\u0130nsanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama ve ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fma konusu, yaln\u0131zca piyasa mekanizmas\u0131n\u0131n arz-talep dengesine b\u0131rak\u0131lamaz. Tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde bir k\u0131s\u0131m hizmetler, toplumlar\u0131n en \u00fcst d\u00fczeyde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f tarz\u0131 olan devlet taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Genel olarak, devlet y\u00f6netiminin, \u00fclkenin ekonomik ve sosyal kaynaklar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131nda, kimlerden daha fazla vergi toplay\u0131p, kimler i\u00e7in daha fazla kamu harcamalar\u0131n\u0131 yapmalar\u0131na ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler ile ilgili u\u011fra\u015flara \u201csiyaset\u201d denilmektedir. Siyaset, bir bak\u0131ma toplumun kaynaklar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m m\u00fccadelesidir.<\/p>\n
Demokratik bir d\u00fczende, her parti, vatanda\u015ftan devleti y\u00f6netme yetkisini almak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini topluma sunar. Devleti y\u00f6netme yetkisini se\u00e7im yoluyla kazanan parti \u201ch\u00fck\u00fbmet\u201d olur.\u00a0 Halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu mevcut h\u00fck\u00fbmetin y\u00f6netim tarz\u0131ndan memnun ise yeniden se\u00e7ilir; memnun de\u011fillerse se\u00e7imleri kaybeder ve ba\u015fka bir parti, h\u00fck\u00fbmeti kurar. Demokratik bir d\u00fczende, ba\u015far\u0131l\u0131 olan siyaset\u00e7iler yeniden se\u00e7ilir; ba\u015far\u0131s\u0131z olanlar ise yeniden se\u00e7ilemeyerek demokratik olarak cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
N\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnceden uzak ve demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yetersiz oldu\u011fu toplumlarda, siyaset yapma k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00e7ok farkl\u0131 y\u00f6nelimlere sahiptir. Siyaset kurumuna, \u00fclke y\u00f6netiminin kimlere emanet edilmesiyle ilgili etkinliklerin \u00f6tesinde ba\u015fka anlamlar da y\u00fcklenmektedir. Orta do\u011funun ileti\u015fim k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde, hayat\u0131n her alan\u0131nda y\u00fcz y\u00fcze ele\u015ftirilere ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tart\u0131\u015fmaya pek izin verilmez. G\u00fc\u00e7l\u00fc olanlar\u0131n olumsuz olarak alg\u0131layaca\u011f\u0131 duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler, \u00e7o\u011funlukla ki\u015filer taraf\u0131ndan bilin\u00e7alt\u0131na at\u0131l\u0131r. \u00a0Kolektif bilin\u00e7alt\u0131na itilmi\u015f ve bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan bu eziklik duygular\u0131, daha sonra kendilerini siyaseten temsil eden partilerin s\u00f6ylemlerinde ve \u00f6zellikle iktidar olduklar\u0131 zamandaki eylemleri \u00fczerinden d\u0131\u015fa vurulur. Siyasi m\u00fccadelenin yap\u0131l\u0131\u015f\u0131, \u00e7o\u011funlukla h\u00fck\u00fbmet olma \u00e7abalar\u0131 bi\u00e7iminde g\u00f6r\u00fcnse de, i\u00e7ten i\u00e7e toplumsal kesimlerin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin ve kolektif bilin\u00e7alt\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin kavgas\u0131 bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015fir. Siyasi partilerin kitleselle\u015fmesi sonucunda, parti y\u00f6neticileri \u00f6zellikle genel ba\u015fkanlar\u0131, se\u00e7menlerinin g\u00f6nl\u00fcnde, onlar\u0131n kolektif bilin\u00e7alt\u0131nda bulunan eziklik, a\u015fa\u011f\u0131lanma ve d\u0131\u015flanm\u0131\u015f olmalar\u0131ndan kaynaklanan k\u0131zg\u0131nl\u0131k ve \u00f6fkelerini de temsil edecek bir idole d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ge\u00e7mi\u015fte, kendilerince \u00e7ok \u00f6nemli say\u0131lan imgeleri ve simgeleri bak\u0131m\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131land\u0131klar\u0131n\u0131 ya da yok say\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen y\u0131\u011f\u0131nlar, bir anlamda siyaset \u00fczerinden h\u0131n\u00e7lar\u0131n\u0131 almak ve iktidar \u00fczerinden daha somut bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmak ad\u0131na, k\u00f6t\u00fc temsil ve y\u00f6netime ra\u011fmen, parti yanda\u015fl\u0131klar\u0131ndan vazge\u00e7emezler. Bu durumda, iktidardaki parti, demokrasinin do\u011fal yap\u0131s\u0131na uygun olarak adil ve ahlaki bir payla\u015f\u0131m i\u00e7in m\u00fccadele eden bir \u00f6rg\u00fct olmaktan \u00e7\u0131kar, adeta zay\u0131fl\u0131ktan ve eziklikten dolay\u0131 daha \u00f6nceden ertelenmi\u015f bir kavgan\u0131n sosyal katarsis arac\u0131 h\u00e2line gelir. Bu y\u00fczden, \u00f6zellikle h\u00fck\u00fbmet olmu\u015f partilerin se\u00e7menleri, kendi partilerinin iktidar\u0131n\u0131, toplumsal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm f\u0131rsat\u0131 olarak g\u00f6rmekten \u00e7ok, \u015fimdiye kadar kendilerini \u00fczen ve a\u015fa\u011f\u0131layan kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fteki kesimleri, devlet organlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hizaya getiren ve onlarla hesapla\u015fan bir r\u00f6van\u015f ayg\u0131t\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcrler. Bu h\u0131n\u00e7 ve kindarl\u0131k duygusu, se\u00e7menlerin \u201cdo\u011fru\u201d ile yanl\u0131\u015f\u201d, \u201cger\u00e7ek\u201d ile \u201cyalan\u201d aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131 ay\u0131rt etme yeteneklerini etkisiz h\u00e2le getirir ve onlar\u0131 b\u00fcy\u00fclenmi\u015f bir otomata \u00e7evirir. B\u00f6yle bir se\u00e7men kitlesinin fark\u0131na varan siyaset\u00e7iler i\u00e7in siyasi m\u00fccadele, art\u0131k bir holiganlar sava\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
Rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnceye ve \u00f6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 millet olma bilincine ula\u015famayan toplumlarda, ekonomik kaynaklar (m\u00fclkiyet, servet vb.) ile sosyal kaynaklar\u0131n (mevki ve makamlar, stat\u00fc sembolleri vb.) payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131, \u00fcretkenlik ve hakkaniyet k\u0131staslar\u0131 belirlemez. Ba\u011f\u0131ms\u0131z ve sivil inisiyatif yeterince geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 y\u00fcksek gelir d\u00fczeyi ile sosyal itibar sahibi olmay\u0131 \u00e7o\u011funlukla devlet imkanlar\u0131na yak\u0131n olmak tayin eder. Bu toplumlarda, ganimet ve rant\u00e7\u0131l\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131 olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r. \u00a0Devletin parasal imkanlar\u0131n\u0131n ve resmi stat\u00fclerinin da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 elinde tutan siyasi tak\u0131m, kendi taraftarlar\u0131n\u0131 zengin etmeyi ve \u00f6nemli mevki ve makamlar\u0131 kendi yanda\u015flar\u0131yla doldurmay\u0131, iktidarda kalman\u0131n \u00f6nemli bir g\u00fcvencesi olarak g\u00f6r\u00fcr.\u00a0 \u00d6nemli bir kesim ise hem yoksulluk \u015fartlar\u0131nda ya\u015far hem de derin bir stat\u00fc a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 \u00e7eker. Varl\u0131kl\u0131 ve itibarl\u0131 kesimin daha \u00f6nceden a\u015fa\u011f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ve yok sayd\u0131\u011f\u0131 toplum katmanlar\u0131n\u0131n temsilcileri, demokrasi merdiveni ile iktidar kat\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, \u00e7o\u011funlukla bu bir r\u00f6van\u015f alma d\u00f6nemi gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Toplumsal d\u00fczenin, kendilerini d\u0131\u015flam\u0131\u015f oldu\u011fu alg\u0131s\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f olan kitle i\u00e7in se\u00e7mi\u015f olduklar\u0131 siyasi \u00f6nderler, siyasi bir \u00f6zde\u015fle\u015fme modeli olarak de\u011ferlendirilir. Bu kitle, kendileriyle ruhen \u00f6zde\u015fle\u015ftikleri siyasi fig\u00fcrlerin s\u00f6ylemleri, eylemleri ve hatta israf ve ihti\u015famlar\u0131yla adeta b\u00fcy\u00fclenmi\u015f gibi onlar \u00fczerinden kendi stat\u00fc a\u00e7l\u0131klar\u0131n\u0131n sanal bir doyumunu ya\u015farlar. Ekonomik a\u00e7\u0131dan yoksulluk, belirli bir gelir g\u00fcvencesiyle unutulsa da stat\u00fc ve itibar a\u00e7l\u0131klar\u0131n\u0131n unutulmas\u0131 pek kolay olmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Max