Durmu\u015f Hocao\u011flu\u2019nun Sosyal Domenler ve Sosyal Potansiyel teorilerine g\u00f6re, fiziki alanda meydana gelen birtak\u0131m dengesizlik h\u00e2lleri, nas\u0131l do\u011fada baz\u0131 istenmeyen ve kontrol edilemeyen olaylara vesile oluyorsa toplumsal e\u015fitsizlikler de birtak\u0131m gerilimlere yol a\u00e7\u0131yor. Otoriter rejimlerdeki iktidar sahipleri, y\u00f6netim uygulamalar\u0131ndan kaynaklanan a\u015f\u0131r\u0131 toplumsal e\u015fitsizlik h\u00e2llerinde, halk\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kolayca kendi \u00e7ekim g\u00fcc\u00fcn\u00fcn etkisi alt\u0131na alabiliyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, e\u015fitsizlikler kar\u015f\u0131s\u0131nda bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce temelli itiraz ve direnme tavr\u0131 g\u00f6stermek e\u011filiminde olanlar \u00fczerinde ise orant\u0131s\u0131z bir g\u00fc\u00e7 kullanma yoluna gidiyor.<\/p>\n
N\u00fcfusun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, yoksul, i\u015fsiz ve sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131yla u\u011fra\u015fmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 otoriter y\u00f6netim rejimlerde toplumsal dayan\u0131ks\u0131zl\u0131k olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r. Toplumsal sorunlar\u0131n uzun bir s\u00fcre \u00e7\u00f6z\u00fclemedi\u011fi i\u00e7in bu toplumlarda belirli bir y\u0131lg\u0131nl\u0131k ve umutsuzluk ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Yoksul insanlar, \u00e7o\u011funlukla e\u011fitim ve bilin\u00e7 d\u00fczeylerinin d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden dolay\u0131, kendi durumlar\u0131n\u0131n fark\u0131nda dahi olam\u0131yor. Kald\u0131 ki bu konuda herhangi bir fark\u0131ndal\u0131k olsa bile, genellikle toplumsal e\u015fitsizli\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadele edecek \u00f6l\u00e7\u00fcde bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnceden yoksun olunuyor. Do\u011fu ve Ortado\u011fu k\u00fclt\u00fcrlerinde toplumun \u00f6nemli bir kesimi, kendilerine yap\u0131lan haks\u0131zl\u0131k ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u2018bizim kaderimiz b\u00f6yleymi\u015f\u2019 diyerek tepkisiz ve tav\u0131rs\u0131z kal\u0131yor. B\u00f6ylece, yoksul ve yanl\u0131\u015f kader inanc\u0131 ile \u015fartland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f inan\u00e7l\u0131 insanlar, \u2018u\u011fra\u015fman\u0131n ne yarar\u0131 var\u2019 moduna girmek suretiyle \u00f6\u011frenilmi\u015f \u00e7aresizlik sergiliyor. Zaten, y\u00f6neticiler de nihai olarak kendilerinin sorumlulu\u011fu alt\u0131nda olan felaketler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok s\u0131kl\u0131kla \u2018kader plan\u0131\u2019 diyerek kolayca muhafazak\u00e2r toplulu\u011fu ikna edebiliyor.<\/p>\n
E\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyinin d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak genel bilin\u00e7 d\u00fczeyinin de d\u00fc\u015f\u00fck kald\u0131\u011f\u0131 yoksul toplumlarda alt sosyal s\u0131n\u0131flar, \u00e7o\u011funlukla fazla bir s\u0131n\u0131fsal \u00e7eli\u015fkiyi fark etmeyebilir.\u00a0 S\u00f6z gelimi, \u00fclkemizdeki son se\u00e7imlerde, ki\u015fi ba\u015f\u0131na ulusal gelirden en az pay alan illerin genellikle iktidara en fazla destek veren yerler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6z gelimi, Bayburt ili iktidara en fazla oy oran\u0131yla destek verirken, ulusal gelirden en az pay almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, \u2018yoksulluk\u2019 ve \u2018zenginlik\u2019 gibi ekonomik ve toplumsal durumlar\u0131 \u2018kader\u2019 olarak tan\u0131mlayan topluluklarda da yine gelir ve m\u00fclk farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, bir sorun olarak g\u00f6r\u00fclmez ve ola\u011fan say\u0131l\u0131r. Y\u00f6neticilerin, de\u011ferler ve mill\u00ee duygular \u00fczerinden yayg\u0131n propaganda yapmalar\u0131 nedeniyle se\u00e7menlerde derin bir teslimiyet\u00e7ilik giderek artar.<\/p>\n
