Y\u00f6netim bilimlerine g\u00f6re, y\u00f6netim etkinliklerinin bir meslek h\u00e2line gelmesinde sanayile\u015fme s\u00fcreci \u00e7ok \u00f6nemli bir a\u015famad\u0131r. \u00a0Sanayile\u015fmenin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n ayn\u0131 yerde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flamas\u0131yla i\u015f anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde, patronlar\u0131 ve i\u015fverenleri, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve dengeli kararlar almaya ve uygulanmaya sevk edecek sosyal devlet, i\u015f hukuku, sosyal g\u00fcvenlik ve sendikal kurumlar gibi kavramlar ve olgular hen\u00fcz geli\u015fmemi\u015fti.<\/p>\n
\u0130\u015f g\u00f6renler, \u00f6rg\u00fct patronlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 dayatmalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda haklar\u0131n\u0131 aramak i\u00e7in bazen makinelere bazen de \u00f6rg\u00fct sahiplerine fiziki sald\u0131r\u0131larda bulunurlard\u0131. Bu \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 zamanlarda, \u00f6rg\u00fct sahiplerinin ilk akl\u0131na gelen \u00f6nlem, patron kat\u0131yla i\u015f\u00e7iler aras\u0131na g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin yerle\u015ftirilmesiydi. \u0130\u015f g\u00f6renlerin \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131yla ilgili yak\u0131nmalar\u0131 ve itirazlar\u0131 derhal g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerince bast\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Tepe y\u00f6neticiler ile i\u015f g\u00f6renler aras\u0131nda s\u00fcrekli g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin bulunmas\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6rg\u00fctsel verimlili\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr ve \u00e7al\u0131\u015fma bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 yok ederdi.<\/p>\n
\u0130lk giri\u015fimciler, i\u015f \u00f6rg\u00fctleri b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e, kendi adlar\u0131na \u00f6rg\u00fct\u00fc y\u00f6netmeleri i\u00e7in profesyonel \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticiler istihdam etmeye ba\u015flad\u0131lar. Profesyonel y\u00f6neticiler, ilk olarak y\u00f6netici katmanlar ile i\u015f g\u00f6renler aras\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fma bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 kurmak amac\u0131yla -aradaki g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri yerine- orta kademe y\u00f6neticilik mevki ve kadrolar\u0131 olu\u015fturdular. Orta kademe y\u00f6neticili\u011fi; tepenin emir ve talimatlar\u0131n\u0131 alt kademelere, alt kademelerin talep ve yak\u0131nmalar\u0131n\u0131 \u00fcstlere aktarma gibi bir i\u015fleve sahip oldu. Bu anlamda, orta kademe y\u00f6neticilikleri, \u00fcst ve alt birimler aras\u0131ndaki y\u00f6netimin ba\u011flant\u0131 ve uzla\u015fma noktalar\u0131 oldular. \u00c7al\u0131\u015fanlar da, orta kademe y\u00f6neticilerince kendi haklar\u0131n\u0131n korundu\u011funu g\u00f6rd\u00fckleri\u00a0 \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u015flerini yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
19. y\u00fczy\u0131lda h\u0131zlanan \u2018ulus devlet\u2019 olgusu, kamu y\u00f6netiminde de ciddi yeniliklere ve yeni uygulamalara ortam haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Tarihsel olarak, kral ya da padi\u015fahlar\u0131n toplum \u00fczerindeki y\u00f6netimleri, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u2018ba\u015fkan\u0131n adamlar\u0131\u2019 olan asker ve din adam\u0131 kimlikli ki\u015filer taraf\u0131ndan icra edilirdi. Y\u00f6netici-halk ili\u015fkisi, \u00e7o\u011funlukla korku ve tahakk\u00fcm esas\u0131na dayan\u0131rd\u0131. Y\u00f6netim ili\u015fkileri, s\u00fcrekli olarak g\u00fcvenlik kayg\u0131s\u0131yla \u015fekillendi\u011fi i\u00e7in hem y\u00f6netici s\u0131n\u0131f hem de y\u00f6netilenler kendilerini g\u00fcvende hissetmezlerdi. \u00dcnl\u00fc sosyolog ve y\u00f6netim bilimci Max Weber\u2019in \u2018b\u00fcrokrasi\u2019 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi, as\u0131l i\u015fleri sadece y\u00f6neticilik olan yeni bir y\u00f6netim modeli ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. B\u00fcrokraside, tepe y\u00f6netimi ile alt kademe \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, \u00f6zellikle orta kademe y\u00f6neticilikleri sayesinde rasyonel ilke ve kurallara g\u00f6re \u015fekillendi. B\u00fcrokrasi, belirli bir disiplin ve otoriteye dayansa da, y\u00f6netimdeki keyfili\u011fe son vermeyi \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. \u0130deal b\u00fcrokraside, her y\u00f6netici veya i\u015f g\u00f6ren, konumu ne olursa olsun ki\u015filere de\u011fil, bulundu\u011fu kadronun ilke ve kurallar\u0131na uymak durumundayd\u0131.<\/p>\n
