak yaz\u0131m\u0131z konusu de\u011fildir ancak bug\u00fcnk\u00fc \u0130srail n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Rusya ve Ukrayna co\u011frafyas\u0131ndan gittiklerini, bu iki \u00fclkeye kar\u015f\u0131 hiss\u00ee ba\u011flar\u0131 oldu\u011funu ve muhtemelen de \u00e7o\u011funun Musevi Hazara k\u00f6kenli olduklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamak gerekir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin uzun y\u0131llar s\u00fcrecek bu gerginlik ortam\u0131nda, taraflar aras\u0131ndaki ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz do\u011frudan ve dolayl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalarda asgari, uzla\u015fmaya g\u00f6t\u00fcrecek yollarda azami ve aktif olarak yer almas\u0131, kendi d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fi ve soyda\u015flar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan stratejik hedeflerini hep devlet akl\u0131nda tutarak davranmas\u0131 gerekmektedir. Arada baz\u0131 kazalar olabilece\u011fini de hat\u0131rda tutmal\u0131d\u0131r. Ancak, T\u00fcrkiye cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi s\u00fcrecine girmi\u015ftir ve siyaset bununla ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/em><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin ufkunda beliren f\u0131rsatlar <\/em><\/h2>\n

\"\"<\/p>\n

Kuzey Irak\u2019ta, Suriye\u2019de, Do\u011fu Akdeniz’deki s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 a\u015fmak i\u00e7in de tarihi bir f\u0131rsat do\u011fmu\u015ftur. Ancak bu f\u0131rsat alelacele kullan\u0131lacak, \u2018f\u0131rsat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa kurban edilecek\u2019 f\u0131rsat de\u011fildir. Uzun y\u0131llara yay\u0131lacak kararl\u0131, \u0131srarl\u0131 ve iyi haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir strateji olmas\u0131 gerekir. Suriye\u2019de ba\u015fl\u0131ca muhataplar\u0131m\u0131z ABD ve Rusya\u2019d\u0131r ve konjonkt\u00fcr bu iki s\u00fcper g\u00fcc\u00fcn de T\u00fcrkiye\u2019ye bir \u015fekilde muhta\u00e7 olmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Bu iki g\u00fcc\u00fcn daha stratejik ilgileri yan\u0131nda PKK ile ba\u011flant\u0131l\u0131 yap\u0131larla (PYD, YPG) yat\u0131p kalkmas\u0131 esasen bu \u00fclkelerin T\u00fcrkiye\u2019yi me\u015fguliyet tuza\u011f\u0131nda tutma ve b\u00f6lgede bulunmalar\u0131na me\u015fruiyet k\u0131l\u0131f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye bu hususu daha a\u00e7\u0131k ve y\u00fcksek sesle dile getirme imk\u00e2n\u0131 da bulmu\u015f oldu. Ancak tekrar etmekte yarar var: Bu hususlar zamans\u0131z ve \u00f6ylesine dile getirilip, \u00e7e\u015fitli m\u00fczakere ortamlar\u0131nda laf kalabal\u0131\u011f\u0131nda harcanacak hususlar de\u011fildir.<\/em><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin NATO ve Bat\u0131n\u0131n stratejik g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemi bir kere daha ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. NATO konusunda daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda geni\u015f\u00e7e ifade etti\u011fimiz g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc k\u0131saca tekrar etmekte yarar var: Has\u0131mlar\u0131n\u0131zla ayn\u0131 masa etraf\u0131nda olmak, onlar\u0131 g\u00f6z alt\u0131nda tutmak ve izlemek; gerekti\u011finde m\u00fcdahale etmek masada olmamaktan \u00e7ok daha iyidir.<\/em> ABD\u2019nin ve ABD g\u00fcd\u00fcm\u00fcndeki NATO\u2019nun T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 stratejik hatalar\u0131n\u0131n ve hatta hasmane uygulamalar\u0131n\u0131n fark\u0131nday\u0131z ama yaz\u0131m\u0131z\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 tutmak durumunday\u0131z.<\/p>\n

