{"id":16789,"date":"2023-02-16T19:00:32","date_gmt":"2023-02-16T16:00:32","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=16789"},"modified":"2023-02-18T13:15:59","modified_gmt":"2023-02-18T10:15:59","slug":"yilmaz-ozdilin-ataturk-uclemesi-hakkinda-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yilmaz-ozdilin-ataturk-uclemesi-hakkinda-2\/","title":{"rendered":"Y\u0131lmaz \u00d6zdil\u2019in Atat\u00fcrk \u00dc\u00e7lemesi Hakk\u0131nda: Mustafa Kemal"},"content":{"rendered":"

Bilge Ercilasun’un, Y\u0131lmaz \u00d6zdil’in Atat\u00fcrk ile ilgili son 3 <\/em><\/p>\n

kitab\u0131n\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fi yaz\u0131 dizisinin 2. b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. <\/em><\/p>\n

Yaz\u0131 dizisinin 1. b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a>.<\/em><\/p>\n

Serinin ilk kitab\u0131 Mustafa Kemal<\/em><\/strong> ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor.\u00b9\u00a0Yazar burada Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn hayat\u0131n\u0131 bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde ele al\u0131yor. Mustafa Kemal<\/em> <\/strong>adl\u0131 bu kitap Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn do\u011fdu\u011fu evin tasviriyle ba\u015fl\u0131yor. Kitapta bilinen bilgilerin yan\u0131nda \u00e7ok orijinal ve \u00f6zel bilgilerin de verildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131 e\u015fyalar, \u00f6zel hayat\u0131, sosyal ve ki\u015fisel ili\u015fkileri, zevkleri ve tercihleri anlat\u0131l\u0131yor. Yabanc\u0131 gazetecilerin ve yazarlar\u0131n Atat\u00fcrk hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerine yer veriliyor. Burada baz\u0131lar\u0131 \u00fczerinde duraca\u011f\u0131z.<\/p>\n

\u201c\u0130nsan Biriktirme\u201d: <\/strong>Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelen konu, Mustafa Kemal\u2019in insana \u00f6nem vermesi ve \u00d6zdil\u2019in tabiriyle \u201cinsan biriktirmesidir\u201d. <\/em>Mustafa Kemal hayat\u0131 boyunca insan biriktirmi\u015f, \u00f6nemli ve kritik anlarda bu insanlara ihtiya\u00e7 duymu\u015f ve bunlarla birlikte \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Yazar bunu \u015f\u00f6yle ifade ediyor:<\/p>\n

\u201cMustafa Kemal para, makam, \u015f\u00f6hret de\u011fil, insan biriktiriyordu. Topkap\u0131l\u0131 Cambaz Mehmet bunlardan biriydi. Selanik\u2019ten Sofya\u2019ya, Trablus\u2019tan \u00c7anakkale\u2019ye insan biriktirdi. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 ba\u015faran kadroya isim isim bak\u0131n l\u00fctfen\u2026 Neredeyse hepsi, Mustafa Kemal\u2019in \u00f6mr\u00fc boyunca biriktirdi\u011fi ve temas\u0131n\u0131 kesmedi\u011fi yetenekli insanlard\u0131.\u201d(s. 65).<\/em><\/p>\n

Yazar bu konuyu kitab\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerinde tekrar eder. \u015eakir Z\u00fcmre, Salih Fansa, Macit Ayral, Bigal\u0131 Mehmet \u00c7avu\u015f, G\u00e2vur M\u00fcmin de bunlar aras\u0131ndad\u0131r. \u00d6zdil, yeri geldik\u00e7e bu insanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 anlat\u0131r ve yapt\u0131klar\u0131 hizmetleri belirtir.<\/p>\n