B\u00fcrokratik y\u00f6netimde tepe y\u00f6netimi, mevcut hukuk d\u00fczeni i\u00e7inde kalmak kayd\u0131yla plan ve programlar\u0131n\u0131 yapar. Bunlar\u0131n, fiilen i\u015f ve hizmete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, \u00f6zellikle bulunduklar\u0131 konumun uzman\u0131 olan orta kademe y\u00f6neticilerin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. Orta kademe y\u00f6neticileri, hem tepe y\u00f6netiminin plan ve programlar\u0131na uymak, hem de alt kademe \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 korumakla ilgili duyarl\u0131l\u0131\u011fa sahiptir. Orta kademe y\u00f6neticisi, yukar\u0131 ile a\u015fa\u011f\u0131 aras\u0131nda iyi bir uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve denge sa\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r. Onlar i\u015flerini liyakatle y\u00fcr\u00fct\u00fcrlerse, \u00e7o\u011funlukla \u00e7al\u0131\u015fanlar aras\u0131nda ve y\u00f6netim-halk ili\u015fkilerinde pek sorun \u00e7\u0131kmaz.<\/p>\n
Otoriter ve demokrasiyi yeterince i\u00e7selle\u015ftirememi\u015f k\u00fclt\u00fcrlerdeki b\u00fcrokratik y\u00f6netim, \u00e7o\u011funlukla ki\u015fisel ve keyf\u00ee y\u00f6netimlerin bir ayg\u0131t\u0131 gibi \u015fekillenmektedir. Bu ba\u011flamda, merkezi y\u00f6netimin, a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fc\u00e7lendirildi\u011fi y\u00f6netimlerde, b\u00fcrokrasinin rasyonel ilke ve kurallar\u0131 ask\u0131ya al\u0131nmaktad\u0131r. Y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinde, rasyonel ilke ve kurallar\u0131n ortadan kalkmas\u0131, y\u00f6netimin ki\u015fiselle\u015fmesi ve siyasalla\u015fmas\u0131 anlam\u0131na gelir.\u00a0 Tepe y\u00f6netiminin hukuk d\u0131\u015f\u0131 ve denetimsiz g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131, kamu y\u00f6netimini merkeziyet\u00e7i bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.\u00a0 Tepe y\u00f6netiminin bask\u0131s\u0131yla orta kademe y\u00f6neticileri de, profesyonel y\u00f6netici gibi hareket etmek yerine h\u0131zl\u0131ca siyasalla\u015f\u0131rlar. B\u00f6ylece, tepe y\u00f6netimi ile alt kademeler aras\u0131nda denge unsuru olan orta kademe y\u00f6neticileri, tamamen tepe y\u00f6netimin bir \u2018siyasal ajan\u0131\u2019 h\u00e2line gelir.<\/p>\n
Y\u00f6netim teorisine g\u00f6re, orta kademe y\u00f6neticilerinin siyasalla\u015fmas\u0131, onlar\u0131n tepe y\u00f6netim ile alt kademe \u00e7al\u0131\u015fanlar aras\u0131ndaki uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k rollerini kaybetmeleri demektir. Orta kademe y\u00f6neticilerinin siyasalla\u015fmas\u0131, y\u00f6netimin \u2018ana omurgas\u0131n\u0131n\u2019 \u00e7\u00f6kmesine yol a\u00e7ar. \u00a0Siyasalla\u015fan orta kademe y\u00f6neticileri, tepedeki y\u00f6neticinin alt katmanlar ve halk \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131n\u0131n birer arac\u0131 olarak alg\u0131lan\u0131r. Bu durum, y\u00f6neticiler ile alt kademeler aras\u0131nda g\u00fcven kayb\u0131na yol a\u00e7ar. \u00c7al\u0131\u015fanlar ve halk\u0131n bir kesimi \u00fczerinde, korku ve belirsizlik psikolojisi egemen olmaya ba\u015flar.<\/p>\n
Y\u00f6netim kademelerinde yetkin ve liyakatli y\u00f6neticilerin olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netim ortamlar\u0131nda, i\u015f hayat\u0131na ve toplumsal s\u00fcre\u00e7lere ili\u015fkin anla\u015fmazl\u0131klar ve uyu\u015fmazl\u0131klar giderek artar. Orta kademe y\u00f6neticileri, y\u00f6netim sorunlar\u0131n\u0131 liyakat ve ehliyet i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fclmesini sa\u011flayamazlarsa y\u00f6netme otoritelerini hissettirmek ve g\u00fc\u00e7lerini g\u00f6stermek ad\u0131na her anla\u015fmazl\u0131kta jandarma ve polis g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanma ihtiyac\u0131n\u0131 hissederler. \u00a0Elbette, jandarmas\u0131 ve polisi olmayan y\u00f6netim olmaz; ancak, her f\u0131rsatta\u00a0 g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerini, kendi i\u015f\u00e7isine, gencine ve k\u00f6yl\u00fcs\u00fcne kullanan y\u00f6netime de \u2018y\u00f6netim\u2019 denmez. S\u00f6z gelimi, \u00fclkenin