\u0130nsan davran\u0131\u015flar\u0131yla ilgilenen b\u00fct\u00fcn bilimsel disiplinler, ki\u015filik \u00f6zelliklerini ve ya\u015fam bi\u00e7imlerini, \u2018buzda\u011f\u0131\u2019 metaforuyla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.\u00a0 Buna g\u00f6re, ki\u015fili\u011fi meydana getiren \u00f6zelliklerin bir k\u0131sm\u0131, i\u00e7inde yer ald\u0131klar\u0131 k\u00fclt\u00fcr ortam\u0131nda rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ki\u015fili\u011fin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ise buzda\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131 gibi d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6r\u00fclmez ve ki\u015fi taraf\u0131ndan dahi fark edilmeyen derinlikleri vard\u0131r. S. Freud\u2019\u00fcn ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 psikanaliz y\u00f6ntemine g\u00f6re, sosyal kurallara ayk\u0131r\u0131 geldi\u011fi i\u00e7in bilin\u00e7 alt\u0131na bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ok say\u0131da duygular, arzular, travmalar, korkular ve gizli hayaller, bilin\u00e7 alt\u0131nda birtak\u0131m davran\u0131\u015f bloklar\u0131 olu\u015ftururlar. Bunlar, \u00e7e\u015fitli kompleksler ve bilin\u00e7alt\u0131 olu\u015fumlar\u0131 olarak zihnin alt katmanlar\u0131nda her daim varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. \u00a0Bu durumu, tam bir sosyal bilimler dili olarak G\u00f6rkemli T\u00fcrk\u00e7e\u2019miz, \u2018\u0130nsan\u0131n alacas\u0131 i\u00e7indedir.\u2019 diyerek \u00e7ok \u00f6nceden tespit etmi\u015fti.<\/p>\n
Sosyalle\u015fme s\u00fcreciyle ba\u015flayan bilin\u00e7alt\u0131 olu\u015fumlar\u0131, \u00e7e\u015fitli durumlarda \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 s\u00f6z ve davran\u0131\u015fsal simgeler halinde k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirerek insan ki\u015fili\u011finin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u00f6\u011fesi olurlar. Bilin\u00e7alt\u0131 g\u00fc\u00e7leri, g\u00fcn\u00fcn 24 saatinde uyan\u0131kt\u0131r; en uyan\u0131k ve hareketli olduklar\u0131 zamanlar ise zihinsel yetersizlik hali ile akli denetimin nispeten zay\u0131f oldu\u011fu zaman dilimleridir. S\u00f6z gelimi, insan organizmas\u0131, uyku halindeyken insan zihni en d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve akli denetim zay\u0131flar. \u00a0R\u00fcya s\u0131ras\u0131nda, do\u011frudan ya da belirli simgeler halinde sanal g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler bilin\u00e7 \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kar. Bilin\u00e7alt\u0131na itilmi\u015f ve hapsedilmi\u015f e\u011filimler, akli denetimin gev\u015fedi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6fke ve sarho\u015fluk hallerinde de yine do\u011frudan ya da belirli simgeler \u00fczerinden s\u00f6z ve davran\u0131\u015flarla d\u0131\u015fa vurulur.<\/p>\n
Bireyselle\u015fmenin ve \u00f6zg\u00fcr iradeye ba\u011fl\u0131 hareket etmenin \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu, yasaklar\u0131n bol ve \u00e7evre bask\u0131s\u0131n\u0131n fazla oldu\u011fu, y\u00fcz y\u00fcze ele\u015ftirinin s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu otoriter k\u00fclt\u00fcr ortamlar\u0131nda ki\u015filerin bilin\u00e7alt\u0131 g\u00fc\u00e7leri \u00e7ok daha fazla yo\u011fun olmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden, bask\u0131l\u0131 ve nispeten tahakk\u00fcm alt\u0131nda olan topluluklarda ya\u015fayan ki\u015filerin, bilin\u00e7alt\u0131 d\u0131\u015fa vurumlar\u0131 ve yans\u0131malar\u0131 olduk\u00e7a zengindir (!). Bilin\u00e7alt\u0131 g\u00fc\u00e7leri, insan zihninin dikkatli oldu\u011fu zamanda bile k\u00fclt\u00fcrel ortam bak\u0131m\u0131ndan normal say\u0131lan etkinlikler i\u00e7inde de \u2018anahtar deli\u011finden havan\u0131n d\u0131\u015fa yans\u0131mas\u0131\u2019 gibi s\u0131zabilir. Bu anlamda, ki\u015filerin \u00e7e\u015fitli konularda yapt\u0131klar\u0131 se\u00e7imlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda bilin\u00e7alt\u0131 yans\u0131malar\u0131n\u0131n da olduk\u00e7a etkili oldu\u011fu g\u00f6zlenmi\u015ftir. S\u00f6z gelimi, giysilerin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131, normal \u015fartlarda fizyolojik, ekolojik, sosyolojik ve k\u00fclt\u00fcrel bir davran\u0131\u015f iken; ayr\u0131ca bu giysinin tarz\u0131, rengi, tasar\u0131m\u0131 