T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011findeki din alg\u0131s\u0131n\u0131n zamanla \u00e7e\u015fitli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere, belki gruplara ayr\u0131lmas\u0131 hususunda fikir y\u00fcr\u00fctebilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle temel iki kavram\u0131 iyi anlamak gerekir. Bilim ve din.<\/p>\n
Bu kavramlar insanlar taraf\u0131ndan as\u0131rlard\u0131r ve h\u00e2l\u00e2 kavga ettirilse de entelekt\u00fcel ya\u015famdaki tart\u0131\u015fmalar\u0131n ana dayanaklar\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funu ink\u00e2r edemeyiz. H\u00e2liyle bunlar\u0131 do\u011fru a\u00e7\u0131klamak ve do\u011fru bir yerde konumland\u0131rmak, asl\u0131nda meselenin \u00e7\u00f6z\u00fcm yolunu bulmak anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
Bilim, \u00f6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l ve sonras\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki anlam\u0131yla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00d6ncesinde \u00e7e\u015fitli felsef\u00ee \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n belli baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinde bug\u00fcnk\u00fc bilime ait enstantaneler g\u00f6rebiliriz. Ama hi\u00e7biri tam anlam\u0131yla bilim de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilimde mant\u0131k ve ak\u0131l gibi ara\u00e7lar kullan\u0131lsa da bu ancak bilimin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 temsil edebilir [1]. Oysa bilim bundan \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kan\u0131tt\u0131r, deneydir, g\u00f6zlemdir ve en \u00f6nemlisi \u015f\u00fcphedir. O sebeple bilimde hi\u00e7bir \u015feyden emin olunmaz. Her bulguda bir hata pay\u0131, bir olas\u0131l\u0131k mevcuttur. Bulunan her \u015fey her an yanl\u0131\u015flanabilir. Cevap arad\u0131\u011f\u0131 sorular, do\u011fan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekliyle ilgilidir. Tabi\u00ee do\u011fa dedi\u011fimiz yaln\u0131zca bitkiyi, hayvan\u0131, suyu, topra\u011f\u0131 de\u011fil; insan\u0131 ve insanla ilgili sahalar\u0131 da i\u00e7ermektedir.<\/p>\n
Din ise bundan \u00e7ok daha ba\u015fka bir \u015feydir. 19. y\u00fczy\u0131lda geli\u015fen rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7inde, baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler dinin yerini zamanla bilimin alaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savundular. Bilimin geli\u015fmesiyle dinlere daha az referans verilecekti. \u00d6yleyse dinin zamanla yok olmas\u0131 gerekiyordu. Hatta bu g\u00f6r\u00fc\u015fe \u201cBo\u015fluklar\u0131n Tanr\u0131s\u0131\u201d tan\u0131m\u0131 yap\u0131ld\u0131. Yani, do\u011fada a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015feyi Tanr\u0131\u2019n\u0131n \u00fczerine atma fikri. Bu anlamda Tanr\u0131, art\u0131k Tanr\u0131 olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p bir fenomen h\u00e2line gelmektedir [2]. Bilimin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve zamanla do\u011fay\u0131 a\u00e7\u0131klama h\u0131z\u0131ndaki art\u0131\u015f sayesinde Tanr\u0131 bu \u015f\u00f6hretini kaybedecekti. B\u00f6ylece t\u00fcm bo\u015fluklar\/aral\u0131klar kapanacakt\u0131. Ve O\u2019na duyulan ihtiya\u00e7 da azal\u0131p yok olacakt\u0131. Bu da inanc\u0131n s\u0131f\u0131rlanmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu. Oysa bilim, do\u011fa ile ilgili sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Din