Deprem, yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131nt\u0131larla birlikte, \u00fclkemizdeki egemen y\u00f6netim zihniyetinin de ne kadar bilim d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Mill\u00ee ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet olman\u0131n, liyakatli y\u00f6netici kadrolarla m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 bir kez daha ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Deprem, mevcut y\u00f6netim sisteminin \u00e7o\u011fu birim ve organlar\u0131n\u0131n, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u2018yetmezlik\u2019 d\u00fczeyine geriledi\u011fini de g\u00f6sterdi.<\/p>\n
Depremin olu\u015fumuna ili\u015fkin yakla\u015f\u0131k 300 y\u0131ll\u0131k bilimsel bilgi birikimine ra\u011fmen, her deprem oldu\u011funda eski zamanlardan kalan mant\u0131ks\u0131z a\u00e7\u0131klamalar g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130lk \u00e7a\u011flar\u0131n mitolojik anlat\u0131lar\u0131na dayal\u0131 baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131n, yeniden g\u00fcncellenerek yeni s\u00fcr\u00fcmleri ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. S\u00f6z gelimi, eskiden depremi, \u2018d\u00fcnya \u00f6k\u00fcz\u00fcn boynuzlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde, \u00f6k\u00fcz ba\u015f\u0131n\u0131 sallad\u0131k\u00e7a yery\u00fcz\u00fc de sallan\u0131yor\u2019 diye anlatanlar olurdu. 1894 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da meydana gelen deprem olay\u0131n\u0131n, \u201cMehmet Tevfik Bey\u2019in II. Abd\u00fclhamit Me\u015frutiyet ve M\u00fctareke Devri Hat\u0131ralar\u0131\u201d adl\u0131 eserde, d\u00f6nemin bir gazetesinde \u015fu \u015fekilde haber yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131yor: \u201cZelzeleden evvel Sarayburnu a\u00e7\u0131klar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir mavna ile birtak\u0131m kimselerin gelerek uzun bir zincire tak\u0131l\u0131 makineye benzer bir nesneyi denizin dibine indirdiklerinden bahsediliyor ve bu zelzelenin mahsus tertip edilmi\u015f olmas\u0131 ihtimali\u201d ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor (Aktaran: Duymaz, 2023, 4). 6 \u015eubat 2023 depreminde, \u00f6nemli bir \u00fcst d\u00fczey kamu y\u00f6neticisinin, \u2018uzaydan demir \u00e7ubuklar f\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yery\u00fcz\u00fcnde 7-8 \u015fiddetinde deprem oluyor\u2019 dedi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu atanm\u0131\u015f ki\u015fi, kendince mant\u0131ks\u0131zl\u0131\u011fa bir \u2018\u00e7a\u011f atlatm\u0131\u015f\u2019 oldu. Mitolojik anlat\u0131lardan beslenen ve mant\u0131ks\u0131zl\u0131\u011fa dayanan zihniyet, ne yaz\u0131k ki kendini g\u00fcncelleyerek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Deprem, sadece \u00fclkemizin deprem ile ilgili bilin\u00e7alt\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmakla kalmad\u0131. Ayn\u0131 zamanda, kendilerini \u2018se\u00e7kinler\u2019 olarak g\u00f6steren y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n, y\u00f6neticilik konusundaki yetmezlik d\u00fczeylerini de a\u00e7\u0131\u011fa vurdu. Her \u015feyden \u00f6nce, T\u00fcrkiye\u2019nin, deprem konusunda esasl\u0131 ve uygulanabilir stratejik ve taktik planlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131. Oysa, deprem oldu\u011fu zaman – hi\u00e7bir talimata gerek kalmadan- an\u0131nda m\u00fcdahale edecek kurulu\u015flar\u0131n eylem planlar\u0131 olmal\u0131yd\u0131. \u0130yi bir planlama, gelece\u011fe ili\u015fkin soyut d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015ftirebilecek niteli\u011fe sahip liyakatli insanlar\u0131n i\u015fidir. Buradan \u00e7\u0131kar\u0131lacak en \u00f6nemli sonu\u00e7, soyut d\u00fc\u015f\u00fcnce yetisi geli\u015fmemi\u015f ki\u015filerden iyi bir y\u00f6netici profili \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir.<\/p>\n