gibi baz\u0131 \u00f6zellikleri ki\u015filerin bilin\u00e7alt\u0131 istek ve arzular\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilir. Ki\u015finin, \u00f6zg\u00fcr iradesiyle be\u011fendi\u011fi giyim tarz\u0131nda, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr nedenlerle birlikte as\u0131l belirleyici etkenin ge\u00e7mi\u015fte bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f duygu ve e\u011filimler olabilece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Y\u00f6netim sisteminde rol oynayacak y\u00f6neticilerin bizzat y\u00f6netilen halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmesiyle ilgili olarak yap\u0131lan serbest se\u00e7imlerde, yaln\u0131zca bilin\u00e7 \u00fcst\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f ve anlay\u0131\u015flar\u0131n de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bilin\u00e7alt\u0131 e\u011filimlerin de etkili oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. E\u011fitim ve bilin\u00e7 d\u00fczeyi nispeten y\u00fcksek olan se\u00e7menler, kendilerini kimin temsil edece\u011fi hususunda, siyaset\u00e7ilerin daha \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnce ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131na odaklan\u0131rlar. S\u00f6z gelimi, siyaset\u00e7i en \u00e7ok kimden vergi alacak ve kamu harcamalar\u0131n\u0131 en \u00e7ok kimin lehine yapacak? Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, gelirleri s\u0131n\u0131rl\u0131 olup e\u011fitim ve bilin\u00e7 d\u00fczeyi nispeten d\u00fc\u015f\u00fck olan se\u00e7menler de daha \u00e7ok siyaset\u00e7ilerin ki\u015filik \u00f6zelliklerine ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131na bakarak oy verme e\u011filiminde olmaktad\u0131r. S\u00f6z gelimi, kim sa\u011fc\u0131 kim solcu? Kim dindar g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve kim dine uzak duruyor? Kim daha g\u00fc\u00e7l\u00fc kim olduk\u00e7a zay\u0131f? vb. Do\u011fu toplumlar\u0131nda, ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilimsel zihniyet zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 \u00e7o\u011funlukla se\u00e7menlerin \u2018g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnen\u2019 liderlik aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu y\u00fczden, se\u00e7menlerde demokratik bilincin geli\u015fmedi\u011fi ve \u2018tahakk\u00fcm\u00fcn\u2019 egemen oldu\u011fu toplumlarda, \u00e7o\u011funlukla siyasi se\u00e7imlerdeki tercihlerde \u00a0se\u00e7menlerin bilin\u00e7alt\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin etkisi oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Bir sosyalle\u015fme mekanizmas\u0131 olarak bilinen \u00f6zde\u015fle\u015fme, \u00e7ocuklar ve gen\u00e7ler i\u00e7in kendilerine rol model aray\u0131\u015f d\u00f6nemlerinde etkili ki\u015filiklere davran\u0131\u015fsal olarak benzeme ve \u00f6yk\u00fcnme \u00e7abalar\u0131d\u0131r. \u00a0\u00c7aresizlik duygusunun yo\u011fun oldu\u011fu ve \u00e7ok fazla hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015f topluluklarda, yeti\u015fkin ki\u015filerin de -sanki rol model arayan ergenler gibi- ge\u00e7mi\u015fte olmak isteyip de olamad\u0131klar\u0131 ki\u015filiklerle sanal bir \u00f6zde\u015flik kurmalar\u0131 bir bilin\u00e7alt\u0131 yans\u0131mas\u0131d\u0131r.\u00a0 \u0130\u00e7inde ya\u015fan\u0131lan toplumda, \u00e7ok ciddi bir bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 ihtiyac\u0131 ve a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 varsa, \u00f6zellikle alt sosyal s\u0131n\u0131flar ve \u00e7aresizlik duygular\u0131na sahip ki\u015filer i\u00e7in kendilerini siyaseten temsilde en \u00e7ekici siyaset\u00e7i, muhtemelen kendisinin bilin\u00e7alt\u0131 duygular\u0131n\u0131 yans\u0131tan siyaset\u00e7i fig\u00fcrler olacakt\u0131r. S\u00f6z gelimi, hayatta \u2018g\u00fc\u00e7l\u00fc\u2019 ve \u2018s\u00f6z\u00fc dinlenir\u2019 bir ki\u015fi olmak istemesine ra\u011fmen bir t\u00fcrl\u00fc bu ba\u015far\u0131y\u0131 g\u00f6sterememi\u015f ki\u015filerin en \u00e7ok benzemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 siyaset\u00e7i, \u00e7ok say\u0131da ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olsa bile bir \u015fekilde \u2018g\u00fcc\u00fcn\u00fc\u2019 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam eden lider olacakt\u0131r. Ki\u015finin duygusal