Heyecana, tela\u015fa, \u00f6fkeye, s\u00f6v\u00fcp saymaya gerek duymadan meseleye bakmak en do\u011frusudur. Hani denir ya, hayat devam ediyor. Teneff\u00fcs etti\u011fimiz hava, g\u00fcne\u015f, su, a\u011fa\u00e7lar, \u00f6ten ku\u015flar yerli yerinde duruyor. R\u0131zk\u0131m\u0131z\u0131n pe\u015finde ko\u015fmak da s\u00fcr\u00fcyor. Siyasi hayat da devam ediyor. Kom\u015fumuzda, \u201celim k\u0131r\u0131lsayd\u0131 da oy vermeseydim\u201d \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131na kap\u0131lmayal\u0131m. Bunlar da devam edecektir. Bilimsel bir metot ve anlay\u0131\u015f\u0131 g\u00f6zeterek meseleye bakmaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. Olabildi\u011fi kadar. Olan biten, hakl\u0131l\u0131klar\u0131 ve haks\u0131zl\u0131klar\u0131 yans\u0131tan bir muhtevay\u0131 i\u00e7ine alsa bile, anlama tarz\u0131m\u0131z bilimsel olmal\u0131d\u0131r ve toplumsal y\u0131\u011f\u0131lmalar\u0131, toplumsal dalgalar\u0131 ifade etmelidir. Siyasete d\u00f6n\u00fck sosyal yap\u0131m\u0131z\u0131 tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Konu siyaset oldu\u011fu i\u00e7in, al\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fumuz ideolojik ve duygusal tutumlardan s\u0131yr\u0131lmak kolay olmuyor. Ama yine de bilimin objektifli\u011fini hedefleyelim.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de son y\u0131llarda, siyaset odakl\u0131, biri iki gruplu iki sosyal dilim yerle\u015fmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Siyaset odakl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fi\u015fken olabilecek dilimlerdir ama, sosyal yap\u0131m\u0131z, gelenek haline getirilmi\u015f din\u00ee anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z ve k\u00fclt\u00fcrel geleneklerimiz g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131nca, de\u011fi\u015febilirlikleri yan\u0131nda, \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131p sosyal kimlikler haline gelmi\u015f \u00f6zellikleriyle, sosyolojik bir devaml\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir durumdad\u0131rlar.<\/p>\n
Sosyal dilimin biri, siyasi g\u00f6zl\u00fckle do\u011fal olarak muhalefet, di\u011feri mevcut iktidar yanl\u0131lar\u0131d\u0131r. \u0130ktidar yanl\u0131s\u0131n\u0131n iki gruptan olu\u015ftu\u011funu s\u00f6ylemeliyiz. Biri iktidara tam \u201cyanda\u015f\u201d tabir edilen grup, di\u011feri, her \u015feye ra\u011fmen mevcut iktidar\u0131 tercih eden gruptur. Son se\u00e7imlerde iki ana dilim, genel hatlar\u0131yla y\u00fczde elli\u015fer olmu\u015ftur. Uzun s\u00fcredir de yakla\u015f\u0131k b\u00f6yledir. Se\u00e7im \u00f6ncesi ve se\u00e7imlerde yap\u0131lanlara ait tespit, s\u00f6ylenti farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ve iddialara ra\u011fmen da\u011f\u0131l\u0131m, genel hatlar\u0131yla yar\u0131 yar\u0131yad\u0131r.<\/p>\n
Son se\u00e7imde az fazlas\u0131yla iktidar tayin edilmi\u015f, sonu\u00e7 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r ama bu, olu\u015fan manzaraya g\u00f6re sosyal tahlilin \u015feklini ve anlam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmemektedir. Yani, muhalefet biraz fazla al\u0131p iktidar olsayd\u0131, sosyal tahlilimiz ve yorumumuz de\u011fi\u015fmeyecekti. \u00c7\u00fcnk\u00fc dilimler kararl\u0131l\u0131\u011fa yak\u0131nd\u0131r ve belli bir oran, \u0131srarla mevcut iktidar\u0131 desteklemektedir.<\/p>\n
Birinci sosyal dilimin, yani muhalefetin sosyal mesaj\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Acaba istemeyenler ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar ve kimlerden olu\u015fuyor? Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler ve gruplar ayn\u0131 zamanda i\u00e7i i\u00e7e ge\u00e7mi\u015flerdir. Kamuoyuna m\u00e2l olmu\u015f \u015fekliyle \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir:<\/p>\n