Rusya\u2019n\u0131n s\u0131cak denizlere, Akdeniz\u2019e inme, yerle\u015fme ve durumu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir tutma stratejisinin \u00f6n\u00fcndeki neredeyse tek engel T\u00fcrkiye’dir; hassaten \u0130stanbul ve \u00c7anakkale bo\u011fazlar\u0131d\u0131r. Bu durum T\u00fcrkiye\u2019ye tehditten \u00e7ok daha fazlas\u0131yla bir stratejik \u00fcst\u00fcnl\u00fck veriyor. Ve durup dururken, Montr\u00f6 s\u00f6zle\u015fmesini tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak kadar sa\u00e7ma ve tehlikeli bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olamaz. Montr\u00f6 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman en az\u0131ndan 50 b\u00fcy\u00fck \u00fclke taraf olur ve hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 ortal\u0131\u011f\u0131 toparlayamaz. Bir \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar da sonunda konu tekrar ele al\u0131n\u0131rsa o ba\u015fka\u2026 O zamana da y\u0131llar boyu s\u00fcrecek haz\u0131rl\u0131k gerekir.<\/p>\n

ABD ve Rusya\u00a0 zaman zaman Montr\u00f6 s\u00f6zle\u015fmesinden \u015fik\u00e2yet etmekte olsalar da, asl\u0131nda Rusya bak\u0131m\u0131ndan da bir g\u00fcvenlik s\u00f6zle\u015fmesidir. Stalin\u2019in bo\u011fazlar\u0131n anahtar\u0131n\u0131 istemesi d\u00f6nemi \u00e7oktan tarih oldu. T\u00fcrkiye, Montr\u00f6 s\u00f6zle\u015fmesi konusunda s\u00fcrekli bir bask\u0131 alt\u0131ndad\u0131r ama s\u00f6zle\u015fme bir can simididir.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi (Greater Middle East Project) <\/em><\/h2>\n

B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi, ABD\u2019nin tek k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 olarak kadim bir b\u00f6lgeyi yeniden d\u00fczenleme ve demokratikle\u015ftirme, \u0130srail\u2019e nefes ald\u0131rma, baz\u0131 \u00fclkelerdeki ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 hareketlerle veya mezheplere ve etnik gruplara g\u00f6re o \u00fclkeleri yeniden \u015fekillendirme projesiydi.<\/em> ABD bu projeyi y\u00fcr\u00fctemedi, y\u00fcr\u00fctemezdi de\u2026<\/em><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok kesimce ve hatta milliyet\u00e7ilerce bile h\u00e2l\u00e2 ABD\u2019nin \u2018B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi\u2019nin ayn\u0131yla y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnden s\u00f6z ediliyor. Ya \u0130srail\u2019in mitik (mythic) ve mistik ideolojilerine ya da b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin \u2018\u2019b\u00f6l, par\u00e7ala, y\u00f6net\u2019\u2019 retori\u011fine ba\u011flan\u0131yor. Bunlar elbette projeksiyon yap\u0131l\u0131rken g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nan hususlar. ABD\u2019nin a\u00e7\u0131klanan ama\u00e7lar\u0131ndan biri de, Irak\u2019a demokrasi getirecek ve bu di\u011fer \u00fclkelerin halklar\u0131n\u0131 da rezonansa getirecek, Ortado\u011fu \u00fclkeleri demokratikle\u015feceklerdi\u2026<\/p>\n

ABD Ortado\u011fu\u2019yu y\u00f6netemedi, ABD\u2019nin Ortado\u011fu politikas\u0131 ve uygulamalar\u0131 ABD\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131nca ve itibarl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilim insanlar\u0131nca hi\u00e7 de olumlu ve ba\u015far\u0131l\u0131 bulunmuyor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de iktidar ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu projenin y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fc ortaklar\u0131ndan biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131; demokrasi, laiklik, sek\u00fclarizm konular\u0131nda T\u00fcrkiye model olarak g\u00f6sterildi. Arkas\u0131nda T\u00fcrk y\u00f6netimi uyand\u0131 ama baz\u0131 oklar yaydan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Olanlar oldu ve \u015fimdilerde toparlanma d\u00f6nemi ya\u015fan\u0131yor: kar\u015f\u0131m\u0131zda yine ABD ve Rusya var. <\/em><\/p>\n

