{"id":16672,"date":"2023-01-21T21:00:19","date_gmt":"2023-01-21T18:00:19","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=16672"},"modified":"2023-01-25T16:05:29","modified_gmt":"2023-01-25T13:05:29","slug":"cumhurun-basi-cumhurbaskani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/","title":{"rendered":"Cumhurun ba\u015f\u0131 &#8211; Cumhurba\u015fkan\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n toplumsal ve y\u00f6netim y\u00f6n\u00fcnden tek\u00e2m\u00fcl\u00fc di\u011fer bir\u00e7ok alan gibi hep aray\u0131\u015f i\u00e7inde ge\u00e7mi\u015ftir. Y\u00f6netim sisteminde \u00e7e\u015fitli merh\u00e2leler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak demokrasiye do\u011fru bir gidi\u015f i\u00e7inde faaliyet g\u00f6sterildi\u011fini g\u00f6rmezlikten gelemeyiz. Demokrasinin eksiklikleriyle beraber daha iyi bir sistem oldu\u011fu tecr\u00fcbeyle anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Elbette onun da d\u00fczeltilmeye, r\u00f6tu\u015flanmaya muhta\u00e7 taraflar\u0131 vard\u0131r. Zaten bu konuda, \u201cen iyisi\u201d de\u011fil, \u201cdaha iyisi\u201d s\u00f6z konusudur ve ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fe uygun olan budur.<\/p>\n<p>Y\u00f6netim \u015fekilleri i\u00e7inde \u201cba\u015fkanl\u0131k\u201d denilen \u015feklin, tarih\u00ee tiplerini, \u201ctek adam\u201d hat\u0131ras\u0131n\u0131, herkes bilir. Han\u2019l\u0131k, Hakan\u2019l\u0131k, \u015eah\u2019l\u0131k, Padi\u015fah\u2019l\u0131k tiplerinin iyisi, k\u00f6t\u00fcs\u00fc olsa da, tek adam sistemidirler. Zaman\u0131 ve \u015fartlar\u0131n\u0131 elbette unutmuyoruz. Tiranl\u0131k ve diktat\u00f6rl\u00fck gibi sert ve \u00e7ok olumsuz tiplerini de unutmuyoruz.<\/p>\n<p>Y\u00f6netim g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131n (h\u00e2kimiyetin) topluma (ya\u015famakta olan halka) dayanmas\u0131, se\u00e7me ve se\u00e7ilebilme, g\u00fc\u00e7 ve yetki sorumluluklar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131, denetim ve kontrol mekanizmas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 aray\u0131\u015fta son halkalar olmu\u015ftur. \u015eunu da eklemek gerekir: \u00d6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131n\u0131n gittik\u00e7e geni\u015fletilmesi.<\/p>\n<p>Cumhuriyet veya demokrasi diye adland\u0131rd\u0131klar\u0131m\u0131z, temele bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 alan \u015fekillerdir. Bu sistemi, toplumlar siyas\u00ee partiler yoluyla y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Cumhuriyetle demokrasi fark\u0131 da burada gizleniyor. A\u00e7\u0131k olsun diye bazen \u201c\u00e7ok partli demokrasi\u201d tabiri de kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu sistemde ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olunmu\u015f, kimler ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f, kimler olamam\u0131\u015f, ayr\u0131 bir konudur.