ise Tanr\u0131 ile insanlar aras\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ileti\u015fimin yollar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. \u0130nsana ahl\u00e2k ve anlam hususlar\u0131nda bir rehber olma iddias\u0131ndad\u0131r. Bilim i\u00e7in ahl\u00e2k ve anlam konular\u0131 ilgi \u00e7ekici de\u011fildir; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu konular ne yanl\u0131\u015flanabilir ne de kan\u0131tlanabilir. Dinde ise, daha ziyade semav\u00ee dinlerde, \u00f6zelde de \u0130slamiyet\u2019te, do\u011fa kanunlar\u0131 veya do\u011fan\u0131n sorunlar\u0131 ile ilgili bilgi iddias\u0131 yoktur. Aksine bu konulardaki meraklar\u0131n giderilmesi i\u00e7in ki\u015fileri onu g\u00f6zlemlemeye yani, bilime y\u00f6nlendirir.<\/p>\n
Benzer ayr\u0131m milliyet ve din aras\u0131nda da vard\u0131r. Bu ayr\u0131m\u0131 elzem g\u00f6ren Mehmet \u0130zzet verdi\u011fi \u00e7e\u015fitli \u00f6rneklerin ard\u0131ndan \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor: \u201cM\u00fcspet ve m\u00fcesses dinler, milliyeti m\u00fcdafaa eder g\u00f6z\u00fckt\u00fc\u011f\u00fc vakit onu kendisine bir vesile, faydal\u0131 bir silah olarak kullan\u0131r;<\/em> bi\u2019l-muk\u00e2bele milliyet de dine istin\u00e2d etmek istedi\u011fi vakit onu bir \u00e2let gibi kullan\u0131r. Her iki takdirde de ya semav\u00ee din ya be\u015fer\u00ee milliyet mefk\u00fbrev\u00ee ve mutlak \u00e2mir olan m\u00e2hiyetlerini kaybediyorlar, ge\u00e7ici, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u015farta ba\u011flanm\u0131\u015f birer v\u00e2s\u0131ta derecesine iniyorlar. Milliyet nih\u00e2\u00ee gaye addolunursa m\u00fcspet d\u00eene, m\u00fcspet din gaye olunursa mill\u00ee mefk\u00fbreye ancak bir v\u00e2s\u0131ta k\u0131ymetini tan\u0131mak laz\u0131m geliyor\u201d [3]. Ona g\u00f6re milliyet ve din, birbiri yerine ama\u00e7 edinilirken; di\u011feri ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu da ikisinin de de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla ikisini ayr\u0131 yerlerde de\u011ferlendirmek gerekir.<\/p>\n Fakat milliyetin olu\u015fmas\u0131n\u0131n temelinde millet kavram\u0131 yatmaktad\u0131r. Bir\u00e7ok entelekt\u00fcel \u201cMillet nedir?\u201d sorusuna cevap vermeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak hemen t\u00fcm tan\u0131mlamalarda bir tasvir yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Millet sanki bir e\u015fyay\u0131 anlat\u0131r gibi anlat\u0131lmakta, nitelikleri s\u0131ralanmaktad\u0131r. Esas\u0131nda bundan \u00e7ok daha fazla bir \u015feydir.<\/p>\n Sosyolojide millet i\u00e7in b\u00fcy\u00fck sosyal grup tan\u0131mlamas\u0131 yap\u0131l\u0131r. Fakat her \u015feyden \u00f6nce millet bir ger\u00e7ekliktir ve ger\u00e7eklik tan\u0131mlan\u0131rken unsurlara ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Millet i\u00e7in yap\u0131lacak bir tan\u0131mlamada bu unsurlar\u0131n ontolojik temele oturtulmas\u0131, ger\u00e7ekli\u011fi kan\u0131tlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan elzem bir varsay\u0131md\u0131r. Milleti meydana getiren 3 temel unsurdan bahsedilebilir. Bunlar; fizik\u00ee unsur, sosyal unsur ve fark\u0131ndal\u0131k unsuru \u015feklinde s\u0131ralanabilir [4]. Fizik\u00ee unsur; ortak bir co\u011frafyada, biyolojik var olu\u015fu kapsar. Ancak bu millet olu\u015fumu i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Yan\u0131nda, sosyal ve tarihi ba\u011flara\/kaynaklara ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu