Demokratik bilincin y\u00fckseldi\u011fi toplumlarda se\u00e7menler, \u00e7o\u011funlukla ba\u015far\u0131s\u0131z olan siyaset\u00e7ilere kar\u015f\u0131 oylar\u0131yla sorgulay\u0131c\u0131 bir tav\u0131r g\u00f6sterirler. Siyaset\u00e7iler, bu mesaj\u0131 do\u011fru alg\u0131lar ve kendilerine \u00e7eki d\u00fczen verirler. \u00c7e\u015fitli \u00e7aresizlik i\u00e7inde olan toplumlarda ise se\u00e7menler, \u00e7o\u011funlukla kendilerini g\u00fcvende hissetmek ad\u0131na g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnen iktidar\u0131n g\u00f6lgesinde olmay\u0131 bir zorunluluk olarak g\u00f6r\u00fcrler.<\/p>\n
Y\u00f6netim ili\u015fkilerinde alg\u0131lanan her e\u015fitsizlik durumu, bunun bilincinde olan ki\u015filerin zihninde belirli bir uyumsuzluk ve gerilim nedenidir. E\u015fitsizli\u011fin fark\u0131nda olunmas\u0131ndan do\u011fan gerilim ilk andan itibaren organizmada zihinsel tepkiye yol a\u00e7ar (Adams, 1963, 422-436). Bu tepki, yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n mayas\u0131nda var olan e\u015fitsizliklere kar\u015f\u0131 korunman\u0131n do\u011fal bir refleksidir.<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n do\u011fas\u0131nda, e\u015fitsizlik ve haks\u0131zl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda zihnen ve vicdanen rahats\u0131z olma e\u011filimi, yarat\u0131l\u0131\u015fa kodlanm\u0131\u015f soylu bir reflekstir. \u0130lk f\u0131rsatta d\u0131\u015fa vurularak haks\u0131zl\u0131\u011fa itiraz edilir, direnmeye ve muhalif tavra d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu, e\u015fitsizliklere kar\u015f\u0131 direnme s\u00fcrecinin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. S\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc d\u00fczenler ve egemen s\u0131n\u0131flar, e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcrel \u015fartlanma yoluyla bu e\u015fitsizlikleri me\u015fru g\u00f6stermede \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r. Bu anlamda, toplumsal sistemden kaynaklanan e\u015fitsizlikler, yoksul kitleler \u00fczerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen ideolojik e\u011fitim ve siyasalla\u015fm\u0131\u015f inan\u00e7 yoluyla onlara ola\u011fan olarak alg\u0131lat\u0131l\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce yoluyla e\u015fitsizli\u011fi alg\u0131layan ve yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n \u00f6z\u00fcne uygun d\u00fc\u015fecek \u015fekilde haks\u0131zl\u0131\u011fa itiraz eden ve direnen insanlar ise \u00e7o\u011funlukla bask\u0131 alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Egemen s\u0131n\u0131flar, adaletsizlik ve e\u015fitsizlikleri gidermek yerine -maliyeti daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in olsa gerek- direnenleri y\u0131ld\u0131rma ve sindirmeyi daha \u00e7ok tercih ederler.<\/p>\n
Y\u00f6neticilerin ve egemen s\u0131n\u0131f\u0131n mevcut d\u00fczene itiraz eden ki\u015fi ve gruplar \u00fczerindeki y\u0131ld\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda, bir k\u0131s\u0131m insanlar direnmekten vazge\u00e7er. Bir k\u0131s\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar direnerek sivil itaatsizli\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Ancak, baz\u0131 ki\u015filer ise e\u015fitsizlik alg\u0131s\u0131n\u0131n verdi\u011fi i\u00e7 huzursuzluk ile d\u0131\u015ftan yap\u0131lan bask\u0131 aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fmadan \u00e7ok s\u0131k\u0131larak, e\u015fitsizlik ile ilgili alg\u0131lar\u0131ndan vazge\u00e7erler. B\u00f6ylece, zihnin e\u015fitsizlik alg\u0131s\u0131n\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in d\u0131\u015f bask\u0131n\u0131n maksad\u0131 y\u00f6n\u00fcnde mevcut alg\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirme y\u00f6n\u00fcne giderler. Bu y\u00fczden, egemen y\u00f6neticiler, i\u015flerine yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri s\u00fcrece muhalifler \u00fczerinde bask\u0131 ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini s\u00fcrd\u00fcrme e\u011filiminde olur.<\/p>\n
