Y\u00f6netim otoritesinin, tepe y\u00f6netiminden alt kademelere do\u011fru da\u011f\u0131t\u0131lan \u00f6rg\u00fctlere b\u00fcrokratik veya hiyerar\u015fik \u00f6rg\u00fctler ad\u0131 verilir. Y\u00f6netim yetkisi, \u00fcst kademelerde yo\u011funla\u015f\u0131r ve g\u00f6revlendirmeler \u2018atama\u2019 y\u00f6ntemiyle yap\u0131l\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, nihai otoritenin \u00f6rg\u00fct \u00fcyelerine ait olup belirli s\u00fcrelerle y\u00f6netici se\u00e7ilen ki\u015filere ge\u00e7ici olarak verilen y\u00f6netim tarz\u0131na \u2018demokratik \u00f6rg\u00fctler\u2019 denilir. G\u00f6revlendirmeler \u2018se\u00e7im\u2019 yoluyla ger\u00e7ekle\u015fir ve denetim yetkisi alt kademelerde yo\u011funla\u015f\u0131r.<\/p>\n
Siyasi partiler, dernekler, sendikalar, meslek kurulu\u015flar\u0131, kooperatifler gibi \u00f6rg\u00fctlerde nihai y\u00f6netim ve denetim otoritesi, bu kurulu\u015flar\u0131n \u00fcyelerine aittir. Siyasi partiler, siyasi kat\u0131l\u0131m\u0131n en kapsaml\u0131 ve yayg\u0131n demokratik kurulu\u015flar\u0131d\u0131r. Siyasi partilerin \u00fcyeleri, delegeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u2018kongreler\u2019 yoluyla a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya do\u011fru partiyi kendileri ad\u0131na y\u00f6netecek olan ki\u015fi ve kurullar\u0131 se\u00e7erler. \u00dcyeler, delegeleri; delegeler, kurul \u00fcyelerini se\u00e7er ve en \u00fcst organ olarak genel kurul ise genel ba\u015fkan ve genel merkez y\u00f6neticilerini se\u00e7erler. Belirli yasal s\u00fcrelerde yenilenen bu se\u00e7im d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne, \u2018parti i\u00e7i demokrasi\u2019 denilir.<\/p>\n
Demokratik d\u00fczenin b\u00fct\u00fcn ilke ve kurallar\u0131na g\u00f6re i\u015flemesinin ana \u015fart\u0131, siyasi partilerin kendi i\u00e7lerinde demokratik ilke ve kurallara uymalar\u0131d\u0131r.\u00a0 \u00dclkede, \u00f6zellikle siyasi iktidar\u0131 temsil eden siyasi partinin, b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n yasalardan do\u011fan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine sayg\u0131l\u0131 olacaklar\u0131n\u0131n en iyi g\u00f6stergesi, kendi i\u00e7lerinde parti i\u00e7i demokrasiye ne derecede uymu\u015f olduklar\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. Kendi i\u00e7lerinde demokrat olmayanlar\u0131n, farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncedeki vatanda\u015flara sayg\u0131l\u0131 olmalar\u0131 beklenemez. Uygulamada, belirli bir z\u00fcmrenin demokrasinin kurallar\u0131ndan yararlanarak siyasi partinin genel ba\u015fkanl\u0131k ve \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticiliklerini ele ge\u00e7irdikten sonra, s\u00fcrekli kendilerinin se\u00e7ilecekleri oligar\u015fik ve hiyerar\u015fik bir yap\u0131 olu\u015fturmalar\u0131 \u00e7ok s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durum, asl\u0131nda demokratik bir kurulu\u015f olan parti \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn b\u00fcrokratikle\u015fmesidir.<\/p>\n
Robert Michel, 20.Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u201cPolitical Parties, A Sociological\u00a0 Study of the Oligarchical\u00a0 Tendencies of Modern Democracy\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, siyasi partilerin birer b\u00fcrokratik yap\u0131lar h\u00e2line gelmesine, \u00a0\u201cOligar\u015finin Tun\u00e7 Yasas\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. Michel\u2019e g\u00f6re, demokrasi uygulamalar\u0131nda demokratik ilke ve kurallara g\u00f6re y\u00f6netilmesi gereken kurulu\u015flarda zamanla oligar\u015fik e\u011filimler g\u00fc\u00e7lenmektedir. Michel, bu durumu, \u00fc\u00e7 temel e\u011filimin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu olarak g\u00f6rmektedir: Birincisi, bireylerin do\u011fas\u0131 (g\u00fc\u00e7 tutkusu); ikincisi, siyasi rekabetin ve m\u00fccadelenin do\u011fas\u0131 (kaynaklar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131); \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar\u0131n i\u015fleyi\u015finden do\u011fan g\u00fcc\u00fcn etkisidir (daha fazla g\u00fc\u00e7 dev\u015firme) (1).<\/p>\n
