Demokratik toplumlarda, siyasi partiler bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f olan \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler, toplumun iyili\u011fi ve huzuru i\u00e7in hangi ekonomik ve sosyal politikalar\u0131 izleyeceklerini a\u00e7\u0131klayarak se\u00e7menleri ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.\u00a0 Se\u00e7imlerde se\u00e7menlerin deste\u011fini alan siyasi elit, \u00fclkedeki kamu b\u00fct\u00e7esinin ve kaynaklar\u0131n\u0131n y\u00f6netim yetkisini alm\u0131\u015f olur.<\/p>\n
Kamu kaynaklar\u0131n\u0131n ve devletin para musluklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7en y\u00f6neticilerin, kamu m\u00fclkiyeti hakk\u0131ndaki alg\u0131lar\u0131 ve anlay\u0131\u015flar\u0131, kamu mallar\u0131n\u0131 kullanma ve harcama bi\u00e7imleri \u00fczerinde de olduk\u00e7a belirleyici olmaktad\u0131r. Sivil toplumlarda se\u00e7ilmi\u015f siyaset\u00e7iler, \u00e7o\u011funlukla iktidardaki konumlar\u0131n\u0131n belirli s\u00fcrelerle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funun ve yapacaklar\u0131 icraatlar\u0131n\u0131n yasal ve ahlaki bir \u00e7er\u00e7eveye uymas\u0131 gerekti\u011finin bilincindedirler. Oysa imparatorluk bakiyesi \u00fclkeler ile Ortado\u011fu kabile y\u00f6netim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn etkisi alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan demokrasilerdeki siyaset\u00e7iler, demokrasinin nimetlerinden yararlanarak se\u00e7im yoluyla devleti y\u00f6netme yetkisini ald\u0131ktan sonra genellikle devletin ve toplumun sahipleriymi\u015f gibi bir yan\u0131lsama i\u00e7ine girmekteler. Se\u00e7ilmi\u015f siyaset\u00e7iler i\u00e7in bu alg\u0131 ile devletin para musluklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7mi\u015f olmalar\u0131n\u0131n heyecan\u0131 birle\u015fti\u011fi vakit, daha \u00f6nceden bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc olma tutkusu\u201d harekete ge\u00e7mektedir. Ge\u00e7mi\u015fe dair eziklik ve d\u00fc\u015f\u00fck stat\u00fc duygular\u0131ndan beslenen bir h\u0131n\u00e7la, bir defa kamu kaynaklar\u0131yla bulu\u015funca, bunlar \u00fczerinde hukuki ve ahlaki ilkelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan para kazanma ve kazand\u0131rma tutkusu denetlenemez bir h\u00e2l almaktad\u0131r. \u00a0Bu ba\u011flamda, demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc hen\u00fcz i\u00e7selle\u015ftirememi\u015f ve toplumsal bilinci yeterince geli\u015fmemi\u015f toplumlar\u0131n neredeyse tamam\u0131nda, yayg\u0131n bir israf ve g\u00f6steri\u015f ile m\u00fcthi\u015f miktarlarda yolsuzluklar meydana gelmektedir.<\/p>\n
Halk\u0131n demokrasi bilincinin yeterince geli\u015fmedi\u011fi toplumlarda, mevcut h\u00fck\u00fcmetlerin kamu gelirlerini ve imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 harcama k\u00fclt\u00fcrleri ile se\u00e7menlerin bu konudaki beklentileri aras\u0131nda pek bir illiyet yoktur. Se\u00e7menler, \u00e7o\u011funlukla sadece kendi b\u00fct\u00e7elerine gelen art\u0131 gelirler ile ellerinden giden kay\u0131plara g\u00f6re vaziyet al\u0131rlar. \u00d6zellikle vergi vermeyen (bir anlamda siville\u015femeyen) halk\u0131n, h\u00fck\u00fcmetlerin \u00e7e\u015fitli hukuk ve ahlak d\u0131\u015f\u0131 harcamalar\u0131 ile kamu ekonomisindeki yolsuzluklar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok bir duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6stermedikleri bilinmektedir. Demokratik bir d\u00fczende siyasetin amac\u0131, halk\u0131n \u201cdaha iyi bir ya\u015fam s\u00fcrmesi\u201d ve \u201csorunlara etkili \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulunmas\u0131\u201d i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. Toplumsal g\u00f6nencin \u015fartlar\u0131ndan biri de, devlet y\u00f6neticilerinin halktan toplad\u0131klar\u0131 vergilere sahip \u00e7\u0131kmalar\u0131na ve hi\u00e7bir yolsuzlu\u011fa f\u0131rsat vermeden bu kaynaklar\u0131n toplumun \u00e7o\u011funlu\u011funun yarar\u0131na olacak bi\u00e7imde kullanmalar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Oysa y\u00f6neticilerin kamu harcamalar\u0131ndaki yanl\u0131, yanl\u0131\u015f ve keyfi tercihleri kar\u015f\u0131s\u0131nda se\u00e7menlerin a\u015f\u0131r\u0131 duyars\u0131zl\u0131k ve kay\u0131ts\u0131zl\u0131k g\u00f6stermeleri, devleti y\u00f6netenlerin bu konularda daha dikkatli olma