sayede ortak ya\u015fama bi\u00e7imi, dil, k\u00fclt\u00fcr, ahl\u00e2k gibi ortak de\u011ferler geli\u015fir ve bunlar da aidiyeti g\u00fc\u00e7lendirir. Bu sayede millet in\u015fas\u0131 meydana gelmeye ba\u015flar ve milliyet\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n geli\u015fimine ad\u0131m at\u0131l\u0131r. Millet olu\u015fumunun tamamlanabilmesi i\u00e7in di\u011fer ihtiya\u00e7 ise fark\u0131ndal\u0131kt\u0131r. Buna bilin\u00e7 temeli diyebiliriz. Bilin\u00e7 temeli, bir olguyu anlaman\u0131n \u00f6tesindedir. Daha \u00e7ok i\u00e7sel bir durumdur. \u015euur h\u00e2lidir. Bu bilincin olmad\u0131\u011f\u0131 yerde millet ya da milliyet\u00e7ilikten de\u011fil, etnisiteden bahsedilebilir.<\/p>\n Sadece soy birli\u011fi, ben ve ba\u015fkas\u0131 \u00fczerinden tav\u0131r belirleyebilir. S\u0131\u011fd\u0131r. Soyun yan\u0131na ortak de\u011ferler d\u00e2hil edilirse birliktelik zenginle\u015fir. Bu zenginlik art\u0131k \u00f6tekiyi yabanc\u0131 olarak alg\u0131lamaz. Beraberdir, birdir. Burada da fark\u0131ndal\u0131k, bilin\u00e7 ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130\u015fte millet, t\u00fcm bu a\u015famalar\u0131 bitirip o bilincine eri\u015fmi\u015f b\u00fcy\u00fck sosyal toplulu\u011fa denir.<\/p>\n Millet olmak i\u00e7in bir s\u00fcrece ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7; \u00f6nce var olu\u015f, sonra ortak ya\u015fant\u0131 ve sonunda kendini bilme\/farketme \u015feklinde \u00f6zetlenebilir. Dolay\u0131s\u0131yla millet, tarih boyunca do\u011fal ya\u015fam\u0131n i\u00e7inde ortak bir s\u00fcre\u00e7te ya\u015farken bu ortakl\u0131\u011f\u0131 gelece\u011fe daha bilin\u00e7li, kendi var olu\u015funun fark\u0131nda ta\u015f\u0131maya ba\u015flam\u0131\u015fsa millet olmu\u015f demektir. Bu s\u00fcrecin tamamlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan millete ba\u011fl\u0131 olma duygusu, ki\u015fiyi ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131n her evresinde \u00f6ncelikle milleti i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya, onu y\u00fcceltme ve geli\u015ftirme gayreti i\u00e7inde olmaya iter. Bu a\u015fk\u0131n duygu \u00e7e\u015fitli eylem, somut ve soyut \u00fcretimlerle kendini d\u0131\u015fa vurur. B\u00f6ylece \u201cmilliyet\u00e7ilik\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 da ortaya \u00e7\u0131kar. \u00a0Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 milletin varl\u0131\u011f\u0131ndan alan milliyet\u00e7ilikte de millet i\u00e7in say\u0131lan ontolojik temeller, ge\u00e7erlidir [5].<\/p>\n Burada yap\u0131lan millet ve milliyet\u00e7ilik tarifinde; biyolojiden tarihe, psikolojiden sosyolojiye kadar uzanan bilim sahalar\u0131ndan faydalan\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bir metot, bir kan\u0131tlama s\u00fcreci benimsenmi\u015ftir. \u00d6yleyse millet ve milliyet\u00e7ilik, bilim temelli tart\u0131\u015fmalar\u0131n konusudur. Dayana\u011f\u0131n\u0131 bilimden almaktad\u0131r ve be\u015fer\u00ee hayatla ilgilidir. Bu anlamda da dinden ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6zellikle erken cumhuriyet d\u00f6nemleri de diyebilece\u011fimiz Balkan Harbi sonras\u0131ndaki zamanlarda konuyla ilgili nispeten farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin; T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi fikrini sistematik h\u00e2le getiren \u00f6nemli isimlerden Ziya G\u00f6kalp, dini, milletten t\u00fcm\u00fcyle ay\u0131rmaz, tamamen de