{"id":15581,"date":"2022-06-05T23:42:13","date_gmt":"2022-06-05T20:42:13","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=15581"},"modified":"2022-06-06T02:09:26","modified_gmt":"2022-06-05T23:09:26","slug":"turkiye-cin-iliskileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-cin-iliskileri\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye-\u00c7in \u0130li\u015fkileri"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7in, bug\u00fcn ABD ile yar\u0131\u015fan siyasi ve askeri bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr. \u00c7in Halk Cumhuriyetinin kurucusu Mao\u2019nun liderli\u011finde eski imparatorluk idaresi y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, kom\u00fcnist bir idare kurulmu\u015ftur. \u00c7in\u2019de bug\u00fcn de kom\u00fcnist idare i\u015f ba\u015f\u0131ndad\u0131r, fakat \u00c7in\u2019in bug\u00fcnk\u00fc idarecileri uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde liberal ekonomi prensiplerini benimsemi\u015flerdir. D\u00fcnyada kom\u00fcnizmi bu \u015fekilde uygulayan ba\u015fka \u00fclke var m\u0131 bilmiyorum, ancak \u00c7in ekonomisi ve sanayisi bu sistemle y\u00fckselmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u00c7in geni\u015f topraklara sahiptir, bu topraklarda her \u00e7e\u015fit \u00fcr\u00fcn yeti\u015fmektedir. Bu topraklarda yeti\u015fen \u00fcr\u00fcnleri, d\u0131\u015f \u00fclkelere pazarlamakta \u00e7ok usta olduklar\u0131nda \u015f\u00fcphe yoktur. Bir\u00e7ok \u00c7in filmi seyrettim, izledi\u011fim filmlerden anlad\u0131\u011f\u0131m: \u00c7in halk\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrlerine ba\u011fl\u0131, \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fkan bir halk oldu\u011fudur. Halk\u0131n\u0131n bu \u00f6zelli\u011fi idarecilerinin i\u015fini mutlaka kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015flang\u0131\u00e7ta ileri bir sanayileri olmad\u0131\u011f\u0131 halde halk\u0131n\u0131n geri teknolojiyle \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnleri d\u0131\u015f \u00fclkelere pazarlamay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. Zamanla teknolojileri de geli\u015fti, \u00fcrettikleri mallar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ihra\u00e7 edemediklerinden sanayinin \u00e7arklar\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in i\u00e7 pazara y\u00f6neldiler.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7 pazarda mallar\u0131n\u0131 satabilmeleri i\u00e7in orta s\u0131n\u0131f olmas\u0131 gerekiyordu. Kom\u00fcnist idarelerde orta s\u0131n\u0131f yoktu.<\/p>\n<p>Kom\u00fcnizmden vazge\u00e7mediler, fakat sanayilerinin \u00e7arklar\u0131n\u0131n d\u00f6nmesi gerekti\u011fi i\u00e7in mecburen orta s\u0131n\u0131f yaratt\u0131lar. Halk\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n m\u00fclk edinmesini, toprak sahibi olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar. Bu suretle ihra\u00e7 fazlas\u0131 mallar\u0131n\u0131 i\u00e7 pazarlar\u0131nda satmaya ba\u015flad\u0131lar ve sanayinin \u00e7arklar\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium_large wp-image-15582\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/CR_ECONINTEL_CHINACRISIS_trans-768x480.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/CR_ECONINTEL_CHINACRISIS_trans-768x480.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/CR_ECONINTEL_CHINACRISIS_trans-300x188.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/CR_ECONINTEL_CHINACRISIS_trans-1024x640.jpg 1024w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/CR_ECONINTEL_CHINACRISIS_trans-150x94.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/CR_ECONINTEL_CHINACRISIS_trans.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Fakat \u00c7in masum bir devlet de\u011fildir. Ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de Asya hakimiyeti pe\u015findedir. Hi\u00e7 hakk\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki Uygur topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal etmi\u015f, kendi topraklar\u0131na katm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat bu kadarla da kalmam\u0131\u015ft\u0131r; ge\u00e7mi\u015fte yapt\u0131\u011f\u0131 gibi bug\u00fcn de Uygurlar\u0131 \u00c7inlile\u015ftirmek, asimile etmek istemektedir.<\/p>\n<p>Uygurlar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir kampa toplam\u0131\u015f, onlara i\u015fkence yapmaktad\u0131r. Uygur kad\u0131nlar\u0131, \u00c7inli erkeklerle evlenmeye zorlanmaktad\u0131r. \u00c7in y\u00f6netimi bunu ink\u00e2r etse de Uygurlar\u0131 asimile etmek i\u00e7in insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 y\u00f6ntemler uygulad\u0131klar\u0131 do\u011frudur.