Herkes biliyor ki deprem bir tabiat olay\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, g\u00fcne\u015fle ilgili durum, gece-g\u00fcnd\u00fcz olu\u015fu, ya\u011fmur ya\u011f\u0131\u015f\u0131 gibi, bu cinsten olaylar serisinden olan bir olayd\u0131r. Yer kabu\u011funun yerle\u015fmesinin devam etmesi, yerk\u00fcresi i\u00e7inde biriken enerjinin bo\u015falmas\u0131, fay hatlar\u0131n\u0131n ve k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n hareketi, yer de\u011fi\u015ftirmesi ve benzeri tabiat olaylar\u0131 ile ilgili bir tabiat olay\u0131 olan depremin ne ve nas\u0131l oldu\u011funa ait ayr\u0131nt\u0131lar, bilim adamlar\u0131n\u0131 ve uzmanlar\u0131 ilgilendirir.<\/p>\n
Depremin ve di\u011ferlerinin bir tabiat olay\u0131 olmas\u0131, onlar\u0131 Allah\u2019\u0131n yapmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. B\u00fct\u00fcn \u00e2lemleri O yaratm\u0131\u015ft\u0131r, M\u00fclk Sahibi O\u2019dur. Tabiat kanunlar\u0131 dediklerimiz O\u2019nun koydu\u011fu kanunlard\u0131r, O\u2019nun adetidir. Var olan\u0131n, g\u00f6r\u00fcnen ve bilinenin \u00f6tesinde, i\u015fin bu ba\u011flam\u0131na inanan inan\u0131r, inanmayan inanmaz. Allah, inanmam\u0131z\u0131 istemi\u015f, fakat zorlamam\u0131\u015f, bizi \u00f6zg\u00fcr b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konu ayr\u0131 bir konudur. Depremle ilgili herkesin kabul etti\u011fi sonu\u00e7, onun vuku bulmas\u0131d\u0131r. Depremler olmu\u015ftur, olmaktad\u0131r, olacakt\u0131r.<\/p>\n
Normal, ola\u011fan bir tabiat olay\u0131 olan depreme, di\u011fer tabiat olaylar\u0131ndan ay\u0131rarak neden \u00e2fet diyoruz? \u0130nsan ve di\u011fer canl\u0131larla ili\u015fkisi, bunlar\u0131n \u00e7evreleri, insanlar\u0131n eserleri zarar g\u00f6rebildi\u011fi i\u00e7in \u00e2fet diyoruz. T\u0131pk\u0131 ya\u011fmurun fazla ya\u011fmas\u0131yla sel olu\u015fmas\u0131, yang\u0131n (insan eliyle olan de\u011fil, \u015fim\u015fek sonucu ormanda meydana gelen yang\u0131n) gibi deprem de bu alan i\u00e7inde \u00e2fettir. \u0130nsanla ili\u015fki alan\u0131 i\u00e7inde, elimizde olan hususlar, \u00f6ncesinde, olu\u015f an\u0131nda ve sonras\u0131nda alabilece\u011fimiz tedbirler vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn tabiat olaylar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda durumumuz ayn\u0131d\u0131r. Is\u0131 ve \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131m\u0131z olan g\u00fcne\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda korunmaks\u0131z\u0131n 7-8 saat kal\u0131rsak, hastalan\u0131p \u00f6lece\u011fimiz muhakkakt\u0131r. Halk\u0131m\u0131z\u0131n rahmet dedi\u011fi ya\u011fmur, fazla ya\u011fd\u0131\u011f\u0131nda, tedbir almazsak, zarar g\u00f6rece\u011fimiz kesindir. Oysa tabiat ve oradaki olaylar, insan\u0131n faydalanmas\u0131na haz\u0131r haldedirler. Depremin de nimetleri vard\u0131r. S\u0131cak sular ve kapl\u0131calar, verimli toprak \u00fcretimi gibi.<\/p>\n