ayn\u0131la\u015ft\u0131rmaz. T\u00fcrkle\u015fmek, \u0130slamla\u015fmak, Muas\u0131rla\u015fmak<\/em> adl\u0131 eserinde T\u00fcrkl\u00fck ile \u0130slam aras\u0131nda bir uyu\u015fmazl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer. Uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Ancak bu uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaparken \u0130slamc\u0131l\u0131k hususunu ikiye ay\u0131r\u0131r: \u0130slam \u00fcmmet\u00e7ili\u011fi ve \u0130slam milliyet\u00e7ili\u011fi. Burada G\u00f6kalp, \u0130slam milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. Bunun t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcman kavimleri ya\u015fad\u0131klar\u0131 memleketlerde a\u015fa\u011f\u0131 bir seviyede kalmalar\u0131na sebep oldu\u011funu savunur ve \u201cEvet, genel bir kurtar\u0131c\u0131y\u0131 bekleyelim.<\/em> Fakat Kur\u2019an-\u0131 Hak\u00eem\u2019in \u2018her kavmin kendine ait bir kurtar\u0131c\u0131s\u0131 vard\u0131r\u2019 y\u00fcksek a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n icap ettirdi\u011fi gibi mahall\u00ee ve mill\u00ee kurtar\u0131c\u0131lara, dile, terbiyeye, iktisada, ahlaka ait kurtulu\u015flara ni\u00e7in \u00fcmit beslemeyelim?\u201d diye sorar [6].<\/p>\n Bunun haricinde \u0130\u00e7timaiyat Mecmuas\u0131\u2019nda \u201cMillet nedir?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde ise milleti en \u00fcst\u00fcn sosyal grup olarak ele al\u0131r. \u00d6nce millet kelimesini \u0131rk, kavim, \u00fcmmet, halk ve devlet kelimelerinden ay\u0131rarak i\u015fe ba\u015flar. Her birinin neden millete kar\u015f\u0131l\u0131k kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatan bir s\u0131n\u0131flama yapar ve sonunda bir millet tan\u0131mlamas\u0131na gider. \u201cKi\u015fili\u011fini uzun bir s\u00fcre kaybettikten sonra yeniden kurmaya \u00e7al\u0131\u015fan kavimdir. Bunun en olgun \u015fekli bir kavmi devlete ve medeniyete sahip olmakt\u0131r. Fakat bir\u00e7ok kavim buna ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Mesela T\u00fcrkler a\u015firet halinde te\u015fkilatlanm\u0131\u015flard\u0131r. Ba\u015fl\u0131ca 3 engel vard\u0131r: 1) ortak bir devletin, 2) ortak bir dinin, 3) ortak bir medeniyetin istilas\u0131na u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Ortak dinler, \u00fcmmet dinleridir, bunlar\u0131n temeli f\u0131k\u0131ht\u0131r. Bu \u00fcmmete girenler kendi kavmi hukuklar\u0131n\u0131 kaybederler. Bir kavim ne kadar \u00fcmmet durumundan kurtulursa o kadar kendi hukukunu kazan\u0131r. \u00d6yle ise \u00fcmmetten \u00e7\u0131kmaya ba\u015flamak milletle\u015fmenin m\u00fchim bir belirtisidir. (\u2026) Ortak devlet, ortak din, ortak medeniyet t\u00fcrl\u00fc \u015fekillerde kavimlerin \u00f6zel k\u00fclt\u00fcrlerini eritme g\u00fcc\u00fcne sahip olabilir. Fakat bir s\u00fcre sonra kavimler, yava\u015f yava\u015f b\u00fcy\u00fck z\u00fcmreden ayr\u0131larak ikinci defa ki\u015filik kazan\u0131rlar: \u0130\u015fte milletin kurulu\u015fu budur. Burada en \u00f6nemli nokta mill\u00ee dilin do\u011fu\u015fudur. Bu da \u00fcmmet dilinin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi sonunda meydana gelir [7,8]<\/em>.