Otoriter rejimlerde insanlar\u0131n bir kesimi, hi\u00e7 ku\u015fkusuz haks\u0131zl\u0131k ve e\u015fitsizlikleri alg\u0131layacak belirli bir bilince sahip olabilir. Bu do\u011frultuda, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve iradelerine ba\u011fl\u0131 olarak yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 \u00f6nleme y\u00f6n\u00fcnde m\u00fccadeleye giri\u015fmeyi de d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. O zaman da otoriter y\u00f6netimin \u00e7ekim g\u00fcc\u00fcne direnen insanlar, iktidar\u0131n \u2018gazab\u0131n\u0131\u2019 \u00fczerlerine \u00e7ekmi\u015f olurlar. \u0130ktidar, toplumsal e\u015fitsizlikleri \u00f6nleyemedi\u011fi ve muhalif topluluklar\u0131 kendi \u00e7ekim alan\u0131na \u00e7ekemedi\u011fi zaman giderek otoriterli\u011fi art\u0131racakt\u0131r.\u00a0 \u0130ktidar, iktidar kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler ile direnen muhalif topluluklara kar\u015f\u0131, muhtemelen y\u0131ld\u0131rma ve sindirme uygulamalar\u0131na ba\u015fvuracakt\u0131r. Toplumsal e\u015fitsizliklerin ve haks\u0131zl\u0131klar\u0131n fark\u0131nda olan ve bu duruma hukuki ve demokratik yollardan itiraz etmeyi s\u00fcrd\u00fcrenler i\u00e7in ise siyasalla\u015fm\u0131\u015f g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri ve yarg\u0131 hemen devreye girecektir.<\/p>\n
S\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn fark\u0131nda olan taraflar, etkili bir bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce temelli iyi bir \u00f6rg\u00fctlenme sonucunda benzerleriyle uzla\u015farak direnme konusunda alternatif bir yol ortaya \u00e7\u0131karabilirler. Bu gruplar\u0131n birle\u015fimi ile olu\u015facak direnme g\u00fcc\u00fc, egemen ve bask\u0131n iktidar\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131racak ve onu durduracak bir sinerji yaratabilir. Ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip olup, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi aralar\u0131nda uzla\u015fma kapasitesi bulunan siyasi k\u00fclt\u00fcrde, se\u00e7menler iktidara kar\u015f\u0131 ciddi bir toplumsal muhalefet \u00fcretebilirler. Otoriter y\u00f6netimlerde, \u2018yolsuzluk-yoksulluk ili\u015fkisini\u2019 anlayan ve itiraz eden gruplar i\u00e7in \u00e7o\u011funlukla \u015fiddetli bir tak\u0131m \u2018yasaklar\u2019 konulur. Toplumsal adaletsizlik ve haks\u0131zl\u0131klar\u0131, giderme ya da hafifletme konusunda gerekli \u00f6nlemleri almayan y\u00f6netici s\u0131n\u0131f, bu e\u015fitsizlik ve haks\u0131zl\u0131klar\u0131n bilincinde olanlar\u0131, g\u00fcvenlik ve yarg\u0131 g\u00fc\u00e7leriyle bast\u0131rmay\u0131 deneyecektir. Yolsuzluklar ve hak edilmemi\u015f yoksulluklar kar\u015f\u0131s\u0131nda direnmek ve tav\u0131r g\u00f6stermek isteyenlerin itirazlar\u0131, tarafl\u0131 g\u00fcvenlik ve yarg\u0131 sistemi taraf\u0131ndan susturulma y\u00f6n\u00fcne gidilecektir. \u0130ktidara kar\u015f\u0131 hakl\u0131 bir \u015fekilde direnenler, \u00e7o\u011funlukla haks\u0131z kovu\u015fturmalar, g\u00f6zalt\u0131 ve tutuklamalar yoluyla y\u0131ld\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Gerekli veya gereksiz yere her f\u0131rsatta toplum \u00fczerinde \u2018kontroller\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leriyle psikolojik bask\u0131 ve y\u0131ld\u0131rmaya ba\u015fvurulur.<\/p>\n
Toplumsal d\u00fczendeki haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve e\u015fitsizli\u011fi fark eden insanlar\u0131n itiraz\u0131 artt\u0131k\u00e7a, \u00e7o\u011funlukla bunlar\u0131 bast\u0131rmaya y\u00f6nelik a\u015f\u0131r\u0131 bask\u0131 ve yasaklar da artar. Bir hukuk devletinde, pozitif hukuk kurallar\u0131 kapsam\u0131nda kamu d\u00fczeni ve g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in baz\u0131 yasaklar olabilir ve tarafs\u0131z bir bi\u00e7imde uygulan\u0131r. Bu anlamda, her ki\u015fi ve gruba kar\u015f\u0131 e\u015fit ve adil bir bi\u00e7imde uygulanacak olan hakl\u0131 yasaklar\u0131n olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Oysa, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc otoriter y\u00f6netimler, bilin\u00e7 d\u00fczeyinin nispeten y\u00fcksek oldu\u011fu gruplar\u0131 itirazlar\u0131ndan vazge\u00e7irmek ve toplumsal muhalefeti bast\u0131rmak \u00fczere yasaklar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 ve \u015fiddetini giderek art\u0131rmaya y\u00f6nelir. Ayr\u0131ca, otoriter iktidar\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131rma eylemlerinde, toplumsal muhalefet \u00fczerinde k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ve onlar\u0131 yasal olmayan ortamlara s\u00fcr\u00fckleyerek etkisiz h\u00e2le getirme amac\u0131 dahi g\u00fcd\u00fclebilir.<\/p>\n
