{"id":15585,"date":"2022-05-31T19:00:49","date_gmt":"2022-05-31T16:00:49","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=15585"},"modified":"2022-05-31T16:03:23","modified_gmt":"2022-05-31T13:03:23","slug":"gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/","title":{"rendered":"Ge\u00e7mi\u015ften Bug\u00fcne T\u00fcrk-\u00c7in \u0130li\u015fkileri: G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 ve \u00c7in \u0130mparatorlu\u011fu"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7in, d\u00fcnyan\u0131n en eski devletlerinden biridir, milletimizin Asya\u2019da siyasi ili\u015fki kurdu\u011fu ilk devlet \u00c7in \u0130mparatorlu\u011fudur. Eski \u00c7in tarih\u00e7ileri, zaman\u0131n\u0131n olaylar\u0131n\u0131 yazarken T\u00fcrk tarihini de yazm\u0131\u015f oldular.<\/p>\n<p>\u00c7inliler, kuzeyden gelen T\u00fcrk ak\u0131nlar\u0131n\u0131 durduramam\u0131\u015f; neticede bu ak\u0131nlardan korunmak i\u00e7in \u00c7in Seddi\u2019ni in\u015fa etmi\u015flerdir. \u00c7in- T\u00fcrk ili\u015fkileri Mete Han\u2019dan daha \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Milletimizi ordular\u0131yla durduramayacaklar\u0131n\u0131 anlayan \u00c7in y\u00f6netimi korunmak i\u00e7in uzun vadeli planlar haz\u0131rlam\u0131\u015f ve uygulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Orta Asya\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrk boylar\u0131 bir bayrak alt\u0131nda birle\u015fmeyecektir. T\u00fcrkler tek devlet \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda birle\u015firlerse T\u00fcrklerle ba\u015f etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. T\u00fcrk birli\u011finin kurulmas\u0131na engel olunmal\u0131d\u0131r, \u00f6yle de yapm\u0131\u015flard\u0131r. De\u011fi\u015fik T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli yollarla birbirleriyle sava\u015ft\u0131rm\u0131\u015flar, e\u011fer her \u015feye ra\u011fmen T\u00fcrk birli\u011fi kurulduysa birlik i\u00e7indeki boylara hediyeler g\u00f6ndererek, belki de T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 vadederek birli\u011fi bozmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7inliler bununla da kalmam\u0131\u015f, hakimiyetleri alt\u0131na ald\u0131klar\u0131 T\u00fcrkleri \u00c7inlile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, k\u0131smen ba\u015far\u0131l\u0131 da olmu\u015flard\u0131r. Tarih, bir\u00e7ok T\u00fcrk boyunun \u00c7inliler taraf\u0131ndan \u00c7inlile\u015ftirildi\u011fini, asimile edildi\u011fini yazar.<\/p>\n<p>Bumin Ka\u011fan\u2019\u0131n kurdu\u011fu G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n son ka\u011fan\u0131 Kara Ka\u011fan, \u0130\u00e7ing Katun\u00a0isimli bir \u00c7in prensesi ile evlenmi\u015fti. G\u00f6kt\u00fcrkler bu \u00c7in prensesini sevmemi\u015flerdi. \u0130\u00e7ing Katun asl\u0131nda \u00c7in casusuydu. G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, \u00c7in i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, \u00c7in\u2019e casusluk yap\u0131yordu.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7ing Katun\u2019un entrikalar\u0131, Kara Ka\u011fan\u2019\u0131n karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve birka\u00e7 y\u0131l \u00fcst \u00fcste havalar\u0131n k\u00f6t\u00fc gitmesi sebebiyle G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7s\u00fcz d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00c7in\u2019e yap\u0131lan son ak\u0131nda G\u00f6kt\u00fcrk ordusu \u00c7in kuvvetleri kar\u015f\u0131s\u0131nda yenildi. Ordu \u00e7ok kay\u0131p vermi\u015fti. G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 prensi K\u00fcr \u015ead ve ordunun \u00f6nde gelen komutanlar\u0131 \u00c7inlilere esir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n<p>\u00d6t\u00fcken\u2019de Kara Ka\u011fan, I\u015fbara Han ve \u00e7ok az say\u0131da sava\u015f\u00e7\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6t\u00fcken\u2019i az say\u0131da sava\u015f\u00e7\u0131yla savunmak imk\u00e2ns\u0131zd\u0131. Kara Ka\u011fan, \u00d6t\u00fcken\u2019den kuzeye \u00e7ekilmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu fakat \u00c7in ordusu vakit kaybetmemi\u015f, Kara Ka\u011fan kuzeye \u00e7ekilmeden \u00d6t\u00fcken\u2019e sald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. G\u00f6kt\u00fcrklerin mukavemeti uzun s\u00fcrmedi; Kara Ka\u011fan, I\u015fbara Han ve \u00d6t\u00fcken\u2019de ya\u015fayan halk esir al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>Esirler, \u00c7in\u2019in ba\u015fkentine g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. K\u00fcr \u015ead ve di\u011fer subaylar daha \u00f6nce \u00c7in ba\u015fkentine getirilmi\u015flerdi. Kara Ka\u011fan ve I\u015fbara Han \u00e7ok ya\u015famad\u0131lar. \u0130ki T\u00fcrk b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc esir tutulduklar\u0131 \u00c7in ba\u015fkentinde u\u00e7ma\u011fa vard\u0131lar.<\/p>\n<p>\u00c7inliler, T\u00fcrklerin, K\u00fcr \u015ead ve di\u011fer subaylar\u0131n askeri de\u011ferini biliyordu. K\u00fcr \u015ead\u2019a \u00c7in\u2019de komutanl\u0131k verdiler.