sorumluluklar\u0131nda ciddi bir a\u015f\u0131nma yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ortado\u011fu y\u00f6netim k\u00fclt\u00fcrlerinde ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn s\u00f6zde demokrasilerinde, ihale yolsuzluklar\u0131, rant kollama, kara para aklama, yurt d\u0131\u015f\u0131na servet ka\u00e7\u0131rma, \u00f6nemli kamu g\u00f6revliliklerini satma, r\u00fc\u015fvet, atama ve terfilerde yasal s\u00fcreci yava\u015flatarak i\u015f takibinden \u00e7\u0131kar sa\u011flama gibi bir\u00e7ok hukuk ve ahlak d\u0131\u015f\u0131 yollarla b\u00fcy\u00fck hacimli adeta bir ya\u011fma k\u00fclt\u00fcr\u00fc olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Siyasetin \u00e7ok pahal\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve masrafl\u0131 oldu\u011fu \u00fclkelerde -belki de bu bir kas\u0131tl\u0131 tercihtir- orta gelirli ve ahlakl\u0131 insanlar\u0131n siyasete girmeleri pek kolay olmuyor. \u0130ster milletvekilli\u011fi se\u00e7iminde olsun, isterse yerel se\u00e7imlerde olsun, se\u00e7im kazanabilmek i\u00e7in adaylar\u0131n y\u00fcr\u00fctece\u011fi se\u00e7im kampanyalar\u0131na harcad\u0131klar\u0131 paralar, se\u00e7ildikleri takdirde elde edecekleri resm\u00ee maa\u015f ve ek gelirlerinden \u00e7ok daha fazla bir servete kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor. S\u00f6z gelimi, be\u015f y\u0131ll\u0131k belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imine kat\u0131lan siyaset\u00e7inin yapaca\u011f\u0131 se\u00e7im masraf\u0131, neredeyse be\u015f y\u0131ll\u0131k maa\u015f\u0131ndan onlarca ve hatta y\u00fczlerce daha fazla olmaktad\u0131r. Hi\u00e7 rasyonel bir tercih olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belli olan bu durum, sadece \u201cAllah r\u0131zas\u0131\u201d i\u00e7in katlan\u0131lan bir zarar olarak a\u00e7\u0131klanamaz; \u00f6zellikle belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7iminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kentte, binlerce ki\u015fi \u201cAllah r\u0131zas\u0131\u201d diyerek iyilik sever insanlardan yard\u0131m bekledi\u011fi bir yoksulluk ikliminde ya\u015f\u0131yorken!…<\/p>\n
Pahal\u0131 siyasetin bu a\u015f\u0131r\u0131 masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan siyaset\u00e7i, se\u00e7imi kaybederse zaten ekonomik olarak bir y\u0131k\u0131m ya\u015fayacakt\u0131r. Se\u00e7imi kazanan siyaset\u00e7ilerin ise ba\u015fta ihale i\u015flemleri olmak \u00fczere di\u011fer \u201cak\u00e7eli\u201d kamu hizmetlerinin g\u00f6r\u00fclmesiyle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki ku\u015fkulu durumlar s\u00fcrekli tart\u0131\u015f\u0131lmaya devem edecektir. Siyaset\u00e7ilerin, se\u00e7im kampanyalar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 harcamalar\u0131 kar\u015f\u0131layacak kaynaklar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 zaman muhtemelen kendilerine \u201cak\u00e7eli\u201d finans\u00f6rler bulmak zorunda kalacaklard\u0131r. Pahal\u0131 siyasetin masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan finans\u00f6rler ise parasal olarak destekledikleri siyaset\u00e7ileri s\u00fcrekli bir minnettarl\u0131k psikolojisi i\u00e7ine sokarak onlar\u0131 en olmayacak konularda kullanmaya kalk\u0131\u015facaklard\u0131r. B\u00f6yle bir siyasi k\u00fclt\u00fcrde, rasyonel ve ayd\u0131nl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip, hukuki ve ahlaki ilkelere ba\u011fl\u0131, sorun \u00e7\u00f6zme kapasitesi y\u00fcksek olan nitelikli insanlar\u0131n siyasete girmesi de, daha \u00f6nceden girmi\u015flerse bundan sonra kalmalar\u0131 da neredeyse imk\u00e2ns\u0131z bir h\u00e2l almaktad\u0131r. Siyaseten se\u00e7ilme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 (!) g\u00f6steren siyaset\u00e7inin, bireysel ve \u00f6zg\u00fcr iradesini korumas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 nedeniyle muhtemelen kendini se\u00e7tiren iradeye a\u015f\u0131r\u0131 bir ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6stermesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir durum arz eder. Toplumun kaynaklar\u0131n\u0131, belirli bir me\u015fruiyet i\u00e7inde da\u011f\u0131tmak yetkisini alan siyaset\u00e7iler, \u201cse\u00e7ilmi\u015f olmay\u0131\u201d bir anlamda harcad\u0131klar\u0131n\u0131 toplamaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 \u201chasat d\u00f6nemi\u201d gibi