Y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7leri, y\u00f6netim sistemindeki g\u00f6revleri yapacak \u2018liyakatli insanlar\u2019 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. Belirli g\u00f6revler i\u00e7in liyakatli olmak, bu g\u00f6revlerin ba\u015far\u0131yla yap\u0131labilmesi i\u00e7in zorunlu olan belirli yetenek, bilgi ve ki\u015fisel niteliklere fiilen sahip olmay\u0131 gerektirir. Bulunulan konumun gerektirdi\u011fi liyakate (yetenek, bilgi ve ki\u015fisel niteliklere) yeterince fiilen sahip olunmad\u0131\u011f\u0131nda, y\u00f6netimin i\u015fleyi\u015finde \u00e7ok ac\u0131kl\u0131 ve travmatik sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. S\u00f6z gelimi, deprem sonras\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalarda, Afad ve K\u0131z\u0131lay gibi \u00f6nemli kurulu\u015flar\u0131n y\u00f6netimi olduk\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Afad\u2019\u0131n, deprem oldu\u011fu andan itibaren kendili\u011finden harekete ge\u00e7mek yerine, \u00fcst d\u00fczey yetkililerden \u2018talimat\u2019 bekledi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131. K\u0131z\u0131lay, g\u00f6z\u00fc, kula\u011f\u0131, kalbi ve zihni \u2018m\u00fch\u00fcrl\u00fc olmayan\u2019 herkesi \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. K\u0131z\u0131lay y\u00f6netimi, ortal\u0131k can pazar\u0131 iken da\u011f\u0131tmas\u0131 gereken \u00e7ad\u0131r, g\u0131da, giysi ve kan gibi \u00fcr\u00fcnleri parayla satm\u0131\u015f. Bu arada, K\u0131z\u0131lay gibi k\u00f6kl\u00fc bir yard\u0131m kurulu\u015funun, holdingle\u015fti\u011fini ve ticari bir kurulu\u015f h\u00e2line geldi\u011fini \u00f6\u011frenmi\u015f olduk.<\/p>\n
Y\u00f6netimin ba\u015far\u0131s\u0131, kurumdaki her bir g\u00f6revi liyakat k\u0131staslar\u0131na uygun olarak yapacak insanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0 Buna g\u00f6re, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n istihdam\u0131 a\u015famas\u0131nda, her bir g\u00f6revin gerektirdi\u011fi vas\u0131flara fiilen sahip insanlar\u0131n tespiti ve de\u011ferlendirilmesi \u00f6nemlidir. \u0130nsan kaynaklar\u0131 y\u00f6netimi alan\u0131nda, belirli bir g\u00f6reve getirilecek olan ki\u015filerin, g\u00f6revin gerektirdi\u011fi yetenek-bilgi ve ki\u015filik niteliklerine ne \u00f6l\u00e7\u00fcde sahip olduklar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7en modern y\u00f6ntemler geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda, ba\u015far\u0131l\u0131 toplumlarda insan kaynaklar\u0131 y\u00f6netimi alan\u0131nda s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan \u2018Psikoteknik Y\u00f6ntem\u2019 gelmektedir.<\/p>\n
\u00a0<\/strong>Y\u00f6netim sisteminin stratejik karar verme birimleri olarak tepe y\u00f6neticilerin atanmas\u0131 a\u015famas\u0131nda psikoteknik testler uygulanabilir. Psikoteknik y\u00f6ntem, insanlardaki belirli nitelikleri \u00f6l\u00e7meye yarayan birtak\u0131m testlerden olu\u015fan bir insan de\u011ferlendirme tekni\u011fidir. Bu y\u00f6ntemde, ki\u015filerin bedensel-zihinsel-duygusal yetenekleri, i\u015f becerileri ile \u00e7e\u015fitli ki\u015filik \u00f6zelliklerini \u00f6l\u00e7mek \u00fczere bir\u00e7ok testler uygulanmaktad\u0131r. Psikoteknik \u00f6l\u00e7\u00fcmde, g\u00f6reve atanacak insanlar\u0131n, bedensel dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131, zek\u00e2 d\u00fczeyleri, neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisi kurma yetileri, \u00f6\u011frenme g\u00fc\u00e7leri gibi baz\u0131 nitelikleri say\u0131sal olarak analiz edilebilmektedir (Erdo\u011fan, 1980, 48). Y\u00f6netim sistemindeki g\u00f6revlere atanacak ki\u015filerin liyakatini \u00f6l\u00e7en bir\u00e7ok testler geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u00dclke \u015fartlar\u0131na ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelliklere g\u00f6re uyarlanm\u0131\u015f baz\u0131 test t\u00fcrleri olarak, yetenek, bilgi, ki\u015filik ve \u00e7e\u015fitli tutum \u00f6l\u00e7ekleri vard\u0131r. Y\u00f6netim psikolojisi ve ergonomi bilimleri kapsam\u0131ndaki bilimsel geli\u015fmelerden yararlanarak, \u00e7e\u015fitli i\u015f veya g\u00f6revlerin \u00f6zelliklerine g\u00f6re, geni\u015f bir psikoteknik test envanteri olu\u015fturulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Y\u00f6netim sistemlerinin, yanda\u015fl\u0131k, nepotizm ve kay\u0131rmac\u0131l\u0131k gibi