Y\u00f6netim ve davran\u0131\u015f bilimlerine g\u00f6re, her t\u00fcr \u00f6rg\u00fctsel ve toplumsal s\u00fcre\u00e7lerde yer alan insanlar\u0131 de\u011ferli k\u0131lan temel niteliklerin ba\u015f\u0131nda onlar\u0131n yetenekleri gelmektedir. Yeteneklerin ya\u015fan\u0131lan hayata ve yap\u0131lan i\u015flere yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 enerjiye ise emek denilmektedir.<\/p>\n
Yetenekler, bedensel, zihinsel ve duygusal olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 t\u00fcre ayr\u0131lmaktad\u0131r. Bedensel yetenek, ki\u015filerin duyu sistemleri ve bedensel organlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla birtak\u0131m fizyolojik olay ve olgular\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilme yetileridir. Bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, ki\u015filerin do\u011fu\u015ftan kazand\u0131klar\u0131, zamanla kullanabilir duruma getirdikleri ayakta durma, y\u00fcr\u00fcme, ko\u015fma, i\u015fitme, g\u00f6rme, dokunma, tat ve koku tan\u0131ma ve ay\u0131rma, el-kol-ayak koordinasyonu gibi fiziksel \u00f6zelliklerdir. Zihinsel yetenekler, insanlar\u0131n belirli neden-sonu\u00e7 ili\u015fkilerini kavrayabilme, ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme, \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilme, par\u00e7alar\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015ftirebilme, sorun \u00e7\u00f6zebilme, soyut d\u00fc\u015f\u00fcnme, say\u0131sal ve teknik ilgi, gelece\u011fi ve g\u00f6r\u00fcnmeyeni tasarlama vb. gibi ki\u015fisel niteliklerdir (IQ). Duygusal yetenek ise ki\u015finin kendisinin ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n duygular\u0131n\u0131 ve i\u00e7sel durumlar\u0131n\u0131 anlama duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yetene\u011fidir (EQ).<\/p>\n
\u0130nsan hayat\u0131nda iki \u00f6nemli duygu t\u00fcr\u00fc vard\u0131r. Birincisi, do\u011fu\u015ftan gelen ve her insanda var olan duygulard\u0131r. Do\u011fal duygular; sevin\u00e7, \u00f6fke, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k, korku, \u00fcz\u00fcnt\u00fc, tiksinti, keyif ve haz alma gibi temel duygulard\u0131r. \u0130kincisi, do\u011fu\u015ftan gelen biyolojik k\u00f6kenli duygular\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, toplumsal yap\u0131 i\u00e7inde s\u00fcrmekte olan sosyalle\u015fme ve geli\u015fim s\u00fcreci kapsam\u0131nda \u00f6\u011frenilen duygulard\u0131r. Bunlar, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z sevmek, saymak, merhametli olmak, ahlakl\u0131 olmak, onurlu olmak, empati kurmak, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ac\u0131lar\u0131n\u0131 anlayabilmek, kimseyi ve hi\u00e7bir varl\u0131\u011f\u0131 \u201cincitmemek\u201d (Hac\u0131 Bekta\u015f Veli \u00f6\u011fretisi) gibi duygulard\u0131r. \u0130nsanlar i\u00e7in duygusal yetenek veya \u201cduygusal zek\u00e2\u201d, biyolojik k\u00f6kenli duygular\u0131 dengeleyebilme ve y\u00f6netebilme (s\u00f6z gelimi, \u00f6fke kontrol\u00fc); sosyalle\u015fme s\u00fcrecine ba\u011fl\u0131 olarak insanlar aras\u0131 ili\u015fkileri iyile\u015ftirici ve rahatlat\u0131c\u0131 duygular kazanmak ve davran\u0131\u015flara yans\u0131tabilmektir (s\u00f6z gelimi, \u00e7evreye kar\u015f\u0131 sayg\u0131l\u0131 ve merhametli olmak. \u00d6rnek: Friedrich W. Nietzsche\u2019nin k\u0131rba\u00e7lanan ata sar\u0131l\u0131p a\u011flamas\u0131). Duygusal yetenek, ba\u015fka insanlar\u0131n ve canl\u0131lar\u0131n i\u00e7inde bulunduklar\u0131 duygusal ba\u011flam\u0131 anlay\u0131p ona g\u00f6re hareket etme yetene\u011fidir. Burada hemen \u015funu belirtmek gerekir ki; g\u00fcndelik dilde kullan\u0131lmakta olan, akla ve mant\u0131\u011fa uygun olmayan \u201cduygusall\u0131k\u201d terimi, duygusal yetenek ile ilgili olmay\u0131p biyolojik k\u00f6kenli do\u011fal duygulara g\u00f6re (k\u0131zg\u0131nl\u0131k, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k, keyif, haz vb.) davranmay\u0131 anlatan bir s\u00f6ylemdir.<\/p>\n