Derin e\u015fitsizliklerin oldu\u011fu toplumlarda y\u00f6neticilerin, toplumsal muhalefete kar\u015f\u0131 \u00e7ok s\u0131k kulland\u0131klar\u0131 y\u00f6ntemlerden birisi de asl\u0131nda kendileri de yoksul olan yanda\u015f topluluklar\u0131 muhalifler \u00fczerine g\u00f6nderme tehdididir. S\u00f6z gelimi, \u2018Y\u00fczde elliyi evde zor tutuyorum!\u2019 tehdidi. \u0130ktidar, kamu kaynaklar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle kendisine sad\u0131k k\u00fc\u00e7\u00fck topluluklara servet transferi yaparken, destekleyicisi yoksullar ile toplumsal muhalefet aras\u0131nda s\u00fcrekli bir kutupla\u015ft\u0131rma politikas\u0131 izleyerek, iktidar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ad\u0131na se\u00e7menlerini sadakat i\u00e7inde \u2018konsolide\u2019 etmede ba\u015far\u0131l\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
Bu uygulamalardan sonra, b\u00fct\u00fcn direnen insanlar\u0131n diren\u00e7leri k\u0131r\u0131lmasa bile, yayg\u0131n yasaklar ve psikolojik y\u0131ld\u0131rmalar kar\u015f\u0131s\u0131nda nispeten dayanaks\u0131z ve k\u0131r\u0131lgan olan kesimlerin boyun e\u011fmeleri \u00e7ok s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir durumdur. \u0130ktidarlar\u0131n y\u0131ld\u0131rma uygulamalar\u0131 nedeniyle muhalif insanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, kendi bireysel varl\u0131klar\u0131yla ilgili olmasa bile, yak\u0131nlar\u0131n\u0131n can ve istihdam g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in geri ad\u0131m atabilmektedir.<\/p>\n
Zihniyet ara\u015ft\u0131rmalar\u0131yla ilgili en ilgi \u00e7ekici bulgulardan birisi de insanlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 zorluk, yasak ve s\u0131k\u0131nt\u0131larla ba\u015f etme tav\u0131rlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, insan zihninin daha fazla geli\u015fme imk\u00e2n\u0131 bulmu\u015f olmas\u0131d\u0131r. S\u0131radan ve ba\u011f\u0131ml\u0131 hayatlar, s\u0131radan ve tembel zihinlere vesile oluyor. Yo\u011fun yasak ve bask\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u0131lmadan, ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce, bilim ve felsefenin katk\u0131s\u0131yla yarat\u0131lacak bir mizah k\u00fclt\u00fcr\u00fc, g\u00fczel sanatlar ve edebiyat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, gen\u00e7 insanlar\u0131n zihnine ula\u015fma ve g\u00f6n\u00fcllerine dokunma imk\u00e2n\u0131 veriyor.<\/p>\n
Ba\u015far\u0131l\u0131 bir toplumsal muhalefetin en etkili m\u00fccadele ara\u00e7lar\u0131 ak\u0131l, bilim, hukuk ve ahlaki ilkelerdir. Her t\u00fcrl\u00fc, k\u0131\u015fk\u0131rtma ve yalan bilgi dola\u015f\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131n kararl\u0131 ve \u2018y\u0131lmaz\u2019 bir \u015fekilde, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar ve analizler, felsefe, sanat ve edebiyat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 geli\u015ftirilmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Toplumsal d\u00fczendeki haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve e\u015fitsizli\u011fi fark eden insanlar\u0131n itiraz\u0131 artt\u0131k\u00e7a, \u00e7o\u011funlukla bunlar\u0131 bast\u0131rmaya y\u00f6nelik a\u015f\u0131r\u0131 bask\u0131 ve yasaklar da artar. Hukuk devletinde, pozitif hukuk kurallar\u0131 kapsam\u0131nda kamu d\u00fczeni ve g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in baz\u0131 yasaklar olabilir ve tarafs\u0131z bir bi\u00e7imde uygulan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":17252,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[],"yoast_head":"\n