{"id":16584,"date":"2022-12-31T00:00:00","date_gmt":"2022-12-31T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=16584&preview=true&preview_id=16584"},"modified":"2022-12-31T12:11:24","modified_gmt":"2022-12-31T09:11:24","slug":"eskide-keramet-aramak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/eskide-keramet-aramak\/","title":{"rendered":"Eskide keramet aramak"},"content":{"rendered":"

\u0130yisiyle k\u00f6t\u00fcs\u00fcyle tarihimizi benimsiyorum, \u00fcstleniyorum.<\/em> Her toplumun, milletin tarihinde iyi-k\u00f6t\u00fc, ac\u0131-tatl\u0131 olaylar, y\u00fckseli\u015fte ve d\u00fc\u015f\u00fc\u015fte oldu\u011fu d\u00f6nemler vard\u0131r. Her milletin tarihinde ne ararsan bulursun.<\/p>\n

Yeni milletle\u015fen veya milletle\u015fme s\u00fcrecinde olan toplumlar ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 abart\u0131rlar, hamaset \u00fcretirler, g\u00f6rkemli an\u0131tlar veya sanat eserleri ile somutla\u015ft\u0131rmaya bir \u2018millet bilinci ve mensubiyet duygusu\u2019<\/em> olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Her toplumun kahramanlar\u0131 ve hainleri vard\u0131r yoksa bile mutlaka yarat\u0131rlar.<\/em> Ancak T\u00fcrk tarihi bu genel \u00e7er\u00e7evenin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015far.<\/em> \u00d6\u011f\u00fcnece\u011fimiz ve hay\u0131flanaca\u011f\u0131m\u0131z di\u011fer milletlerinkinden \u00e7ok daha fazlad\u0131r.<\/p>\n

K\u00f6kl\u00fc ve uzun tarihleri olan az say\u0131daki milletler, toplumlar ve devletler sadece ge\u00e7mi\u015f ba\u015far\u0131lara ve hamasete s\u0131\u011f\u0131nmazlar; buna ihtiya\u00e7 da hissetmezler.<\/em> \u00c7\u00fcnk\u00fc o ba\u015far\u0131 o g\u00fcnlerin d\u00fcnyas\u0131na aittir ve tekrar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/em> Ancak ge\u00e7mi\u015fin tecr\u00fcbelerini de toplum bilincinde; devlet akl\u0131nda ve haf\u0131zas\u0131nda muhafaza etmeye \u00f6zen g\u00f6sterirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarihi bilmek, yorumlamak ve dersler \u00e7\u0131karmak da olgun bir toplumun ancak yapabilece\u011fi bir toplumsal bilin\u00e7; devlet gelene\u011fi ve a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 gerektirir. Her bir tarih\u00ee olay\u0131 hem o g\u00fcn\u00fcn atmosferinde hem de bu g\u00fcne b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 miras bak\u0131m\u0131ndan birlikte de\u011ferlendirmek gerekir. Tarihi sadece bu g\u00fcn\u00fcn h\u00e2kim ve genel anlay\u0131\u015f\u0131yla yorumlamak yan\u0131lt\u0131r.<\/em><\/p>\n

Halifelik, Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k, Siyasal \u0130slam<\/em><\/h2>\n

Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Halifeli\u011fi almas\u0131, bir D\u00fcnya siyasi h\u00e2kimiyet ve emperyal devlet projesi olarak da g\u00f6r\u00fclebilir; \u2018T\u00fcrk Cihan H\u00e2kimiyeti\u2019 ideolojisinin ana ekseninden biri oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. O g\u00fcn\u00fcn D\u00fcnyas\u0131nda h\u00e2kimiyet kurman\u0131n da me\u015fruiyet temeli oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/em> T\u00fcm Ortado\u011fu, Akdeniz havzas\u0131, Kuzey Afrika, Kafkaslar, Balkanlar\u2019da siyasal h\u00e2kimiyet kurmak ve bu b\u00f6lgelerin \u00f6tesini de kontrol edebilmek. Ancak sonras\u0131 \u00e7ok k\u00f6t\u00fc y\u00f6netilmi\u015f, daha do\u011frusu y\u00f6netilememi\u015f. Arap din anlay\u0131\u015f\u0131, ARAP D\u0130N K\u00dcLT\u00dcR\u00dc zamanla sarayda egemen olmu\u015f.<\/em> T\u00fcrk \/ Anadolu din anlay\u0131\u015f\u0131 ve prati\u011fi devlet i\u015fleyi\u015finde y\u00f6nlendirici olamam\u0131\u015f. T\u00fcrk din adamlar\u0131n\u0131n din yorumuna dayal\u0131 geli\u015ftirdikleri anlay\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fcmsenir olmu\u015f. Hatta \u2018T\u00fcrk\u2019 k\u00fc\u00e7\u00fcmsenir olmu\u015f. Ancak Osmanl\u0131\u2019da h\u00e2kim olan anlay\u0131\u015f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uyarlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak; \u00f6rnek almak veya k\u00f6k\u00fcnden reddetmek bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcze, gelece\u011fimize \u0131\u015f\u0131k tutmaz.<\/p>\n