<\/p>\n<p>\u00c7in, G\u00f6kt\u00fcrklerin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131 \u00c7in\u2019e ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in Seddi\u2019nin d\u0131\u015f\u0131nda bozk\u0131rda da\u011f\u0131n\u0131k \u015fekilde ya\u015fayan az say\u0131da G\u00f6kt\u00fcrk kald\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in uzun vadede plan\u0131, \u00fclkeye getirdi\u011fi G\u00f6kt\u00fcrkleri \u00c7inlile\u015ftirmek, asimile etmekti. K\u00fcr \u015ead, \u00c7in\u2019in teklif etti\u011fi komutanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmi\u015fti ama niyeti \u00c7in\u2019e hizmet etmek, \u00f6mr\u00fcn\u00fc \u00c7in\u2019de ge\u00e7irmek de\u011fildi. O, Ka\u011fan soyundand\u0131; \u00c7uluk Ka\u011fan\u2019\u0131n o\u011fluydu. Amac\u0131 b\u00fct\u00fcn G\u00f6kt\u00fcrkleri \u00c7in\u2019den \u00e7\u0131karmak, G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeniden kurmak, kurt ba\u015fl\u0131 G\u00f6k Sanca\u011f\u0131 \u00d6t\u00fcken\u2019de dalgaland\u0131rmakt\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7in\u2019den \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in iyi bir plan yapm\u0131\u015ft\u0131. \u0130yi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 k\u0131rk G\u00f6kt\u00fcrk sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 se\u00e7mi\u015f, onlara \u00c7in\u2019den \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in uygulayaca\u011f\u0131 plan\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131. Bu sava\u015f\u00e7\u0131lar G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 yapmaya haz\u0131r kahramanlard\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7in \u0130mparatorunun her gece adamlar\u0131yla saray d\u0131\u015f\u0131na geziye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011frenilmi\u015fti. K\u00fcr \u015ead ve arkada\u015flar\u0131 geziye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir gece \u00c7in \u0130mparatorunu ka\u00e7\u0131racaklard\u0131 Ama\u00e7lar\u0131 imparatoru \u00f6ld\u00fcrmek de\u011fil rehin almakt\u0131. Rehin ald\u0131klar\u0131 imparatora kar\u015f\u0131l\u0131k \u00c7in\u2019de esir tutulan bir G\u00f6kt\u00fcrk prensinin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyeceklerdi.<\/p>\n<p>G\u00f6kt\u00fcrk ka\u011fan\u0131 olmak K\u00fcr \u015ead\u2019\u0131n hakk\u0131yd\u0131 ama o, K\u00fcr \u015ead\u2019d\u0131, sava\u015f\u0131n\u0131 G\u00f6kt\u00fcrk ka\u011fan\u0131 olmak i\u00e7in yapm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmek istemiyordu.<\/p>\n<p>Bask\u0131n yapmay\u0131 kararla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 gece K\u00fcr \u015ead ve arkada\u015flar\u0131 bulu\u015ftular. Her biri heyecanl\u0131 fakat kararl\u0131yd\u0131lar. O gece hava ya\u011fmurluydu. \u00c7in \u0130mparatoru saray\u0131ndan \u00e7\u0131kamad\u0131. Belki \u00c7in \u0130mparatorunun K\u00fcr \u015ead\u2019\u0131n kendisini ka\u00e7\u0131rmak i\u00e7in plan yapt\u0131\u011f\u0131ndan haberi olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Kur \u015ead da plan\u0131n\u0131n duyulmu\u015f olmas\u0131 ihtimalini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. O zaman saraya sald\u0131rmay\u0131 ve imparatoru saray\u0131ndan ka\u00e7\u0131rmaya karar verdi. Binlerce e\u011fitimli askerle korunan saraydan imparatoru ka\u00e7\u0131rmak \u00e7ok zordu.<\/p>\n<p>K\u0131rk G\u00f6kt\u00fcrk, K\u00fcr \u015ead\u2019\u0131n emrine teredd\u00fct etmeden uydu, kararl\u0131 ad\u0131mlarla \u00c7in saray\u0131na y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. Bu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, iyi korunan imparatorun saray\u0131na sald\u0131r\u0131y\u0131 ancak destan kahramanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve yapar.<\/p>\n<p>Bu destan\u0131, b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk\u00e7\u00fc Nihal Ats\u0131z, \u201cBozkurtlar\u0131n \u00d6l\u00fcm\u00fc\u201d ve \u201cBozkurtlar Diriliyor\u201d isimli romanlar\u0131nda destans\u0131 bir ifadeyle anlat\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-15586\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Bozkurtlarin-Olumu-ve-Bozkurtlar-Diriliyor.jpg\" alt=\"\" width=\"613\" height=\"458\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Bozkurtlarin-Olumu-ve-Bozkurtlar-Diriliyor.jpg 613w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Bozkurtlarin-Olumu-ve-Bozkurtlar-Diriliyor-300x224.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Bozkurtlarin-Olumu-ve-Bozkurtlar-Diriliyor-150x112.