Matematik Sevgisi: <\/strong>Mustafa Kemal\u2019in \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fi matemati\u011fe de\u011fer vermesidir. Kitapta matemati\u011fi tutkuyla sevdi\u011fi ve ya\u015fam bi\u00e7imi olarak benimsedi\u011fi belirtilir. 1936 y\u0131l\u0131nda Geometri<\/strong> ad\u0131nda bir kitap yazm\u0131\u015f, Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a geometri terimleri i\u00e7in T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131klar t\u00fcretmi\u015ftir. \u00d6zdil, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn buldu\u011fu T\u00fcrk\u00e7e geometri terimlerinin hepsini kitab\u0131nda veriyor, bir fikir vermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan baz\u0131 terimlerin Arap\u00e7alar\u0131n\u0131 da yaz\u0131yor. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 bu kelimeler, h\u00e2len geometride kullan\u0131lan benimsenmi\u015f terimlerdir. Bu y\u00fczden 44 sayfal\u0131k bu k\u00fc\u00e7\u00fck kitab\u0131n anlam\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Yazar onun \u201cger\u00e7ek bir hesap adam\u0131\u201d<\/em> oldu\u011funu s\u00f6yler. Mustafa Kemal\u2019in hayat\u0131na, b\u00fct\u00fcn kritik kararlar\u0131na, matematik bilgisinin ve birikiminin damga vurdu\u011funun a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmekte oldu\u011funa i\u015faret edilir. Bunlardan biri de, Mill\u00ee M\u00fccadeleyi planl\u0131 bir \u015fekilde d\u00fczenlemesidir. Bu konuda Meclis\u2019te yap\u0131lan bir konu\u015fma, kitapta \u015f\u00f6yle naklediliyor:<\/p>\n

\u201cB\u00fcy\u00fck Taarruz \u00f6ncesinde Meclis k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde konu\u015fan Hamdullah Suphi, akl\u0131nca mill\u00ee m\u00fccadeleyi \u00f6verek Kuvay\u0131 Milliye cinnet-i mukaddestir,<\/strong> deyince\u2026 \u00d6fkeyle aya\u011fa f\u0131rlay\u0131p ba\u011f\u0131racakt\u0131: Ne diyor bu? Ne demek cinnet-i mukaddes? Kuvay\u0131 Milliye hesapt\u0131r, hesap!\u201d<\/strong> (s. 34).\u00a0<\/em><\/p>\n

E\u011fitim: <\/strong>E\u011fitim, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6nem verdi\u011fi konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelir. O, modern e\u011fitimle ve modern d\u00fc\u015f\u00fcnceyle ilk olarak \u015eemsi Efendi okulunda kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kitapta \u015eemsi Efendi\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 e\u011fitim devriminden de bahsediliyor. \u015eemsi Efendi\u2019nin, devrinden ne kadar ileri bir e\u011fitim sistemi kurdu\u011fu belirtiliyor. Mustafa Kemal, Cumhuriyet devrinde modern e\u011fitimle ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerini uygulamak f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulmu\u015f ve ilk f\u0131rsatta ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Bir taraftan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki bilim adamlar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye davet edilmi\u015f, \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda ve di\u011fer kurumlarda g\u00f6rev almalar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f, di\u011fer taraftan liseyi bitiren yetenekli T\u00fcrk gen\u00e7leri \u00fcniversite tahsili yapmak \u00fczere d\u0131\u015f \u00fclkelere g\u00f6nderilmi\u015flerdir. Kitapta bu gen\u00e7lerin hangi \u00fclkelere gittikleri, hangi \u00fcniversitelerde okuduklar\u0131, hangi alanda ihtisas yapt\u0131klar\u0131 belirtilir ve T\u00fcrkiye\u2019de yapt\u0131klar\u0131 hizmetler, kurduklar\u0131 kurumlar ve faaliyetleri anlat\u0131l\u0131r (s. 162-164).<\/p>\n

Mustafa Kemal i\u00e7in e\u011fitim o kadar \u00f6nemlidir ki, Mill\u00ee M\u00fccadele\u2019de daha sava\u015flar bitmeden, \u00fclke istiklaline kavu\u015fmadan 1921 y\u0131l\u0131nda Maarif Kongresi\u2019ni toplam\u0131\u015f, cepheden bir g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ayr\u0131larak kongreye kat\u0131lm\u0131\u015f ve \u00f6nemli bir konu\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Mustafa Kemal\u2019e g\u00f6re, \u201ccahillikle sava\u015f d\u00fc\u015fmanla sava\u015ftan daha az \u00f6nemli de\u011fildir.\u201d<\/em><\/strong> (s. 164-165). Yazar kritik Sakarya Sava\u015f\u0131\u2019ndan hemen \u00f6nce toplanan bu kongrenin \u00f6nemine i\u015faret eder. Mustafa Kemal\u2019i, d\u00fcnyadaki di\u011fer liderlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r ve d\u00fcnyada onun gibi bir lider olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler:<\/p>\n

\u201cMustafa Kemal adeta filmin sonunu izlemi\u015f\u00e7esine rahatt\u0131. Memleketin her k\u00f6\u015fesi i\u015fgal edilmi\u015fken, ak\u0131betimiz belirsizken, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 sanki \u00e7oktan kazan\u0131lm\u0131\u015f gibi, Cumhuriyet sanki \u00e7oktan ilan edilmi\u015f gibi davran\u0131yordu.<\/em><\/p>\n