\u0130nsan ki\u015fili\u011fini meydana getiren \u00e7ok say\u0131daki davran\u0131\u015f \u00f6zellikleri i\u00e7inde \u00f6nemli bir boyut olan yetenekler, her bir ki\u015fide potansiyel ve fiili olarak farkl\u0131 bile\u015fenler halinde bulunur. Bedensel yetenekler, hayatta kalman\u0131n asgari \u015fartlar\u0131 olarak her insanda do\u011fal bir s\u00fcre\u00e7 olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir ve \u00e7al\u0131\u015fan insanlarda bedensel emek bi\u00e7iminde ortaya \u00e7\u0131kar. Zihinsel yetenek, her insanda potansiyel olarak belirli zek\u00e2 b\u00f6l\u00fcm\u00fc (IQ) halinde bulunur. Ancak fiili, bir zihinsel kapasiteye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc i\u00e7in bu y\u00f6nde destekleyici bir toplumsal e\u011fitim ve bireysel \u00e7aba gerekir. Zihinsel yetene\u011fin, i\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131ndaki kullan\u0131m\u0131na zihinsel emek denilmektedir ve y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinde olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc bir insan kayna\u011f\u0131 niteli\u011fi say\u0131lmaktad\u0131r. Duygusal yetenek, ki\u015fio\u011flunun insanla\u015fma ya da evrim s\u00fcrecinde belki de ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 en erdemli niteliklerinden biridir. Duygusal yetene\u011fin insan davran\u0131\u015flar\u0131na fiilen yans\u0131mas\u0131na duygusal emek ad\u0131 verilir. Yarat\u0131l\u0131\u015f itibar\u0131yla ortalama her insanda potansiyel bir yatk\u0131nl\u0131k olarak bulunmas\u0131na ra\u011fmen, insan hayat\u0131na ve davran\u0131\u015f d\u00fczlemlerine fiilen kat\u0131l\u0131m\u0131 i\u00e7in \u00f6zellikle bireyin belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde zihinsel yetenek a\u015famas\u0131n\u0131 bizzat ya\u015famas\u0131 ve deneyimlemesi gerekmektedir.<\/p>\n
Bedensel yetenek, en fazla tar\u0131m toplumundaki i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc d\u00fczeninde ve \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131nda egemen bir emek g\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sanayi toplumundaki y\u00f6netim bi\u00e7iminde, nispeten katma de\u011feri d\u00fc\u015f\u00fck ve a\u015f\u0131r\u0131 i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc kapsam\u0131nda s\u0131radan ve basit i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filerde daha \u00e7ok bedensel emek aran\u0131rken, orta ve \u00fcst kademelerde \u00e7al\u0131\u015fan y\u00f6neticilerin zihinsel yetenekleri daha bask\u0131n bir insan kayna\u011f\u0131 niteli\u011fi olmu\u015ftur. Postmodern zamanlarda ise insan ili\u015fkilerinde ya\u015fanan par\u00e7alanmalar, h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fiklikler ve kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar nedeniyle duygusal zek\u00e2n\u0131n i\u015flevi ve \u00f6nemi giderek y\u00fckselmektedir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz kamu ya da \u00f6zel y\u00f6netim organlar\u0131n\u0131n \u00fcst d\u00fczeylerinde bulunup ba\u015fka insanlar\u0131n ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 yak\u0131ndan ilgilendiren kararlar\u0131 alanlar\u0131n sahip olduklar\u0131 \u201cyetenek bile\u015fiminde\u201d, en az bedensel yetenek, daha fazla zihinsel ve duygusal yetenek bile\u015feni bulunmal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde, zihinsel yetene\u011fi ve \u00f6zellikle duygusal yetene\u011fi nispeten zay\u0131f olan ya da bulundu\u011fu mevki ve makam\u0131n gerektirdi\u011fi duygusal zek\u00e2dan yoksun olan y\u00f6neticilerin ald\u0131\u011f\u0131 kararlar\u0131n ve yapt\u0131klar\u0131 y\u00f6netsel eylemlerin telafisinin \u00e7o\u011funlukla imk\u00e2ns\u0131z ya da a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcksek maliyetli sonu\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015fme ihtimali \u00e7ok y\u00fcksektir.<\/p>\n