\u201d s\u00f6zleri, din ve milliyeti birbirinden ay\u0131rmak gerekti\u011finin en iyi \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n Kavmi de \u00fcmmeti de hasredici bulmaktad\u0131r. Kavmin insanl\u0131\u011f\u0131 kendinden ibaret g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden ve evreni kendi kavminin kurulu\u015fu ile a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131ndan yak\u0131n\u0131r. \u00dcmmette \u00e7a\u011fda\u015f medeniyete kar\u015f\u0131 bir hasredicilik oldu\u011funu ileri s\u00fcrer. Milletlerinse di\u011fer milletlerle etkile\u015fim i\u00e7inde ya\u015famas\u0131 gerekti\u011fini savunur. Bundan dolay\u0131 milleti kavimlerin ya da \u00fcmmetlerin de\u011fil; \u00e7a\u011fda\u015f medeniyetin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla din de kavim de milletin i\u00e7indeki par\u00e7alardan sadece birka\u00e7\u0131d\u0131r. Aslolan millettir.<\/p>\n Benzer bak\u0131\u015f G\u00f6kalp\u2019\u0131n \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131nda ve devam\u0131ndaki nesillerin ayd\u0131nlar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin temelinde din mi yoksa millet\/milliyet\u00e7ilik mi \u00f6nceliklidir endi\u015fesi yoktur. Din milleti olu\u015fturan payda\u015flardan sosyal-k\u00fclt\u00fcrel unsur i\u00e7inde de\u011ferlendirilmesi gereken bir yerdedir; \u00f6nemlidir ama mutlak \u015fart de\u011fildir. Millet olma s\u00fcrecinde ortak de\u011ferler etraf\u0131nda toplan\u0131p aidiyet duygusunun geli\u015ftirilmesi ve bilin\u00e7-\u015fuur noktas\u0131na eri\u015filmesi i\u00e7in heybede bulunabilecek bir de\u011ferdir.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte din hayat\u0131n i\u00e7inde var olan, yok say\u0131lamayacak bir konumdad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla y\u0131llar boyu yukar\u0131da bahsedilen k\u00f6klerden al\u0131nan ilham sayesinde T\u00fcrk milliyet\u00e7ileri i\u00e7in de \u00f6nemli bir yere sahip olmu\u015ftur.<\/p>\n \u00d6zellikle 70\u2019li y\u0131llarda Kom\u00fcnizm yaln\u0131zca devlet ve sermaye ile de\u011fil ayn\u0131 zamanda inan\u00e7la da kavgal\u0131yd\u0131. Milliyet\u00e7iler ad\u0131na vatan savunmas\u0131 diyerek girdikleri bu m\u00fccadelede asl\u0131nda sadece par\u00e7alanma ihtimali olan topra\u011f\u0131 korumad\u0131lar. O toprak \u00fczerinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren, i\u00e7inde dinin de oldu\u011fu t\u00fcm de\u011ferleri koruma m\u00fccadelesi verdiler. T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi elbette dini temel de\u011fer al\u0131p onun \u00fczerine in\u015fa edilmedi. Bu ne ideolojinin olu\u015fmas\u0131nda b\u00f6yleydi ne de siyasalla\u015fmas\u0131nda\u2026 Ama din, milletin k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerinden biriydi. Toplumsal hayat\u0131n i\u00e7inde tarihten bug\u00fcne hayli yer kaplam\u0131\u015f, kar\u015f\u0131l\u0131k bulmu\u015f ve dinamik bir \u015fekilde ya\u015fan\u0131yordu. Kar\u015f\u0131s\u0131nda ciddi bir tehdit de vard\u0131. B\u00f6yle bir ortamda T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerinin dini g\u00f6rmezden gelmesi beklenemezdi.<\/p>\n Bug\u00fcn\u00fcn T\u00fcrk milliyet\u00e7ileri aras\u0131nda ayr\u0131\u015fmay\u0131 do\u011furan iki kavram: sek\u00fcler milliyet\u00e7ilik ve muhafazak\u00e2r milliyet\u00e7iliktir. Dahas\u0131 bu iki kavram, kavram olarak de\u011fil; temsilcilerine verilen grup isimleri \u00fczerinden kavga h\u00e2lindedir. Sek\u00fcler milliyet\u00e7iler ve muhafazakar milliyet\u00e7iler…<\/p>\n Muhafazak\u00e2r milliyet\u00e7ilerin bug\u00fcn \u201ckavgan\u0131n\u201d bir taraf\u0131 h\u00e2line gelmesinin \u00fc\u00e7 temel sebebi vard\u0131r. Birincisi, yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz Kom\u00fcnist tehdit i\u00e7inde de\u011ferleri savunma refleksinden kopamama. \u0130kincisi 80 ihtilalinin bask\u0131 ve zul\u00fcm dolu anlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayan psikolojik h\u00e2l. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, tarihinin helal miras\u0131n\u0131 harama kat\u0131p yiyen baz\u0131 siyasi olu\u015fumlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 temelsiz tan\u0131mlama ve propagandalard\u0131r.<\/p>\n Sek\u00fcler milliyet\u00e7iler i\u00e7inse durum biraz daha farkl\u0131d\u0131r. Zaten protestan gelene\u011fe sahip olan ve esasen d\u00fcnyev\u00eele\u015fme anlam\u0131na gelen sek\u00fclerle\u015fme, T\u00fcrkler i\u00e7in Osmanl\u0131 D\u00f6nemi\u2019ndeki bask\u0131 ortam\u0131nda \u201cT\u00fcrk modernle\u015fmesi\u201dnin temsilcileriyle kendini g\u00f6stermi\u015ftir. Sonras\u0131nda cumhuriyetin il\u00e2n\u0131yla birlikte daha sert bir formu olan laikli\u011fin kabul\u00fcyle devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Milliyet\u00e7ili\u011fi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015f felfesesi olarak de\u011ferlendirdi\u011fimizde, onu da sek\u00fcler kabul etmek gerekir. Bu do\u011fal h\u00e2l, zamanla hatta bat\u0131l\u0131la\u015fma hareketlerinin temsilcilerinde bile problemli bir alg\u0131lanmaya sahiptir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kavram, bug\u00fcne kadar hep \u0130slam kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131, \u0130slam d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 olarak alg\u0131land\u0131. Oysa sek\u00fclerle\u015fme, sanayile\u015fme kavram\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015fmelidir. Sanayile\u015fme, d\u00fcnya ile bar\u0131\u015fman\u0131n ve d\u00fcnya egemenli\u011finin bir sonucu olarak Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerde kendini g\u00f6stermi\u015ftir [9]. Dolay\u0131s\u0131yla sek\u00fclerlik d\u00fcnya ile ilgilidir, d\u00fcnya ile bar\u0131\u015fmad\u0131r ve d\u00fcnyevile\u015fmedir. Milliyet\u00e7ilik de be\u015feriyetle i\u00e7kin bir kavram oldu\u011funa g\u00f6re onun da sek\u00fcler oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n Buradan \u0130slam kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131 \u00e7\u0131kmaz. Ba\u015fta da belirtildi\u011fi gibi olsa olsa farkl\u0131 hinterlanda sahip kavramlar olduklar\u0131 sonucuna varabiliriz. Ancak T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin siyasal formunun son d\u00f6nem \u00f6rneklerinde de akl\u0131, bilimi ve milletin yani, be\u015feriyetin yarar\u0131n\u0131 \u00f6ncelemenin d\u0131\u015f\u0131nda tav\u0131rlar g\u00f6zlendi. Bu kendisini T\u00fcrk milliyet\u00e7isi olarak tan\u0131mlayan bir kesimi rahats\u0131z etti ve sek\u00fclerli\u011fin temelinin dayand\u0131\u011f\u0131 protestan tav\u0131r burada da kendini g\u00f6sterdi. Yine de zamanla bu bask\u0131ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma tavr\u0131 ve milliyet\u00e7ili\u011fin temel arg\u00fcman\u0131n\u0131 savunma \u015fekli, zamanla bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz de\u011fi\u015fim g\u00f6sterdi. Baz\u0131 \u201csek\u00fcler milliyet\u00e7iler\u201d, sek\u00fclerli\u011fin d\u00fcnyevile\u015fme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ki\u015fisel inan\u00e7 ve ya\u015fant\u0131lar\u0131ndaki reddiyelerle birle\u015ftirdiler. Ve zaten sek\u00fcler olan milliyet\u00e7ili\u011fin s\u0131fat\u0131n\u0131 tamlarken; kulland\u0131klar\u0131 s\u0131fat