<\/p>\n<p>Eski usul \u201ctek adam\u201ddan farkl\u0131 yeni usul \u201cba\u015fkanl\u0131k\u201d, demokratik sistemin i\u00e7ine monte edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Monte etme ifadesini bilerek kullan\u0131yoruz. Demokratik sistemde, bu stilin aksayan ve s\u0131r\u0131tan taraflar\u0131 giderilebilmi\u015f de\u011fildir. \u00c7e\u015fitli \u00fclkeler, halka dayanma, se\u00e7im, yetki payla\u015f\u0131m\u0131, denetim gibi demokratik esaslar\u0131 kaybetmeden, ba\u015fkanl\u0131k sistemini uygulamaktad\u0131r. T\u00fcrkiye de bu siyas\u00ee metodu ya\u015famak istedi. Sosyolojide kabul edilen zaman dilimine oranla k\u0131sa s\u00fcrede ar\u0131zalar verdi. Neden ar\u0131zalar verdi? Biri hari\u00e7 normal sistemin kurallar\u0131na uyulmad\u0131. Neydi bu kurallar, hat\u0131rlayal\u0131m:<\/p>\n<ol>\n<li>Se\u00e7im. Bunun kar\u015f\u0131t\u0131, i\u015fgal, zor kullanarak ba\u015fa ge\u00e7me, babadan o\u011fula ge\u00e7me, yani saltanat.<\/li>\n<li>Dan\u0131\u015fma-Me\u015fveret.<\/li>\n<li>Yetkilerin da\u011f\u0131t\u0131m\u0131\/payla\u015f\u0131m\u0131.<\/li>\n<li>Kanun yapma yetkisinin tek ki\u015fide olmamas\u0131.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bunlar\u0131 ba\u015fka bir yaz\u0131m\u0131zda belirtmi\u015ftik (Ba\u015fkanl\u0131k sistemi mi Dediniz, 16.04.2021, Yeni\u00e7a\u011f Gazetesi). Bu kurallar\u0131n tamam\u0131 gereklidir. Bir veya birka\u00e7\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 yetmez. Yetkinin ve sorumlulu\u011fun payla\u015f\u0131lmas\u0131, do\u011fal olarak denetimin deste\u011fidir. \u00dc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f payla\u015f\u0131m, yerle\u015fen bir kural olmu\u015ftur. 1. Siyasi-idari icra (h\u00fck\u00fcmet ve idari sistem), 2. Kanun yapma yetkisi (se\u00e7ilmi\u015f meclis), 3. Kanunlar\u0131 uygulama (yarg\u0131). Bunlar biribirinin yerine ge\u00e7emezler, birbirini me\u015fruiyet d\u0131\u015f\u0131 etkileyemezler.<\/p>\n<p>Ba\u015fkanl\u0131k sistemini demokratik nizama uydurmak istiyorsak, bu be\u015f kurala uyumla\u015ft\u0131rmak zorunday\u0131z. Aksi halde ucube h\u00e2le gelir ve do\u011fal olarak, hukuk\u00ee, sosyal ve siyasal ar\u0131zalar verir. \u0130\u015fin i\u00e7inde bir de siyas\u00ee partiler vard\u0131r. Demokrasinin karakteri gere\u011fi partiler birden fazlad\u0131r. Tek partinin devletle b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi, devleti parti devleti haline getirmesi, ihtimalden \u00e7\u0131km\u0131\u015f, olu\u015fmu\u015ftur. \u00c7ok partili uygulamalarda bile, bir partinin bu duruma girme \u00e7abalar\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7mamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Siyas\u00ee partiler hizmet yar\u0131\u015f\u0131 yaparlar, bu u\u011furda rekabete giri\u015firler. Bu, normaldir. Hukuk\u00ee olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli metot ve taktikler kullan\u0131l\u0131r, projeler sunulur. Fakat bazen bu m\u00fccadelede, \u00e7eki\u015fme halinde olumsuz tav\u0131rlar sergilenebilir, sergilenebilmi\u015ftir. \u00d6l\u00e7\u00fc ve \u00f6l\u00e7\u00fct i\u00e7in hizmete d\u00f6n\u00fck iyi niyet yetmez, hukuka ve kanunlara uygunluk aran\u0131r. Bir\u00e7ok olumsuzlu\u011fa tahamm\u00fcl edilmi\u015ftir. Her \u015feye ra\u011fmen be\u015f kural\u0131n \u00e7i\u011fnenmemesi elzemdir. Bir toplumun\/milletin i\u00e7inden \u00e7\u0131km\u0131\u015f, te\u015fkilatlanm\u0131\u015f, onun k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve kimli\u011fini temsil eden, onun ad\u0131na i\u015f g\u00f6ren \u201cdevlet\u201din varl\u0131\u011f\u0131 do\u011fald\u0131r. Bu devletin ba\u015f\u0131nda, temsil \u015fartlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir ba\u015fkan\u0131n olmas\u0131 da normaldir. Parlamenter sisteme dayans\u0131n veya uygunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ba\u015fkanl\u0131k sistemine dayans\u0131n, fark etmez. Fakat ba\u015fkanl\u0131k sisteminde di\u011ferinde oldu\u011fu gibi, i\u00e7inden geldi\u011fi par\u00e7an\u0131n (parti, dernek, vak\u0131f vb.) mensubiyetini ve faaliyetlerini terk etmi\u015f olmas\u0131 gerekir. Ancak o zaman b\u00fct\u00fcne m\u00e2l olabilir. Par\u00e7alar aras\u0131nda tarafs\u0131z, sadece milletinin b\u00fct\u00fcn\u00fcnden ve kanunlardan taraf olan biri olur. Devlet, o toplumun k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve de\u011ferlerini yans\u0131tan do\u011fal bir devlet ise, devletin ba\u015f\u0131ndaki, hem devletin, hem cumhurun ba\u015f\u0131, \u015fah\u0131slar, gruplar, meslekler, kurulu\u015flar, siyasi partiler vd. aras\u0131nda tarafs\u0131zd\u0131r ve hepsinden sorumludur. Se\u00e7ilirken, se\u00e7meyenleri de olmu\u015f, ama \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f olsa da durum de\u011fi\u015fmez. G\u00f6rev y\u00fcklenildikten sonra, hepsinin ba\u015fkan\u0131d\u0131r. Bu kadar normal ve anla\u015f\u0131labilir \u015feyi neden yaz\u0131yoruz? Ba\u015fkanl\u0131k sistemi, partili cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 gibi garip, garip oldu\u011fu kadar da tehlikeli bir \u015fekle sokulmu\u015ftur. \u0130\u00e7inden geldi\u011fi siyasi partinin b\u00fct\u00fcn m\u00fccadele sitilini devam ettirecek, muhalifleri ile \u00e7eki\u015fecek, rekabet ve yar\u0131\u015f usullerini kullanmaya devam edecek, ama herkesin ba\u015fkan\u0131 olacak. Tarafs\u0131z kalacak. Bu m\u00fcmk\u00fcn olabilir mi? E\u011fer siyas\u00ee rekabet, s\u0131n\u0131fsal, kurumsal farkl\u0131l\u0131klar, siyas\u00ee m\u00fccadele devam ediyorsa, cumhurun ba\u015f\u0131 olma imk\u00e2n\u0131 ortadan kalkm\u0131\u015f demektir. Par\u00e7an\u0131n ba\u015f\u0131 veya mensubu olmak ile b\u00fct\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131 olmak, zarureten \u00e7eli\u015fir. Kurumlar zarar g\u00f6r\u00fcr. Mesela en \u00f6nemli kurumlardan olan askerli\u011fin, bu duruma uygunla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 zorla\u015f\u0131r. Asker milletin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn askeridir. Onun da ba\u015f\u0131 olacak birinin ayn\u0131 vasf\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekmez mi? Siyasi parti mensubiyeti ve hele faaliyeti devam ediyorsa, toplumun fikren b\u00f6l\u00fcnmesi, kampla\u015fmas\u0131, en yukar\u0131 seviyede bile hayat bulacak, bu kampla\u015fmadan cesaret al\u0131nabilecek demektir. Eski usullerde, yani se\u00e7imle ba\u015fa ge\u00e7meyen tek ki\u015filerde bile b\u00f6yle bir b\u00f6lme, kampla\u015ft\u0131rma tavr\u0131na rastlanmaz. Ne hakanlar, ne padi\u015fahlar, hatta ne diktat\u00f6rler, toplumu b\u00fct\u00fcn olarak muhatap alm\u0131\u015flard\u0131r. Onlar\u0131n hata ve g\u00fcnahlar\u0131 ba\u015fka noktalardad\u0131r.