Geriye, par\u00e7alanm\u0131\u015f \u00fclkeler, milyonlarca insan\u0131n yurdundan yuvas\u0131ndan ayr\u0131l\u0131p yollara d\u00fc\u015fmesi, ya \u00fclke i\u00e7inde yer de\u011fi\u015ftirmesi ya T\u00fcrkiye ba\u015fta olmak \u00fczere ba\u015fka \u00fclkelere s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131 ve yine milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131n s\u00f6nmesiyle sonu\u00e7land\u0131. B\u00f6yle bir sonu\u00e7, ABD tarihine \u015ferefli bir sayfa olarak m\u0131 ge\u00e7ecek yoksa bir utan\u00e7 ve insanl\u0131k su\u00e7u olarak m\u0131 ge\u00e7ecek? ABD tarihine zafer, ba\u015far\u0131, demokratikle\u015ftirme hizmeti olarak kaydedilse bile insanl\u0131k tarihine b\u00f6yle mi kaydedilecek? ABD t\u00fcm g\u00fcc\u00fcne ra\u011fmen emperyalist imaj\u0131n\u0131 ve milyarlarca insan\u0131n olumsuz bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremiyor. Ger\u00e7i bu durum bile bir g\u00fcc\u00fcn dolayl\u0131 itiraf\u0131 ve kabullenilmesidir. \u0130srail\u2019in tarih boyunca \u00e7ektikleri kendilerine bir hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 verse de, devlet olduklar\u0131ndan bu yana tavr\u0131 ve devlet politikas\u0131 insanl\u0131k var olduk\u00e7a vicdanlar\u0131 rahats\u0131z etmeye devam edecektir.<\/p>\n

Gidi\u015fat\u0131n\u00a0<\/em>\u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131<\/i><\/h2>\n

Hi\u00e7bir proje, projekte edildi\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcp sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmaz. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde g\u00f6zden ge\u00e7irilir, gerekli de\u011fi\u015fiklikler ve d\u00fczenlemeler yap\u0131l\u0131r (project control). Hi\u00e7bir asker\u00ee harek\u00e2t da planland\u0131\u011f\u0131 gibi y\u00fcr\u00fcmez ve sonu\u00e7lanmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok bile\u015fenli dinamik bir ortamda y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcrken bile\u015fenlerin etkileri, katk\u0131lar\u0131, k\u0131s\u0131tlar\u0131 de\u011fi\u015fir ve de\u011fi\u015fen \u015fartlara g\u00f6re proje veya asker\u00ee harek\u00e2t revize edilir. Dolay\u0131s\u0131yla, Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya m\u00fcdahalesi devam eden dinamik bir s\u00fcre\u00e7tir ancak mevcut verilerden tahmin yap\u0131labilir. Do\u011fru \u2013 yanl\u0131\u015f sa\u011flamas\u0131 ancak y\u0131llar sonra ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Bunu tarihten, ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131zdan, g\u00f6zlediklerimizden ve T\u00fcrkiye\u2019yi do\u011frudan ilgilendiren hadiselerden biliyoruz. Ortado\u011fu\u2019daki, Suriye\u2019deki, Irak’taki, Libya\u2019daki, Afganistan\u2019daki geli\u015fmelerden ve hatta Azerbaycan \u2013 Ermenistan aras\u0131ndaki sava\u015ftan da biliyoruz. T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye\u2019deki F\u0131rat Kalkan\u0131, Zeytin Dal\u0131 ve Bar\u0131\u015f P\u0131narlar\u0131 adl\u0131 harek\u00e2tlar\u0131 da; Rusya ve ABD\u2019nin m\u00fcdahalesiyle yar\u0131m kald\u0131 ancak Rusya ve ABD\u2019nin de istedi\u011fi gibi olmas\u0131na T\u00fcrkiye yol vermedi.<\/em><\/p>\n

Yeri gelmi\u015fken, bu i\u015fin ucunun T\u00fcrkiye\u2019ye dokunaca\u011f\u0131 belliydi demeliyiz. Benzeri bir durum da Rusya ve Ukrayna s\u00fcrecinde\u2026 Tarihi bir hata ve hezimet de olabilecek, tarihi bir f\u0131rsat da olabilecek bir s\u00fcreci ya\u015famaktay\u0131z. Dikkatli, haz\u0131rl\u0131kl\u0131, ak\u0131ll\u0131 olmak ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnerek, az konu\u015farak, \u00e7ok dan\u0131\u015farak ve \u00e7ok tarafl\u0131 diplomatik temaslarla y\u00fcr\u00fcmek durumunday\u0131z.<\/em><\/p>\n