D\u00fcnya tarihinde bu davran\u0131\u015f bi\u00e7imine sahip bir ba\u015fka lider yok.<\/em><\/p>\n

Hem \u00e7evresine \u00f6zg\u00fcven a\u015f\u0131l\u0131yordu hem de \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra ad\u0131m ad\u0131m ba\u015flataca\u011f\u0131 devrimlerin altyap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturarak, zaman kazan\u0131yordu.\u201d (s. 165).<\/em><\/p>\n

Kad\u0131n Hakk\u0131nda: <\/strong>Mustafa Kemal 1917 y\u0131l\u0131nda b\u00f6breklerinin tedavisi amac\u0131yla gitti\u011fi Karlsbad\u2019da bo\u015f zamanlar\u0131nda kitap okur, T\u00fcrk\u00e7e ve Frans\u0131zca g\u00fcnl\u00fck tutar, \u015fehri gezer ve konserlere gider. \u0130nsanlarla tan\u0131\u015f\u0131r, hayat tarzlar\u0131n\u0131 inceler. Kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fi \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve kafa yormas\u0131 ilk defa bu tarihlerde ba\u015fl\u0131yor. Kitapta bu konudaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerine g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde ilk kez o zaman yer verdi\u011fi belirtiliyor (s. 80).<\/p>\n

Ayr\u0131ca Mustafa Kemal\u2019in kad\u0131na bak\u0131\u015f\u0131 anlat\u0131l\u0131yor. Bu konuda getirdi\u011fi kanun de\u011fi\u015fikliklerine ve toplumsal d\u00fczenlemelere yer veriliyor. Yazar Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcncelerini \u201cMustafa Kemal ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131n odak noktas\u0131 kad\u0131nd\u0131.\u201d <\/em>c\u00fcmlesiyle \u00f6zetliyor (s. 231). Bu arada dikkat \u00e7ekici bir olaydan bahseder. Bu, Mustafa Kemal\u2019in 1923 y\u0131l\u0131nda toplu ta\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131nda bulunan perdeleri kald\u0131rmas\u0131d\u0131r. Buna Halide Edip bile kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yazar bu olay\u0131 anlatt\u0131ktan sonra Mustafa Kemal\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle yorumluyor:<\/p>\n

\u201c1923\u2026 \u0130stanbul\u2019da vapur-tramvay gibi toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131nda perde vard\u0131, kad\u0131nlar perdenin arkas\u0131nda otururdu, kocalar\u0131yla bile yan yana oturamazlard\u0131.<\/em><\/p>\n

Mustafa Kemal perdeleri kald\u0131rtt\u0131.<\/em><\/p>\n

\u00d6ylesine radikal bir karard\u0131 ki, sadece tutucu erkekler de\u011fil, \u00dcsk\u00fcdar Amerikan koleji mezunu, ayd\u0131n bir \u0130stanbul kad\u0131n\u0131 olan Halide Edip Ad\u0131var bile itiraz etti, bizim perdemize ne kar\u0131\u015f\u0131yorsunuz?<\/strong> dedi!<\/em><\/p>\n

Vapurlardaki, tramvaylardaki perdeyi kald\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131 ama, zihinlerdeki perdeyi aralamak hi\u00e7 kolay olmuyordu.\u201d (s. 235).<\/em><\/p>\n

Askerlik Konusu: <\/strong>Mustafa Kemal\u2019in askerlik konusunda bir deha oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir ger\u00e7ektir. Kitapta bu konunun farkl\u0131 bir boyutu \u00fczerinde duruluyor. Bu da psikolojik sava\u015f ve moral g\u00fcc\u00fc hakk\u0131ndaki de\u011ferlendirmelerdir. Mustafa Kemal sava\u015fta en \u00f6nemli noktan\u0131n, cephedeki s\u0131cak sava\u015f i\u00e7inde d\u00fc\u015fmanla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunan askerin en ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u015feyin, maneviyat oldu\u011funu bilir ve en \u015fiddetli \u00e7arp\u0131\u015fma anlar\u0131nda buna g\u00f6re davran\u0131r. Kendi askerinin moralini y\u00fckseltmeye, d\u00fc\u015fman\u0131n moralini k\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Yazar bununla ilgili enteresan ve \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnekler veriyor. Bunlardan biri Mustafa Kemal\u2019in, \u00c7anakkale sava\u015flar\u0131 esnas\u0131nda \u00f6\u011fle yemeklerinde bando \u00e7ald\u0131rmas\u0131 ve askerlerin bando e\u015fli\u011finde yemek yemelerini sa\u011flamas\u0131d\u0131r. \u00d6zdil bu durumu \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n