Scheler, \u201cH\u0131n\u00e7\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, kendini otoritenin verdi\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131 ve bask\u0131 alt\u0131nda hisseden, fiziksel ya da zihinsel zay\u0131fl\u0131ktan kaynaklanan korku y\u00fcz\u00fcnden k\u0131zg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 d\u0131\u015fa vurmaktan \u00e7ekinen ki\u015filerin i\u00e7lerinde ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 h\u0131n\u00e7 ve kindarl\u0131k duygular\u0131n\u0131n zaman i\u00e7inde onlar\u0131n ki\u015filiklerini zehirledi\u011fini anlatmaktad\u0131r. Scheler, h\u0131n\u00e7 ve kindarl\u0131k duygular\u0131n\u0131n, son derece bula\u015f\u0131c\u0131 bir psikolojik \u00f6zelli\u011finden s\u00f6z eder (Scheler, 2015, 29). Ge\u00e7mi\u015fe dair birtak\u0131m uygulamalardan dolay\u0131 al\u0131nganl\u0131k g\u00f6steren ve zay\u0131f ki\u015filikleri nedeniyle sessiz kalm\u0131\u015f olan ki\u015fi ve gruplar\u0131n, belirli bir g\u00fcce ula\u015f\u0131nca -\u00f6zellikle devleti ele ge\u00e7irince- olur olmaz her alanda h\u0131n\u00e7 ve kindarl\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya sa\u00e7malar\u0131 \u00e7ok tan\u0131d\u0131k bir olgudur.<\/p>\n
T\u00fcrk demokrasi deneyiminde, se\u00e7menlerin ba\u015far\u0131l\u0131 siyaset\u00e7ileri sahiplenmesi ve ba\u015far\u0131s\u0131z olanlar\u0131 siyaseten dinlenmeye b\u0131rakmas\u0131 bi\u00e7imindeki demokrasi d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, pek i\u015flemiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, se\u00e7men davran\u0131\u015flar\u0131nda ve siyaset yapma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda, daha \u00f6nceden kolektif bilin\u00e7alt\u0131na itilmi\u015f bir\u00e7ok hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131, eziklik ve doyumsuzluk duygular\u0131 da dahil oluyor. H\u0131n\u00e7 ve kindarl\u0131\u011f\u0131n yarataca\u011f\u0131 su\u00e7luluk duygusunu a\u015fmak ve kendilerini hakl\u0131 g\u00f6rmek ad\u0131na, \u00e7o\u011funlukla bu davran\u0131\u015flara din\u00ee ve mill\u00ee k\u0131l\u0131flar bulunuyor. \u00d6zellikle siyasal \u0130slamc\u0131 siyaset\u00e7iler ve siyaseten milliyet\u00e7iler, se\u00e7menlerinin ak\u0131l ve vicdanlar\u0131na hitap etmekten \u00e7ok, \u00e7o\u011funlukla y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n ge\u00e7mi\u015ften kalan h\u0131n\u00e7 ve kindarl\u0131k duygular\u0131n\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar.<\/p>\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm, siyasetin bir ganimet payla\u015f\u0131m\u0131, hesapla\u015fma ve r\u00f6van\u015f alma arac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; bir sorun \u00e7\u00f6zme sanat\u0131, orta s\u0131n\u0131fla\u015fma ve b\u00fct\u00fcnle\u015fme s\u00fcreci oldu\u011funu, \u00f6zellikle gen\u00e7 ku\u015faklara \u0131srarla anlatmaktan ge\u00e7mektedir. H\u0131n\u00e7 ve kindarl\u0131\u011f\u0131n panzehiri, ak\u0131l ve bilim ile sevgi, sayg\u0131 ve merhamet duygular\u0131n\u0131 yaymakt\u0131r.<\/p>\n
Scheler, Max (2015)<\/strong> : H\u0131n\u00e7 (\u00c7ev. Abdullah Y\u0131lmaz), Alfa Klasik,<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" T\u00fcrk demokrasi deneyiminde, se\u00e7menlerin ba\u015far\u0131l\u0131 siyaset\u00e7ileri sahiplenmesi ve ba\u015far\u0131s\u0131z olanlar\u0131 siyaseten dinlenmeye b\u0131rakmas\u0131 bi\u00e7imindeki demokrasi d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, pek i\u015flemiyor.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":15468,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[434,2300,732,432,2301],"coauthors":[2225],"class_list":["post-15467","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset-tarih","tag-demokrasi","tag-hinc","tag-iktidar","tag-siyaset","tag-statu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/187"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15467"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15471,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15467\/revisions\/15471"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15467"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=15467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}