g\u00f6rebilmektedirler. Pahal\u0131 siyaset olgusu, \u00a0i\u00e7eri\u011finde antidemokratik maddeler ta\u015f\u0131yan siyasi partiler ve se\u00e7im yasalar\u0131 ile birle\u015fince, siyasetin \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 da, hesap verilebilirli\u011fi de, hukuki ve ahlaki de\u011ferlere ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ortadan kalkm\u0131\u015f oluyor. Muhtemelen b\u00f6yle bir siyasi anlay\u0131\u015f\u0131 destekleyen se\u00e7menlerin kolektif bilin\u00e7altlar\u0131nda ayn\u0131 zihniyet benimseniyor olmal\u0131 ki, destekledikleri siyaset\u00e7ilerin kan\u0131tlanm\u0131\u015f olsa bile \u00e7e\u015fitli yolsuzluklar\u0131na, devlet kesesinden haks\u0131z yere israf ve \u015fatafat i\u00e7indeki keyfi ya\u015fant\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 son derece duyars\u0131z ve ilgisiz kalmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
Bir \u00fclkedeki siyaset k\u00fclt\u00fcr\u00fcne bula\u015fm\u0131\u015f olan yolsuzluk hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek temel denetimi, ancak toplumsal bilinci ve duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek olan halk\u0131n kendisi yapar.\u00a0 Bilin\u00e7li bir toplum, y\u00f6neticilerin mill\u00ee gelirin \u00fcretkenlik ve hakkaniyet \u00f6l\u00e7\u00fctlerinde payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 bozan yolsuzluklar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u201c\u00d6zel Ba\u011f\u0131ms\u0131z Denetim Kurulu\u015flar\u0131\u201d ve \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z Yolsuzluk Mahkemeleri\u201d gibi kurumlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 konusunda, a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya do\u011fru demokratik ve ahlaki bir tav\u0131r ortaya koymal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Uygar bir toplumda se\u00e7menler, kendilerini y\u00f6netmeleri ve sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeleri i\u00e7in i\u015fba\u015f\u0131na getirdikleri siyaset\u00e7iler \u00fczerinde etkili ve demokratik bir denetim kurarlar. Bu denetimin en somut g\u00f6stergesi, \u00f6zellikle yayg\u0131n yolsuzluklar ve haks\u0131zl\u0131klar nedeniyle daha az gelirle ya\u015famak zorunda kalanlar\u0131n, bundan sonraki se\u00e7imlerde \u201coy verme davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131\u201d alternatif politikalar izleyecek olan siyasi partilere y\u00f6neltme esnekli\u011fini g\u00f6stermeleridir. Ayr\u0131ca, toplumsal bilin\u00e7 d\u00fczeyinin y\u00fcksek oldu\u011fu toplumlarda, \u00a0y\u00f6neticilerin propaganda ve alg\u0131 y\u00f6netme mekanizmalar\u0131 pek kar\u015f\u0131l\u0131k bulmaz; y\u00f6neticileri aldatan \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 gibi, y\u00f6neticilerin de halk\u0131 aldatmas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn olmaz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bilin\u00e7li bir toplum, y\u00f6neticilerin mill\u00ee gelirin \u00fcretkenlik ve hakkaniyet \u00f6l\u00e7\u00fctlerinde payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 bozan yolsuzluklar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u201c\u00d6zel Ba\u011f\u0131ms\u0131z Denetim Kurulu\u015flar\u0131\u201d ve \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z Yolsuzluk Mahkemeleri\u201d gibi kurumlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in demokratik ve ahlaki bir tav\u0131r ortaya koymal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":15492,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[434,432,523,2309,2308],"coauthors":[2225],"class_list":["post-15489","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset-tarih","tag-demokrasi","tag-siyaset","tag-siyasetci","tag-siyasi","tag-yolsuzluk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15489","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/187"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15489"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15489\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15495,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15489\/revisions\/15495"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15489"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15489"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=15489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}