s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan binlerce ka\u00e7a\u011f\u0131n nas\u0131l girdi\u011fi bilinmezken, \u00fclke i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 do\u011faya sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini bekleyen T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc kendi evlatlar\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakmak, y\u00f6netimin kendi toplumuna yabanc\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Son y\u0131llardaki y\u00f6netim sistemindeki merkeziyet\u00e7ilik y\u00fcz\u00fcnden, T\u00fcrk kamu y\u00f6netim sistemi a\u015f\u0131r\u0131 bi\u00e7imde siyasalla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda, \u00f6zellikle uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve denge sa\u011flama i\u015flevleri olan orta kademe y\u00f6neticileri, \u00e7o\u011funlukla siyasal iktidarlar do\u011frultusunda y\u00f6netim davran\u0131\u015flar\u0131 sergilemektedirler. Kamu y\u00f6netiminin orta kademe y\u00f6neticilerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, tepe ile alt kademeler aras\u0131nda bir denge unsuru olmak niteliklerini kaybediyorlar. Liyakat ve yetkinlik d\u00fczeyleri, bulunduklar\u0131 g\u00f6revlerin etkili ve verimli bir \u015fekilde yerine getirilmesi ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flayam\u0131yor. Bir k\u0131s\u0131m kamu g\u00f6revlileri, g\u00f6revli olduklar\u0131 konumun yasal sorumluluklar\u0131 ile hareket etmeleri gerekirken siyaset\u00e7ilerin beklentilerine g\u00f6re davranmakla ilgili g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler veriyorlar.<\/p>\n
\u00dcst y\u00f6netim ile y\u00f6netilenlerin aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc olmas\u0131 gereken orta kademe y\u00f6neticileri siyasalla\u015f\u0131nca, alt kademenin halka adaletle davranmas\u0131nda sorunlar \u00e7\u0131k\u0131yor. Toplumun verdi\u011fi vergiler ve yetkilerle donanm\u0131\u015f olan y\u00f6neticiler, hukuk kurallar\u0131 ve ahlak ilkeleri do\u011frultusunda y\u00f6netim sergilemede yetersiz kald\u0131k\u00e7a, halk\u0131n \u00fczerine jandarma ve polisle gitmek tuhafl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Sorunlar\u0131, me\u015fruiyet ve ak\u0131ll\u0131ca \u00e7\u00f6zmek yerine, bast\u0131rma ve susturmak kolayc\u0131l\u0131\u011f\u0131na y\u00f6neliyorlar.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fanlar, haklar\u0131n\u0131 ve hukuklar\u0131n\u0131 koruyan y\u00f6neticilerle \u00e7al\u0131\u015fmak isterler. Yurtta\u015flar, devlet kurumlar\u0131nda, g\u00fcven duyaca\u011f\u0131 ve liyakat i\u00e7inde i\u015flerini g\u00f6ren adaletli y\u00f6neticiler g\u00f6rmek isterler. Yurtta\u015flar, kendi y\u00f6neticilerine g\u00fcvenmedikleri bir sosyal ortamda, do\u011fal olarak birbirlerine de g\u00fcvenemezler. Oysa, b\u00fct\u00fcn ekonomik, sosyal, siyasi, hukuki ve ahlaki d\u00fczen, ki\u015filerin ve kurumlar\u0131n birbirlerine g\u00fcveni \u00fczerine kuruludur. En basit nezaket kurallar\u0131 yok olur ve insanlar aras\u0131 ili\u015fkilere kabal\u0131k ve nobranl\u0131k egemen olur.<\/p>\n
G\u00f6rkemli T\u00fcrk\u00e7emizin felsefi ifadesi ile \u2018Bal\u0131k ba\u015ftan kokar\u2019!..<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
B\u00fcrokratik y\u00f6netimde tepe y\u00f6netimi, mevcut hukuk d\u00fczeni i\u00e7inde kalmak kayd\u0131yla plan ve programlar\u0131n\u0131 yapar. Bunlar\u0131n, fiilen i\u015f ve hizmete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, \u00f6zellikle bulunduklar\u0131 konumun uzman\u0131 olan orta kademe y\u00f6neticilerin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":17066,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[64],"tags":[2525,434,2630,432,79],"coauthors":[2225],"class_list":["post-17058","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kurumlar","tag-burokrasi","tag-demokrasi","tag-kamu-yonetimi","tag-siyaset","tag-yonetim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17058","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/187"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17058"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17058\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17067,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17058\/revisions\/17067"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17058"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=17058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}