De\u011fi\u015fen D\u00fcnya ko\u015fullar\u0131nda art\u0131k hi\u00e7bir y\u00f6nden yarar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, zararlar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6ren Atat\u00fcrk hilafeti kald\u0131rd\u0131. Ancak buna hay\u0131flananlar hala var ve bunlar y\u00fcz\u00fcnden toplumsal bir paranoyaya kap\u0131lmam\u0131z da yersizdir. Tarih zaten tarih olmu\u015ftur ve bunlar\u0131 ya\u015fay\u0131p bu g\u00fcnlere gelmi\u015fiz. Tarih tekerr\u00fcr de\u011fildir. Benzerlik ba\u015fka ayn\u0131l\u0131k ba\u015fka.<\/em><\/p>\n

Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k canland\u0131r\u0131lamaz. \u00dcmmet\u00e7ilik hi\u00e7bir \u00fclkede devlet ve millet ideolojisi olamaz.<\/em> \u00dcmmet\u00e7ilik t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131, \u0130slam \u00fclkelerini ve devletlerini birle\u015ftiren bir federasyona evrilemez. Ancak ortak inan\u00e7 olarak \u0130slam \u00fclkeleri aras\u0131nda bir zemin \/ platform olarak kal\u0131r ve kullan\u0131l\u0131r. Nitekim \u0130slam \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 uluslararas\u0131 bir kurulu\u015f olarak tan\u0131n\u0131yor ama bu platform \u0130slam \u00fclkeleri ile di\u011fer \u00fclkeler ars\u0131ndaki herhangi bir ciddi sorunda etkili olmay\u0131 b\u0131rak\u0131n \u0130slam \u00fclkeleri aras\u0131nda bile hi\u00e7bir sorunu \u00e7\u00f6zemedi.<\/p>\n

Ancak \u00dcmmet\u00e7ili\u011fi ve dini her \u00fclke a\u00e7\u0131k veya \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir siyasal g\u00fc\u00e7 olarak kullanma e\u011filiminde olurlar. Siyasal \u0130slam da asl\u0131nda bu ortak zeminden yararlanarak bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 siyasal g\u00fc\u00e7 dev\u015firme refleksinden ba\u015fka bir \u015fey olamad\u0131. \u00a0Son y\u0131llarda bir ideoloji olarak da olabilirli\u011fini yitirdi.<\/em> Ancak her \u00fclkede \u00dcmmet\u00e7ili\u011fi bir ideoloji olarak benimseyen gruplar, cemaatler olabilir ve bunlar yok olmazlar.<\/p>\n

Siyasal \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi asla bir d\u0131\u015f siyaset ekseni olamaz<\/em>. \u015eeriatla idare edildi\u011fi s\u00f6ylenen \u00fclkeler bile g\u00fc\u00e7leri yetse ve f\u0131rsat bulsalar birbirlerini k\u0131rarlar. Siyasal \u0130slam\u2019\u0131n ideolojik temsilcisi M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler\u2019 in \u0130slam \u00fclkelerinin \u00e7o\u011funda bir tehlike olarak g\u00f6r\u00fclmesi ve hatta deste\u011fi sebebiyle T\u00fcrkiye\u2019de iktidar ile ili\u015fkilerini ask\u0131ya ald\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmaya gerek yok. Siyasal \u0130slam, \u0130slam \u00fclkelerindeki halklar\u0131n sempatisini kazanmak ve bazen de y\u00f6netimleri ve siyasi iktidarlar\u0131 \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturmak bak\u0131m\u0131ndan d\u0131\u015f politikada bir ara\u00e7<\/em> olarak kullan\u0131l\u0131rsa belki\u2026<\/p>\n