Bu teoriye g\u00f6re, insanlar her ortam ve alanda kendilerinin oraya verdikleri katk\u0131 ve ald\u0131klar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131klar ile ba\u015fka insanlar\u0131n katk\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rlar. Ba\u015fka insanlara g\u00f6re kendilerine haks\u0131zl\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlarda derin bir e\u015fitsizlik alg\u0131s\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Normal \u015fartlarda, insanlar, \u00f6zellikle kendi aleyhlerinde olan e\u015fitsizli\u011fi gidermek maksad\u0131yla bu haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yaratan \u00f6zne ya da kayna\u011fa muhalif olma ihtiyac\u0131 hisseder. Ki\u015finin bu haks\u0131zl\u0131ktan kurtulmas\u0131n\u0131n birtak\u0131m se\u00e7enekleri ve yollar\u0131 vard\u0131r. Haks\u0131zl\u0131k kayna\u011f\u0131 ile kendisi aras\u0131ndaki e\u015fitsizlik, ki\u015fisel m\u00fccadele yoluyla telafi edilecek boyutta ise muhtemelen bu u\u011fra\u015f sonucunda haks\u0131zl\u0131k giderilebilir. Ancak, e\u015fitsizli\u011fe neden olan g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf ile bu ili\u015fkinin ma\u011fduru olan zay\u0131f taraf aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 mesafesi \u00e7ok y\u00fcksek ise muhtemelen mevcut e\u015fitsizli\u011fi gidermek m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Direnmekten vazge\u00e7enlerin s\u00fcregelen gerilimden kurtulmak i\u00e7in iki se\u00e7enek kal\u0131r: Bulundu\u011fu diyar\u0131 terk etmek ya da e\u015fitsizlik alg\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek (Campbell, 1970,349-350).<\/p>\n
Alg\u0131lanan e\u015fitsizlik ile ilgili m\u00fccadele g\u00f6ze al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 ya da u\u011fra\u015f\u0131ld\u0131ktan sonra yenilgi durumunda ya\u015fanan \u00e7aresizli\u011fin verdi\u011fi zihinsel ac\u0131y\u0131 dindirmek i\u00e7in kar\u015f\u0131 taraf\u0131n sevilir h\u00e2le gelmesi, Ortado\u011fu k\u00fclt\u00fcrlerinde \u00e7ok s\u0131k rastlanan bir olayd\u0131r. S\u00f6z gelimi, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne bir Ortado\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131 olarak sonradan sokulan \u2018b\u00fckemedi\u011fin eli \u00f6peceksin\u2019 sendromu, \u00fclkemiz siyaset k\u00fclt\u00fcr\u00fcne de bula\u015fm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Haks\u0131zl\u0131k ve e\u015fitsizlikleri alg\u0131lama d\u00fczeyinde bilgisi olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, bu k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerle u\u011fra\u015fma iradesi zay\u0131f kalan baz\u0131 ki\u015filer, u\u011fra\u015f verme sorumlulu\u011fundan kurtulmak amac\u0131yla bu alg\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirme y\u00f6n\u00fcne saparlar. U\u011fra\u015f verilmesi sonras\u0131nda s\u00fcrekli yenilmi\u015flik psikolojisi alt\u0131nda bir i\u00e7 huzursuzluk ya\u015famak yerine, g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131n saf\u0131na ge\u00e7erek yeni f\u0131rsat ve imkanlardan yararlanma yolu tercih edilir.<\/p>\n