Bunlara g\u00f6re, zaman zaman d\u00f6n\u00fc\u015f yapm\u0131\u015f olmalar\u0131 ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc ter\u00f6r\u00fcn \u00fczerine gitmi\u015f olmalar\u0131, hem siyasidir, hem zarurettendir, samimi de\u011fildir.<\/p>\n
Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce sahipleri ayn\u0131 zamanda mevcut iktidar\u0131n ve yanda\u015flar\u0131n\u0131n dini ve din duygular\u0131n\u0131 istismar ettikleri kanaatindedirler. Her g\u00fcn bunlar\u0131n \u00f6rnekleri \u00fczerinde tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p durulmu\u015ftur. Ahl\u00e2k ve faziletten, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve din\u00ee nezaketten uzakla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, din, \u015fekilci, kat\u0131, \u00f6z\u00fcnden ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, siyasile\u015ftirilmi\u015f, tehlikeli uygulamalar yapabilecek bir din anlay\u0131\u015f\u0131 haline getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu de\u011ferlendirmeler, her g\u00fcn, bir\u00e7ok medya kurulu\u015funda, uzmanlara da dayand\u0131r\u0131larak, yaz\u0131l\u0131, s\u00f6zl\u00fc, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc olarak konu\u015fulmu\u015ftur.<\/p>\n
Bunlar mevcut iktidara muhaliftirler ve mesajlar ki\u015fisel tutumlardan ibaret olmay\u0131p, muhalif kamuoyuna mal olmu\u015f, sosyal dalgalar ve b\u00fct\u00fcnl\u00fckler haline gelmi\u015f mesajlard\u0131r.<\/p>\n
Mevcut iktidar\u0131 destekleyenleri iki grupta m\u00fctalaa etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Biri y\u00fczde on-on be\u015f civar\u0131nda, iktidara ba\u011fl\u0131, adeta ba\u011f\u0131ml\u0131, \u00e7ok sevdiklerini s\u00f6yleyen, her icraat\u0131n\u0131 benimseyen, esas yanda\u015f denen gruptur. Bu grup, hemen hemen, \u00fc\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131 be\u015f yukar\u0131 her iktidar d\u00f6nemlerinde olabilen kimselerden olu\u015fur.<\/p>\n
Kanun\u00ee, zaruri bir b\u00fcrokratik d\u00fczenin \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015f bir \u00fcst b\u00fcrokrat kesim buraya d\u00e2hildir. Menfaat, kayr\u0131lma, g\u00f6reve getirilmi\u015f olma gibi sebepler, hem b\u00fcrokratik tabakada, hem kayr\u0131lan ve iltimas g\u00f6ren i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda ge\u00e7erlidir. Menfaat odakl\u0131 yanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde \u00f6nemli bir fakt\u00f6r daha vard\u0131r. Zihniyet beraberli\u011fi. Bazen bu, menfaat s\u00f6z konusu olmaks\u0131z\u0131n ge\u00e7erli olmu\u015ftur. Din\u00ee duygular, kad\u0131nlar\u0131n ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc, erkeklerin sakal serbestli\u011fi, baz\u0131 kutlamalara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p, baz\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karma, okunan gazete, dergi ve kitaplar, mezun olunan okul benzerliklerine kadar \u00e7e\u015fitli unsurlar, zihniyet benzerli\u011fini kendili\u011finden olu\u015fturan semboller olmu\u015ftur. Yanda\u015f akademisyenler ve din g\u00f6revlileri de belirtti\u011fimiz \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yan gruba dahildirler.<\/p>\n