a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bilin\u00e7alt\u0131 e\u011filimlerini en iyi temsil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen siyaset\u00e7iler, sadece yapt\u0131\u011f\u0131 icraatlar nedeniyle de\u011fil, sergiledi\u011fi ki\u015filik \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 be\u011feniliyor olabilir. E\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck toplumlarda \u00e7o\u011funlukla en fazla ilgi g\u00f6ren liderlik yakla\u015f\u0131m\u0131, se\u00e7menlerin bilin\u00e7alt\u0131 \u00f6zde\u015fle\u015fme ve \u00f6yk\u00fcnme tercihlerine en fazla cevap veren ki\u015filik \u00f6zelliklerine sahip liderler oluyor (ki\u015fisel \u00f6zelliklere dayal\u0131 liderlik kuram\u0131).<\/p>\n
Do\u011fu toplumlar\u0131nda ve pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 topluluklardaki siyasi se\u00e7imlerde se\u00e7menler, \u00e7o\u011funlukla adaylar\u0131n y\u00f6netim d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 de\u011fil, daha \u00e7ok ki\u015filik \u00f6zelliklerini yar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 hayatta, nispeten kendilerinin isteyip de sahip olamad\u0131klar\u0131 ki\u015filiklere sahip olan ve bilin\u00e7altlar\u0131ndaki e\u011filimlerle en fazla \u00f6zde\u015fle\u015fen siyaset\u00e7iyi de\u011ferli bulmaktad\u0131rlar. Baz\u0131 se\u00e7menlerin oy verme davran\u0131\u015flar\u0131nda, elbette bir\u00e7ok etkenin yan\u0131nda, bilin\u00e7alt\u0131 g\u00fc\u00e7leri de etkili olabilmektedir. \u0130nsanlar, \u00e7e\u015fitli konulardaki be\u011feni ve se\u00e7imlerinde biraz da \u2018kendilerini\u2019 se\u00e7mektedirler. Ba\u015fka bir deyi\u015fle oy verdikleri siyaset\u00e7i, \u00e7aresizlik sendromu ya\u015fayan se\u00e7menin bilin\u00e7alt\u0131nda arzulay\u0131p da ger\u00e7ekle\u015ftiremedi\u011fi kendi egosunu yans\u0131t\u0131yordur. Bu ba\u011flamda, \u00fclkemizdeki siyasi partilerin se\u00e7imlerdeki oy verme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 bir y\u00f6n\u00fcyle de ki\u015filerin bilin\u00e7alt\u0131 yans\u0131malar\u0131 olarak g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? E\u011fer se\u00e7imlerde b\u00f6yle bir bilin\u00e7alt\u0131 yans\u0131mas\u0131 s\u00f6z konusu ise o zaman se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re se\u00e7menlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 -di\u011fer etkenler yan\u0131nda- se\u00e7ime giren adaylar ile bilin\u00e7alt\u0131 bir \u00f6zde\u015flik kurmu\u015flar demektir. Se\u00e7imlerde b\u00f6yle bir etken varsa o zaman se\u00e7menlerin se\u00e7im s\u0131ras\u0131nda, tercih ettikleri adaylar \u00fczerinden asl\u0131nda kendi egolar\u0131n\u0131 se\u00e7iyor olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Zaten, ki\u015fisel \u00f6zelliklere dayal\u0131 liderlik tarz\u0131nda, kendilerinin sahip olmak isteyip de olamad\u0131klar\u0131 ki\u015filik \u00f6zelliklerini sergileyen liderlere daha fazla ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6sterildi\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n
Son y\u0131llarda siyaset, hem siyaset\u00e7ilerin hem de se\u00e7menlerin ki\u015filik \u00f6zelliklerinin \u00e7ok \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6neme evrildi. Se\u00e7imlerde, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fler, t\u00fcz\u00fckler, programlar ve gelecekle ilgili projelerden \u00e7ok, adaylar\u0131n \u2018g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck\u2019 d\u00fczeyleri ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri tercih nedeni gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Muhtemeldir ki; se\u00e7imler, neredeyse bir k\u0131s\u0131m se\u00e7menin dar kapsaml\u0131 ki\u015filik testi gibi i\u015flev g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Y\u00f6netim sisteminde rol oynayacak y\u00f6neticilerin bizzat y\u00f6netilen halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmesiyle ilgili olarak yap\u0131lan serbest se\u00e7imlerde, yaln\u0131zca bilin\u00e7 \u00fcst\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f ve anlay\u0131\u015flar\u0131n de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bilin\u00e7alt\u0131 e\u011filimlerin de etkili oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":17334,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[],"yoast_head":"\n