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 613px) 100vw, 613px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cBozkurtlar\u0131n \u00d6l\u00fcm\u00fc\u201d ve \u201cBozkurtlar Diriliyor\u201d birbirini tamamlayan iki romand\u0131r. Kitaplar\u0131 okurken bir roman de\u011fil ger\u00e7ekten bir destan okudu\u011funuz hissine kap\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>\u201cBozkurtlar\u0131n \u00d6l\u00fcm\u00fc\u201d, Bumin Ka\u011fan\u2019\u0131n kurdu\u011fu birinci G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n nas\u0131l y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ka\u011fan\u0131n, G\u00f6kt\u00fcrk b\u00fcy\u00fcklerinin ve b\u00fct\u00fcn G\u00f6kt\u00fcrklerin esir olarak \u00c7in\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc anlat\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cBozkurtlar Diriliyor\u201d kitab\u0131nda \u0130lteri\u015f Kutluk Ka\u011fan taraf\u0131ndan G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeniden kurulu\u015fu, kurt ba\u015fl\u0131 g\u00f6k sanca\u011f\u0131n \u00d6t\u00fcken\u2019de yeniden y\u00fckseldi\u011fi anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cBozkurtlar\u0131n \u00d6l\u00fcm\u00fc\u201d, \u201cBozkurtlar Diriliyor\u201d romand\u0131r ancak; Bumin Ka\u011fan\u2019\u0131n kurdu\u011fu G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00c7inliler taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131, b\u00fct\u00fcn G\u00f6kt\u00fcrklerin \u00c7in\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015fleri, K\u00fcr \u015ead\u2019\u0131n \u00c7in saray\u0131n\u0131 basmas\u0131 ger\u00e7ek tarihi olaylard\u0131r.<\/p>\n<p>Nihal Ats\u0131z, romanlar\u0131nda bu olaylar\u0131n, G\u00f6kt\u00fcrklerin kahramanl\u0131klar\u0131n\u0131n destan\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00fcr \u015ead ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00c7in saray\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131n muhte\u015femdi. Her biri \u00e7ok iyi sava\u015f\u00e7\u0131yd\u0131, att\u0131klar\u0131 her okla mutlaka bir \u00c7inli askeri sava\u015f d\u0131\u015f\u0131 ediyorlard\u0131, k\u0131l\u0131\u00e7la vuru\u015fmada da \u00e7ok ustayd\u0131lar fakat, \u00c7in saray\u0131nda binlerce asker vard\u0131. G\u00f6kt\u00fcrk kahramanlar\u0131 g\u00f6revlerini yap\u0131yor, teker teker u\u00e7ma\u011fa var\u0131yordu. K\u00fcr \u015ead \u00c7in imparatorunu saray\u0131ndan alamayacaklar\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131. Sa\u011f kalan arkada\u015flar\u0131na \u00e7ekilme emri verdi, K\u00fcr \u015ead ve yaral\u0131 arkada\u015flar\u0131 atlar\u0131na bindi ve \u015fehirden \u00e7\u0131kt\u0131lar. Vey \u0131rma\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7selerdi belki kurtulabilirlerdi fakat, ya\u011fmur \u015fiddetlenmi\u015f, \u0131rmak ta\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Nehri ge\u00e7emediler. Binlerce ki\u015filik \u00c7in ordusu \u00fczerlerine geliyordu. Nehir kenar\u0131nda destans\u0131 bir sava\u015f ba\u015flad\u0131. \u00c7in ordusunun kar\u015f\u0131s\u0131nda K\u00fcr \u015ead ve on be\u015f yaral\u0131 arkada\u015f\u0131 sava\u015f\u0131yordu. Her biri u\u00e7ma\u011fa vard\u0131. En son u\u00e7ma\u011fa varan K\u00fcr \u015ead\u2019d\u0131.<\/p>\n<p>K\u00fcr \u015ead\u2019\u0131n \u00c7in saray\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131n, \u00c7in ba\u015fkentinde b\u00fcy\u00fck korku yaratm\u0131\u015ft\u0131; halk, korkusundan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kam\u0131yordu, her sokakta sanki K\u00fcr \u015ead ve arkada\u015flar\u0131 dola\u015f\u0131yordu. K\u00fcr \u015ead ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131nda imparator ka\u00e7\u0131r\u0131lamam\u0131\u015f olsa da bask\u0131n \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftu. Saray muhaf\u0131zlar\u0131ndan be\u015f y\u00fcze yak\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>\u00c7in, b\u00fct\u00fcn G\u00f6kt\u00fcrkleri asimile etmek i\u00e7in \u00c7in\u2019e getirmi\u015fi fakat, K\u00fcr \u015ead\u2019\u0131n saraya yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131n \u00c7inlileri \u00f6yle korkutmu\u015ftu ki, her G\u00f6kt\u00fcrk\u2019\u00fc K\u00fcr \u015ead gibi g\u00f6r\u00fcyor ve korkuyorlard\u0131.<\/p>\n<p>Sarayda yap\u0131lan uzun m\u00fczakerelerden sonra G\u00f6kt\u00fcrklerin \u00c7in Seddi\u2019nin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 karar\u0131 verildi ve b\u00fct\u00fcn G\u00f6kt\u00fcrkler \u00c7in\u2019den \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>K\u00fcr \u015ead, imparatoru ka\u00e7\u0131ramad\u0131 fakat, \u00c7inlileri \u00f6yle korkuttu ki \u00c7inliler, G\u00f6kt\u00fcrkleri \u00fclkeden \u00e7\u0131karmak zorunda kald\u0131lar. K\u00fcr \u015ead\u2019\u0131n da istedi\u011fi buydu. \u00c7in esareti bitmi\u015f, G\u00f6kt\u00fcrkler \u00c7in\u2019den \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Gokt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 yeniden kurulacakt\u0131.