T\u00fcrk\u2019\u00fcn d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. Sadece sek\u00fcler milliyet\u00e7ilik oldu. Bu yanl\u0131\u015fa Bat\u0131l\u0131la\u015fma hareketi s\u0131ras\u0131ndaki T\u00fcrk entelijansiyas\u0131nda da rastl\u0131yoruz. O zaman Bat\u0131\u2019n\u0131n mutlak taklidi ile kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan yanl\u0131\u015f sek\u00fclerle\u015fme, bug\u00fcn din kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ve bunun propagandas\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. T\u0131pk\u0131 d\u00fcn Nam\u0131k Kemaller, Abdullah Cevdetler, Ahmet R\u0131zalardaki gibi iyi niyetle…<\/p>\n Esas\u0131nda milliyet\u00e7iler dindar olabilir ama inan\u00e7s\u0131z da olabilir. Bu ne milliyet\u00e7ili\u011fi ilgilendirir ne de dini. Sadece ki\u015finin kendisini ilgilendirir. Mesele dine bak\u0131\u015f\u0131n, milliyet\u00e7ili\u011fin \u00f6n\u00fcne bir s\u0131fat olarak getirilmesi ve propagandas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda ba\u015flar. Halbuki propagandas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gereken tek \u015fey, T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin kendisidir. Ve T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin konumland\u0131\u011f\u0131 zeminden hareket sahas\u0131na kadar her \u015feyin \u00e7er\u00e7evesi bellidir. Hareket sahas\u0131nda bu d\u00fcnyay\u0131 ilgilendiren be\u015fer\u00eeyet vard\u0131r. Bu d\u00fcnyadaki kendi be\u015fer\u00ee toplumu i\u00e7in iyi ve g\u00fczeli isteyen, onun i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan milliyet\u00e7ili\u011fin zemininde ise, di\u011fer t\u00fcm unsurlarla birlikte manev\u00ee de\u011ferler de bulunmaktad\u0131r. Milliyet\u00e7i bilin\u00e7 seviyesinde hareket ederken milleti olu\u015fturan t\u00fcm de\u011ferler grubunu da kabul etmek ama esas olan\u0131n millet oldu\u011funu da unutmamak gerekir.<\/p>\n T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerinin dine bak\u0131\u015f\u0131nda zamanla d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler g\u00f6zlenmi\u015ftir. Yazar\u0131m\u0131z Bur\u00e7in \u00d6ner bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin arkas\u0131nda yatan sebepleri \u00e7e\u015fitli entelekt\u00fcellerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan da \u00f6rnekler vererek yorumluyor.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":15742,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[68],"tags":[],"coauthors":[8],"class_list":["post-15741","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turkluk-turkculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15741","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15741"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15744,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15741\/revisions\/15744"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15742"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15741"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=15741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Millet bir \u015fuur meselesidir<\/strong><\/h2>\n
Milletle\u015fme s\u00fcreci<\/strong><\/h2>\n
G\u00f6kalp\u2019ta din ve millet<\/strong><\/h2>\n
\u00c7a\u011fda\u015f bir kavram olarak millet<\/strong><\/h2>\n
Milliyet\u00e7iler ve din<\/strong><\/h2>\n
Sek\u00fcler misin muhafazak\u00e2r m\u0131?<\/strong><\/h2>\n
Esas olan millettir<\/strong><\/h2>\n
Kaynak\u00e7a<\/strong><\/h2>\n
\n