T\u00fcrkiye ile ABD aras\u0131ndaki bir d\u00fczine ciddi, stratejik sorunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda<\/em> (S-400, PYD ve YPG\u2019ye destek, F-16 ve F-35 u\u00e7aklar\u0131, hava savunma sistemleri, Yunanistan\u2019da Trakya s\u0131n\u0131r\u0131ndaki ABD y\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131\u2026 \u0130srail ve Do\u011fu Akdeniz\u00a0 gaz\u0131n\u0131n Avrupa\u2019ya ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin hak ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131\u2026) T\u00fcrkiye bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli baz\u0131 geli\u015fmeler de beklenebilir.<\/em> Ancak ABD\u2019nin y\u0131llard\u0131r s\u00f6ylemde ba\u015fka eylemde ba\u015fka davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi biliyoruz ve fazlaca umutlanm\u0131yoruz. \u2018ABD, T\u00fcrkiye\u2019ye anl\u0131k istihbarat sa\u011flayacak\u2019 veya \u2018ter\u00f6ristlere kar\u015f\u0131 i\u015fbirli\u011fi ve koordinasyon\u2019 s\u00f6zlerini ne zaman duysam \u2018eyvah\u2019 \u00e7ekerim. ABD\u2019li yetkililerin her T\u00fcrkiye ziyaretlerinde \u2018T\u00fcrkiye, NATO\u2019nun \u00fcyesi ve stratejik orta\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r\u2019 beyan\u0131n\u0131n s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131 ve alelusul ifadesi \u00e7ok da olumlu yank\u0131 uyand\u0131rmaz.<\/p>\n

AB ile m\u00fczakerelerde kap\u0131 biraz aralan\u0131r, baz\u0131 fas\u0131llarda ilerleme olur, olumlu s\u00f6ylemlerde bulunulur ama tam \u00fcyelik kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131lmaz. AB\u2019nin T\u00fcrkiye konusundaki tavr\u0131, AB ile Rusya aras\u0131ndaki ili\u015fkiye benzemektedir: Yutulamayacak kadar b\u00fcy\u00fck (much bigger to swallow) veya sindirilemeyecek kadar zor (too hard to digest).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Rusya da ba\u015f\u0131nda bu kadar sorun varken Suriye\u2019de bir daha asker\u00ee konvoyumuzu vurup bizi otuz \u00fc\u00e7 \u015fehitle ortada b\u0131rakmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnemez. T\u00fcrkiye ve Azerbaycan\u2019\u0131n \u00f6nerdi\u011fi alt\u0131 b\u00f6lge \u00fclkesi aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fi ve Zengezur koridorunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 gibi alanlar, Rusya\u2019n\u0131n uluslararas\u0131 alanda g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve etkisini artt\u0131raca\u011f\u0131ndan yap\u0131c\u0131 bir tutum tak\u0131n\u0131r. Libya\u2019da T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve etkisini minimal d\u00fczeyde tutar.<\/p>\n

Bu durum, T\u00fcrkiye\u2019nin Bat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 (comperative advantage) \u00f6nemini bir daha ortaya koydu. T\u00fcrkiye\u2019nin NATO\u2019da ABD\u2019den sonraki en b\u00fcy\u00fck ve etkili asker\u00ee g\u00fcc\u00fc bir daha fark edildi. T\u00fcrkiye\u2019nin Asya ve Ortado\u011fu’dan Avrupa’ya akan insan selinin kontrol edilmesi ve \u00f6nlenmesi d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok daha hayati i\u015flevi olabilece\u011fi her Bat\u0131l\u0131 devlet insan\u0131n\u0131n dikkate alaca\u011f\u0131 bir ger\u00e7eklik.<\/em> AB\u2019nin daimi g\u00fcndemine almas\u0131 akl\u0131na gelmiyorsa bile, T\u00fcrkiye durumu a\u00e7\u0131k se\u00e7ik ortaya koymal\u0131d\u0131r. Hatta, Ege, K\u0131br\u0131s ve Yunanistan’la olan sorunlar\u0131n AB bak\u0131m\u0131ndan tali ve yapay sorunlar oldu\u011funu, ancak T\u00fcrkiye bak\u0131m\u0131ndan hayati oldu\u011funu, bunun AB taraf\u0131ndan i\u00e7selle\u015ftirilmesinin, ortak \u00e7\u0131karlar temelinde bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fini ortaya koymal\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rusya\u2019n\u0131n s\u0131cak denizlere, Akdeniz\u2019e inme, yerle\u015fme ve durumu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir tutma stratejisinin \u00f6n\u00fcndeki neredeyse tek engel T\u00fcrkiye’dir; hassaten \u0130stanbul ve \u00c7anakkale bo\u011fazlar\u0131d\u0131r. Bu durum T\u00fcrkiye\u2019ye tehditten \u00e7ok daha fazlas\u0131yla bir stratejik \u00fcst\u00fcnl\u00fck veriyor.<\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":15276,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,69],"tags":[199,1566,164,2218],"coauthors":[1324],"class_list":["post-15266","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-yakin-cografya","tag-abd","tag-nato","tag-rusya","tag-ukrayna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15266","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/140"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15266"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15266\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15278,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15266\/revisions\/15278"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15266"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15266"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15266"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=15266"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}