<\/p>\n<p>K\u00fcr \u015ead\u2019\u0131n \u00c7in saray\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131ndan k\u0131rk y\u0131l sonra, 679 y\u0131l\u0131nda Kutluk \u015ead, G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da\u011fda kurmak i\u00e7in on yedi ki\u015fiyle da\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131. Kutluk \u015ead\u2019\u0131n G\u00f6kt\u00fck Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in da\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyan G\u00f6kt\u00fcrkler kurt ba\u015fl\u0131 g\u00f6k sanca\u011f\u0131n alt\u0131nda topland\u0131lar. G\u00f6kt\u00fcrklerin dirilmesi \u00d6t\u00fcken de ikinci G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 kolay olmad\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7inlilerle G\u00f6kt\u00fcrklerin rakipleri olan Dokuz O\u011fuzlarla sava\u015flar yapt\u0131lar. Her sava\u015ftan galip \u00e7\u0131kt\u0131lar, \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini kabul ettirdiler. Kutluk \u015ead, \u0130lteri\u015f Ka\u011fan ad\u0131yla G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fan\u0131 oldu.<\/p>\n<p>\u0130kinci G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulu\u015funda \u0130lteri\u015f Ka\u011fan\u0131n ba\u015fbakan\u0131 ve dan\u0131\u015fman\u0131 Bilge Tonyukuk\u2019un \u00e7ok hizmeti oldu.<\/p>\n<p>Bilge Tonyukuk \u00c7in\u2019de idari bir g\u00f6revde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Fakat o G\u00f6kt\u00fcrk\u2019t\u00fc. Kutluk \u015ead\u2019\u0131n \u00d6t\u00fcken\u2019de G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkleri sanca\u011f\u0131 alt\u0131nda birle\u015fmeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyunca \u00c7in\u2019deki mevkiinden vazge\u00e7ti. \u0130darecilik g\u00f6revinden ayr\u0131ld\u0131. Bir \u015fekilde \u00c7in Seddi\u2019ni a\u015ft\u0131 ve \u0130lteri\u015f Ka\u011fan\u2019a kat\u0131ld\u0131. Ayr\u0131lmadan \u00f6nce \u00c7in\u2019deki tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctlemi\u015fti. Bu ki\u015filer \u00c7in\u2019de olan geli\u015fmeleri takip etmek ve gecikmeksizin Bilge Tonyukuk\u2019a bildirmekle g\u00f6revliydiler.<\/p>\n<p>\u0130lteri\u015f Ka\u011fan\u2019\u0131n ba\u015fbakan\u0131 dan\u0131\u015fman\u0131 oldu. \u00c7ok ak\u0131ll\u0131yd\u0131; \u00c7in\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 haberleri de\u011ferlendiriyor, ne yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, isabetli kararlar veriyor, \u0130lteri\u015f Ka\u011fan\u2019a ne yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini anlat\u0131yordu. Dokuz O\u011fuzlar\u0131n \u00c7in ordusuyla birle\u015fip G\u00f6kt\u00fcrklere sald\u0131raca\u011f\u0131 haberini alm\u0131\u015ft\u0131. \u0130ki birle\u015fik orduya kar\u015f\u0131 hen\u00fcz kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda olan G\u00f6kt\u00fcrklerin ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 azd\u0131. Bilge Tonyukuk ne yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. \u00c7in ordusu Dokuz O\u011fuz ordusu ile birle\u015fmeden Dokuz O\u011fuzlara s\u00fcrpriz bir bask\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n uygun olaca\u011f\u0131na karar verdi. \u0130lteri\u015f Ka\u011fan\u2019\u0131n huzuruna \u00e7\u0131kt\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncesini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n<p>\u0130lteri\u015f Ka\u011fan, Bilge Tonyukuk\u2019un fikrini uygun buldu; G\u00f6kt\u00fcrk ordusu hemen haz\u0131rland\u0131. \u00c7in ordusunun gelmesini bekleyen Dokuz O\u011fuz ordusuna ani bask\u0131n yapt\u0131. Bask\u0131n \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 oldu. Dokuz O\u011fuzlar a\u011f\u0131r kay\u0131p verdiler. Dokuz O\u011fuz ordusunun da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyan \u00c7in ordusu geri d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n<h2>Kapgan Ka\u011fan<\/h2>\n<p>\u0130lteri\u015f Ka\u011fan \u00e7ok ya\u015famad\u0131, gen\u00e7 ya\u015fta u\u00e7ma\u011fa vard\u0131. \u00d6ld\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7ocuklar\u0131 Bilge \u015ead ve K\u00fcl Tegin \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcler. Bu sebeple karde\u015fi Kapgan, G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fan\u0131 oldu. Baz\u0131 tarih\u00e7iler Kapgan Ka\u011fan\u2019\u0131n, b\u00fcy\u00fcd\u00fcklerinde ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 \u0130lteri\u015f Ka\u011fan\u2019\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na devretmek \u00fczere vekaleten ka\u011fan se\u00e7ildi\u011fini yazar.<\/p>\n<p>Kapgan Ka\u011fan sava\u015f\u00e7\u0131yd\u0131, \u00c7in\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 her seferde \u00c7in kuvvetlerini bozdu. Zaman\u0131nda T\u00fcrk boylar\u0131 da itaat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, T\u00fcrk birli\u011fi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131; \u00c7in\u2019e isteklerini kabul ettiriyordu.<\/p>\n<p>\u0130yi bir sava\u015f\u00e7\u0131 olan Kapgan Ka\u011fan iyi siyaset\u00e7i de\u011fildi. \u00c7in\u2019i tan\u0131yamam\u0131\u015ft\u0131, tan\u0131yamad\u0131\u011f\u0131 \u00c7in\u2019i iyi takip edemiyordu. \u00c7in, Asya hakimiyeti pe\u015findeydi T\u00fcrk birli\u011finin kurulmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131yd\u0131. Birli\u011fi bozmak i\u00e7in her \u00e7e\u015fit faaliyette bulunuyordu.