liyakatten yoksunluk durumlar\u0131ndan kurtulmalar\u0131n\u0131n en etkili bilimsel \u00e7aresi, psikoteknik y\u00f6ntemlerden yararlanmak olmal\u0131d\u0131r. Bu anlamda, b\u00fct\u00fcn alg\u0131 y\u00f6netimlerine ve propaganda tekniklerine ra\u011fmen, etkinsizli\u011fi ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belli olan y\u00f6netim sistemlerinin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131nda bu y\u00f6ntem kullan\u0131labilir. S\u00f6z gelimi, \u00fclkemizde ya\u015fanan deprem olay\u0131nda, etkili ve verimli bir y\u00f6netim tarz\u0131 ortaya koyamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in ele\u015ftirilen kurulu\u015flar\u0131n, \u00f6zellikle tepe ve \u00fcst kademe y\u00f6neticilerinin g\u00f6revlendirilmesinde, psikoteknik testler uygulanmal\u0131yd\u0131. Herh\u00e2lde, \u00e7ok daha iyi ve isabetli atamalar yap\u0131labilirdi.<\/p>\n Bir\u00e7ok \u00fclkede karayolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zellikle ticari i\u015flerde ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k hizmetlerinde \u00e7al\u0131\u015fan s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin, fizyolojik, psikolojik ve psikiyatrik testlere dayal\u0131 psikoteknik belgeler alma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri vard\u0131r. Geli\u015fmi\u015f toplumlarda daha s\u0131k rastlanmak \u00fczere, geli\u015fmi\u015f \u015firketlerin kritik g\u00f6revlerinin emanet edildi\u011fi y\u00f6netsel pozisyonlarda g\u00f6revlendirilecek insanlar i\u00e7in de bu t\u00fcr testler yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Toplumun nas\u0131l bir hayat ya\u015fayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 stratejik g\u00f6revlere yap\u0131lacak atamalar\u0131n, bu y\u00f6ntemle yap\u0131lmas\u0131 bir\u00e7ok y\u00f6netim sorununu \u00e7\u00f6zecektir. Toplumsal ya\u015fam\u0131n kalite d\u00fczeyini, g\u00fcvenli\u011fini, bar\u0131\u015f ve huzurunu yak\u0131ndan ilgilendiren kurum ve kurulu\u015flar\u0131n y\u00f6netim kadrolar\u0131yla ilgili atamalarda, psikoteknik y\u00f6ntemler i\u015fe yarayacakt\u0131r.<\/p>\n \u00dclkemizdeki siyasi kadrolar ve y\u00f6neticiler, demokratik se\u00e7im yoluyla i\u015f ba\u015f\u0131na gelmi\u015f olsalar bile, toplumsal ya\u015fam\u0131 ilgilendiren g\u00f6revlere gelmeleri s\u0131ras\u0131nda psikoteknik test uygulanmal\u0131d\u0131r. Psikoteknik test sonu\u00e7lar\u0131, toplumun t\u00fcm\u00fcn\u00fc ilgilendiren kararlar\u0131 alan ve y\u00fcr\u00fcten y\u00f6neticilerin, bulunduklar\u0131 konumun liyakatine ne derecede sahip olduklar\u0131n\u0131n belgesi niteli\u011finde olacakt\u0131r. Bu testlerden ba\u015far\u0131l\u0131 olamayan ve yetersiz puan alan y\u00f6neticilerden \u2018e\u011fitim a\u00e7\u0131\u011f\u0131\u2019 bulunanlar ise ilgili alanlarda k\u0131sa ve h\u0131zl\u0131 bir e\u011fitime t\u00e2bi tutulmal\u0131d\u0131r. Bir ki\u015finin, \u00f6nemli bir g\u00f6reve gelmesi, bu g\u00f6revin gerektirdi\u011fi vas\u0131flara yeterince sahip olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u2018Bilmemek ay\u0131p de\u011fil, \u00f6\u011frenmemek ay\u0131pt\u0131r\u2019.<\/p>\n Ali DUYMAZ:<\/strong> \u201cHareket-i Arz\u201d, Ayars\u0131z Ayl\u0131k T\u00fcrk Edebiyat\u0131 Dergisi, Mart 2023, \u0130stanbul<\/p>\n \u0130lhan ERDO\u011eAN:<\/strong> \u0130\u015fletmelerde Ki\u015fi De\u011ferlemede Psikoteknik, \u00dc\u00e7dal Ne\u015friyat, \u0130stanbul<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Deprem, sadece \u00fclkemizin deprem ile ilgili bilin\u00e7alt\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmakla kalmad\u0131. Ayn\u0131 zamanda, kendilerini \u2018se\u00e7kinler\u2019 olarak g\u00f6steren y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n, y\u00f6neticilik konusundaki yetmezlik d\u00fczeylerini de a\u00e7\u0131\u011fa vurdu.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":16956,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[64],"tags":[2564,2618,432,2286],"yoast_head":"\nPsikoteknik testlerin kullan\u0131m\u0131 geni\u015fletilmelidir<\/strong><\/h2>\n
Siyaset k\u00f6kenli y\u00f6neticilere Psikoteknik Y\u00f6ntem <\/strong><\/h2>\n