Deprem bir kader midir? \u0130\u015fte \u015fimdi, bizimle ilgili olan-olmayan, elimizde olan-olmayan diye ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z iki alan\u0131n alg\u0131lanmas\u0131, do\u011fru veya yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131 maceras\u0131na girmi\u015f oluyoruz. \u00d6nce kader denilenin ne oldu\u011funa bakmal\u0131d\u0131r. Kader, s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131nda, bir \u015feye g\u00fcc\u00fc yetmek, bir \u015feyi bir\u015feyle k\u0131yas etmek, miktar\u0131n\u0131 beyan ve tayin etmek, miktar ve \u00f6l\u00e7\u00fc tayin etmek, bir\u015feyi planlamak, haz\u0131rlamak, h\u00fckmetmek anlamlar\u0131na gelir. Terim olarak, alemlerin d\u00fczeni, dengesi (mizan), tabiat kanunlar\u0131 demektir. Allah-\u00c2lem-\u0130nsan ili\u015fkisinde, insan\u0131n iradesi d\u0131\u015f\u0131ndaki her\u015fey kaderdir. \u0130nsan\u0131n maddi, yani fiziksel, kimyasal ve biyolojik y\u00f6n\u00fc de ayn\u0131 d\u00fczene, ayn\u0131 kanunlara t\u00e2bidir, yani kaderdir. Atom ve molek\u00fcllerimiz, organlar\u0131m\u0131z ve i\u015fleyi\u015fi, DNA\u2019lar\u0131m\u0131z v.s. do\u011fal halde kaderimizdir. Do\u011fal halde dedi\u011fimiz, irademizin bunlara ait m\u00fcdahalesi, de\u011fi\u015ftirme te\u015febb\u00fcsleri, bozmas\u0131, ayr\u0131 bir konudur, orada kaderin bize ait olan k\u0131sm\u0131na ge\u00e7ilebilir. Ancak orada art\u0131k insan iradesine, ruhi-psikolojik alan\u0131na ge\u00e7mi\u015f oluruz. Bu alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndakiler ve \u00f6ncekiler ayn\u0131 tabiat kanunlar\u0131na ve i\u015fleyi\u015fine tabidir. Sadece insana has olmak \u00fczere, bu d\u00fczenin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fan, ruh\u00ee, akl\u00ee, psikolojik y\u00f6n\u00fc ayr\u0131 tutmak gerekir. Bu \u00f6zelli\u011fi ve ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 da Allah yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bize \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve sorumluluk y\u00fcklemi\u015ftir. Bu \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 insan, tabiat ve tabiat olaylar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, kendisini ilgilendiren bir tarafa sahiptir ve bu alanda aktif ve sorumludur. Allah bizi, d\u00fc\u015f\u00fcnecek, akl\u0131n\u0131 kullanacak, tedbir alacak \u015fekilde yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Tabiattan, tabiat kanunlar\u0131ndan, olay ve olu\u015fumdan bahsetti\u011fimize ve fakat Allaha ve yaratmas\u0131na ba\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re, geldi\u011fimiz bu noktada materyalizme (maddeci felsefeye) bir sayfa a\u00e7mam\u0131z ister istemez gerekecektir. Bu konunun uzunca bir konu oldu\u011funu biliyorum ama, ne kadar \u00f6zetlenebilece\u011fini iyi bilmiyorum. Materyalizmde, maddenin ezeli ve ebedili\u011fi, her \u015feyin madde dinamizmiyle, maddenin kendinde olu\u015fan kanunlar\u0131yla, de\u011fi\u015fmesiyle izah edildi\u011fine g\u00f6re, insan\u0131n da bu kanunlar ve i\u015fleyi\u015f i\u00e7inde kendili\u011finden \u00fcreyen, tabiat\u0131n kendi \u015fuuruna varmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir tabiat uzant\u0131s\u0131 olarak kabul edildi\u011fine g\u00f6re, meseleye \u00fc\u00e7 pencereden bakmak gerekecektir: \u0130rade, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, gaye (ama\u00e7). Maddeye irade, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve ama\u00e7 yerle\u015ftirebiliyorsan\u0131z, sorun yoktur. Kanun, irade varsa olur, kendi kendine olmaz. Kanun varsa tesad\u00fcf ortadan kalkar. Tesad\u00fcf, olmas\u0131 kadar olmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oland\u0131r. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, ba\u015f\u0131bo\u015flu\u011fa ve tesad\u00fcfe a\u00e7\u0131k de\u011fil de bir amaca d\u00f6n\u00fckse, i\u015f de\u011fi\u015fir. Kanun da zaten amaca d\u00f6n\u00fck, ama\u00e7 i\u00e7indir. De\u011fi\u015fme, tesad\u00fcfe ba\u011fl\u0131 olamaz. De\u011fi\u015fme de amaca d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. G\u00f6z, g\u00f6rmek i\u00e7in de\u011fil de, s\u00fcre\u00e7te tesad\u00fcfen olu\u015farak g\u00f6rme ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r dersek, varsa tabiat\u0131n akl\u0131 da bunu kabul etmez, abes bulur. Kulak i\u015fitmek i\u00e7in, el tutmak i\u00e7in v.s. olu\u015fturulmu\u015ftur. Hi\u00e7bir amac\u0131 olmadan, madd\u00ee s\u00fcre\u00e7 i\u015fleyip dururken, tabiat neden insan gibi bir varl\u0131k olu\u015ftursun? Tabiat, kendi kendinin bilincine, kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na varmak i\u00e7in idiyse, bir amac\u0131 var demektir. O zaman madde alemindeki amac\u0131n incelenmesini ve tahlilini yapmal\u0131d\u0131r. Determinizmin halkalar\u0131nda ama\u00e7 aramak bo\u015funad\u0131r. Orada sadece zorunluluk vard\u0131r. Bir halka di\u011ferini do\u011fururken ama\u00e7tan \u00f6t\u00fcr\u00fc de\u011fil, zorunlu olarak do\u011furmu\u015ftur. Amac\u0131 zorunlulu\u011fa \u00e7evirmek i\u00e7in, determinizmin her halkas\u0131na bilin\u00e7 vermeniz gerekir. \u0130ki hidrojen bir oksijenle birle\u015firken, atomlara bilin\u00e7 y\u00fcklememiz gerekir. Su ama\u00e7 olarak olmu\u015fsa, suyun da kendisinin hayat\u0131 \u00fcretmesi amac\u0131 var demektir. Determinizmin zorunlulu\u011fu, tesad\u00fcfe de, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe de, amaca da yer vermez. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ile tesad\u00fcf aras\u0131nda zaten bir ili\u015fki yoktur. Ama\u00e7la \u00f6zg\u00fcrl\u00fck aras\u0131nda bir ili\u015fki kurulabilir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, zorunluluktan do\u011fmaz ama, ne yapt\u0131\u011f\u0131, ne yapaca\u011f\u0131 belli olmayan, tesad\u00fcfe biti\u015fik, ama\u00e7tan da uzak bir alan de\u011fildir. Materyalist, ama\u00e7tan ka\u00e7ay\u0131m derken, \u201ctesad\u00fcf\u00fcn zorunlulu\u011fu\u201d diye bir sa\u00e7mal\u0131\u011fa s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Tesad\u00fcf\u00fcn olmay\u0131\u015f\u0131n\u0131, kanun yapma iradesini, bilinci, amac\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi, akl\u0131 kullanma potansiyelini, bu cinsten her\u015feyi siz e\u011fer maddeye y\u00fckl\u00fcyor, bunlar maddede mevcuttur diyorsan\u0131z, size fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir kap\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f demektir. A\u00e7\u0131lan bu kap\u0131da sizi, bunlar vas\u0131tas\u0131yla DNA\u2019lardaki yaz\u0131l\u0131m da bekleyecektir. Bu felsefe uzar gider.<\/p>\n