\u2018Dini siyasete alet etmek\u2019 <\/em><\/h2>\n

Tarih boyunca din, devlet, siyaset hep i\u00e7 i\u00e7e olagelmi\u015ftir. Her biri di\u011ferlerini kullan\u0131r veya me\u015fruiyet temeli olarak onlara yaslan\u0131r.<\/p>\n

Hep \u201cDini siyasete alet etmemek gerekir<\/em>\u201d deriz de bu zaten m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Siyaset dini kullan\u0131r. Din siyaseti etkiler, belirler. Din ve siyaset devlette a\u00e7\u0131k veya \u00f6rt\u00fcl\u00fc etkilidir. Devlet dini ve siyaseti etkiler hatta kontrol eder. Yani hepsi i\u00e7 i\u00e7edir. Konuyu\u00a0 “<\/u>Din, devlet, siyaset ve toplum<\/a><\/u><\/strong>“<\/u><\/em>\u00a0yaz\u0131m\u0131zda incelemi\u015ftik. Sosyal ve siyasal ger\u00e7eklikler ba\u015fka idealler ve olmas\u0131 arzu edilenler ba\u015fkad\u0131r.<\/p>\n

Ancak bu d\u00f6ng\u00fcy\u00fc m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u0131ran toplumlar son birka\u00e7 y\u00fczy\u0131lda at\u0131l\u0131mlar yapt\u0131lar. Atat\u00fcrk bunu g\u00f6rmekle kalmay\u0131p devleti ve T\u00fcrk toplumunu bu y\u00f6nde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Laiklik devlet ve toplum d\u00fczeninin esas\u0131d\u0131r ve bu dengeyi korumak hem devletin hem ayd\u0131nlar\u0131n temel kabul\u00fcd\u00fcr. Toplumlar liderler \u00e7\u0131kar\u0131r ama baz\u0131 liderler de toplumu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr, \u015fekillendirir ve y\u00f6nlendirir Halk\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu (%90) laikli\u011fi benimsemi\u015f, i\u00e7selle\u015ftirmi\u015ftir. <\/em><\/p>\n

Bu g\u00fcn sar\u0131kl\u0131, c\u00fcppeli eli sopal\u0131 bilmem ne cemaatlerine bakmay\u0131n. T\u00fcrkiye bunlar\u0131 a\u015ft\u0131. T\u00fcrk toplumunda bunlar\u0131n oran\u0131 %3\u2019\u00fc ge\u00e7mez. Sorun, bunlar\u0131n organize ve siyasal bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, ana ak\u0131m siyasetin de bunlar\u0131 potansiyel se\u00e7meni olarak g\u00f6rmesi sorunuydu. Fetullah\u00e7\u0131lar sorunu yetmezmi\u015f gibi \u015fimdilerde Selefiler ve Suriyeliler eklendi. <\/em>Bu meseleler devleti ve milleti u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131r, enerjisini \u00e7alar, heba eder. Bu \u0131srarl\u0131 bir zaman ve e\u011fitim meselesidir.<\/p>\n

Kald\u0131 ki tarih tekerr\u00fcrden ibaret de\u011fildir<\/em>. Bug\u00fcn hi\u00e7 birimiz d\u00fcnk\u00fc biz de\u011filiz. Her bir saatte bedenimizde binlerce h\u00fccremiz \u00f6l\u00fcyor bir o kadar da yenileniyor. Her \u015fey de\u011fi\u015fim, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7inde. Evrenin kendisi b\u00f6yle!<\/p>\n

O h\u00e2lde?<\/h2>\n

Bin y\u0131l \u00f6ncesinin akl\u0131yla toplumsal d\u00fczen olmaz, devlet olmaz, ya\u015fanamaz<\/em>. Din temelli devlet ve toplum d\u00fczeni olmaz<\/em>. Olursa da Afganistan olur. Ya da \u2018\u0130slam \u00dclkeleri\u2019ne bak\u0131n\u0131z. Ancak her toplumda din temelli toplum ve devlet d\u00fczeni h\u00fclyas\u0131 kuran kapal\u0131 grup ve cemaatler de var.<\/p>\n