<\/p>\n<p>\u00c7in, G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Bay\u0131rkularla anla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bay\u0131rkular \u00c7in\u2019in verdi\u011fi bol para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Kapgan Ka\u011fan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyi kabul etmi\u015flerdi, ka\u011fan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ayr\u0131ca \u00c7in topraklar\u0131na yerle\u015ftirileceklerdi. Olanlardan habersiz Kapgan Ka\u011fan \u00e7ok tedbirsizdi. Yan\u0131nda \u00e7ok az \u00e7eri ile ava \u00e7\u0131kt\u0131. Bay\u0131rkular f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131rmad\u0131, ka\u011fana sald\u0131r\u0131p onu yakalad\u0131lar. Kafas\u0131n\u0131 g\u00f6vdesinden ay\u0131rd\u0131lar ve \u00c7in\u2019e g\u00f6nderdiler.<\/p>\n<p>Kapgan Ka\u011fan\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra o\u011flu, \u00d6t\u00fcken\u2019de ka\u011fan ilan edildi .Fakat ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yabilecek \u00e7apta biri de\u011fildi.<\/p>\n<p>\u0130lteri\u015f Ka\u011fan\u2019\u0131n o\u011fullar\u0131 Bilge \u015ead ve K\u00fcl Tegin, Kapgan Ka\u011fan\u2019\u0131n o\u011flunun ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmedi. Bilge Tonyukuk da onlarla beraberdi. Kapgan Ka\u011fan\u2019\u0131n o\u011flunu ka\u011fanl\u0131ktan ald\u0131lar, Bilge \u015ead ka\u011fan oldu.<\/p>\n<h2><strong>Bilge Ka\u011fan Devri<\/strong><\/h2>\n<p>Bilge Ka\u011fan devri tarihimizin \u00f6nemli bir devridir. Bilge Ka\u011fan d\u00f6neminde \u00c7inlilerle ve \u00c7in\u2019in k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk boylar\u0131yla sava\u015flar devam etmi\u015ftir. \u00c7in, T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u0131kma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na hi\u00e7 ara vermemi\u015ftir. Ordular\u0131yla y\u0131kamad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 di\u011fer T\u00fcrk boylar\u0131yla anla\u015farak y\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131 G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in\u2019in G\u00f6kt\u00fcrklere kar\u015f\u0131 en b\u00fcy\u00fck silah\u0131 para ve zehir olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bilge Ka\u011fan \u00e7ok ak\u0131ll\u0131 ve dirayetliydi, iki b\u00fcy\u00fck yard\u0131mc\u0131s\u0131 vard\u0131; kendisinden bir ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fi K\u00fcl Tegin ve babas\u0131 \u0130lteri\u015f Ka\u011fan\u2019\u0131n da ba\u015fbakan\u0131 olan Bilge Tonyukuk.<\/p>\n<p>K\u00fcl Tegin, devrinin en b\u00fcy\u00fck sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131yd\u0131. Sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131 dahi K\u00fcl Tegin\u2019in, e\u015fi olmayan bir sava\u015f\u00e7\u0131, \u00e7ok yetenekli bir komutan oldu\u011funu kabul ediyorlard\u0131.<\/p>\n<p>Bilge Tonyukuk \u00e7ok ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc bir devlet adam\u0131yd\u0131. Sel\u00e7uklu ve Osmanl\u0131 devirlerinde \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f sadrazamlar vard\u0131r. Bilge Tonyukuk \u00e7ok netameli bir co\u011frafyada, G\u00f6kt\u00fcrk Devleti\u2019ne yapt\u0131\u011f\u0131 hizmet g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu sadrazamlardan a\u015fa\u011f\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131, hatta \u00f6nlerine ge\u00e7ti\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lteri\u015f Ka\u011fan zaman\u0131nda, \u0130lteri\u015f Ka\u011fan\u2019la birlikte kurt ba\u015fl\u0131 g\u00f6k sanca\u011f\u0131 B\u00fcy\u00fck Okyanus\u2019a ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. Kapgan Ka\u011fan zaman\u0131nda da ba\u015far\u0131lar\u0131 devam etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Kapgan Ka\u011fan\u2019\u0131n istememesine ra\u011fmen K\u00fcl Tegin\u2019le birlikte T\u00fcrgi\u015f seferini yapm\u0131\u015f, T\u00fcrgi\u015fleri ma\u011flup etmi\u015f, G\u00f6kt\u00fcrkleri Demir Kap\u0131ya ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrgi\u015f seferine, Kapgan Ka\u011fan\u2019\u0131n istememesine ra\u011fmen \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bilge Ka\u011fan d\u00f6neminde tekrar ba\u015fbakan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bilge Ka\u011fan ve K\u00fcl Tegin, Bilge Tonyukuk\u2019u iyi tan\u0131r ve g\u00f6r\u00fc\u015flerine de\u011fer verirlerdi. Bilge Ka\u011fan devrinde, ya\u015f\u0131 \u00e7ok ilerlemesine ra\u011fmen zek\u00e2s\u0131 yerindeydi. Bir siyasi olayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda olay\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, ne yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine karar verir, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini anlat\u0131rd\u0131. \u00c7o\u011funlukla d\u00fc\u015f\u00fcncelerini kabul ettirirdi.<\/p>\n<p>Alman ilim adam\u0131 Ligeti, \u201cBilge Ka\u011fan\u2019\u0131n yan\u0131nda g\u00fcn g\u00f6rm\u00fc\u015f ak\u0131ll\u0131 T\u00fcrk devlet adam\u0131 Bilge Tonyukuk\u00a0 vard\u0131 ki, onun hayran\u0131 olan Alman ilim adamlar\u0131 takdirlerini anlatmak i\u00e7in kendisine G\u00f6kt\u00fcrk \u0130mparatorlu\u011funun Bismark\u2019\u0131 demi\u015flerdir\u201d der.