\u201c\u00c7anakkale Sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131.<\/em><\/p>\n

Havada mermilerin \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 cay\u0131r cay\u0131r ate\u015f hatt\u0131nda, elinde kam\u00e7\u0131s\u0131yla dola\u015f\u0131yordu, adeta parkta gezintiye \u00e7\u0131km\u0131\u015f\u00e7as\u0131na rahat davran\u0131yordu. Arkas\u0131na saklan\u0131lan kum \u00e7uvallar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne oturup sigara i\u00e7iyordu, bula\u015f\u0131c\u0131 \u00f6l\u00fcm korkusuna kar\u015f\u0131 cesaret a\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/em><\/p>\n

\u00d6l\u00fclerin toplanmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ate\u015fkesler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7avu\u015f \u00fcniformas\u0131 giyerek toplay\u0131c\u0131lar aras\u0131na kar\u0131\u015f\u0131yordu. B\u00f6ylece, d\u00fc\u015fman siperlerini olabildi\u011fince yak\u0131ndan ve bizzat g\u00f6zlemliyordu.<\/em><\/p>\n

Askerlerinin moralini ayakta tutmak, d\u00fc\u015fman\u0131n moralini bozmak i\u00e7in g\u00f6r\u00fclmemi\u015f y\u00f6ntem uyguluyordu.<\/em><\/p>\n

\u00d6\u011fle yemeklerini bando e\u015fli\u011finde yediriyordu!<\/em><\/p>\n

\u0130ngilizler adeta deliriyordu. Her \u00f6\u011flen m\u00fczi\u011fin geldi\u011fi y\u00f6ne do\u011fru a\u011f\u0131r ate\u015f a\u00e7\u0131yorlard\u0131. Bombard\u0131man artt\u0131k\u00e7a, mar\u015flar\u0131n temposu da inad\u0131na art\u0131yordu.<\/em><\/p>\n

\u00c7arp\u0131\u015fman\u0131n \u015fiddetli d\u00f6neminde \u0130stanbul gazetelerinin ba\u015fyazarlar\u0131 \u00c7anakkale\u2019ye getirilmi\u015fti. G\u00f6rd\u00fcklerini yazmalar\u0131 i\u00e7in siperler gezdirilmi\u015fti. Mustafa Kemal, gazetecilere so\u011fuk ayran ikram ettirdi, bando tak\u0131m\u0131na d\u00f6nemin pop\u00fcler valslerinden olan Carmen operetinden par\u00e7alar \u00e7ald\u0131rd\u0131!\u201d (s. 55-56).<\/em><\/p>\n

Kitapta buna dair ba\u015fka \u00f6rnekler de veriliyor ve Mustafa Kemal\u2019in en zor ve kritik \u015fartlarda ve hayati durumlarda nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131 ve etraf\u0131ndakilerin morallerini nas\u0131l y\u00fcksek tutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, enteresan \u00f6rneklerle ortaya konuluyor.<\/p>\n

Ka\u011fn\u0131n\u0131n \u00d6nemi: <\/strong>\u0130stiklal Sava\u015f\u0131\u2019nda ka\u011fn\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve hayat\u00ee bir \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ektir. Atat\u00fcrk ka\u011fn\u0131ya \u00e7ok de\u011fer veriyor ve onu \u201cKurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n simgesi olarak\u201d<\/em> g\u00f6r\u00fcyor. Karasaban\u2019a da b\u00fcy\u00fck sayg\u0131 duyuyor. Atat\u00fcrk K\u0131l\u0131\u00e7la fetih yapanlar sabanla fetih yapana yenilmeye mahk\u00fbmdurlar,<\/em> diyor. Kitapta ka\u011fn\u0131lar\u0131n sesleri, \u201cO g\u0131c\u0131rdayan ka\u011fn\u0131lar\u2026 T\u00fcrk milletinin \u00e7ekti\u011fi ac\u0131lar\u0131n, s\u0131kt\u0131\u011f\u0131 di\u015fin g\u0131c\u0131rt\u0131s\u0131yd\u0131\u201d,<\/em> diye yorumlan\u0131yor.<\/p>\n