Y\u00fczde elliyi ve y\u00fczde on\u2019u s\u00f6yledik. Geriye y\u00fczde k\u0131rk gibi bir sosyal kesim kald\u0131. Bunlar mevcut iktidar\u0131 uzun s\u00fcredir tercih eden, \u0131srarl\u0131, iktidar\u0131 tayin eden gruptur. Grup deyi\u015fimizi, sosyal \u00e7er\u00e7eveli, bilimsel sosyolojik tip anlam\u0131nda de\u011fil, sosyal kategori anlam\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirtmeliyim. Siyas\u00ee zihniyet, hayat anlay\u0131\u015f\u0131, gibi noktalarda beraberlik olu\u015fturan kategorilerdir. Bu grubun i\u00e7inde bir\u00e7ok kesimden, bir\u00e7ok meslekten kimseler bulunmaktad\u0131r. Bu grup, mevcut iktidar\u0131 tercih eden grup olmakla kalmam\u0131\u015f, muhalefete \u015fiddetle muhalif olan bir \u00f6zelli\u011fe sahip olmu\u015f ve bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a belli etmektedir. Yani T\u00fcrkiye\u2019de bir noktada, demokrasinin yumu\u015fak \u00e7izgileri kaybolmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc muhalefete bu denli muhalefet, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
Yakla\u015f\u0131k y\u00fczde k\u0131rk dedi\u011fimiz bu sosyal dilim, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olumsuzluklar\u0131, iktisad\u00ee, idar\u00ee, hukuk\u00ee bir\u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 g\u00f6r\u00fcp ya\u015fad\u0131klar\u0131, her \u015feyi g\u00fcll\u00fck g\u00fclistanl\u0131k i\u00e7inde g\u00f6rmedikleri, yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n, adaletsizliklerin delillerini bildikleri halde, mevcut iktidar\u0131 neden \u0131srarla tercih etmektedirler? \u0130\u015fte sosyal mesaj\u0131n can al\u0131c\u0131 yeri, yorumumuzun nirengi noktas\u0131, yaz\u0131m\u0131z\u0131n temel amac\u0131 buras\u0131d\u0131r. Bu gruba bu sefer oy kullanan vatanda\u015f yap\u0131lm\u0131\u015f s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar ve yabanc\u0131lar da eklenmi\u015ftir ve sonucu etkilemi\u015ftir ama, bunlar \u0131srarl\u0131 tercih grubunu de\u011fil, bir miktar sonucu etkilemi\u015ftir. Ba\u015fta s\u00f6yledi\u011fimiz gibi az bir farkla sonu\u00e7 tersine de olsayd\u0131, tercih grubunu daha dikkatli yorumlamak zorundayd\u0131k.<\/p>\n
Muhalefete g\u00f6re, kendilerini \u015fiddetle ele\u015ftiren, iktidar\u0131 destekleyen bu grup kimlerdir, sonra da iktidar yanl\u0131lar\u0131na g\u00f6re muhalefet kimdir, bunlar\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak yorumumuzu kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n
\u0130ktidar\u0131 tercihte \u0131srarl\u0131 grup, muhalefete g\u00f6re:<\/p>\n
Mevcut iktidar\u0131 \u0131srarla ve her \u015feye ra\u011fmen tercih eden, daha tipik \u00f6zellikleriyle muhalefete sert muhalif olan grubun, iddia ve savunmalar\u0131 kendi kamuoylar\u0131na mal olmu\u015f \u015fekilde \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir:<\/p>\n
Oy kullanmayan grubu klasik \u015fekilde de\u011ferlendirmeye \u015f\u00f6yle kat\u0131labiliriz: Hastal\u0131k, ya\u015fl\u0131l\u0131k ve benzeri engeller, tembellik yan\u0131nda, se\u00e7imlerdeki usul ve metotlara g\u00fcvenmeme, iktidara ve muhalefete g\u00fcvenmeme, ne olursa olsun bir \u015fey de\u011fi\u015fmeyecek gibi bedbin bir kanaat, \u00e7e\u015fitli k\u00fcsk\u00fcnl\u00fckler rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Muhalifler, kendi partilerinin hatalar\u0131na vurgu yapmay\u0131, her zaman oldu\u011fu gibi ihmal etmemi\u015flerdir. Bunlar muhalefet kamuoyuna mal olmak \u00fczere \u015f\u00f6yle dile getirilmi\u015ftir:<\/p>\n
Sonucu haks\u0131z bulan muhaliflerin otokritikleri bunlard\u0131r. Bunlar muhalif kamuoyunca payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
Sonu\u00e7ta, genel de\u011ferlendirme ve \u00e7\u0131kar\u0131labilecek mesajlar neler diye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda:<\/p>\n
Din ve muhafazak\u00e2rl\u0131k fakt\u00f6rleri bask\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tabiat\u0131yla buna tepkiler de beraberinde gelmi\u015ftir. \u0130nan\u00e7 farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 kendisini yaln\u0131zla\u015fm\u0131\u015f hisseden ki\u015fi, mensubiyet \u015fuuruna, birlik beraberlik hissine, grup \u015fuuruna sar\u0131l\u0131r. Bu normal duygu her zaman oldu\u011fu gibi kendini belli etmi\u015ftir. Burada bu \u015fuuru en \u00e7ok etkileyen dindir. Bu duygu ferdi olmaktan \u00e7\u0131kar, toplumsal yarg\u0131 ve s\u0131\u011f\u0131nma halini al\u0131r.<\/p>\n