\u2018Sindirim\u2019 olgusu, canl\u0131 organizmada besinlerin bedensel enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi s\u00fcrecidir. Sindirim sistemi, \u00e7e\u015fitli besin maddelerini kendi kimyasal yap\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. G\u00f6rkemli T\u00fcrk\u00e7e\u2019mizde bu kavram, ki\u015filerde biyolojik bir s\u00fcreci a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u2018i\u00e7ine sindirme\u2019 deyiminde oldu\u011fu gibi zihinsel ve vicdani olarak belirli olaylar\u0131 kabullenmeyi de a\u00e7\u0131klar. Ayn\u0131 zamanda, \u2018sindirme\u2019 i\u015flemi, g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131n zay\u0131f olanlar\u0131 y\u0131ld\u0131rmas\u0131 sonucunda taraf de\u011fi\u015ftirme davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131klar. Hakl\u0131 ve mant\u0131kl\u0131 gerek\u00e7eler olmadan bilinen siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerden vazge\u00e7meyi ya da saf de\u011fi\u015ftirmeyi siyaseten bir \u2018sindirilme\u2019 olarak g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu ba\u011flamda, siyasette sindirme olgusunu, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kesim taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc olan baz\u0131 pop\u00fcler ki\u015filerin b\u00fcy\u00fck bir \u2018\u00e7\u0131kar\u2019, \u2018korkutma\u2019 ve \u2018\u015fantaj\u2019 yoluyla zihnen ele ge\u00e7irilmesi olarak anlamak gerekir. S\u00f6z gelimi, kitle k\u00fclt\u00fcr\u00fc ortam\u0131nda \u2018\u00c7o\u011fu ki\u015finin bir fiyat\u0131 vard\u0131r.\u2019 s\u00f6ylemi \u00e7er\u00e7evesinde, kendisine vazge\u00e7emeyece\u011fi bir \u00e7\u0131kar sa\u011flanan bir\u00e7ok siyaset\u00e7i saf de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. B\u00fcy\u00fck bir skandal olma \u00f6zelli\u011fi olan bir durumun a\u00e7\u0131klanmas\u0131 tehdidinin de siyasette saf de\u011fi\u015ftirmede i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Siyaset alan\u0131nda taraf de\u011fi\u015ftirmede en \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan\u0131, milliyet\u00e7i k\u00f6kenlilerin T\u00fcrkl\u00fck tak\u0131nt\u0131s\u0131 olan siyasal \u00fcmmet\u00e7ilere olan destekleridir. Siyaseten sindirilmi\u015f olan bir k\u0131s\u0131m milliyet\u00e7i k\u00f6kenli ki\u015fi ve partiler, ortada hakl\u0131 ve mant\u0131kl\u0131 bir neden olmaks\u0131z\u0131n kendilerini a\u015fa\u011f\u0131layan iktidara yana\u015farak hizmet eden birer \u2018eleman\u2019 h\u00e2line geliyorlar. Baz\u0131 yetenekli ve duyarl\u0131 muhalif insanlar\u0131n, s\u00fcrekli olarak iktidar taraf\u0131ndan dev\u015firilmesi siyasi muhalefeti par\u00e7al\u0131yor. \u0130ktidar, toplumsal sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zme imk\u00e2n\u0131 verecek bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce birikiminden ve gerekli kadrolardan yoksun olmas\u0131 nedeniyle kendini yenileme ve yeniden \u00fcretme kapasitesine sahip de\u011fil. Ancak, siyasi muhalefetin de bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce donan\u0131m\u0131 yeterli olmay\u0131nca ortaya \u00e7\u0131kan (ya da \u00e7\u0131kar\u0131lan) siyasi muhalefetin par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve bo\u015flu\u011fu \u00fczerinden iktidar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Y\u00f6netici ve egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n, toplumsal muhalefeti durdurmak ve susturmak ad\u0131na yapt\u0131klar\u0131 bask\u0131, kendilerinin beklentilerine uygun sonu\u00e7 verdi\u011fi s\u00fcrece devam edece\u011fe benziyor. Bu durumda, \u00fcretken ve verimli bir \u015fekilde kullan\u0131lacak olan yetenekli ve duyarl\u0131 insan kayna\u011f\u0131 bo\u015fa harcan\u0131yor. \u00a0Asl\u0131nda, daha uygar ve ya\u015fanabilir bir \u00fclke olmak i\u00e7in gerekli olan toplumsal enerji bo\u015fa gitmi\u015f oluyor. \u0130ktidarlar, toplam n\u00fcfusun bir kesimi i\u00e7in ger\u00e7ekte hi\u00e7 de gerekmedi\u011fi h\u00e2lde onlar \u00fczerinde bir tahakk\u00fcm kurmakla bo\u015fu bo\u015funa enerji harc\u0131yor. Toplumun, belki