Maddenin ve i\u015fleyi\u015finin i\u00e7ine kapan\u0131rsak, bunun getirdi\u011fi kadere de dikkat etmemiz gerekecektir. Allah\u2019\u0131n yarat\u0131p d\u00fczen verdi\u011fi kaderi (kanun, \u00f6l\u00e7\u00fc, \u00f6l\u00e7\u00fct ve miktar tayinlerini) reddedeyim derken, maddenin kaderine yakaland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n fark\u0131nda olmay\u0131z. \u00dcstelik orada buna bir anlam da y\u00fckleyemeyiz. Maddeci, pratikte, yanl\u0131\u015f kader anlay\u0131\u015f\u0131na hakl\u0131 olarak kar\u015f\u0131 koyar. Fakat bunu, kendi temel kabullerine uymayarak yapm\u0131\u015ft\u0131r. Zorunluluktan her nedense, birden bire \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe s\u0131\u00e7ram\u0131\u015ft\u0131r. Maddeci bu \u00e7eli\u015fkisine ra\u011fmen, maddeyi korumaya devam eder. Yanl\u0131\u015f kader anlay\u0131\u015f\u0131na saplanm\u0131\u015f dindar ise, Allah\u2019\u0131 korudu\u011funu zannetmektedir. \u00d6zg\u00fcr olmamas\u0131 gereken maddeci \u00f6zg\u00fcr hareket etmi\u015f, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn fark\u0131nda olmayan dindar da kendi inan\u00e7 sistemiyle \u00e7eli\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu \u00e7eli\u015fkinin \u00fczerine biraz daha gidelim. Depremin olu\u015fu, tabiat olaylar\u0131 cinsinden oldu\u011funa, olmas\u0131 veya olmamas\u0131 \u00fczerinde elimizden gelen hi\u00e7bir \u015fey bulunmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, kader midir? Elbette kaderdir. Fakat sadece olu\u015fu bir kaderdir. B\u00fct\u00fcn tabiat olaylar\u0131 bir kaderdir. Biz, kadere iman ediyoruz derken, bunu kastediyoruz, etmeliyiz. Bunlar kendi kendine olmuyor diye inan\u0131yoruz. Peygamberle bizi uyarmayan, vahiy ve kitap g\u00f6ndermeyen, ahireti yaratmayan, bizimle ilgi ve ili\u015fki kurmayan, beni sorumlu tutmayan, bir Allaha de\u011fil, bunlar\u0131 yapan bir Allaha inan\u0131yoruz. Aksi halde deist olmam\u0131z gerekir. Tevhid dinine inanan birinin, materyalizmden ve deizmden fark\u0131 buradad\u0131r.<\/p>\n
Olu\u015fumu kadere ba\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z depremin \u00f6ncesinde, olu\u015furken ve sonras\u0131nda yapaca\u011f\u0131m\u0131z i\u015fler vard\u0131r. Depremler, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00e7ok eski ge\u00e7mi\u015finden beri vard\u0131r. \u0130nsan\u0131n, sahneye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnden beri depreme dair bir tecr\u00fcbesi bulunmaktad\u0131r. Gittik\u00e7e tecr\u00fcbelerinden ders \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131 da bilmi\u015ftir. Bug\u00fcn ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilgiler, teknik ve tecr\u00fcbe g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa, insana ait sorumluluklar\u0131n bulundu\u011fu alan daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r ve ink\u00e2r edilemez. Yanl\u0131\u015f bir kader anlay\u0131\u015f\u0131yla bu durumu \u00f6rtemeyiz. Bizimle ilgili alan\u0131, eyleme d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f sorumlu oldu\u011fumuz alan\u0131 da Allah yaratmaktad\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecekse, biz sebep oldu\u011fumuz, biz istedi\u011fimiz, biz haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in Allah yaratmaktad\u0131r. Bizim irademizin d\u0131\u015f\u0131nda yaratmamaktad\u0131r. Bizim irademizin, akl\u0131m\u0131z\u0131 kullan\u0131p, yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olanlar kaderimizdir. En sonunda, son tahlilde, sorumlu oldu\u011fumuz, olaca\u011f\u0131m\u0131z bir alan muhakkaksa kaderi ona g\u00f6re anlamal\u0131 ve de\u011ferlendirmeliyiz.<\/p>\n