Siyasi partilerin, bir y\u00f6netim patolojisi olan \u201cOligar\u015finin Tun\u00e7 Yasas\u0131\u201d tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015ferek b\u00fcrokratikle\u015fmesi, se\u00e7ilmi\u015flerin zamanla kendilerini se\u00e7en se\u00e7menlerden kopmalar\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Se\u00e7ilmi\u015fler, kendilerini se\u00e7erek y\u00fcksek stat\u00fc ve gelirler elde etmelerine imk\u00e2n sa\u011flayan se\u00e7menler \u00fczerinde psikolojik ve alg\u0131sal bir egemenlik kurmaktad\u0131rlar. \u00a0Se\u00e7menlerin \u00e7o\u011fu, oy verdikleri siyaset\u00e7ileri ele\u015ftirmekten ve onlara kendi g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini bildirmekten \u00e7ekinir olmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n Se\u00e7ilmi\u015f siyaset\u00e7iler, fiil\u00ee bir durum olarak \u00f6rg\u00fct g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u2018\u015fah\u0131slar\u0131nda\u2019 toplarken, bu g\u00fcc\u00fcn as\u0131l sahipleri olan se\u00e7menler ise bilgi, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6zg\u00fcven eksikli\u011finden dolay\u0131 siyasal s\u00fcrece \u00e7o\u011funlukla aktif bir bi\u00e7imde kat\u0131lamamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, di\u011fer demokratik kurulu\u015flarda da, \u00e7o\u011funlukla tabandaki \u00fcyelerin \u2018kay\u0131ts\u0131zl\u0131klar\u0131\u2019 ve \u2018ilgisizlikleri\u2019 y\u00fcz\u00fcnden nihai g\u00fcc\u00fcn tepe y\u00f6netim birimlerinde toplanmas\u0131 bir s\u00fcreklilik kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n \u00dclke demokrasisinde, ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar\u0131n devam etti\u011fi, ba\u015far\u0131s\u0131zlar\u0131n siyaset alan\u0131ndan \u00e7ekildi\u011fi demokratik bir d\u00f6ng\u00fc, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde parti i\u00e7i demokrasinin varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Siyasi partilere, birer aktif \u00fcye veya se\u00e7men olarak kat\u0131lan ki\u015filerin, yetki ve g\u00fc\u00e7 verdikleri siyaset\u00e7iler taraf\u0131ndan kendilerinin nas\u0131l temsil edildikleriyle ilgili bilgi ve vicdani duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 yoksa, se\u00e7ilmi\u015flerde partinin ge\u00e7ici y\u00f6neticisi de\u011fil de sahipleriymi\u015f alg\u0131s\u0131 egemen olur.<\/p>\n Parti i\u00e7i demokrasiyi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmayan siyasi partilerin y\u00f6neticileri, her daim kendi konumlar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak maksad\u0131yla ta\u015fra \u00f6rg\u00fctlerine \u00e7ok s\u0131kl\u0131kla m\u00fcdahale edebilirler. Ayr\u0131ca, se\u00e7imle i\u015f ba\u015f\u0131na gelen parti il ve il\u00e7e ba\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 iptal edebilir, ele\u015ftiri ve tart\u0131\u015fma haklar\u0131n\u0131 kullanma e\u011filimi olan parti \u00fcyeliklerine son verebilirler.<\/p>\n 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesi T\u00fcrk siyaset k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde, geleneksel \u201ckarizmatik liderlik\u201d \u00f6zelliklerine ra\u011fmen, hi\u00e7bir parti lideri kolay kolay kendi se\u00e7menlerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratacak bir siyaset anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde bulunamazd\u0131. 12 Eyl\u00fcl \u0130htilali ile T\u00fcrk siyasetinde meydana gelen en \u00e7arp\u0131c\u0131 k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131ndan birisi, se\u00e7menlerin kendi partileri \u00fczerindeki siyasal denetim g\u00fc\u00e7lerini kaybetmeleridir. 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesinde, desteklenen bir siyasi partinin, se\u00e7men g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini temsilde ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu alg\u0131lan\u0131rsa, ilk se\u00e7imlerde \u2018oy kayb\u0131\u2019 ile parti y\u00f6neticilerine ayar \u00e7ekilirdi. T\u00fcrk toplumunda, \u015fimdilerde se\u00e7menler, siyasette do\u011frudan bir \u00f6zne olmaktan \u00e7ok, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc propaganda ve telkin teknikleriyle \u00e7\u0131lg\u0131n taraftarlar y\u0131\u011f\u0131n\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f g\u00f6z\u00fckmektedirler.<\/p>\n 12 Eyl\u00fcl \u0130htilaliyle 2820 say\u0131l\u0131 siyasi partiler yasas\u0131n\u0131n kurdu\u011fu yeni siyaset format\u0131nda, siyasi partilerin genel ba\u015fkanlar\u0131, genel merkez birimleri ve disiplin kurullar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 bir \u015fekilde g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir.<\/strong> Asl\u0131nda, b\u00fcrokratik y\u00f6netim tarz\u0131nda y\u00f6netim g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6rg\u00fct\u00fcn tepesinde yo\u011funla\u015fmas\u0131 ne kadar i\u015flevsel ise siyasi partilerde \u2018g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f genel ba\u015fkanl\u0131k\u2019 o kadar demokrasinin ruhuna ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n 2820 say\u0131l\u0131 siyasi partiler yasas\u0131n\u0131n fiili i\u015fleyi\u015finin sonucunda, \u00fclkedeki d\u00fc\u015f\u00fcnen, sorgulayan ve sorun \u00e7\u00f6zmeye odakl\u0131 nitelikli insanlar siyasetten uzak durmay\u0131 tercih etmektedirler. B\u00f6yle bir ortamda, siyaset sahnesini ve partileri, siyasete olumlu katk\u0131 sa\u011flayacak nitelikli insanlardan \u00e7ok; \u00e7o\u011funlukla siyasetten nemalanacak, \u00e7\u0131kar ve stat\u00fc sa\u011flayacak, kendine g\u00fc\u00e7 dev\u015firmek isteyen ki\u015filer doldurmaktad\u0131r.<\/p>\n Demokrasi teorisinin ve prati\u011finin temel \u00f6rg\u00fct yap\u0131lar\u0131 olarak siyasi partilerde \u2018parti i\u00e7i demokrasinin\u2019 olmay\u0131\u015f\u0131, \u00fclkeye demokrasi getirmesi beklenen milli iradeyi sakatlar. Se\u00e7im yoluyla y\u00f6netim kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan siyasi topluluk, kendilerini serbest se\u00e7imle iktidara ta\u015f\u0131yan demokrasi \u2018merdivenini\u2019 atarak, adeta yerlerine muhaliflerinin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 antidemokratik tutumlar olu\u015ftururlar. Demokrasinin ruhuna ayk\u0131r\u0131 olarak g\u00fc\u00e7lendirilen genel ba\u015fkanl\u0131k ve genel merkez y\u00f6netimi, \u00e7e\u015fitli propaganda teknikleriyle kendi \u201canti demokratik\u201d tutumlar\u0131n\u0131 ve \u2019ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131\u2019 \u00f6rtme imk\u00e2nlar\u0131na sahiptir. \u00a0Demokratik d\u00fczende, e\u011fer se\u00e7ilmi\u015fler olmalar\u0131 gerekti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde yetkin ve nitelikli de\u011fillerse, onlar\u0131n atad\u0131klar\u0131 ve birlikte \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tercih ettikleri kamu g\u00f6revlileri de, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle yetersiz ve liyakatsiz ki\u015filer olacakt\u0131r.<\/p>\n Siyasi partilerin demokrasi taleplerinin samimiyet \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde 12 Eyl\u00fcl zihniyetini temsil eden mevcut 2820 say\u0131l\u0131 siyasi partiler yasas\u0131n\u0131n, ger\u00e7ek anlamda \u2018demokratikle\u015ftirilmesi\u2019 y\u00f6n\u00fcndeki iradeleridir. T\u00fcrk demokrasisinde, demokratik bir k\u00fclt\u00fcr yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n temel \u015fart\u0131, \u00f6ncelikle ve ivedilikle mevcut siyasi partiler yasas\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesidir. Siyasi partilerin \u2018tek adam\u2019 inanc\u0131na g\u00f6re yap\u0131lanmas\u0131, parti i\u00e7indeki demokrasiyi yok etti\u011fi gibi, zamanla \u00fclke y\u00f6netimini de \u2018tek adam\u2019 rejimine g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Ayr\u0131ca, \u2018tek adam\u2019 her t\u00fcrl\u00fc d\u0131\u015f etkiler tehdit ve bask\u0131lara a\u00e7\u0131kt\u0131r. Uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde, \u2018d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin\u2019 en olmayacak istek ve zorlamalar\u0131na kar\u015f\u0131, bor\u00e7lu \u00fclke y\u00f6neticilerinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc direnme tezi, \u2018bunu kendi halk\u0131ma anlatamam\u2019 savunmas\u0131d\u0131r. Siyasette \u2018tek adam\u2019 olup se\u00e7menini ve halk\u0131n\u0131 \u00e7ok kolay ikna edebilen siyaset\u00e7ilerin, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc \u2018d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler\u2019 taraf\u0131ndan \u00e7ok kolay ikna edildikleri \u00e7ok g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr!<\/p>\n Genel ba\u015fkanl\u0131k ve merkez y\u00f6netiminin a\u015f\u0131r\u0131 yetkileri, yasal olarak \u00f6rg\u00fct\u00fcn y\u00f6netim kurullar\u0131na devredilmelidir. Nihai otoritenin ger\u00e7ek sahipleri olan siyasi parti \u00fcyeleri ve delegeler, kendilerini d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilgi y\u00f6n\u00fcnden g\u00fc\u00e7lendirerek siyasi bilin\u00e7lerini y\u00fckseltmelidir. Milletvekili adaylar\u0131n\u0131n belirlenmesi, mutlaka \u00f6n se\u00e7im yoluyla se\u00e7menlere b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n <\/p>\nParti i\u00e7i demokrasi tehlikede<\/strong><\/h2>\n
Bir 12 Eyl\u00fcl kald\u0131rac\u0131 olarak siyasi partiler yasas\u0131<\/strong><\/h2>\n
Demokrasinin kalitesini parti i\u00e7i demokrasi belirler <\/strong><\/h2>\n