de en yetenekli, bilgili ve duyarl\u0131 kesimi ise hayatlar\u0131n\u0131 ve sadece kendilerini savunmak i\u00e7in enerji harc\u0131yorlar. Muhtemeldir ki iktidar\u0131n icraat\u0131n\u0131 be\u011fenmeyen muhalifler, mevcut gidi\u015fata g\u00f6re daha iyi \u00f6ng\u00f6r\u00fc ve projeler geli\u015ftirecek d\u00fczeyde zeki ve bilgili insanlard\u0131r. Bu yetenekli ve \u00e7o\u011funlukla iyi yeti\u015fmi\u015f insan kayna\u011f\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131na gitmek i\u00e7in can at\u0131yor. Bir k\u0131sm\u0131 da yap\u0131lanlara itiraz etti\u011fi ve daha etkili g\u00f6r\u00fc\u015fleri oldu\u011fu i\u00e7in bask\u0131 alt\u0131nda olup s\u00fcrekli kendilerini savunmak zorunda kal\u0131yor. Bu ba\u011flamda, T\u00fcrk Edebiyat\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck ustas\u0131 Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar, \u2018T\u00fcrkiye, evlatlar\u0131na, ba\u015fka bir \u015feyle me\u015fgul olmak imkan\u0131n\u0131 vermiyor.\u2019 diyerek tarihe not d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr (Engin\u00fcn, Kerman: 2018, 259).<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, y\u00f6netici ve egemen s\u0131n\u0131flar, toplumun \u00f6nemli bir kesiminde rahats\u0131zl\u0131k yaratan e\u015fitsizlikleri d\u00fczeltmek yerine, \u00e7o\u011funlukla ellerinde bulunan devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131 kullanarak, muhalifler \u00fczerinde tahakk\u00fcm kurmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar. Her \u015feye ra\u011fmen, bilin\u00e7li, erdemli ve \u015fahsiyetli ki\u015fi ve gruplar, s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve e\u015fitsizlikler kar\u015f\u0131s\u0131nda susmaz. B\u00fckemedi\u011fi eli \u00f6pmez; her t\u00fcrl\u00fc haks\u0131zl\u0131\u011fa itiraz ve muhalefet etmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. O zaman, kendisi g\u00f6rmese bile, olanlar\u0131 Hak g\u00f6r\u00fcr ve bilir; hakikat eninde sonunda yerini bulur; bir g\u00fcn mutlaka dengeler yeniden kurulur. T\u00fcrk tarihi bunun en sa\u011flam kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Stacy ADAMS (1963):<\/strong> \u201cTowards an understanding of inequity\u201d The Journal Of Abnormal And Social Psychology, 67(5), 422.<\/p>\n J.J. CAMPBELL; \u00a0<\/strong>M. D. \u00a0DUNETTE; E. E. LAWLER; K.E. WEICK (1970):<\/strong> \u00a0Managerial Behavior Performance and Effectiveness McGraw – Hill Book, Company, New York-1970<\/p>\n \u0130nci Engin\u00fcn; Zeynep Kerman (2018):<\/strong> G\u00fcnl\u00fcklerin I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Tanp\u0131nar\u2019la Ba\u015f Ba\u015fa, 7. Bask\u0131, Dergah Yay\u0131nlar\u0131:370, \u0130stanbul<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Siyaseten sindirilen baz\u0131 milliyet\u00e7i k\u00f6kenli ki\u015fi ve partiler, hakl\u0131 ve mant\u0131kl\u0131 bir neden olmaks\u0131z\u0131n kendilerini a\u015fa\u011f\u0131layan iktidara yana\u015farak hizmet eden birer \u2018eleman\u2019 h\u00e2line geliyorlar. Baz\u0131 yetenekli ve duyarl\u0131 muhaliflerin, s\u00fcrekli olarak iktidar taraf\u0131ndan dev\u015firilmesi muhalefeti par\u00e7al\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":17272,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[],"coauthors":[2225],"class_list":["post-17269","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/187"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17269"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17273,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17269\/revisions\/17273"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17269"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=17269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}