Bizi ilgilendiren, Allah\u2019\u0131n bilip bizim bilmedi\u011fimiz s\u0131rlar de\u011fildir. \u0130nsano\u011flu, kendine bakmadan buraya merak sarm\u0131\u015ft\u0131r: Buras\u0131 ne akl\u00ee ne bilimsel bir aland\u0131r. Gaybd\u0131r. Gayb\u0131 ancak ve ancak Allah bilir dendi\u011fi halde, buraya uzanmak isteyenler olmu\u015ftur. B\u00f6yle olunca da kader anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 gayb alemine ba\u011flay\u0131p, sorumlulu\u011fu \u00fczerlerinden atmaya kalkm\u0131\u015flard\u0131r. Bu, gayb inan\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir istismar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Allah\u0131n, i\u015fleri ni\u00e7in ve nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, yani O\u2019nun sanat\u0131n\u0131 bilmek bize ait olmay\u0131p, bizi ilgilendiren hususlar de\u011fildir, ve zaten bilmemiz ve anlamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Bizi ilgilendiren, bizi sorumlu k\u0131lacak taraflar\u0131 alg\u0131lamak, bilmek, yapmak veya yapmamakt\u0131r. Bunun i\u00e7in ak\u0131l cevherine ve tecr\u00fcbeye sahibiz ve yeterli bilgiye sahip olabiliriz. Dinde de bu meseleyle ilgili durum beyan edilmi\u015ftir. Kaderin yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmamas\u0131 istenmi\u015ftir. Din, s\u0131navdan, sorgulamaktan ve sorumlu tutulmaktan ve bunlar i\u00e7in gerekli \u00f6zg\u00fcrl\u00fck pay\u0131ndan s\u00f6z eder. Tercih hakk\u0131n\u0131 belirler. Tevhid dininde, yani Allah\u2019\u0131n yolunda, insana ikaz ve ihtarlar yap\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6\u011f\u00fct verilmi\u015ftir. Hatta tehdit edilmi\u015ftir. Bunlar ancak \u00f6zg\u00fcr iradesi olana yap\u0131l\u0131r. Sonra \u00f6\u011frenme, \u00f6nemli bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve se\u00e7im hakk\u0131 i\u00e7indir. \u015e\u00fcphe varsa giderilmek istenir. Kur\u2019an\u2019da ge\u00e7en ilgili kavramlar dikkat \u00e7ekicidir. \u201cG\u00f6klerde ve yerde \u00f6ylesine ayetler <\/strong>(belgeler, deliller) vard\u0131r ki, onlar\u0131n yan\u0131ndan g\u00f6z \u00e7evirir ge\u00e7erler\u201d<\/strong> (Y\u00fbsuf-105). \u201cSize bu kadar a\u00e7\u0131k deliller geldikten sonra, yine aya\u011f\u0131n\u0131z kayarsa, iyi bilin ki Allah \u00fcst\u00fcn ve g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, hikmet sahibidir\u201d<\/strong> (Bakara-20). \u201c… Nas\u0131l olup da \u00e7evriliyorsunuz\u201d<\/strong> (M\u00fc\u2018min-62). Buradaki nas\u0131l olup da ifadesini \u201cni\u00e7in\u201d olarak almal\u0131y\u0131z. \u201cOnlar Rablerinin \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcnden <\/strong>(burada zikrinden) y\u00fcz \u00e7evirmi\u015flerdir\u201d<\/strong> (Enbiy\u00e2-50). \u015eahitlerden bahsedilmektedir. \u201c\u015eahitlerin \u015fahitlik edece\u011fi g\u00fcnde…\u201d<\/strong> (M\u00fc\u2018min-51). Allah her\u015feyi bildi\u011fi halde \u015fahit ni\u00e7in gereklidir? Bizzat su\u00e7luya su\u00e7unu kabul ettirmek, adaleti sa\u011flamak i\u00e7indir. \u201cKim do\u011fru yolu se\u00e7erse, kendi iyili\u011fi i\u00e7in se\u00e7mi\u015f olur, kim de do\u011fru yoldan sapm\u0131\u015fsa, kendi zarar\u0131na sapm\u0131\u015f olur. Hi\u00e7bir su\u00e7lu, ba\u015fkas\u0131n\u0131nkini y\u00fcklenmez. Bir el\u00e7i