<\/p>\n<p>Tonyukuk An\u0131t\u0131\u2019n\u0131n incelemesini yapan bilim adam\u0131 Giraud; \u0130lteri\u015f, Kapgan ve Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131 tan\u0131yan ve onlara hizmet eden Bilge Tonyukuk i\u00e7in \u201cOnlara hizmet ederken \u00e7o\u011fu zaman kendi \u015fahsi fikrini onlara empoze edecek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ki\u015fili\u011fe sahiptir. Yakla\u015f\u0131k 705\u2019ten 716\u2019ya kadar uzanan zorunlu i\u015fsiz kald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin d\u0131\u015f\u0131nda, o hep i\u015f ba\u015f\u0131ndad\u0131r; meclistedir, devletin en \u00f6nemli \u015fahsiyetidir. Hatta, o ilk T\u00fcrk edebiyat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Bu ise onun di\u011ferlerinden daha az de\u011ferli meziyeti de\u011fildir.\u201dder.<\/p>\n<p>Tonyukuk Abidesi\u2019ni diken Bilge Tonyukuk ilk tarih\u00e7imizdir. Bilge Ka\u011fan, K\u00fcl Tegin ve Bilge Tonyukuk liderli\u011finde G\u00f6kt\u00fcrkler; \u00c7in ordular\u0131n\u0131 her sava\u015fta ma\u011flup etmi\u015f, isteklerini \u00c7inlilere kabul ettirmi\u015flerdir. Di\u011fer T\u00fcrk boylar\u0131 da G\u00f6kt\u00fcrk Devleti\u2019ne tabi olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Bilge Tonyukuk, 726 y\u0131l\u0131nda u\u00e7ma\u011fa varm\u0131\u015ft\u0131r. Bilge Tonyukuk\u2019un \u00f6l\u00fcm\u00fc \u015f\u00fcphesiz G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck kay\u0131pt\u0131.<\/p>\n<h2><strong>K\u00fcl Tegin\u2019in \u00d6l\u00fcm\u00fc <\/strong><\/h2>\n<p>O\u011fuzlar, G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131na yine ba\u015f kald\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Bilge Ka\u011fan ve K\u00fcl Tegin 630 k\u0131\u015f\u0131n\u0131 O\u011fuzlara yak\u0131n olan Arunga Kalesi\u2019nde ge\u00e7irdiler. Ailelerini de buraya getirmi\u015flerdi. Bahar geldi\u011finde Bilge Ka\u011fan, askerleriyle O\u011fuzlar\u0131n \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Kararg\u00e2hta K\u00fcl Tegin ve \u00e7ok az asker kalm\u0131\u015ft\u0131. O\u011fuzlar kararg\u00e2hta \u00e7ok az asker kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015flerdi; ordular\u0131n\u0131 ikiye b\u00f6lerek kalabal\u0131k bir orduyla kararg\u00e2h\u0131 bast\u0131lar. G\u00f6kt\u00fcrklerin say\u0131s\u0131 \u00e7ok azd\u0131r. K\u00fcl Tegin az say\u0131da askerle O\u011fuzlar\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131. O\u011fuzlar kararg\u00e2ha giremedi, kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar kurtuldular. Fakat devrinin en b\u00fcy\u00fck sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kahraman K\u00fcl Tegin de bu sava\u015fta u\u00e7ma\u011fa varm\u0131\u015ft\u0131r. Bilge Ka\u011fan sava\u015fa devam etti. O\u011fuzlar b\u00fcy\u00fck kay\u0131p verdi. Otuz binden fazla O\u011fuz askeri sava\u015f meydan\u0131nda kald\u0131.<\/p>\n<p>K\u00fcl Tegin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Bilge Ka\u011fan yaln\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131r. Karde\u015fi i\u00e7in muhte\u015fem bir cenaze t\u00f6reni yap\u0131ld\u0131. T\u00f6rene ba\u015fta \u00c7in \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun temsilcisi olmak \u00fczere Asya\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmdar ve beyleri temsilci g\u00f6ndermi\u015fti. Bilge Ka\u011fan bununla da kalmad\u0131, K\u00fcl Tegin i\u00e7in bir abide diktirdi. Abidenin yap\u0131m\u0131yla yak\u0131ndan ilgilendi ve s\u00f6zlerini ye\u011feni Yulu\u011f Tegin\u2019e beng\u00fcta\u015f \u00fczerine kaydettirdi.<\/p>\n<p>Bilge Ka\u011fan, K\u00fcl Tegin Abidesi\u2019nde; karde\u015fi K\u00fcl Tegin\u2019in kahramanl\u0131klar\u0131n\u0131, \u00fclke ve millet i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131, \u0130lteri\u015f Ka\u011fan, Kapgan Ka\u011fan zaman\u0131nda yap\u0131lanlar\u0131, \u00c7inlilerle ili\u015fkileri nutuk \u015feklinde anlatm\u0131\u015f, Yulu\u011f Tegin de s\u00f6zlerini beng\u00fcta\u015f \u00fczerine kaydetmi\u015ftir.<\/p>\n<h2>\u00a0<strong>Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131n \u00d6l\u00fcm\u00fc<\/strong><\/h2>\n<p>K\u00fcl Tegin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Bilge Ka\u011fan da \u00e7ok ya\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in\u2019le ili\u015fkiler devam etmi\u015ftir. Bu arada 734 y\u0131l\u0131nda Tatab\u0131larla bir sava\u015f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tatab\u0131lar\u0131n K\u0131taylar\u2019dan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve T\u00f6nker Da\u011f\u0131\u2019na k\u0131rk bin asker y\u0131\u011fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber alan Bilge Ka\u011fan, askerini haz\u0131rlad\u0131 ve Tonker Da\u011f\u0131\u2019nda konu\u015flanan Tatab\u0131lara sald\u0131rd\u0131. Tatab\u0131lar ma\u011flup olurlar ve ka\u00e7arlar, komutanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Tatab\u0131larla yap\u0131lan sava\u015ftan bir ay sonra Bilge Ka\u011fan da u\u00e7ma\u011fa var\u0131r. Bilge