<\/p>\n<p>\u0130ngiliz Parlamentosu, \u00c7in y\u00f6netiminin Uygur T\u00fcrklerine bask\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131 soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131m\u0131\u015f, h\u00fck\u00fcmeti Pekin\u2019e y\u00f6nelik bask\u0131y\u0131 artt\u0131rmaya \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc, haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 elli \u00fc\u00e7 sayfal\u0131k raporunda, \u00c7in y\u00f6netiminin Uygurlara ve di\u011fer M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk az\u0131nl\u0131klara kar\u015f\u0131 belli bir n\u00fcfusu hedef alarak kitlesel ve keyfi al\u0131koyma, i\u015fkence, kitlesel takip ve g\u00f6zetim, k\u00fclt\u00fcrel ve dini telkin, ailelerin da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131, \u00c7in\u2019e zorla geri g\u00f6nderilme, zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lma ve cinsel \u015fiddet gibi insan haklar\u0131 ihlalleri yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00c7in\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7 i\u015fledi\u011fi de\u011ferlendirmesinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc, \u00c7in Direkt\u00f6r\u00fc Sophie Richardson ise, \u201c\u00c7inli yetkililer M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklere sistematik bir \u015fekilde zulmediyor. \u00c7in, mesleki e\u011fitim sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve radikalle\u015fmeyi \u00f6nledi\u011fini iddia ediyor, ancak bu s\u00f6ylemi insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar\u0131 gizleyemez.\u201d demi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bir televizyon program\u0131nda Emekli T\u00fcmamiral Cihat Yayc\u0131\u2019y\u0131 dinledim. Cihat Yayc\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de ikamet eden Uygur T\u00fcrk\u00fc bir arkada\u015f\u0131n\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da kalan annesini \u00c7in\u2019in zorla kampa ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, annesinin h\u00e2l\u00e2 h\u00fcrriyetinden yoksun oldu\u011funu, kampta tutuldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Cihat Yayc\u0131, \u00c7in\u2019le ilgili ba\u015fka \u015feyler de s\u00f6yledi. Anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla, \u00c7in, k\u0131y\u0131s\u0131 oldu\u011fu denizlerde uluslararas\u0131 kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f kurallara uymuyor, denizin tamam\u0131n\u0131 kendisinin kabul ediyor. Mesela, o denizde k\u0131y\u0131lar\u0131ndan \u00e7ok uzakta bir kara par\u00e7as\u0131 m\u0131 var o kara par\u00e7as\u0131 karasular\u0131ndan \u00e7ok uzakta olsa da, &#8220;O ada benim&#8221; diyor. S\u0131k s\u0131k kom\u015fusu Japonya\u2019n\u0131n karasular\u0131n\u0131 ihlal te\u015febb\u00fcs\u00fcnde bulunuyor.<\/p>\n<p>\u00c7in, tarihte oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de Asya\u2019n\u0131n tamam\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kabul ettirme pe\u015findedir. Milyonlarca dolar harcayarak hayata ge\u00e7irdi\u011fi \u201cbir yol bir ku\u015fak projesi\u201d de ayn\u0131 amaca ula\u015fmak i\u00e7indir. \u00c7in\u2019in Kazakistan\u2019a da b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 gazeteler yaz\u0131yor.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn \u00c7in\u2019in Asya\u2019da en b\u00fcy\u00fck rakibinin Rusya oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Putin, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131, topraklar\u0131nda m\u00fcstakil devletler kurulmas\u0131n\u0131 kabul edemiyor. Yeni kurulan devletlerin Rusya\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etmesini, \u00c7in\u2019e ba\u011flanmas\u0131n\u0131 kabul edemez. Olaylar nas\u0131l geli\u015fir, bunu ileride g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n<h2>T\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in nas\u0131l de\u011ferlendiriliyor?<\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de ideolojik sebeplerle \u00c7in\u2019i sevenler var: \u00c7in\u2019e s\u00f6z s\u00f6ylenmesinden rahats\u0131zl\u0131k duyuyorlar, bu \u00f6nemli de\u011fildir. As\u0131l \u00f6nemli olan, devletimizin \u00c7in\u2019in hamlelerini, Uygurlara uygulad\u0131\u011f\u0131 asimilasyon politikas\u0131n\u0131 nas\u0131l g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Uygurlara uygulanan asimilasyon politikas\u0131yla ilgili idare edenlerimiz sessiz&#8230; Ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini bilemiyorum.<\/p>\n<p>Ekonomi hocas\u0131 Prof. Dr. Esfender Korkmaz, 30 Kas\u0131m 2021 tarihli \u201cD\u0131\u015f G\u00fc\u00e7ler Belli\u201d ve 6 Ocak 2022 tarihli \u201c\u0130ktidar\u0131n G\u00fcndemi Ekonomi G\u00fcndemine Uymuyor\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 iki makalesini Yeni\u00e7a\u011f gazetesinde yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n<p>Siyasi iktidar\u0131m\u0131z, \u201cD\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler bizi denklemin d\u0131\u015f\u0131na itmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 veriyoruz.