<\/p>\n<p>De\u011ferlendirmemize \u015f\u00f6yle itiraz edilebilir: Parlamenter sistemde ba\u015fbakan, partili olmaya devam etmiyor mu? Partili olmas\u0131, onun b\u00fct\u00fcn milletin ba\u015fbakan\u0131 olmas\u0131na engel oluyor mu? Yeni sistemde cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fbakan\u0131n yerindedir. Fakat g\u00f6zden ka\u00e7anlar \u015funlard\u0131r: Parlamenter sistemde i\u015fte b\u00f6yle bir problemli noktadan \u00f6t\u00fcr\u00fc, ba\u015fbakanl\u0131k son \u00fcst makam ve merci say\u0131lmam\u0131\u015f, cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ihdas edilmi\u015ftir. Tarafs\u0131z bir \u00fcst makam\u0131n bulunmas\u0131 her zaman istenmi\u015ftir. Ba\u015fbakan, cumhurdan, yani halktan do\u011frudan sorumlu olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, onun hukuki temsilcisi de de\u011fildir. Halk\u0131n temsilcisi olan meclisin de sorumlusu ve h\u00e2kimi de\u011fildir. Ba\u015fbakan icran\u0131n, yani hizmetlerin sorumlusu ve \u00e2miridir. Yeni sistemde meclis bile, se\u00e7ilmi\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen memur seviyesine indirilmi\u015f, h\u00fck\u00fcmet se\u00e7ilmi\u015flerin d\u0131\u015f\u0131nda olu\u015fturulabilmektedir. Yani memur konumundad\u0131rlar.<\/p>\n<p>Yeni sistem, parlamenter sistemdeki cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p, ba\u015fbakan\u0131n cumhurba\u015fkan\u0131 say\u0131lmas\u0131 gibi bir \u015fey midir? Bunu dahi s\u00f6yleyemeyiz. Ba\u015fbakan partizan davran\u0131rken bile, yeni sistemdeki cumhurba\u015fkan\u0131 kadar serbest de\u011fildi. G\u00fcvenoyu veya g\u00fcvensizlik oyunun muhatab\u0131yd\u0131. \u015eartlar olu\u015fmu\u015fsa her zaman de\u011fi\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Azledilebilir. \u0130ki \u00fcst\u00fc vard\u0131r: Meclis ve cumhurba\u015fkan\u0131. D\u00fcnk\u00fc ve bug\u00fcnk\u00fc cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fc millettir. Millet ise se\u00e7imden se\u00e7ime s\u00f6z sahibi oldu\u011fu i\u00e7in, ba\u015fkaca \u00fcst\u00fc olmayan yeni cumhurba\u015fkan\u0131 tipine sorumsuz davranabilme kap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer sorumlulu\u011fu kendi vicdan\u0131nda duymuyorsa. Eski tip veya yeni tip cumhurba\u015fkan\u0131 devlet memuru de\u011fildir. Memur say\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir \u00fcst\u00fcn\u00fcn olmas\u0131 gerekir. Memur olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in siyasi ve idar\u00ee kararlar alabilir. Kanun kuvvetinde kararlar\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokabilir. Kendine can\u0131 istedi\u011fini muhalif g\u00f6rebilir, muhalif sayabilir. Oysa; farkl\u0131 siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncede olanlar, de\u011fi\u015fik siyasi parti ve mensuplar\u0131, farkl\u0131 din\u00ee inan\u0131\u015f\u0131 kabul edenler, farkl\u0131 fikir ve felsefe d\u00fcnyas\u0131n\u0131, ideolojik fikirleri payla\u015fanlar kanun\u00ee s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kald\u0131k\u00e7a cumhurba\u015fkan\u0131na muhalif say\u0131lmazlar. Cumhurba\u015fkan\u0131 da bunlara muhalefet edemez. Bunlara farkl\u0131 muamele edemez. K\u00f6t\u00fc s\u00f6z s\u00f6yleyemez, hakaret edemez. Mesel\u00e2 \u201can\u0131r\u0131yorsunuz\u201d, \u201cs\u0131k\u0131yorsa\u201d gibi hakaret edici s\u00f6zler sarfedemez. Bu tabirleri kullanan biri nas\u0131l cumhurun ba\u015f\u0131 olabilir. Halk\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bir k\u0131sm\u0131na kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtamaz. Mesel\u00e2, \u201cSizi ka\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131z yere kadar kovalar\u0131z. Filan g\u00fcn\u00fc nas\u0131l unuttunuz?