Ka\u011fan kendi veziri Buyruk \u00c7or taraf\u0131ndan zehirlenerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buyruk \u00c7or\u2019un, ka\u011fan\u0131 ne sebeple \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcyle ilgili bir kay\u0131t yoktur. Fakat Buyruk \u00c7or bir\u00e7ok kere \u00c7in\u2019e el\u00e7i olarak g\u00f6nderilmi\u015ftir. El\u00e7ilik g\u00f6reviyle \u00c7in\u2019de bulundu\u011fu g\u00fcnlerde b\u00fcy\u00fck menfaat kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00c7in taraf\u0131ndan Ka\u011fan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrmekle g\u00f6revlendirilmi\u015f olabilir. Ayr\u0131ca Buyruk \u00c7or\u2019un e\u015flerinden biri \u00c7inlidir, bu Han\u0131m da Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinde g\u00f6revlendirilmi\u015f olabilir. Tarih\u00e7i Ta\u015fa\u011f\u0131l\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesi; Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131n, \u00c7in taraf\u0131ndan \u00e7e\u015fitli vaatlerle sat\u0131n al\u0131nan Buyruk \u00c7or taraf\u0131ndan \u00c7in\u2019in iste\u011fi ile zehirlenerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u015feklindedir.<\/p>\n<p>Bilge Ka\u011fan, zehirlenince hemen \u00f6lmemi\u015ftir; zehirlendi\u011fini anlam\u0131\u015f, kimin zehirledi\u011fini de anlam\u0131\u015f, Buyruk \u00c7or ve b\u00fct\u00fcn ailesi ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrtm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kendisi de zehirden kurtulamam\u0131\u015f, 25 Kas\u0131m 634 y\u0131l\u0131nda u\u00e7ma\u011fa varm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6ld\u00fc\u011f\u00fcnde 51 ya\u015f\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n<p>K\u00fcl Tegin ve Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131n gen\u00e7 denilecek ya\u015fta \u00f6lmeleri G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck talihsizliktir.<\/p>\n<p>Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra ka\u011fanl\u0131kta d\u00fczen bozuldu, kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7in, f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131rmad\u0131; G\u00f6kt\u00fcrk topraklar\u0131na sald\u0131rd\u0131. Uygurlar da Karluklarla birlikte G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131na sald\u0131rd\u0131. Son G\u00f6kt\u00fcrk ka\u011fan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Uygur ka\u011fan\u0131 \u00c7in\u2019e el\u00e7i g\u00f6nderdi ve olanlar\u0131 bildirdi.<\/p>\n<p>Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131, kendi vezirine zehirleterek \u00f6ld\u00fcrenin \u00c7in oldu\u011fundan \u015f\u00fcphe duyulamaz. Yine O\u011fuzlar\u0131 da Uygur ve Karluklar\u0131 da G\u00f6kt\u00fcrklere sald\u0131rtan \u00c7in\u2019dir. G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 T\u00fcrk a\u015firetlerinin G\u00f6kt\u00fcrklerin yerine ge\u00e7mek istemeleri, \u00c7in\u2019in entrikalar\u0131 ve vaatlerine kanmalar\u0131yla, \u00c7in, T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 da\u011f\u0131tmay\u0131 ba\u015farabilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130lteri\u015f ve Bilge Ka\u011fanlar\u0131n, Bilge Tonyukuk\u2019un hayalleri, Asya\u2019da T\u00fcrk birli\u011fini kurmak, geni\u015f bir vatanda h\u00fcr ya\u015fatmakt\u0131.<\/p>\n<p>Bilge Ka\u011fan An\u0131t\u0131\u2019nda \u201cBen semavi Tanr\u0131\u2019dan olmu\u015f T\u00fcrk Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131m\u2026 S\u00f6z\u00fcm\u00fc sonuna kadar dinleyiniz, \u00f6zellikle karde\u015flerim, \u00e7ocuklar\u0131, birlik halindeki soyum ve milletim\u2026 Dokuz O\u011fuz beyleri, halk\u0131m, dinleyin\u2026 Do\u011fuda g\u00fcne\u015fin batt\u0131\u011f\u0131 yere, g\u00fcneyde g\u00fcnd\u00fcz ortas\u0131na kadar, bat\u0131da g\u00fcne\u015fin bat\u0131\u011f\u0131 yere, kuzeyde gece ortas\u0131na kadar bunlar i\u00e7indeki milletler hep bana ba\u011fl\u0131d\u0131r\u2026 T\u00fcrk Ka\u011fan\u0131, da\u011flar\u0131nda oturursa \u00fclkede s\u0131k\u0131nt\u0131 olmaz\u2026\u00c7ok yoksul milleti hep derleyip toplad\u0131m, yoksul milleti zenginle\u015ftirdim, az milleti \u00e7o\u011faltt\u0131m\u2026 T\u00fcrk beyleri, millet, bunlar\u0131 i\u015fitin! T\u00fcrk milleti, seni derleyip toparlayarak iyi tutaca\u011f\u0131m\u0131 buraya yazd\u0131m, yan\u0131l\u0131p \u00f6lece\u011fimi de&#8230;\u201d yazar.<\/p>\n<p>Bilge Ka\u011fan, beng\u00fc ta\u015flar\u0131nda zaman\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015f, bug\u00fcne de seslenmi\u015ftir. Beng\u00fc ta\u015flar\u0131, bu bak\u0131mdan da \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tarihin, \u00c7in \u0130mparatorlu\u011funu, zaman\u0131n olaylar\u0131n\u0131 oldu\u011fu gibi do\u011fru yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemek gerekir. Yine, T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u0131kmak i\u00e7in baz\u0131 T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli vaatlerle Ka\u011fanl\u0131\u011fa isyan ettirdi\u011fini yazmaz.