Bu duygu siyasetle nas\u0131l birle\u015febilir? \u0130\u015fin can al\u0131c\u0131 noktas\u0131 buradad\u0131r. Din sosyolojisindeki kurallardan biri \u015fudur: Hi\u00e7bir te\u015fkilat, din yerine ge\u00e7mez. Mesela bir siyasi parti, ferdi kendi hakimiyeti ve n\u00fcfuzu alt\u0131na alabilir ama asla din\u00ee bir birli\u011fin hitap etti\u011fi ruhi tabakalara inemez. Fakat bu kural, g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, T\u00fcrkiye\u2019de 20 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede, neredeyse ge\u00e7ersiz bir kural haline gelmi\u015ftir. Aradaki s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131lm\u0131\u015f, parti din, din partizanl\u0131k h\u00e2lini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Siyasal \u0130slam denilen olu\u015fum, bu s\u0131n\u0131r\u0131 \u00e7i\u011fnemi\u015ftir.<\/p>\n
Din\u00ee cemaat ve tarikatlar da buna uyum sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Ferde fert olarak hitap etmeyi, toplumdan \u00f6nde tutan \u0130slamiyet gibi y\u00fcksek bir dinin etkisi, ne yaz\u0131k ki tam olarak bir yans\u0131ma kazanmam\u0131\u015ft\u0131r. Ferdi, ruhen ve ahl\u00e2ken ar\u0131nd\u0131rmakta olduklar\u0131n\u0131 iddia eden tarikat ve cemaatler, siyasi tercihle yetinmeyip, fiilen siyaset \u00e7emberine d\u00e2hil olarak kendi kendilerini ink\u00e2r etmi\u015flerdir. Meseleyi \u015f\u00f6yle bir noktada yorumlayabilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: Bir tarikat mensubu, sonu\u00e7ta bir \u201cidol\u201d \u00fczerine kurgulanmaktad\u0131r. \u201cSiyasi idol\u201d ile bunu bir sofraya oturtmak m\u00fcmk\u00fcn olabilmi\u015ftir.<\/p>\n
Muhafazak\u00e2rl\u0131k \u00f6nemlidir ve ciddi bir alg\u0131 ve alg\u0131latma konusudur.<\/p>\n
Muhafazak\u00e2rl\u0131k, son se\u00e7imlerde, co\u011frafi da\u011f\u0131l\u0131mla kendini belli etmi\u015ftir. K\u0131rsal kesimde ve hen\u00fcz tam \u015fehirle\u015fmemi\u015f il ve il\u00e7elerde, muhafazak\u00e2r sayd\u0131klar\u0131 mevcut iktidar\u0131n oy oran\u0131 daha y\u00fcksek olmu\u015ftur. B\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde sahil kesimlerinde durum tersinedir. \u015eehirlerde muhafazak\u00e2rl\u0131k ortadan kalkmaz ama daha bilin\u00e7li hale gelir. B\u00fcy\u00fck \u015fehirler, bilindi\u011fi \u00fczere, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve de\u011fi\u015fimi daha \u00e7ok temsil eder.<\/p>\n
Akla bir soru gelebilir. Muhafazak\u00e2r iktidar\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 neo-liberal iktisat politikas\u0131 oldu\u011fu halde, \u015fehirlerden \u00e7ok k\u0131rsal kesimden destek almas\u0131, bir \u00e7eli\u015fki ve tuhafl\u0131k de\u011fil midir? Kapitalizm ve oport\u00fcnizm (eyyamc\u0131l\u0131k), d\u00fcnyada ve \u00f6zellikle bizde, manevi, geleneksel, ahl\u00e2k\u00ee duvarlar\u0131 y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Mevcut politikalarda da para ve para hakimiyeti esas oldu\u011funa g\u00f6re, \u00e2t\u0131l olsun olmas\u0131n muhafazak\u00e2r \u00e7evrelerde yard\u0131m ve destek niteli\u011findeki haz\u0131r para, yani yine \u201cpara\u201d rol oynamaktad\u0131r. Zaten parti devleti olmaya y\u00f6nelmi\u015f iktidarlar, paray\u0131 hasredici \u015fekilde kullanmay\u0131, liberal iktisatlara monte etmi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla muhafazak\u00e2rl\u0131k gibi g\u00f6r\u00fcnen \u015fey, ger\u00e7ekte menfaati kamufle etmi\u015f de olabiliyor. Tabiat\u0131yla, geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 tam olarak atamam\u0131\u015f toplumlarda menfaatle neyi kastediyoruz, bunu belirtmemize de ihtiya\u00e7 olabilir. Menfaatle, milletin ve devletin, \u00f6zellikle gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck mill\u00ee menfaatlerini, yani di\u011fer anlam\u0131yla \u00fclk\u00fclerini ve bunun gereklerini de\u011fil, g\u00fcnl\u00fck, ferd\u00ee ve kitlesel \u00e7\u0131karlar\u0131 kastediyoruz.<\/p>\n
Muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n bir unsuru, erkek hakimiyetinin bulundu\u011fu, kad\u0131nlar\u0131n geri plana itildi\u011fi zihniyettir. Bu zihniyet, toplumumuzda, kad\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131k\u00e7a tepki ve \u00f6fke g\u00f6stermektedirler ve se\u00e7imlerde kendini belli etmektedir.<\/p>\n
Dinin siyasalla\u015fmas\u0131 ve tarikatla\u015fmas\u0131 anlam\u0131nda bir din fakt\u00f6r\u00fc, idol olu\u015fturma, muhafazak\u00e2rl\u0131k yan\u0131na cahilli\u011fi eklemeyi, sosyal bilimciler hi\u00e7 ihmal etmezler. Bu konu da \u00fclkemiz i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n
Cahillik kavram\u0131n\u0131n elbette sosyal-bilimsel derinli\u011fine inemeyiz. Kar\u015f\u0131m\u0131za de\u011fi\u015fik \u015feyler \u00e7\u0131kabilir ve bu kavram her kesimi i\u00e7ine alabilir. Ancak, \u00e7ok kay\u0131r\u0131c\u0131 taraftarl\u0131klar, cahilli\u011fin izlerini ta\u015f\u0131yabilmi\u015ftir. Soner Yal\u00e7\u0131n\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131nda belirtti\u011fi gibi, amigo rol\u00fcnde, okumayan, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen, sadece TV seyreden ve sosyal medyay\u0131 takip edenler, sahnede ba\u015frol\u00fc oynarlar. Bunlar, yine Soner Yal\u00e7\u0131n\u2019\u0131n belirtti\u011fi gibi, ele\u015ftirmez, sadece ele\u015ftirilere d\u00fc\u015fmanl\u0131k etmektedirler. Ezber bozanlara \u00e7ok daha d\u00fc\u015fmand\u0131rlar. T\u00fcrkiye, bunlar\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu kesimin rol sahipleri, kendilerini m\u00fctevazi, kalender, kaderci g\u00f6r\u00fcp g\u00f6sterdikleri halde, sert protestoyu ihmal etmedikleri gibi, duygusal planda bir ideoloji sava\u015f\u0131na girer gibi davranm\u0131\u015flar, hatta bazen bunu eylem haline bile d\u00f6km\u00fc\u015flerdir. U\u00e7 noktalara ta\u015f\u0131n\u0131nca, salim d\u00fc\u015f\u00fcnce, mant\u0131k, akl\u0131n ve vicdan\u0131n hakemli\u011fi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131labilmi\u015ftir.<\/p>\n
Alg\u0131 operasyonlar\u0131 sonu\u00e7 alm\u0131\u015f, ama me\u015fruiyeti ve adaleti bozmu\u015ftur.<\/p>\n
Mevcut iktidar\u0131 destekleyenlerde, istikrar\u0131n bozulmamas\u0131 iste\u011fi, beka endi\u015fesinin ortadan kalkmas\u0131 arzusu, galip gelmi\u015f olup, iktisadi s\u0131k\u0131nt\u0131lardan, acil olmayan davran\u0131\u015flardan, partizanl\u0131ktan, hatta yolsuzluk meselelerinden daha \u00f6nde ve \u00f6nemli oldu\u011fu bunun da ancak muhafazak\u00e2rl\u0131kla sa\u011flanabilece\u011fi vurgusu hissettirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Sand\u0131k ortada olsa da, son y\u0131llar, \u00f6zellikle son se\u00e7im, \u015funu g\u00fcndeme getirdi: T\u00fcrkiye bunca tecr\u00fcbeden sonra, demokrasiden uzakla\u015f\u0131yor mu?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Din ve muhafazak\u00e2rl\u0131k fakt\u00f6rleri bask\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tabiat\u0131yla buna tepkiler de beraberinde gelmi\u015ftir. \u0130nan\u00e7 farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 kendisini yaln\u0131zla\u015fm\u0131\u015f hisseden ki\u015fi, mensubiyet \u015fuuruna, birlik beraberlik hissine, grup \u015fuuruna sar\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":17200,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66],"tags":[2649,2652,2651,2650,435],"yoast_head":"\n