\u201cKad\u0131nlar taraf\u0131ndan y\u00f6netilen, \u00f6k\u00fczler taraf\u0131ndan \u00e7ekilen o iki tekerlekli ilkel ka\u011fn\u0131lar\u0131n, demiryoluna kar\u015f\u0131, motorlu ara\u00e7lara kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir destans\u0131 zafer kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 asla unutmam\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnya askeri tarihinde sadece bizde var olan, yoklu\u011fun \u00e7aresizli\u011fin icad\u0131 olan ka\u011fn\u0131 komutanl\u0131\u011f\u0131\u2019<\/strong>na vefa borcu hissediyordu\u201d (s. 354).<\/em><\/p>\n

\u201c1933\u2019te Cumhuriyet\u2019in onuncu y\u0131l resmige\u00e7it t\u00f6reni yap\u0131ld\u0131. Askeri birliklerin, \u00f6\u011frencilerin, memurlar\u0131n yan\u0131nda, ka\u011fn\u0131lar\u0131yla k\u00f6yl\u00fcler vard\u0131. Tarihi korteje \u00f6zellikle ka\u011fn\u0131<\/strong> d\u00e2hil edilmi\u015fti.\u201d (s. 354-355).<\/em><\/p>\n

Telgraf\u0131n \u00d6nemi: <\/strong>\u00d6zdil, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u201cO ilkel \u015fartlarda ileti\u015fim dehas\u0131\u201d<\/em> oldu\u011funu, \u201ctelgraf\u0131 internet a\u011f\u0131 gibi\u201d kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler (s. 109). \u201cMemleketin k\u0131lcal damarlar\u0131na adeta e-posta g\u00f6nderir gibi, whatsapp atar gibi telgraf \u00e7ekti\u011fini\u201d<\/em> belirtir. Bunda kahraman telgraf\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir pay\u0131 vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cTelefon yokken, uydu yokken, resmi dairelerin bile \u00e7o\u011funda elektrik yokken, isimsiz kahraman telgraf\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z sayesinde u\u00e7an ku\u015ftan haberi\u201d<\/em> olmaktad\u0131r. \u201cKurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n sonunda zaferi nas\u0131l kazand\u0131n\u0131z? diye soran yabanc\u0131 gazetecilere telgraf\u0131n telleriyle cevab\u0131n\u0131\u201d <\/em>vermi\u015ftir. Kitapta bu konuda yabanc\u0131 bir gazetecinin g\u00f6zlemlerine yer veriliyor ve o tarihlerde telgrafla yap\u0131lan ola\u011fan\u00fcst\u00fc haberle\u015fmeler \u015fu sat\u0131rlarla anlat\u0131l\u0131yor:<\/p>\n

“Sivas Kongresi\u2019ni takip eden Chicago Daily News muhabiri Louis Browe \u015fu haberi yazm\u0131\u015ft\u0131: Bu gece burada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm kadar iyi i\u015fleyen bir telgraf \u015febekesini \u00f6mr\u00fcmde g\u00f6rmedim. Yar\u0131m saat i\u00e7inde Erzurum, Erzincan, Musul, Diyarbak\u0131r, Samsun, Trabzon, Ankara, Malatya, Harput, Konya ve Bursa\u2019yla irtibat halindeydiler. Telin bir ucunda Mustafa Kemal oturuyor, \u00f6b\u00fcr ucundaki komutanlar, m\u00fclk\u00ee idare amirleri onun emirlerini sorgusuz sualsiz yerine getiriyordu.\u00a0 <\/strong><\/em><\/p>\n

\u0130ngiliz \u0130stihbarat\u0131 Londra\u2019ya rapor \u00fcst\u00fcne rapor yolluyordu. Mustafa Kemal gitti\u011fi yerlerde en \u00f6nce telgraf merkezlerini ele ge\u00e7iriyor.<\/strong><\/em><\/p>\n

G\u00fcya Londra\u2019y\u0131 haberdar ediyorlard\u0131 ama\u2026<\/em><\/p>\n

Asl\u0131nda burunlar\u0131n\u0131n ucundan haberleri yoktu!<\/em><\/p>\n

Sirkeci\u2019deki B\u00fcy\u00fck Postane\u2019nin bodrumunda gizli telgraf merkezi kurulmu\u015ftu. \u0130kinci kattaki muhabere salonundan bodruma \u00e7akt\u0131rmadan hat \u00e7ekilmi\u015fti.<\/em><\/p>\n