<\/p>\n<p>Bilge Ka\u011fan, \u00c7in\u2019in ordular\u0131n\u0131 her seferinde yenmi\u015f; \u00c7in, Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131n her iste\u011fini kabul etmi\u015f, Bilge Ka\u011fan\u2019a boyun e\u011fmi\u015ftir. \u00c7in, tarihinde boyun e\u011fdi\u011fi bu Bilge Ka\u011fan\u2019a k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fad demektedir. Bu kadar da de\u011fil; \u00c7in tarihinde T\u00fcrk Ka\u011fanlar\u0131 T\u00fcrk isimleriyle yaz\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Her T\u00fcrk ka\u011fan\u0131na \u00c7in isimleri verilmi\u015ftir. Mete Han\u2019\u0131n torunu \u00c7i\u00e7i\u2019nin as\u0131l T\u00fcrk\u00e7e isimlerini bilmiyoruz. \u00c7in neden b\u00f6yle yap\u0131yor?<\/p>\n<p>\u00c7in, o devirlerde kurulan T\u00fcrk ka\u011fanl\u0131klar\u0131n\u0131 tan\u0131mamazl\u0131ktan geliyor. Gelecek nesillerine T\u00fcrk ka\u011fanl\u0131klar\u0131n kurulu\u015funu, bu ka\u011fanl\u0131klar\u0131n zaman zaman \u00c7in\u2019e her istedi\u011fini yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatm\u0131yor. Olanlar\u0131 \u00c7in\u2019in i\u00e7 olaylar\u0131 gibi g\u00f6stermek istiyor, yani o devirlerde \u201cAsya bizimdi\u201d demek istiyor. \u00c7in bug\u00fcn de ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncededir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yazar\u0131m\u0131z Talat \u015ealk, ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne T\u00fcrk-\u00c7in ili\u015fkilerini konu alan makalesinin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 ile \u00c7in \u0130mparatorlu\u011funun m\u00fccadelesini ve bu m\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda ilki y\u0131k\u0131ld\u0131ktan sonra ikincisi kurulan G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tarih\u00e7esini anlat\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":189,"featured_media":15595,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[1040,188,859,2323,1217,1189,2322,187],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v16.0.2 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ge\u00e7mi\u015ften Bug\u00fcne T\u00fcrk-\u00c7in \u0130li\u015fkileri: G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 ve \u00c7in \u0130mparatorlu\u011fu - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ge\u00e7mi\u015ften Bug\u00fcne T\u00fcrk-\u00c7in \u0130li\u015fkileri: G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 ve \u00c7in \u0130mparatorlu\u011fu - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-05-31T16:00:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-05-31T13:03:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Turkiye-Cin-Iliskileri.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"11 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Turkiye-Cin-Iliskileri.png\",\"width\":1200,\"height\":800},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/\",\"name\":\"Ge\\u00e7mi\\u015ften Bug\\u00fcne T\\u00fcrk-\\u00c7in \\u0130li\\u015fkileri: G\\u00f6kt\\u00fcrk Ka\\u011fanl\\u0131\\u011f\\u0131 ve \\u00c7in \\u0130mparatorlu\\u011fu - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2022-05-31T16:00:49+00:00\",\"dateModified\":\"2022-05-31T13:03:23+00:00\",\"description\":\"gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/\",\"name\":\"Ge\\u00e7mi\\u015ften Bug\\u00fcne T\\u00fcrk-\\u00c7in \\u0130li\\u015fkileri: G\\u00f6kt\\u00fcrk Ka\\u011fanl\\u0131\\u011f\\u0131 ve \\u00c7in \\u0130mparatorlu\\u011fu\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/f0d8f3d6cf378e83e41ff08c67ffed72\"},\"headline\":\"Ge\\u00e7mi\\u015ften Bug\\u00fcne T\\u00fcrk-\\u00c7in \\u0130li\\u015fkileri: G\\u00f6kt\\u00fcrk Ka\\u011fanl\\u0131\\u011f\\u0131 ve \\u00c7in \\u0130mparatorlu\\u011fu\",\"datePublished\":\"2022-05-31T16:00:49+00:00\",\"dateModified\":\"2022-05-31T13:03:23+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"Bilge Ka\\u011fan,\\u00c7in,G\\u00f6kt\\u00fcrk,K\\u00fcr \\u015ead,Nihal Ats\\u0131z,Tonyukuk,T\\u00fcrk Ka\\u011fanl\\u0131\\u011f\\u0131,T\\u00fcrkiye\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/gecmisten-bugune-turk-cin-iliskileri-gokturk-kaganligi-ve-cin-imparatorlugu\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/f0d8f3d6cf378e83e41ff08c67ffed72\",\"name\":\"Talat \\u015ealk\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33d7e41457aadce3a70115aa6b835f7e?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Talat \\u015ealk\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15585"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/189"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15585"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15585\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15591,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15585\/revisions\/15591"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15595"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15585"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15585"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15585"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}