\u201d diyerek halk kesimlerini tehdit eden biri nas\u0131l cumhurun ba\u015f\u0131 olabilir? \u00dcstelik bu tehditi devlet g\u00fc\u00e7leriyle de\u011fil de -ki buna da hakk\u0131 kanunlar \u00e7er\u00e7evesindedir- partisinin yanda\u015flar\u0131yla yaparsa buna nas\u0131l cumhurun ba\u015f\u0131 denir? Bunlar demokratik sisteme yanl\u0131\u015f monte edilen partili ba\u015fkanl\u0131k sisteminden kaynaklanmaktad\u0131r. Siyas\u00ee partiye organik ba\u011f devam ettik\u00e7e, oradaki \u00fcslup ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fck\u00e7e, ba\u015fkan\u0131n, b\u00fct\u00fcnsel sorumluluk zemini, manev\u00ee, ahlak\u00ee zeminleri kaybolur. S\u00fcrekli toplumu b\u00f6l\u00fcc\u00fc, kampla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 h\u00e2le gelir ve millet bundan zarar g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131na kimler muhalefet etmi\u015f say\u0131l\u0131r ve cumhurba\u015fkan\u0131 da bunlara muhalefet etmelidir:<\/p>\n<ol>\n<li>Kanun ve niz\u00e2ma uymayanlar.<\/li>\n<li>Ahl\u00e2k ve \u00e2d\u00e2ba uymayanlar.<\/li>\n<li>Mill\u00ee de\u011ferleri \u00e7i\u011fneyenler.<\/li>\n<li>Zararl\u0131 hale gelen, a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7larla ideoloji ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131.<\/li>\n<li>Ter\u00f6ristler ve ter\u00f6r gruplar\u0131.<\/li>\n<li>B\u00f6l\u00fcc\u00fcler.<\/li>\n<li>Millete ve devlete ihanet edenler.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bunlar her namuslu ve vicdanl\u0131 vatanda\u015f\u0131n, her y\u00f6neticinin, her kanun\u00ee yetkilinin muhalifidirler. Tabiat\u0131yla en \u00fcst seviyede milleti temsil eden cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n da muhalifi olurlar. Ba\u015fkan, bunlarla m\u00fccadele edilmesinin ve hukuki mercilere sevkedilmesinin sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131r. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc, ay\u0131r\u0131m ve ayr\u0131cal\u0131k yapamaz. Siyasi partilerde cirit adan, yar\u0131\u015f, rekabet, siyasi galibiyet veya ma\u011flubiyet hisleri Cumhurba\u015fkan\u0131nca terkedilmeli, bu t\u00fcr faaliyetler ilgililerine b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Dava adam\u0131 olmak \u015f\u00fcphesiz cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n da hakk\u0131d\u0131r. Fakat ideallerini hukuki ve ahlaki \u00e7er\u00e7evede sunmal\u0131, ikna edici metot kullanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131, herkesten fazla olarak ahl\u00e2k ve hukuk olmal\u0131d\u0131r. Kibir ve g\u00f6steri\u015f benlik al\u00e2metleri olup bunlar y\u00f6neticide bulunursa toplum zarar g\u00f6r\u00fcr. Kibir, h\u0131rs, tamah, doyumsuzluk ve nih\u00e2yetinde zul\u00fcm getiren bir benlik, adaleti tan\u0131mam\u0131\u015f bir benliktir. \u015eeytan\u0131 Hak&#8217;tan ay\u0131r\u0131p fesat tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrenin benlik davas\u0131 oldu\u011funu her M\u00fcsl\u00fcman bilir. Siyaset ve iktidar, benlikle de\u011fil, adalet iledir. Adalete adaletle var\u0131l\u0131r, zul\u00fcmle var\u0131lmaz.