\u201d diyor. Esfender Korkmaz Hoca d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin kimler oldu\u011funu a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n<p>Ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verdi\u011fimiz \u00fclkeler, Rusya ve \u00c7in\u2019dir. Rusya\u2019dan do\u011fal gaz sat\u0131n al\u0131yoruz, do\u011fal gaz\u0131 almam\u0131z gerekiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc elimizdeki en iyi alternatif bu.<\/p>\n<p>2021 y\u0131l\u0131 Ocak ve Kas\u0131m aylar\u0131 aras\u0131nda \u00c7in\u2019den ithalat\u0131m\u0131z 29 milyar 100 milyon dolard\u0131r. \u0130hracat\u0131m\u0131z ise 3 milyar 400 milyon dolard\u0131r. Yani, on bir ayda \u00c7in\u2019 e kar\u015f\u0131 25 milyar 700 milyon dolar d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 vermi\u015fiz.<\/p>\n<p>Esfender Korkmaz\u2019a g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in\u2019den yapt\u0131\u011f\u0131 teknoloji ithalat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. \u00c7in\u2019den ithal edilen mallar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu T\u00fcrkiye\u2019de bulunan deri, k\u00f6sele, plastik e\u015fya, ayd\u0131nlatma ara\u00e7lar\u0131, oyuncaklar gibi mallard\u0131r. Yani \u00c7in\u2019den ileri teknoloji \u00fcr\u00fcn\u00fc mal ithal edilmektedir. Esfender Korkmaz Hoca hakl\u0131 olarak \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in lobisi mi var?\u201d diye soruyor.<\/p>\n<p>Birka\u00e7 g\u00fcn evvel Yeni\u00e7a\u011f\u2019da okudum. Okullar\u0131n, polis g\u00fc\u00e7lerinin ve h\u00fck\u00fcmetin kulland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenlik kameralar\u0131n\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lara y\u00f6nelik bask\u0131 uygulamalar\u0131yla ili\u015fkili \u00c7inli \u015firketlerden al\u0131nmas\u0131 \u0130ngiltere\u2019de sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n tepkisini \u00e7ekmi\u015ftir. Bu \u015firketlerin \u00fcretti\u011fi mallar Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da, toplama kamplar\u0131ndaki Uygur T\u00fcrklerinin takibinde kullan\u0131l\u0131yormu\u015f.<\/p>\n<p>Big Brother Watch ara\u015ft\u0131rma m\u00fcd\u00fcr\u00fc Lake Hurfurt, \u201cPekin\u2019in insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015fledi\u011fi su\u00e7lara teknolojik altyap\u0131 sa\u011flayan \u015firketlerin \u0130ngiltere\u2019deki kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n y\u00fczde altm\u0131\u015f birine kamera sa\u011flamas\u0131 korkun\u00e7 bir durum.&#8221; demi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130ngiliz Parlamentosu, \u00c7in\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ya\u015fayan Uygur T\u00fcrklerini kamplarda toplamas\u0131n\u0131 kad\u0131nlar\u0131n\u0131, \u00c7inli erkeklerle birlikte olmaya zorlamas\u0131n\u0131, Uygur T\u00fcrklerini asimile etmek istemesini insanl\u0131k su\u00e7u olarak g\u00f6r\u00fcyor ve protesto ediyor.<\/p>\n<p>\u00c7in, insanl\u0131\u011f\u0131n kabul edemeyece\u011fi soyk\u0131r\u0131m su\u00e7unu i\u015flemektedir. Uygurlar T\u00fcrk\u2019t\u00fcr, \u00c7in zulm\u00fcnden ka\u00e7an \u00e7ok say\u0131da Uygur T\u00fcrk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015famaktad\u0131r. Bizim de \u00c7in\u2019in Uygurlara yapt\u0131\u011f\u0131 zulme sessiz kalmamam\u0131z laz\u0131m geldi\u011fine inan\u0131yorum.<\/p>\n<p>Talat \u015eALK<\/p>\n<p>Emekli Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131<\/p>\n<p>22.05.2022<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Ge\u00e7mi\u015ften Bug\u00fcne T\u00fcrk-\u00c7in \u0130li\u015fkileri&#8221; konulu makalesinin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce sitemizde yay\u0131mlanan yazar\u0131m\u0131z Talat \u015ealk&#8217;\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc okuyucular\u0131m\u0131z\u0131n ilgisine sunuyoruz.  <\/p>\n","protected":false},"author":189,"featured_media":15612,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[188,187],"coauthors":[2324],"class_list":["post-15581","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-cin","tag-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/189"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15581"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15616,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15581\/revisions\/15616"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15581"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=15581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}