Vatansever telgraf\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z mesai bittikten sonra binaya s\u0131z\u0131yor, yer alt\u0131ndaki odada gaz lambas\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda sabaha kadar \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Anadolu\u2019ya mesaj gitmesin diye kap\u0131da n\u00f6bet tutan s\u00fcng\u00fcl\u00fc \u0130ngiliz askerlerinin ruhu bile duymuyordu.<\/em><\/p>\n

Silah, cephane sevkiyat\u0131, Anadolu\u2019ya ge\u00e7ecek subaylar\u0131n sahte kimlik belgeleri, \u0130ngiliz casuslar\u0131n isim listesi gibi hayati konularda kesintisiz trafik ya\u015fan\u0131yordu.<\/em><\/p>\n

Direksiyon Binas\u0131\u2019ndan Mim Mim Grubu\u2019na iletilmek \u00fczere, baz\u0131 g\u00fcnler 400\u2019\u00fcn \u00fczerinde \u015fifreli telgraf geliyordu.\u201d (s. 109-110).<\/em><\/p>\n

Di\u011fer Konular: <\/strong>Kitapta Mustafa Kemal\u2019in de\u011fer verdi\u011fi ve \u00fcst\u00fcn tuttu\u011fu b\u00fct\u00fcn konular ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan biri onun hava kuvvetlerine verdi\u011fi \u00f6nemdir.\u00a0 Bir di\u011feri kitaplara olan tutkunlu\u011fu, en kritik ve hayati anlarda bile kitap okumas\u0131d\u0131r. Bu kitaplar aras\u0131nda tarih, onun en \u00e7ok ilgi duydu\u011fu konudur. \u00d6zdil Mustafa Kemal\u2019i tarih konusunda yan\u0131ltman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Kitapta yabanc\u0131 g\u00f6zlemcilerin Mustafa Kemal hakk\u0131nda yazd\u0131klar\u0131na da yer veriliyor. S\u0131cak sava\u015f esnas\u0131nda Ankara\u2019ya gelen ve Shakespeare\u2019in piyeslerini oynayan gezici tiyatro kumpanyalar\u0131ndan \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla bahsedildi\u011fi belirtiliyor (s. 104-105). Ayr\u0131ca sanata merak\u0131ndan bahsediliyor. \u00c7ankaya\u2019da yer alan tablolar anlat\u0131l\u0131yor ve bunlar\u0131n sanat de\u011ferine i\u015faret ediliyor. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bilime ve geli\u015fmeye a\u00e7\u0131k, d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131k, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 g\u00f6zlemleyen ve d\u00fcnyadaki geli\u015fmeleri yak\u0131ndan takip eden, \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131n\u0131n takip edemeyece\u011fi kadar entelekt\u00fcel ve devrinden \u00e7ok ilerde bir insan oldu\u011fu vurgulan\u0131yor (s. 178). Sofra ve yemek anlay\u0131\u015f\u0131ndan bahsediliyor. Sofras\u0131nda yaln\u0131z yemek yenmedi\u011fi, bir k\u00fclt\u00fcr ortam\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131, buran\u0131n bir \u00fcniversite oldu\u011fu s\u00f6yleniyor (s. 378-381).<\/p>\n

Yazar\u0131n \u00fczerinde durdu\u011fu konulardan biri de, ya\u015fanm\u0131\u015f olan enteresan ve mucizevi olaylar\u0131n, ya\u015fant\u0131lar\u0131n filmlerinin yap\u0131lmamas\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden bu olaylar, bu g\u00fczel, \u00fcst\u00fcn ve idealist insanlar tarihin sayfalar\u0131nda kalm\u0131\u015f, unutulup gitmi\u015flerdir. Bu konuyu daha sonraki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

 <\/p>\n

1 Mustafa Kemal, K\u0131rm\u0131z\u0131 Kedi Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 2018, 498 s. Al\u0131nt\u0131lar bu bask\u0131dand\u0131r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kitapta Mustafa Kemal\u2019in de\u011fer verdi\u011fi ve \u00fcst\u00fcn tuttu\u011fu b\u00fct\u00fcn konular ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan biri onun hava kuvvetlerine verdi\u011fi \u00f6nemdir.\u00a0Bir di\u011feri kitaplara olan tutkunlu\u011fu, en kritik ve hayati anlarda bile kitap okumas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":193,"featured_media":16798,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[259,1072,941,2573],"coauthors":[2556],"class_list":["post-16789","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset-tarih","tag-ataturk","tag-cumhuriyet","tag-milli-mucadele","tag-yilmaz-ozdil"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/193"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16789"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16811,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16789\/revisions\/16811"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16789"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=16789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}