Baz\u0131 \u015feyleri abart\u0131yoruz, k\u00f6p\u00fcrt\u00fcyoruz. \u015eimdi herkes her t\u00fcrl\u00fc bilgi ve habere an\u0131nda ula\u015fabiliyor ancak herkes k\u00f6t\u00fc, \u00e7irkin, ac\u0131, trajik\u2026 olumsuz olan \u00fczerinde durunca; i\u00e7imiz d\u0131\u015f\u0131m\u0131z \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f zann\u0131na kap\u0131l\u0131yoruz ve \u2018toplumsal paranoya\u2019<\/em> ya\u015f\u0131yoruz. G\u00fczeli, iyiyi, do\u011fruyu zaten \u2018olmas\u0131 gereken\u2019 bulup es ge\u00e7iyoruz.<\/p>\n

\u015eu da var ki, bunlar\u0131 d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler ve onlar\u0131n i\u015fbirlik\u00e7isi i\u00e7 odaklar kullan\u0131rlar ve T\u00fcrk milletini, devletini u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131rlar; bu alanlar\u0131 e\u015felemekten asla vaz ge\u00e7mezler. O bak\u0131mdan devletin ve T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n dikkatli ve tedbirli olmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n

K\u0131saca iyi durumda de\u011filiz ama kendi kendimizi a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekmek de do\u011fru de\u011fil. Ha! Do\u011fu toplumlar\u0131 ac\u0131ya, \u00e7ileye, kedere, a\u011f\u0131ta, yasa ve k\u00f6t\u00fcmserli\u011fe meyillidirler. Eh biz de \u00f6yleyiz. Do\u011fu halk destanlar\u0131nda hep bu duygular vard\u0131r. Gen\u00e7 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinde toplum \u00e7o\u011funlu\u011funun tarihiyle y\u00fczle\u015fmesi ve her \u015feyiyle kabullenmesi daha birka\u00e7 on y\u0131l al\u0131r.<\/p>\n

Yaz\u0131, bir s\u00fcre \u00f6nce bir tarikat vakf\u0131 mensuplar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye kamuoyunu sarsan ak\u0131l ve ahlak d\u0131\u015f\u0131 g\u00fcya din temelli rezaletleri \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/em> B\u0131rak\u0131n tarikat ve cemaatlerin kapal\u0131 devre okullar\u0131n\u0131; devletin din referansl\u0131 okul ve fak\u00fclteleri ve buralardaki \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 bile asl\u0131nda \u2018Ne oluyoruz? Nereye gidiyoruz?\u2019 endi\u015fesine sebep oluyor.<\/p>\n

Laik devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lacak bir konu de\u011fil. Ancak yaban otlar\u0131 bak\u0131ms\u0131z, i\u015flenmeyen topraklarda boy verir ve ortam\u0131 istila eder.<\/em> Ahmakl\u0131\u011f\u0131 yasalarla yasaklayamazs\u0131n\u0131z. Ahmakl\u0131k ki\u015fisel de\u011fildir; topluluklarda ve toplumlarda ahmak\u00e7a y\u00f6nelimler olur ve ahmakl\u0131k bula\u015f\u0131c\u0131d\u0131r.<\/em> Devletin, kurumlar\u0131n\u0131n ve T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n toplumsal enerjiyi k\u00f6t\u00fcmser d\u00fc\u015f\u00fcncelerle harcamadan konuyu takip etmesi ve tehlike e\u015fi\u011fini iyi belirlemesi gerekir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bin y\u0131l \u00f6ncesinin akl\u0131yla toplumsal d\u00fczen olmaz, devlet olmaz, ya\u015fanamaz. Din temelli devlet ve toplum d\u00fczeni olmaz. Olursa da Afganistan olur. Ya da \u2018\u0130slam \u00dclkeleri\u2019ne bak\u0131n\u0131z. Ancak her toplumda din temelli toplum ve devlet d\u00fczeni h\u00fclyas\u0131 kuran kapal\u0131 grup ve cemaatler de var. <\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":16586,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[293,2528,121,340,1097,432],"coauthors":[1324],"class_list":["post-16584","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-din","tag-halifelik","tag-islamcilik","tag-osmanlicilik","tag-siyasal-islam","tag-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/140"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16584"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16584\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16587,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16584\/revisions\/16587"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16584"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=16584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}