Ba\u015fta kamu y\u00f6netimi organlar\u0131 olmak \u00fczere, b\u00fct\u00fcn \u00f6rg\u00fctlerin tepe y\u00f6netim birimlerinde g\u00f6rev yapan y\u00f6neticilerin as\u0131l i\u015flevi karar almakt\u0131r. Y\u00f6neticiler, do\u011frudan i\u015f g\u00f6rmez; i\u015f g\u00f6renlerin yerine getirece\u011fi g\u00f6revlerle ilgili kararlar\u0131 al\u0131r ve koordinasyon i\u015flevi g\u00f6r\u00fcrler. Bu ba\u011flamda, her t\u00fcrl\u00fc y\u00f6netim etkinli\u011finde, ama\u00e7lara ula\u015fmada ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131l\u0131 olundu\u011fundan ya da ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ciddi sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan birinci derecede sorumlu olan y\u00f6neticilerdir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde y\u00f6netim etkinliklerinde etkili olan \u00e7ok say\u0131daki \u00e7evresel \u015fartlarda meydana gelen de\u011fi\u015fimlerin h\u0131zlanmas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak belirsizliklerin \u00e7o\u011falmas\u0131, her d\u00fczeydeki y\u00f6neticilerin sadece zihinsel yeteneklerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bulunduklar\u0131 g\u00f6revin gerektirdi\u011fi duygusal zek\u00e2lar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bir zorunluluk haline getirmi\u015ftir. Y\u00f6neticinin ald\u0131\u011f\u0131 ya da onay verdi\u011fi kararlar\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi sonucunda, bu uygulamadan etkilenme ihtimali y\u00fcksek olan insan say\u0131s\u0131 ne kadar \u00e7oksa ya da canl\u0131lar\u0131n kapsam\u0131 ne kadar geni\u015f ise ilgili y\u00f6neticilerin duygusal zek\u00e2lar\u0131n\u0131n o oranda y\u00fcksek olmas\u0131 beklenir. Aksi takdirde, al\u0131nan kararlar\u0131n ve yap\u0131lacak uygulamalar\u0131n olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc ve gelecekle ilgili tasar\u0131m\u0131 bulunmayan y\u00f6neticilerin varl\u0131\u011f\u0131, bir\u00e7ok insani, sosyal ve do\u011fal s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n ya\u015fanmas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonu\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n
Y\u00f6netici kadrolar\u0131n ald\u0131klar\u0131 kararlar y\u00fcz\u00fcnden insanlar\u0131n, milletlerin ve do\u011fan\u0131n ya\u015famak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar ayyuka \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple art\u0131k y\u00f6neticilerin bulunduklar\u0131 g\u00f6revlere uygun duygusal zek\u00e2lar\u0131n\u0131n olmas\u0131 bir zorunluluktur. \u00a0\u0130nsan hayat\u0131n\u0131 ve do\u011fal hayat\u0131 yak\u0131ndan ilgilendiren g\u00f6revler i\u00e7in se\u00e7ilen ve atanan y\u00f6neticilerin duyarl\u0131l\u0131k e\u011fitimine t\u00e2bi tutulmalar\u0131na acilen ihtiya\u00e7 oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsano\u011flunun \u00f6nemli bir niteli\u011fi olan duygusal yetenek, kamu ya da \u00f6zel kurumlardaki y\u00f6neticilerin karar almalar\u0131nda olduk\u00e7a \u00f6nemli bir etkendir. Y\u00f6neticilerin zihinsel ve duygusal a\u00e7\u0131dan duyarl\u0131l\u0131k sahibi olmalar\u0131, ald\u0131klar\u0131 kararlar sonucunda sorunlar\u0131n ya\u015fanmas\u0131n\u0131 da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde engelleyecektir.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":15291,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[1473,2259,2263,2262,382,2260,2261],"coauthors":[2225],"class_list":["post-15280","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-birey","tag-duygusal-zeka","tag-emek","tag-feyzullah-eroglu","tag-toplum","tag-yoneticiler","tag-zeka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/187"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15280"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15292,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15280\/revisions\/15292"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15280"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=15280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}