g\u00f6ndermedik\u00e7e azap etmeyiz\u201d<\/strong> (\u0130sr\u00e2-15). \u201c… E\u011fer onlar sizin tarafa ge\u00e7mi\u015f olsalard\u0131…\u201d<\/strong> (Fetih-25). \u201cNe olurdu bunlar bizim ra\u011fbetimiz Allahad\u0131r demi\u015f olsalard\u0131…\u201d<\/strong> (Tevbe-59). \u201cK\u0131ssay\u0131 kendilerine anlat\u0131ver, olur ki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler\u201d<\/strong> (A\u2018raf-176). \u201c… Ak\u0131llan\u0131p vazge\u00e7mezse onu per\u00e7eminden yakalayaca\u011f\u0131z\u201d<\/strong> (A\u2018lak-15). \u201c… Bu defa cimrilik edip y\u00fcz \u00e7evirdiler ve s\u00f6zlerinden d\u00f6nd\u00fcler, zaten yan \u00e7izip duruyorlard\u0131\u201d<\/strong> (Tevbe-76). G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve daha baz\u0131 ayetlerde oldu\u011fu gibi;<\/p>\n Bunlar \u00f6zg\u00fcr iradeye verilen yeri, se\u00e7imin ve insana d\u00fc\u015fen yap\u0131p-etme pay\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015faret etmektedir. Kendi iradesi durup dururken, i\u015fi Allaha atman\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren \u015fu ayete bak\u0131n\u0131z: \u201cM\u00fc\u015frikler diyecekler ki, Allah dileseydi ne biz ne de atalar\u0131m\u0131z ortak ko\u015farak, hi\u00e7bir \u015feyi de haram yapmazd\u0131k. Onlardan \u00f6nce yalanlayanlar da \u00f6yle demi\u015flerdi de, sonu\u00e7ta azab\u0131m\u0131z\u0131 tatm\u0131\u015flard\u0131…\u201d<\/strong> (En\u2018am-48) Nahl-35\u2019de ayn\u0131 mealdedir. Kur\u2019an cebriyeci anlay\u0131\u015fa kap\u0131y\u0131 kapatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Rabbimiz b\u00f6yle dilemedi\u011fi halde neden yanl\u0131\u015f bir kader anlay\u0131\u015f\u0131na kap\u0131ld\u0131k? Kendi irademiz, menfaatlerimize ba\u011flanan benli\u011fimize y\u00f6nelmi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in. Sonra da kalk\u0131p faturay\u0131 Allah’a \u00e7\u0131kar\u0131yoruz. Bir kere \u015fu abesten kurtulmak gerekir: Allah \u00f6zg\u00fcr irademizi yaratt\u0131\u011f\u0131, yap\u0131p ettiklerimizi bu irademize ba\u011flad\u0131\u011f\u0131, buna g\u00f6re bize de\u011fer verdi\u011fi ve sorumlu tuttu\u011fu halde, bu irademizi yine kendisi kulland\u0131rtm\u0131yor. Bu olacak bir \u015fey midir? Bu, inan\u0131lacak bir \u015fey midir? Allah abes bir \u015fey yapar m\u0131? Bu nas\u0131l Allah inan\u0131\u015f\u0131d\u0131r? Yoksa bize o yapt\u0131rt\u0131yor da, yine bildi\u011fini mi okuyor? Sonunda bir de ceza veriyor? \u201cAllah zalim de\u011fildir\u201d<\/strong> diyen h\u00e2\u015f\u00e2 ba\u015fka bir Allah m\u0131? (\u00c2l-i \u0130mran-182; Tevbe-70; Yunus-44; H\u00fbd-101; Nahl-118; Kehf-49; Rum-9; Zuhruf-76: Allah zalim de\u011fildir). Zul\u00fcm yerine hikmeti koyacaksak, hikmeti sorumluluk ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan i\u015flerde aramamal\u0131, ba\u015fka yerlerde aramal\u0131d\u0131r. Hikmet bize sorumluluk y\u00fcklemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc hikmet, bize ait de\u011fil, Allaha aittir. Orada ne bize, h\u00e2\u015f\u00e2 ne Allaha sorgu sual vard\u0131r.