<\/p>\n<p>Yaln\u0131z demokrasiye has olmay\u0131p b\u00fct\u00fcn insan\u00ee y\u00f6netim sistemlerinin olmazsa olmazlar\u0131ndan biri denetimdir. Denetimden ka\u00e7anlar\u0131n niyetleri k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Denetimin varl\u0131\u011f\u0131 veya yoklu\u011fu sistemin kalitesini yans\u0131t\u0131r. Peygamberler dahi denetim d\u0131\u015f\u0131nda kalmam\u0131\u015flard\u0131r. Mesel\u00e2 Hz. Peygamber hem Y\u00fcce Allah&#8217;\u0131n denetiminde hem M\u00fcsl\u00fcman \u00e7evresinin denetimindeydi. Allah, im\u00e2n ile ilgili olmayan baz\u0131 hususlarda onu ik\u00e2z etmi\u015ftir. D\u00fcnya i\u015flerine gelince, \u00e7ok yerde \u00e7evresinin dediklerine uymu\u015f, baz\u0131 yerlerde ona itiraz bile edilmi\u015ftir ve bundan rahats\u0131zl\u0131k duymam\u0131\u015ft\u0131r. Denetimden ve adaletten ka\u00e7anlar, Firavunlar ve diktat\u00f6rler gibi zalimlerdir. Bunlarda araya sadece benlik, kibir, h\u0131rs, tamah, doyumsuzluk girmemi\u015f, ak\u0131l ve zeka da istismar edilmi\u015ftir. Yetkili biri, hele cumhurba\u015fkan\u0131, halka kar\u015f\u0131 zek\u00e2s\u0131ndan ziyade vicdan\u0131n\u0131 kullanmal\u0131d\u0131r. \u0130nsaf ve vicdan, adaletin ana kap\u0131s\u0131d\u0131r. Hocalar\u0131m\u0131z, zek\u00e2 ruhun zehirli silah\u0131 olabilir, demi\u015flerdir. Bu silah\u0131 yaln\u0131z madde ve tabiat i\u00e7in kullanmal\u0131, dostlara kar\u015f\u0131 kullanmamal\u0131 diye uyarm\u0131\u015flard\u0131r. Halk, bir cumhurba\u015fkan\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ek veya potansiyel dost konumundad\u0131r, olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Zek\u00e2, yerinde kullan\u0131lmazsa bencilli\u011fe; hile ve desiseye alet edilirs, ruhlar aras\u0131nda u\u00e7urumlara a\u00e7ar. Mesel\u00e2 partizanl\u0131\u011fa, kay\u0131rma ve kampla\u015ft\u0131rmaya esir edilmi\u015f bir benlik, akl\u0131 da zek\u00e2y\u0131 da bu y\u00f6nde kullanacakt\u0131r. Sevmediklerimize s\u00fcrekli hakaret edersek birlik ve beraberli\u011fi unutmak l\u00e2z\u0131m gelir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Y\u00f6netim \u015fekilleri i\u00e7inde \u201cba\u015fkanl\u0131k\u201d denilen \u015feklin, tarihi tiplerini, \u201ctek adam\u201d hat\u0131ras\u0131n\u0131, herkes bilir. Han\u2019l\u0131k, Hakan\u2019l\u0131k, \u015eah\u2019l\u0131k, Padi\u015fah\u2019l\u0131k tiplerinin iyisi, k\u00f6t\u00fcs\u00fc olsa da, tek adam sistemidirler. Zaman\u0131 ve \u015fartlar\u0131n\u0131 elbette unutmuyoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":16685,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[452,2211,2541],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v16.0.2 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Cumhurun ba\u015f\u0131 - Cumhurba\u015fkan\u0131 - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Yaln\u0131z demokrasiye has olmay\u0131p, b\u00fct\u00fcn insan\u00ee y\u00f6netim sistemlerinin, olmazsa olmazlar\u0131ndan biri denetimdir. Denetimden ka\u00e7anlar\u0131n niyetleri k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Denetimin varl\u0131\u011f\u0131 veya yoklu\u011fu, sistemin kalitesini yans\u0131t\u0131r. Peygamberler dahi denetim d\u0131\u015f\u0131nda kalmam\u0131\u015flard\u0131r. Mesel\u00e2, Hz. Peygamber, hem Y\u00fcce Allah\u0131n denetiminde, hem M\u00fcsl\u00fcman \u00e7evresinin denetimindeydi.