<\/p>\n Deprem ve di\u011fer afetlerde, yanl\u0131\u015f kader anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z ve sorumsuzlu\u011fumuz, \u00e7o\u011fu zaman da hainliklerimiz y\u00fcz\u00fcnden ne ac\u0131lar \u00e7ekiliyor. G\u00fcnahs\u0131z bebeler \u00f6l\u00fcyor. \u0130nsanlar evsiz barks\u0131z kal\u0131yor. Madd\u00ee-manev\u00ee ne \u0131zd\u0131raplar ya\u015fan\u0131yor. Nas\u0131l hesap verece\u011fiz? Yoksa vermeyecek miyiz diye mi inan\u0131yorsunuz? Bunun vebalinden sadece \u201cAllaha inan\u0131yorum\u201d diye dahi kurtulamazs\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc inananlar\u0131n Kutsal Kitab\u0131, \u201cAllah ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inananlar\u201d, \u201cAllaha inanan ve ameli salih (iyi i\u015fler) i\u015fleyenler\u201d der. Bunu tekrarlay\u0131p durmu\u015ftur. Yine Kur\u2019an, \u201cAllah, i\u015fini en iyi yapan\u0131 sever\u201d<\/strong> buyurmu\u015ftur (Bakara-195; \u00c2l-i \u0130mran-148; Maide-13, 93).<\/p>\n Kurunun yan\u0131nda ya\u015f da yan\u0131yor. Evet, ne yaz\u0131k ki ac\u0131 ger\u00e7ek budur. Kur\u2019an bunu da beyan etmi\u015ftir. Hz. Musa, dua niteli\u011finde Allah\u2019a \u015f\u00f6yle y\u00f6nelmi\u015ftir: \u201c\u0130\u00e7imizdeki beyinsizler y\u00fcz\u00fcnden bizi de helak eder misin Allah\u2019\u0131m?\u201d<\/strong> (A\u2018r\u00e2f-155). Yine Kur\u2019an \u015f\u00f6yle der: \u201cBir de \u00f6yle bir fitneden sak\u0131n\u0131n ki, o, i\u00e7inizden sadece zulmedenlere eri\u015fmekle kalmaz…\u201d<\/strong> (Enf\u00e2l-25). \u201cZulmedenlere meyletmeyin; sonra size de ate\u015f dokunur…\u201d<\/strong> (H\u00fbd-113). Ancak \u015funu a\u00e7\u0131k olarak belirtmeliyiz ki, kurunun yan\u0131nda yanan ya\u015flar\u0131n ba\u015f\u0131na gelenler, asla bir ceza niteli\u011finde de\u011fildir. Bu depremde \u00f6len, yaralanan ve zarar g\u00f6renlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu cezaya u\u011fram\u0131\u015f olarak bunlar ba\u015flar\u0131na gelmemi\u015ftir. Aralar\u0131nda kurular varsa, yani bu konu ile ilgili su\u00e7lular varsa o ba\u015fka. Kadere de\u011fil, kaderden zarar g\u00f6renlere sebep olanlar, halk\u0131m\u0131z\u0131n tabiriyle tuzu kurular, yani sorumlulu\u011funu yerine getirmeyen y\u00f6netici, m\u00fcteahhit, etkili ve yetkililerdir. K\u00f6t\u00fcler y\u00fcz\u00fcnden bu felaketler ba\u015f\u0131m\u0131za gelebildi\u011fi gibi, iyiler sayesinde kurtuluruz da. \u201cE\u011fer Allah, insanlardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc di\u011ferleriyle savmas\u0131 olmasayd\u0131, elbette yery\u00fcz\u00fc alt\u00fcst olurdu\u201d<\/strong> (Bakara-251; Hac-40). B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 felakete g\u00f6t\u00fcrmek y\u00f6neli\u015finde olanlara, b\u00fct\u00fcn toplumlar\u0131 fitne fesada bo\u011fanlara ne demeli? Hz. Musa gibi soru niteli\u011finde dua etmeliyiz<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Deprem ve di\u011fer afetlerde, yanl\u0131\u015f kader anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z ve sorumsuzlu\u011fumuz, \u00e7o\u011fu zaman da hainliklerimiz y\u00fcz\u00fcnden ne ac\u0131lar \u00e7ekiliyor. G\u00fcnahs\u0131z bebeler \u00f6l\u00fcyor. \u0130nsanlar evsiz barks\u0131z kal\u0131yor. Madd\u00ee-manev\u00ee ne \u0131zd\u0131raplar ya\u015fan\u0131yor. Nas\u0131l hesap verece\u011fiz?<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":16893,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[2564,990,2601,2602],"yoast_head":"\n\n