\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Cumhurun ba\u015f\u0131 - Cumhurba\u015fkan\u0131 - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yaln\u0131z demokrasiye has olmay\u0131p, b\u00fct\u00fcn insan\u00ee y\u00f6netim sistemlerinin, olmazsa olmazlar\u0131ndan biri denetimdir. Denetimden ka\u00e7anlar\u0131n niyetleri k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Denetimin varl\u0131\u011f\u0131 veya yoklu\u011fu, sistemin kalitesini yans\u0131t\u0131r. Peygamberler dahi denetim d\u0131\u015f\u0131nda kalmam\u0131\u015flard\u0131r. Mesel\u00e2, Hz. Peygamber, hem Y\u00fcce Allah\u0131n denetiminde, hem M\u00fcsl\u00fcman \u00e7evresinin denetimindeydi.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-01-21T18:00:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-25T13:05:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Bir-baslik-ekleyin-1.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"7 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Bir-baslik-ekleyin-1.png\",\"width\":1200,\"height\":800},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/\",\"name\":\"Cumhurun ba\\u015f\\u0131 - Cumhurba\\u015fkan\\u0131 - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2023-01-21T18:00:19+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-25T13:05:29+00:00\",\"description\":\"Yaln\\u0131z demokrasiye has olmay\\u0131p, b\\u00fct\\u00fcn insan\\u00ee y\\u00f6netim sistemlerinin, olmazsa olmazlar\\u0131ndan biri denetimdir. Denetimden ka\\u00e7anlar\\u0131n niyetleri k\\u00f6t\\u00fcd\\u00fcr. Denetimin varl\\u0131\\u011f\\u0131 veya yoklu\\u011fu, sistemin kalitesini yans\\u0131t\\u0131r. Peygamberler dahi denetim d\\u0131\\u015f\\u0131nda kalmam\\u0131\\u015flard\\u0131r. Mesel\\u00e2, Hz. Peygamber, hem Y\\u00fcce Allah\\u0131n denetiminde, hem M\\u00fcsl\\u00fcman \\u00e7evresinin denetimindeydi.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/\",\"name\":\"Cumhurun ba\\u015f\\u0131 &#8211; Cumhurba\\u015fkan\\u0131\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/180a137280ed073d016027c445efb872\"},\"headline\":\"Cumhurun ba\\u015f\\u0131 &#8211; Cumhurba\\u015fkan\\u0131\",\"datePublished\":\"2023-01-21T18:00:19+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-25T13:05:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/#webpage\"},\"commentCount\":1,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"Ba\\u015fkanl\\u0131k sistemi,cumhurba\\u015fkan\\u0131,Prof. Dr. Y\\u00fcmni SEZEN\",\"articleSection\":\"S\\u0130YASET-TAR\\u0130H\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/cumhurun-basi-cumhurbaskani\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/180a137280ed073d016027c445efb872\",\"name\":\"Y\\u00fcmni Sezen\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/454a3815289c2bf0ece550b0f146fda3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Y\\u00fcmni Sezen\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16672"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16672"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16708,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16672\/revisions\/16708"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16685"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}